Jarreth Merz: Democratie filmen in Ghana

Ik ben in Zwitserland geboren en opgegroeid in Ghana, in West-Afrika. Als kind voelde ik me veilig in Ghana. Ik was vrij, ik was blij. Het begin van de jaren zeventig markeerde een tijd van muzikale en artistieke glorie in Ghana. Maar dan, tegen het einde van het decennium, verviel het land terug in politieke instabiliteit en wanbestuur.

In 1979 was ik getuige van mijn eerste militaire staatsgreep. Wij, de kinderen, hadden ons bij de woning van een vriend verzameld. Het was een donkere schuur. Er was een oude zwart-wit-televisie, flikkerend in de achtergrond, waarop een voormalig staatshoofd en generaal werd geblinddoekt en vastgebonden aan een stok. Het executiepeloton mikte, vuurde -- de generaal was dood. En dit werd live uitgezonden. Kort daarna verlieten we het land, en kwamen we terug in Zwitserland.

Europa kwam als een schok voor mij, en ik denk dat ik de behoefte begon te voelen om mijn huid af te werpen om erin te passen. Ik wilde erin opgaan als een kameleon. Ik denk dat het een tactiek was om te overleven. Het werkte, of tenminste, dat geloofde ik.

Dus hier was ik dan in 2008 en ik vroeg me af waar ik stond in mijn leven. En ik voelde dat ik werd getypecast als acteur. Ik speelde altijd de exotische Afrikaan. Ik speelde de gewelddadige Afrikaan, de Afrikaanse terrorist. En ik dacht: hoeveel terroristen kan ik spelen voordat ik er zelf een word? Ik was beschaamd geworden om de ander, de Afrikaan in mij. Gelukkig heb ik besloten om in 2008 terug te keren naar Ghana, na 28 jaar afwezigheid. Ik wilde de presidentsverkiezingen van 2008 op film documenteren. Daar begon ik met een zoektocht naar de voetafdrukken uit mijn jeugd. Voor ik er erg in had, stond ik ineens op een podium omringd door duizenden juichende mensen tijdens een politieke bijeenkomst.

Ik realiseerde me dat, toen ik het land had verlaten, vrije en eerlijke verkiezingen in een democratische omgeving een droom waren. Nu ik terug was, was die droom werkelijkheid geworden, een fragiele werkelijkheid weliswaar. Ik dacht: was Ghana op zoek naar zijn identiteit zoals ik op zoek was naar mijn identiteit? Was wat er gebeurde in Ghana een metafoor voor wat er gebeurde in mij? Het was alsof ik, door de normen van mijn westerse leven, mijn volle potentieel niet had verwezenlijkt. Ik bedoel, Ghana had dat ook niet, hoewel we dat heel hard hadden geprobeerd.

In 1957 was Ghana het eerste land uit de sub-Sahara dat onafhankelijk werd. In de late jaren '50 hadden Ghana en Singapore hetzelfde bbp. Vandaag de dag is Singapore een eerstewereldland en Ghana is dat niet. Maar misschien was het tijd om mezelf te bewijzen. Ja, het is belangrijk om het verleden te begrijpen. Het is belangrijk om ernaar te kijken in een ander licht, maar misschien moeten we kijken naar de sterke punten in onze eigen cultuur en bouwen op die fundamenten.

Daar was ik dan, op 7 december 2008. De stemlokalen gingen open voor de kiezers om 7u, maar de kiezers, die popelden om hun eigen politieke lot in handen te nemen, gingen al om 4u in de ochtend in de rij staan. Ze waren van heinde en ver gekomen om hun stem te laten horen. Ik vroeg een van de kiezers: "Op wie ga je stemmen?" Hij zei: "Het spijt me, ik wil je dat niet vertellen." Hij zei dat zijn stem in zijn hart was. Ik begreep: dit waren hun verkiezingen, en ze waren niet van plan om zich dat door iemand te laten ontnemen.

Na de eerste verkiezingsronde was er geen duidelijke winnaar -- niemand had de volstrekte meerderheid bereikt en dus was er een tweede ronde drie weken later. De kandidaten waren terug onderweg met hun campagne. De retoriek van de kandidaten veranderde natuurlijk. Het was het heetst van de strijd. En dan kwam het cliché ons achtervolgen. Er waren beschuldigingen van intimidatie in de stemlokalen, en van gestolen stembussen. Overdreven resultaten begonnen binnen te komen en de menigte begon te ontsporen. We zagen de uitbarsting van geweld in de straten. Mensen werden brutaal geslagen. Het leger begon te schieten. Mensen vluchtten weg. Het was complete chaos. En mijn hart zonk, omdat ik dacht: hier zijn we weer. Hier is nog meer bewijs dat de Afrikaan zichzelf niet kan besturen. En niet alleen dat. Ik maakte er een documentaire van -- ik documenteerde mijn eigen culturele tekortkomingen.

Dus toen de echo van de geweerschoten was stilgevallen, werd hij al snel overstemd door het zingen van de menigte, en ik geloofde niet wat ik hoorde. Ze waren aan het zingen: "Wij willen vrede. We willen vrede." Ik realiseerde me dat het moest komen van de mensen. Immers, zij beslissen, en dat deden ze. Dus de geluiden, eerst onverstaanbaar en luid, werden plotseling een melodie. Het geluid van de stemmen was harmonieus. Dus het zou kunnen gebeuren. Een democratie kon vreedzaam in stand worden gehouden. Het zou kunnen gebeuren, door de wil van de massa die nu dringend, met al hun hart en hun wilskracht, om vrede vroegen.

Hier is een interessante vergelijking. Wij in het Westen, wij prediken de waarden, het gouden licht van de democratie, dat wij het ​​lichtend voorbeeld zijn van hoe het moet. Maar als het erop aan komt, bevond Ghana zich op dezelfde plaats waar de Amerikaanse verkiezingen vastliepen tijdens de presidentsverkiezingen van 2000 -- Bush versus Gore. Maar in plaats van de onwil van de kandidaten om het systeem laten te werken en de mensen om te beslissen, vereerde Ghana de democratie en zijn mensen. Ghana liet het niet aan het Hoogste Gerechtshof om te beslissen, maar aan de mensen.

De tweede stemronde bracht ook geen duidelijke winnaar voort. Ik bedoel, het verschil was zo ongelooflijk klein. De verkiezingscommissaris besliste, met instemming van de partijen, tot een nooit geziene tweede herhaling. Dus de mensen gingen terug naar de stembus om hun eigen president te kiezen, in plaats van het te laten bepalen door het juridische systeem. En wat denk je, het werkte. De verslagen kandidaat gaf de macht op en maakte plaats zodat Ghana een nieuwe democratische cyclus kon starten. Precies op het juiste moment, terwijl de democratie het absoluut nodig had, misbruikten zij hun macht niet. Het geloof in echte democratie en in de mensen zit diep, waaruit blijkt dat Afrikanen in staat zijn zichzelf te besturen.

De zware strijd voor Ghana en voor Afrika is nog niet voorbij, maar ik heb het bewijs dat de andere kant van de democratie bestaat, en dat we die niet vanzelfsprekend moeten vinden. Ik heb geleerd dat mijn plaats niet alleen in het Westen of in Afrika is, en ik ben nog steeds op zoek naar mijn identiteit, maar ik zag Ghana de democratie beter maken. Ghana heeft me geleerd om anders te kijken naar mensen en om anders te kijken naar mezelf. En ja, wij Afrikanen kunnen het.

Dank u.

(Applaus)