Hans Rosling: Laat mijn databank jouw ideeënbank wijzigen

Ik zal het hebben over jouw ideeënbank. Komt jouw ideeënbank overeen met mijn databank? (gelach) Zo niet, dan heeft ofwel de ene ofwel de andere een upgrade nodig, niet?

Als ik het met mijn studenten over globale problemen heb, en ik naar ze luister tijdens de koffiepauze, spreken ze altijd over "wij" en "zij". En als ze terug in de collegezaal komen, vraag ik hen: "Wat bedoel je met "wij" en "zij"?" "Oh da's heel simpel. Het is de westerse wereld en het zijn de ontwikkelingslanden," zeggen ze dan. "We leerden het op school." En hoe definieer je dat dan? "De definitie? Die kent iedereen", zeggen ze.

Maar dan, weet je, zet ik ze zo wat onder druk. Zo zei een meisje, heel knap, "Het is heel simpel. De westerse wereld is een lang leven in een klein gezin. De derde wereld is een kort leven in een groot gezin." En die definitie bevalt me omdat ze me in staat stelt hun ideeënbank over te zetten naar een gegevensbank. En hier zie je de gegevensbank. Zo zie je op deze as hier de grootte van het gezin. Eén, twee, drie, vier, vijf kinderen per vrouw op deze as. En hier, de lengte van leven, de levensverwachting, 30, 40, 50. Precies wat de studenten zeiden dat hun opvatting over de wereld was.

En in feite gaat dit over de slaapkamer. Of man en vrouw besluiten een klein gezin te hebben, en zorg te dragen voor hun kinderen, en hoe lang ze zullen leven. Dat gaat over de badkamer en de keuken. Als je zeep, water en voedsel hebt, weet je, dan kan je lang leven. En de studenten hadden gelijk. Het ging er niet om dat de wereld bestond -- de wereld bestond hier, uit een geheel van landen aan deze kant, die grote gezinnen en een kort leven hebben. De ontwikkelingslanden. En we hadden een geheel van landen aan de andere kant, dat de westerse wereld was. Daar hadden ze kleine gezinnen en een lang leven.

En hier zal je gaan zien wat voor verbazingwekkends er gebeurd is in de wereld tijdens mijn leven. En daar gingen de ontwikkelingslanden zeep en water gebruiken, inentingen. En heel de derde wereld begon aan gezinsplanning te doen. En deels door de VS die zorgde voor technisch advies en investeringen. En je ziet heel de wereld bewegen naar een gezin met twee kinderen, en naar een leven van 60 tot 70 jaar.

Maar hier in dit gebied blijven enkele landen achter. En je kan zien dat we hier beneden nog Afghanistan hebben. We hebben Liberia. We hebben Congo. Dus hebben we landen die daar leven. Dus het probleem dat ik had is dat de kijk op de wereld van mijn studenten beantwoordt aan de realiteit in de wereld van het jaar dat hun leraren geboren werden. (gelach) (applaus)

En wij, eigenlijk, toen we dit de wereld rond lieten afspelen. Ik was op de Volksgezondheidsconferentie, hier in Washington, vorige week, en ik kon vaststellen dat deze verkeerde opvatting ook onder de actieve bevolking in de Verenigde Staten leefde. Dat men zich niet bewust was van de vooruitgang van Mexico daar, en China, vergeleken bij de Verenigde Staten. Kijk hier als ik hen verder afdraai. Daar gaan we. Ze halen in. Daar is Mexico. Het staat op de zelfde hoogte als de VS in deze twee sociale dimensies. Er was minder dan vijf procent van de specialisten in volksgezondheid die hiervan op de hoogte was. Deze grote natie, Mexico, kampt met het probleem dat wapens vanuit het noorden de grenzen over komen. Dus moesten ze dat stopzetten. Want ze hebben die vreemde verhouding met de VS, weet je.

Maar als ik deze as hier zou veranderen, kijk, en als ik in de plaats, hier, inkomen per persoon zou zetten. Inkomen per persoon. Ik kan dat hier zetten. En dan zullen we een totaal verschillend beeld zien. Tussen haakjes, ik ben je aan het leren hoe je onze website, Gapminder World, moet gebruiken. Waarom corrigeer ik dit? Omdat dit een gratis webtoepassing is. En als ik het nu eindelijk goed heb, kan ik 200 jaar terug gaan in de geschiedenis. En ik kan de Verenigde Staten daar bovenaan vinden. En ik kan de andere landen laten zien. En nu heb ik inkomen per persoon op deze as. En de Verenigde Staten hadden toen slechts een 2.000 dollar. En de levensverwachting was 35 tot 40 jaar, op dezelfde hoogte als Afghanistan vandaag.

