Inge Missmahl brengt de geest van Afghanistan rust

Ik wil jullie en verhaal vertellen, een bemoedigend verhaal, over het omgaan met radeloosheid, depressie en wanhoop in Afghanistan, en wat we ervan geleerd hebben, en hoe we mensen helpen om traumatische belevenissen te boven te komen, en hoe we ze helpen om vertrouwen te herwinnen in de komende tijd, in de toekomst, en om opnieuw deel te nemen aan het leven van alledag. Ik ben een Jungiaanse psychoanalist en ik ging naar Afghanistan in januari 2004, toevallig, in opdracht van Medica Mondiale. Jung in Afghanistan -- je kan het je voorstellen. Afghanistan is één van de armste landen ter wereld en 70 procent van de mensen zijn analfabeet. Oorlog en ondervoeding doden mensen en tegelijk ook hoop. Dat weten jullie wellicht uit de media. Maar wat je misschien niet weet is dat de gemiddelde leeftijd van de Afghaanse bevolking 17 is, wat betekent dat ze opgroeien in zo'n omgeving en -- ik herhaal mezelf -- in dertig jaar oorlog.

Dit vertaalt zichzelf in aanhoudend geweld, buitenlandse belangen, omkoperij, drugs, etnische conflicten, slechte gezondheid, schaamte, vrees, en cumulatieve traumatische ervaringen. Locale en buitenlandse militairen worden geacht om vrede te stichten samen met de donoren en de gouvernementele en niet-gouvernementele organisaties. En mensen hadden hoop, ja, tot ze beseften dat hun situatie elke dag slechter werd -- ofwel omdat ze vermoord worden, of omdat ze, op één of andere manier, armer zijn dan acht jaar geleden. Eén cijfer daarvoor: 54 procent van de kinderen jonger dan vijf zijn ondervoed.

Toch is er hoop. Op zekere dag zei een man mij: "Mijn toekomst ziet er niet briljant uit, maar ik wil een briljante toekomst voor mijn zoon." Dit is een foto die ik in 2005 nam, toen ik op vrijdag over de heuvels van Kaboel wandelde. Voor mij is het een symbolisch beeld van een open toekomst voor een jonge generatie.

Dokters schrijven dus medicijnen voor. En donors worden geacht vrede te brengen door scholen te bouwen en wegen. Militairen verzamelen wapens, en de depressie blijft intact. Waarom? Omdat mensen geen middelen hebben om ermee om te gaan, om ze te boven te komen. Dus kort na mijn aankomst had ik iets bevestigd dat ik al wist, dat mijn instrumenten komen uit het hart van het moderne Europa. Maar wat ons kan verwonden, en onze reactie op die wonden, is universeel. En de grote uitdaging was om de betekenis van het symptoom te begrijpen in deze specifieke culturele context. Na een raadpleging zei een vrouw me: "Omdat je mij hebt gevoeld, kan ik mezelf opnieuw voelen en wil ik opnieuw deelnemen aan mijn gezinsleven;" Dit was erg belangrijk omdat de familie centraal staat in het Afghaanse sociale systeem.

Niemand kan alleen overleven. En als mensen zich gebruikt, waardeloos en beschaamd voelen omdat iets vreselijks met hun is gebeurd, dan trekken ze zich terug en vervallen ze in sociaal isolement. Ze durven dit kwaad niet te vertellen aan andere mensen of aan hun geliefden omdat ze ze niet willen belasten. Vaak is geweld een manier om ermee om te gaan. Getraumatiseerde mensen verliezen snel de controle -- symptomen zijn overprikkeling en geheugenflashbacks -- dus mensen zijn constant bang dat die vreselijke gevoelens van die traumatische gebeurtenis onverwacht terugkeren, plots, en dat ze daar geen controle over hebben. Om te compenseren voor dit verlies aan innerlijke controle, proberen ze de buitenwereld te controleren, erg begrijpelijk -- meestal de familie -- en ongelukkig genoeg past dit heel goed, in de traditionele kant, de regressieve, repressieve, restrictieve kant van de culturele context. Dus beginnen mannen hun vrouw te slaan, moeders en vaders slaan hun kinderen, en na afloop voelen ze zich vreselijk. Ze wilden dit niet doen. Het gebeurde gewoon. Ze verloren de controle. De wanhopigen proberen de normaliteit te herstellen, en als we niet in staat zijn om deze cirkel van geweld te doorbreken, dan zal hij ongetwijfeld aan de volgende generatie worden doorgegeven. Dit gebeurt al gedeeltelijk.

Iedereen heeft een gevoel voor de toekomst nodig. Het Afghaanse gevoel voor de toekomst ligt aan diggelen. Laat me de woorden van de vrouw herhalen. "Omdat je mij hebt gevoeld, kan ik mijzelf weer voelen." Empathie is de sleutel. Iemand moet getuige zijn van wat met je is gebeurd. Iemand moet voelen wat jij hebt gevoeld. Iemand moet je zien en naar je luisteren. Iedereen moet kunnen weten dat wat hij of zij ervaren heeft, waar is. Dat kan alleen met een andere persoon. Dus iedereen moet kunnen zeggen: "Dit is er met me gebeurd, het deed dat met me, maar ik kan ermee leven, ermee omgaan en eruit leren. En ik wil mijzelf inzetten voor de mooie toekomst van mijn kinderen en de kinderen van mijn kinderen, en ik zal mijn 13-jarige dochter niet uithuwelijken" -- wat maar al te vaak gebeurt in Afghanistan.

