Janet Echelman: Verbeelding serieus genomen

Dit verhaal gaat over het serieus nemen van verbeelding. 14 jaar geleden kwam ik voor het eerst in aanraking met alledaags materiaal, visnet, eeuwenlang op dezelfde manier gebruikt. Tegenwoordig gebruik ik het om er voortdurend golvende, voluptueuze vormen mee te creëren, zo groot als robuuste gebouwen in steden overal ter wereld. Het lag niet voor de hand dat ik dit zou doen. I had nooit beeldhouwkunst, techniek of architectuur gestudeerd. Sterker nog, na de middelbare school had ik me voor zeven kunstopleidingen aangemeld en was ik door alle zeven afgewezen.

Dus besloot ik op eigen kracht kunstenaar te worden, en na 10 jaar schilderen kreeg ik een Fullbright-beurs voor India aangeboden. Met de belofte dat ik mijn schilderijen tentoon zou stellen, liet ik ze verschepen en kwam aan in Mahabalipuram. De deadline voor de show kwam eraan -- mijn schilderijen niet. Ik moest iets doen. Dit vissersdorp was beroemd om beeldhouwkunst. Dus probeerde ik brons gieten. Maar het was te zwaar en te duur om er grote vormen mee te maken. Tijdens een wandeling over het strand, keek ik hoe de vissers hun netten bundelden als terpen op het zand. Ik zag het iedere dag, maar deze keer keer ik er met andere ogen naar -- ik zag een nieuwe benadering van beeldhouwen, een manier om volumineuze vormen te maken zonder zware massieve materialen.

Mijn eerste bevredigende sculptuur is gemaakt in samenwerking met deze vissers. Het is een zelfportret getiteld "Brede Heupen". (Gelach) We hingen het aan palen om te fotograferen. Ik ontdekte dat het zachte oppervlak ieder zuchtje wind onthulde in constant veranderende patronen. Ik was betoverd. Ik bleef handwerktradities bestuderen en samenwerken met ambachtslui, zoals in Litouwen, met kantwerkers. Ik hield van de detaillering die het mijn werk gaf, maar ik wilde ze groter maken -- ik wilde geen object waar je naar kijkt, maar iets waar je je in zou kunnen verliezen.

Terug in India bij de vissers, maakten we een net van anderhalf miljoen handgemaakte knopen dat kort tentoon werd gesteld in Madrid. Duizenden mensen zagen het, waaronder de stedenbouwkundige Manual Sola-Morales die bezig was de waterkant van Porto in Portugal te herontwerpen. Ik vroeg hem of hij mijn net kon bouwen als een permanent kunstobject voor de stad. Ik had geen idee of ik het zo zou kunnen maken dat mijn kunst bewaard zou blijven. Bestendig, ontworpen, blijvend -- is immers in tegenspraak met afwijkend, fijn en tijdelijk.

Ik zocht twee jaar lang naar draad dat ultraviolette straling kon weerstaan, en zoute lucht, en vervuiling en dat tegelijkertijd zacht genoeg zou blijven om vloeiend in de wind te bewegen. We hadden iets nodig om het net mee omhoog te houden midden op het verkeersplein. Dus hingen we een 20.000 kg zware stalen ring op. We moesten de ring zo ontwikkelen dat hij sierlijk zou bewegen bij een matig windje en een orkaan zou overleven. Maar er bestond geen ontwerpsoftware om zoiets poreus en beweeglijks te ontwerpen. Ik vond een briljant aeronautisch ingenieur die zeilen ontwerpt voor de zeilschepen van de America's Cup genaamd Peter Heppel. Hij hielp me de dubbele uitdaging van precieze vorm en zachte beweging aan te pakken.

Ik kon het niet bouwen zoals ik gewend was, want handgemaakte knopen zouden een orkaan niet doorstaan. Dus ontwikkelde ik een relatie met een fabriek die industrieel visnet maakte. Ik verdiepte me in de parameters van hun machines, en vond een manier om er kant mee te maken. Er was geen taal om dit eeuwenoude, persoonlijke handwerk te vertalen in iets dat een machine kon produceren. Dus ontwikkelden we er een. Drie jaar en twee kinderen later hing er een kanten net van 4.600 m². Het was moeilijk te geloven dat wat ik me had voorgesteld, nu gebouwd was, permanent, en dat het niets had verloren in de vertaling.