En wat er in de wereld is gebeurd, zal ik nu laten zien. Dit vervangt een studie geschiedenis gedurende één jaar aan de universiteit. Je kan nu gedurende één minuut naar mij kijken en je zal het geheel zien. (gelach) Je kan zien hoe de bruine bellen, die West-Europa voorstellen, en de gele, de Verenigde Staten, zij worden rijker en rijker en ze beginnen ook gezonder en gezonder te worden. En dit is nu 100 jaar geleden terwijl de rest van de wereld achterblijft. Hier komt het. En dat was de griep. Dat is de reden waarom de griep ons zo beangstigt, nietwaar? Het zit nog in het geheugen. De terugval van de levensverwachting. En dan gaat het opwaarts. En niet voordat de onafhankelijkheid begon.

Kijk hier: daar heb je China, daar heb je India, en dit is wat er is gebeurd. Bemerk daar dat we Mexico hier bovenaan hebben. Mexico staat niet helemaal op dezelfde hoogte als de VS. Maar ze staan redelijk dichtbij. En het is vooral interessant om te kijken naar China en de Verenigde Staten, over een periode van 200 jaar. Want mijn oudste zoon werkt nu bij Google, sinds Google deze sofware overnam. Want in feite is dit kinderarbeid. Mijn zoon en zijn vrouw zaten in een kast gedurende vele jaren en ontwikkelden dit. En mijn jongste zoon, hij studeerde Chinees in Beijing. En zo hebben zij de twee invalshoeken die ik heb. Begrijp je? En mijn zoon, de jongste, die studeerde in Beijing, in China, hij heeft een perspectief op lange termijn. Terwijl mijn oudste zoon, die bij Google werkt, hij zou per kwartaal, of per half jaar, moeten ontwikkelen. Of, Google is nogal gul, dus heeft hij zicht op één of twee jaar.

Maar in China kijken ze generatie per generatie omdat ze zich herinneren dat ze gedurende 100 jaar, een zeer vervelende periode, achteruit gingen. En dan zouden ze terugdenken aan het eerste deel van de vorige eeuw, dat echt slecht was. En we zouden kunnen voorbijgaan aan deze zogenoemde grote sprong voorwaarts. Maar dit was in 1963. Mao Zedong bracht China eindelijk gezondheid. En dan stierf hij. En dan begon Deng Xiaoping aan deze verbazingwekkende beweging voorwaarts.

Is het niet eigenaardig om te zien dat de Verenigde Staten eerst hun economie deden groeien, en dan geleidelijk aan rijk werden. Terwijl China veel vroeger gezond kon worden. Omdat ze een beroep konden doen op de kennis van scholing, voeding, en daarna ook op de voordelen van penicilline en vaccins, en gezinsplanning. En Azië kon een sociale ontwikkeling doormaken voor de economische ontwikkeling. Dus, voor mij als professor volksgezondheid, is het niet vreemd dat al deze landen nu zo snel groeien.

Want wat je hier ziet, wat je hier ziet is de platte wereld van Thomas Friedman. Nietwaar? Hij is niet echt plat plat. Maar de landen met een gemiddeld inkomen, en op dit punt geef ik mijn studenten de raad op te houden het concept "ontwikkelingslanden" te gebruiken. Want tenslotte is praten over ontwikkelingslanden als twee hoofdstukken zien in de geschiedenis van de VS.

Het laatste hoofdstuk is over het heden, en president Obama. En het andere over het verleden. Waarin alles aan bod komt van Washington tot Eisenhower. Want Washington tot Eisenhower, dat is wat we aantreffen in de ontwikkelingslanden. We zouden eigenlijk kunnen gaan van Mayflower tot Eisenhower, en dat zou dan samen geplaatst worden in een ontwikkingswereld. Die inderdaad zijn steden op een verbazingwekkende manier uitbreidt. Die fantastische ondernemers heeft, maar die ook landen heeft die ineenstorten.

Hoe zouden we dit dan zinvoller kunnen benaderen? Wel, een manier om dit te doen is zien of we de inkomensverdeling in beschouwing zouden kunnen nemen. Dit is de inkomensverdeling van volkeren in de wereld, vanaf één dollar. Dit is waar je voedsel kan eten. Deze mensen gaan met honger naar bed. En dit is het aantal mensen. Dit is 10 dollar, of je een openbaar of privé gezondheids- systeem hebt. Dit is waar je de mogelijkheid hebt je gezin gezondheidszorg te geven, en je kinderen een school. En dit zijn de OESO-landen. Groen, Latijns-Amerika, Oost-Europa. Dit is Oost-Azië. En het lichtblauw daar is Zuid-Azië.