Er kan dus iets gedaan worden, zelfs in zulke extreme omgevingen als Afghanistan. En ik begon te denken aan een adviesprogramma. Maar ik had natuurlijk hulp en geld nodig. Op een zekere avond zat ik naast een vriendelijke heer in Kaboel, en hij vroeg mij wat volgens mij goed zou zijn in Afghanistan. Ik legde hem snel uit dat ik psycho-sociale adviesverleners zou opleiden, en centra zou openen, en ik legde hem uit waarom. Deze man gaf mij op het einde van de avond zijn contactgegevens en zei: "Als je dit wil doen, bel mij dan." Hij was toentertijd het hoofd van Caritas Duitsland.

Ik kon dus een driejarig project lanceren met Caritas Duitsland, en we leidden 30 Afghaanse vrouwen en mannen op, en we openden 15 adviescentra in Kaboel. Dit was ons uithangbord. Het is handgeschilderd. We hadden er 45 in heel Kaboel. 11.000 mensen kwamen opdagen -- meer nog zelfs. En 70 procent daarvan kregen hun leven terug. Dit was een heel opwindende tijd, dit ontwikkelen met mijn fantastische Afghaanse team. Ze werken vandaag nog met mij. We hebben een cultureel gevoelige psycho-sociale adviesaanpak ontwikkeld. Sinds 2008 en tot op vandaag is er een substantiële wijziging geweest en een stap vooruit gezet.

De vertegenwoordiging van de Europese Unie in Kaboel kwam erbij en huurde mij in om te werken binnen het Ministerie van Openbare Gezondheid, om deze aanpak te promoten. We slaagden. We hebben de component mentale gezondheid van de eerstelijnsgezondheidszorg herzien door psycho-sociale zorg en psycho-sociale adviseurs aan het systeem toe te voegen. Dit betekent dat alle gezondheidswerkers opnieuw worden opgeleid. Daarvoor hebben we het opleidingsmateriaal, goedgekeurd door het Ministerie, en deze aanpak is nu deel van de strategie inzake mentale gezondheid in Afghanistan.

We hebben het al ingevoerd in een paar geselecteerde klinieken en drie provincies, en jullie zijn de eersten die de resultaten zien. We wilden weten of wat we doen, effectief is. Hier kan je zien dat de patiënten allemaal symptomen van depressie hadden, matige en ernstige. De rode lijn is de gewone behandeling -- medicatie met een dokter. Alle symptomen bleven gelijk of werden erger. De groene lijn is behandeling met alleen psycho-sociaal advies, zonder medicatie. Je kan zien dat de symptomen bijna volledig verdwijnen en dat de psycho-sociale stress flink is gedaald, wat verklaarbaar is, omdat je de psycho-sociale stress niet kan wegnemen, maar wel kan leren ermee om te gaan. Dit maakt ons dus erg blij, omdat we nu ook een bewijs hebben dat dit werkt.

Dus hier zie je, dit is een gezondheidscentrum in het Noorden van Afghanistan, en elke ochtend ziet het er opnieuw zo uit. En de dokters hebben gewoonlijk drie tot zes minuten voor de patiënten. Maar nu zal dit veranderen. Ze gaan naar de klinieken omdat ze hun onmiddellijke symptomen willen genezen, en ze zullen iemand vinden om mee te praten en deze dingen te bespreken, en te praten over wat hen bezwaart, en oplossingen te vinden, hun krachten te ontwikkelen, middelen te leren om hun familieconflicten op te lossen en om een zeker vertrouwen in de toekomst te krijgen.

Ik zou graag één korte anekdote delen. Een zekere Hazara zei aan zijn Pashtun adviseur: "Als we elkaar een paar jaar geleden hadden ontmoet, dan zouden we elkaar vermoord hebben. En nu help je mij om vertrouwen in de toekomst te krijgen." Een andere adviseur zei me na de opleiding: "Weet je, ik wist nooit waarom ik de moorden in mijn dorp heb overleefd. Nu weet ik het: ik ben deel van een kern van een nieuwe vredige samenleving in Afghanistan." Ik geloof dat dit mij op de been hield. Dit is een echt emancipatorische en politieke bijdrage aan vrede en verzoening. Ik denk ook dat zonder psycho-sociale therapie, en zonder dit te overwegen bij alle humanitaire projecten, we geen civiele samenlevingen kunnen opbouwen.

Ik dacht dat dat een idee was dat het waard is te verspreiden, en ik denk dat het moet, kan, zou kunnen worden herhaald op een andere plek.

Ik dank u voor uw aandacht.

(Applaus)