James Geary, zeg het met een metafoor

De metafoor leeft in het geheim overal om ons heen. We produceren zo'n zes metaforen per minuut. Metaforisch denken is essentieel om onszelf en anderen te begrijpen, hoe we communiceren, leren, ontdekken en uitvinden. Maar een metafoor is een manier van denken vóór er woorden zijn.

Om me te helpen dit te verklaren, doe ik beroep op één van onze grootste filosofen, de onovertroffen koning van de metaforianen, wiens bijdrages zo omvangrijk zijn dat hijzelf een metafoor geworden is. Ik verwijs natuurlijk naar niemand minder dan Elvis Presley. (Gelach)

Nu is "All Shook Up" een fantastisch liefdeslied. Maar het is eveneens een goed voorbeeld hoe we, wanneer we met iets abstracts omgaan, zoals ideeën, emoties, gevoelens, concepten, gedachten, we onvermijdelijk onze toevlucht nemen tot metaforen. In "All Shook Up" blijft een aanraking geen aanraking maar wordt een rilling. Lippen zijn geen lippen maar vulkanen. Zij is niet zij, maar een boterbloem. En liefde is geen liefde, maar helemaal door elkaar geschud zijn.

Hier volgt Elvis Aristoteles' klassieke definitie van een metafoor als zijnde het proces om iets een naam te geven van iets anders. Hier volgt de wiskunde van een metafoor. En gelukkig is die heel eenvoudig. X is gelijk aan Y. (Gelach) Deze formule werkt overal waar een metafoor aanwezig is.

Elvis gebruikt hem, maar ook Shakespeare in zijn beroemde zin uit "Romeo en Juliet". Juliet is de zon. Dus hier geeft Shakespeare iets, Juliet, de naam die toebehoort aan iets anders, de zon. Maar telkens wanneer we iets een naam geven die aan iets anders toebehoort, geven we het ook een heel netwerk van analogieën. We maken een mengelmoes van wat we weten van de bron van de metafoor, in dit geval de zon, met wat we weten over haar doel, Juliet. En de metafoor geeft ons een veel levendiger begrip van Juliet dan wanneer Shakespeare letterlijk zou beschreven hebben hoe ze eruit ziet.

Hoe produceren en begrijpen we metaforen? Dit kan vertrouwd lijken. De eerste stap is patroonherkenning. Bekijk deze afbeelding. Wat zie je? Drie Pac Mans, en drie hoekpunten zijn aanwezig. Wat we zien echter, zijn twee overlappende driehoeken. Een metafoor is niet enkel de herkenning van patronen; het is de schepping van patronen. Tweede stap, conceptuele synesthesie.

Synesthesie is de ervaring dat een stimulus van één zintuig ook in een ander zintuig wordt waargenomen, zoals kleuren horen. Mensen die kleuren horen zien werkelijk kleuren als ze het geluid horen van woorden of letters. We hebben allemaal synesthetische bekwaamheden. Hier is de Boeba/Kiki test. Je moet benoemen welk van deze twee vormen Boeba heet, en welke Kiki heet. (Gelach)

Als u zoals 98 procent van de andere mensen bent, dan zal u de ronde amoebe-achtige vorm identificeren als Boeba, en de scherpe, gepiekte als Kiki. Kunnen we even vlug een handopsteking doen? Klopt het? OK, ik denk dat het ongeveer 99,9% is. Waarom doen we dat? Omdat we instinctief een patroon vinden, of maken, tussen de ronde vorm, en de ronde klank van Boeba, en tussen de puntige vorm, en de puntige klank van Kiki.

Veel van de metaforen die we dagelijks gebruiken zijn synesthesistisch. Stilte is zalig. Stropdassen zijn schreeuwerig. Sexueel aantrekkelijke mensen zijn 'hot'. Sexueel onaantrekkelijke mensen laten ons koud. Metaforen creëren een soort conceptuele synesthesie, waardoor we het ene concept begrijpen in de context van een ander.

De derde stap is cognitieve dissonantie. Dit is de Stroop test. Wat je hier moet doen is zo snel mogelijk de kleur noemen van de inkt waarin deze woorden zijn geprint. Je kan de test nu doen. Als u zoals de meeste mensen bent, dan zal u een moment van cognitieve dissonantie ervaren zodra de naam van de kleur geprint is in een andere kleur inkt. Deze test toont aan dat we de letterlijke betekenis van woorden niet kunnen negeren zelfs wanneer de letterlijke betekenis een foutief antwoord geeft.

Stroop testen zijn eveneens uitgevoerd met metaforen. De deelnemers moesten, zo snel mogelijk, de letterlijk foute zinnen herkennen. Ze deden er langer over om metaforen af te wijzen dan ze erover deden bij letterlijk foutre zinnen. Waarom? Omdat we de metaforische betekenis van woorden ook niet kunnen negeren.