En zo is de wereld veranderd. Zij veranderde zo. Kan je zien hoe ze groeit? En hoe honderden miljoenen en miljarden mensen uit de armoede raken in Azië? En hier gaat het door. En nu komen we bij de projecties. Maar ik moet halt houden aan de deur van de Lehman Brothers daar. Weet je. Want ... (gelach) Want daar zijn de projecties niet meer geldig. Waarschijnlijk zal de wereld dit doen. En dan zal ze verder voorwaarts gaan, op deze manier. Maar dit is ongeveer wat er zal gebeuren. En we hebben een wereld die niet als verdeeld kan worden beschouwd.

We hebben de landen met een hoog inkomen hier, met de Verenigde Staten als koploper. We hebben de opkomende economieën in het midden, die een groot deel van de fondsen leveren voor de sanering. En we hebben de landen met een laag inkomen hier. Ja, het is een feit dat daarvandaan het geld komt. Zij hebben gespaard, weet je, de laatste tien jaar. En hier hebben we de landen met laag inkomen waar er ondernemers zijn. En hier hebben we de landen in oorlog en vernieling, zoals Afghanistan, Somalië, delen van Congo, Darfur. Dat alles hebben we op hetzelfde moment.

Daarom is het zo'n probleem om te beschrijven wat er gebeurd is in de ontwikkelingslanden. Omdat het zo verschillend is, wat daar is gebeurd. En dat is waarom ik een iets andere benadering voorstel voor hoe jullie het zouden noemen. En je hebt enorme verschillen binnenin landen ook. Ik heb gehoord dat jullie afdelingen hier met regio's werken. Hier heb je Afrika onder de Sahara, Zuid-Azië, Oost-Azië, de Arabische staten. Oost-Europa, Latijns-Amerika, en de OESO. En op deze as het BNP. En op deze, gezondheid, kindersterfte. En het is helemaal geen verrassing dat Afrika, ten zuiden van de Sahara, onderaan staat.

Maar als ik het opsplits, als ik het opsplits in bellen per land, de grootte van de bellen hier is de bevolking. Dan merk je dat Sierra Leone en Mauritius totaal verschillend zijn. Zo groot zijn de verschillen binnen in Afrika onder de Sahara. En ik kan ook de rest opsplitsen. Hier is Zuid-Azië, de Arabische wereld. Nu al jullie verschillende afdelingen. Oost-Europa, Latijns-Amerika, en de OESO-landen. En hier zijn wij dan. We hebben een aaneengesloten geheel in de wereld. We kunnen het niet in twee stukken delen.

Hier onderaan is het Mayflower. Hier is het Washington, landen die zich opbouwen, ontwikkelen. Hier is het Lincoln, die hen vooruitstuwt. Hier is het Eisenhower, die de moderne tijd naar de landen brengt. En dan, daar bovenaan, zijn de Verenigde Staten vandaag. En we hebben landen langs heel deze weg. Dit is nu het belangrijkste om te begrijpen hoe de wereld veranderd is. Op dit punt gekomen heb ik besloten een woordje te plaatsen. (gelach)

En het is mijn taak om, uit naam van de rest van de wereld, mijn dank te betuigen aan de Amerikaanse belastingbetalers voor de "Demographic Health Survey". Velen zijn er zich niet van bewust -- nee, dit is geen grap. Dit is heel ernstig. Het is dankzij de ononderbroken sponsoring door de VS gedurende 25 jaar, van de bijzonder goede methodologie om kindersterfte te meten dat we een idee hebben van wat er in de wereld gebeurt. (applaus) En dit is de regering van de VS op haar best, zonder aanbevelingen, enkel feiten leveren die bruikbaar zijn voor de maatschappij. En feiten leveren, gratis en voor niets op het internet, tot nut van de wereld. Heel erg bedankt.

Totaal het tegenovergestelde van de Wereldbank, die gegevens verzameld heeft met overheidsgeld, belastingsgeld, en dan verkopen ze het om er een beetje winst op te maken op een heel inefficiënte manier, zoals Guttenberg. (applaus) Maar de mensen die daarmee bezig zijn bij de Wereldbank behoren tot de besten van de wereld. En het zijn zeer bekwame beroepslui. We zouden enkel onze internationale agentschappen willen opwaarderen om op een moderne manier de wereld te benaderen, zoals wij doen. En als het aankomt op het vrijgeven van gegevens en transparantie, dan zijn de Verenigde Staten van Amerika één van de beste. En het kost moeite om dat te zeggen als Zweedse professor volksgezondheid. (gelach) En nee, ik word niet betaald om hier te komen.