(Applaus)

Het verkeersplein was altijd saai en anoniem geweest. Maar nu voelde het intiem. Ik liep er voor de eerste keer onder door. Ik keek hoe de choreografie van de wind zich ontvouwde, en voelde me beschermd en tegelijk verbonden met de eindeloze hemel. Mijn leven zou nooit meer hetzelfde zijn. Ik wilde deze sculptuur-oases creëren op plekken in steden overal ter wereld. Er zijn twee richtingen die ik met jullie wil delen en die nieuw zijn in mijn werk.

Historic Philadelphia City Hall: het plein, vond ik, had beeldhouwmateriaal nodig dat lichter was dan netten. Dus experimenteerden we met geatomiseerde waterdeeltjes zodat een droge mist werd gecreëerd die gevormd wordt door de wind. Testen legden bloot dat mensen het konden vervormen door ermee te spelen en er doorheen te bewegen zonder nat te worden. Met dit materiaal volg ik boven de grond de route van de metro in real time -- als een röntgenfoto van de bloedsomloop van de stad.

Volgende uitdaging: de Biënnale van de America's in Denver vroeg me of ik de 35 landen van het Westelijk halfrond en hun verwevenheid kon weergeven in een sculptuur. (Gelach) Ik had geen idee waar te beginnen, maar ik zei ja. Ik las over de recente aardbeving in Chili en de tsunami die over de hele Grote Oceaan rolde. Het had de tektonische platen verschoven, de omwenteling van de aarde versneld en letterlijk de lengte van de dag verkort. Dus nam ik contact op met de NOAA (de voor oceanen bevoegde overheidsdienst) en ik vroeg ze of ze hun data over de tsunami wilden delen, en ik vertaalde het zo. De titel, "1.26", verwijst naar het aantal microseconden waarmee het Aardse etmaal is verkort.

Ik kon het niet bouwen met een stalen ring, zoals ik gewend was. De vorm was te complex. Dus verving ik de metalen draagconstructie door een zachte, fijne maas van vezel die 15 keer sterker was dan staal. Het kon nu een volledig zachte sculptuur worden, wat haar zo licht maakte dat ze kon worden verbonden met bestaande gebouwen -- zodat ze letterlijk onderdeel de structuur van de stad werd. Er was geen software die deze complexe netvormen kon voortbrengen en creëren met zwaartekracht. Dus moesten we die ontwikkelen.

Toen werd ik gebeld vanuit New York City met de vraag of ik dit concept kon toepassen op Times Square of de Highline. Deze nieuwe zachte organische werkwijze geeft me de mogelijkheid om sculpturen te maken zo groot als wolkenkrabbers. Er is nog geen financiering voor, maar ik droom ervan om ze naar steden overal te wereld te kunnen brengen waar ze het meest nodig zijn.

14 jaar geleden zocht ik naar schoonheid in het traditionele, in ambachtsvormen. Nu combineer ik ze met high-tech-materialen en technische wetenschappen om voluptueuze, golvende vormen te creëren zo groot als gebouwen. Mijn artistieke horizon verbreedt zich nog altijd.

Ik sluit af met dit verhaal. Ik werd gebeld door een vriend in Phoenix. Een advocaat op het kantoor die nooit geïnteresseerd was geweest in kunst, nooit het lokale museum bezocht, had iedereen die ze kon vinden het gebouw uit gesleept om onder de sculptuur te gaan liggen. Daar lagen ze in hun maatpakken, in het gras, en keken naar de veranderende patronen van de wind naast mensen die ze niet kenden. Ze deelden de herontdekking van verwondering.

Dank je wel.

(Applaus)

Dank je wel. Dank je wel. Dank je wel. Dank je wel. Dank je wel.

(Applaus)