Eén van de zinnen was, "Sommige banen zijn gevangenissen." Tenzij je een gevangenisbewaker bent, is de zin "Sommige banen zijn gevangenissen." letterlijk fout. Helaas, hij is metaforisch juist. En de metaforische juistheid interfereert met onze bekwaamheid om de zin als letterlijk fout te herkennen. Metaforen zijn belangrijk omdat ze alomtegenwoordig zijn, elke dag, altijd. Metaforen zijn belangrijk omdat ze verwachtingen creëren.

Wees extra aandachtig als u de volgende keer financieel nieuws leest. Gepersonificeerde metaforen beschrijven koersbewegingen als de bewuste actie van een levend iets, zoals in "De NASDAQ klom hoger." Geobjectiveerde metaforen beschrijven koersbewegingen als niet-levende objecten, zoals in "De DOW viel als een baksteen."

Onderzoekers hebben een groep mensen gevraagd om een reeks marktcommentaren te lezen, en dan te voorspellen wat de volgende dag de koerstrend zal zijn. Degenen die aan gepersonificeerde metaforen werden blootgesteld hadden grotere verwachtingen dat koerstendensen zouden voortduren. En ze hadden deze verwachtingen omdat gepersonificeerde metaforen de bewuste actie impliciteren van een levend iets dat een doel nastreeft. Als, bijvoorbeeld, huizenprijzen routinematig worden omschreven als stijgend en stijgend, hoger en hoger, dan zouden mensen kunnen veronderstellen dat de stijging onstopbaar is. Ze zouden zich bijvoorbeel zeker kunnen voelen om hypotheken af te sluiten die ze zich echt niet kunnen veroorloven. Dat is een puur hypothetisch voorbeeld natuurlijk. Maar dat is hoe metaforen misleiden.

Metaforen zijn ook belangrijk omdat ze beslissingen beïnvloeden door analogieën op te roepen. Een groep studenten werd verteld dat een klein democratisch land bezet was en de Verenigde Staten om hulp had gevraagd. En ze moesten een beslissing nemen. Wat zouden zij doen? Interveniëren, beroep doen op de V.N., of niets doen? Ze kregen elk één van drie mogelijke beschrijvingen van deze hypothetische crisis. Elk van deze was ontworpen om een andere historische analogie op te roepen: Wereldoorlog II, de Vietnam oorlog en de derde was historisch neutraal.

Degenen die het WO II scenario werd voorgeschoteld gaven meer aanbevelingen voor interventies dan de anderen. Net zoals we de letterlijke betekenis van woorden niet kunnen negeren, kunnen we niet de analogieën negeren die worden opgeroepen door een metafoor. Metaforen zijn belangrijk omdat ze de deur openzetten voor ontdekkingen. Telkens als we een probleem oplossen, of iets ontdekken, vergelijken we wat we weten met wat we niet weten. En de enige manier om iets te weten te komen over het laatste is de manieren te onderzoeken waarop het lijkt op het eerste.

Einstein omschreef zijn wetenschappelijke methode als een combinatorisch spel. He werd beroemd met zijn gebruik van gedachte-experimenten, welke in essentie analogieën gebruiken, die tot enkele van zijn grootste ontdekkingen hebben geleid. Door wat we weten en wat we niet weten samen te brengen door analogieën, ontsteekt metaforisch denken de vonk die ontdekkingen aansteekt.

Hoewel metaforen alomtegenwoordig zijn, zijn ze toch verborgen. Maar je moet maar eens kijken naar de woorden om ons heen en je zal ze vinden. Ralph Waldo Emerson omschreef taal als "fossiele poëzie." Maar voor het fossiele poëzie was was taal fossiele metafoor. En deze fossiele metaforen leven nog.

Neem bijvoorbeeld de drie beroemdste woorden uit de Westerse filosofie: "Cogito ergo sum." Dit wordt routineus vertaald als, "Ik denk, dus ik besta." Maar er is een betere vertaling. Het latijnse woord "cogito" is afgeleid van het prefic "co", wat "samen" betekent, en het werkwoord "agitare", wat "schudden" betekent. Dus de originele betekenis van "cogito" is "samen schudden". En de juiste vertaling van "cogito ergo sum" is "Ik schud dingen door elkaar, dus ik besta". (Gelach)

Metaforen schudden dingen door elkaar, en geven ons zodoende alles van Shakespeare tot wetenschappelijke ontdekkingen. De geest is als een elastische sneeuwbal, het mooiste, interessantste, en meest zichzelf wanneer, zoals Elvis het zegt, hij helemaal door elkaar geschud is. Metaforen houden de geest geschud, ratelend en golvend lang nadat Elvis ons verlaten heeft. Hartelijk dank. (Applaus)