Ik zou jullie willen laten zien wat er met de gegevens gebeurt, wat we met deze gegevens kunnen laten zien. Kijk daar. Dit is de wereld. Met inkomen daar beneden, en kindersterfte. En wat is er in de wereld gebeurd? Sinds 1950, gedurende de laatste 50 jaar, hebben we een daling gehad in kindersterfte. En het is dankzij de DHS dat we dit kunnen weten. En we hadden een stijging in inkomen. En de blauwe ex-ontwikkelingslanden vermengen zich met de ex-geïndustrialiseerde, westerse wereld. En we hebben een doorlopend geheel. Maar we hebben nog steeds, - en dat is natuurlijk Congo, daar bovenaan. We hebben nog steeds even arme landen zoals we altijd gehad hebben in de geschiedenis. En dat is het onderste miljard, waarover we vandaag een compleet nieuwe aanpak hebben gehoord.

En hoe snel is dit gegaan? Wel, MDG 4. De Verenigde Staten stonden niet zo te springen om MDG 4 te gebruiken. Maar jullie zijn de belangrijkste sponsor geweest die het ons mogelijk gemaakt heeft het te meten. Want het is de enige kindersterfte die we kunnen meten. En gewoonlijk zeiden we dat het vier procent per jaar moest dalen. Laten we eens kijken wat Zweden heeft gedaan. Gewoonlijk schepten we op over snelle sociale vooruitgang. Hier stonden we, in 1900. 1900, Zweden was hier. Dezelfde kindersterfte als Bangladesh in 1990. Hoewel ze een lager inkomen hadden. Ze begonnen heel goed. Ze gebruikten de hulp goed. Ze vaccineerden de kinderen. Ze kregen beter water. En ze verminderden de kindersterfte met een verbazingwekkende 4,7 procent per jaar. Ze versloegen Zweden. Ik laat Zweden lopen gedurende een zelfde periode van 16 jaar.

Tweede ronde: Zweden 1916 tegen Egypte 1990. Hier gaan we. Opnieuw zijn de VS een deel van de verklaring hier. Ze krijgen veilig water. Ze krijgen voedsel voor de armen. En ze slagen erin malaria uit te roeien. 5,5 procent. Ze zijn sneller dan de milleniumdoelstelling voor ontwikkeling.

En derde kans voor Zweden: tegen Brazilië hier. En Brazilië hier kent een verbazingwekkende sociale vooruitgang de laatste 16 jaar. En ze gaan sneller dan Zweden. Dit betekent dat de wereld naar elkaar toe gaat. De landen met een gemiddeld inkomen, de opkomende economieën, ze maken de achterstand kleiner. Ze worden stedelijk, waar ze ook nog een betere ondersteuning zullen krijgen.

Wat de Zweden op dit punt doen, is protesteren. Ze zeggen: "Dit is niet eerlijk. want die landen hadden vaccins en antibiotica, wat voor Zweden niet beschikbaar was. Het moet een competitie in real-time zijn." Ok. Ik geef je Singapore, het jaar waarin ik ben geboren. Singapore had een kindersterfte tweemaal zo hoog als die van Zweden. Het is het meest tropische land ter wereld. Een moeras op de evenaar. En daar gaan we. Ze hadden wat tijd nodig om onafhankelijk te worden. Maar dan begonnen ze hun economie te doen opbloeien. En ze deden sociale investeringen. Ze kregen malaria weg. Ze kregen een prachtig gezondheidssysteem dat beter was dan zowel de Verenigde Staten als Zweden. We hadden nooit gedacht dat het mogelijk was dat ze het zouden winnen van Zweden. (applaus)

Al deze groene landen halen de milleniumdoelstellingen voor ontwikkeling. Deze gele staan net op het punt dit te doen. Deze rode landen halen ze niet, en de aanpak moet verbeterd worden. Geen eenvoudige extrapolatie. We moeten echt een manier vinden om deze landen beter te ondersteunen. De landen met een gemiddeld inkomen moeten we respecteren voor wat ze aan het doen zijn. En de hele manier waarop we de wereld bekijken moeten we gronden op feiten.

Dit is dollar per persoon. Dit is HIV in de landen. Het blauw is Afrika. De grootte van de bellen geeft aan hoevelen met HIV zijn besmet. Je ziet de tragedie in Zuid-Afrika daar. Ongeveer 20 procent van de volwassen bevolking is besmet. En hoewel ze nogal een hoog inkomen hebben, hebben ze toch een enorm aantal HIV-besmettingen. Maar je ziet ook dat er hier beneden Afrikaanse landen zijn. Er bestaat niet zoiets als een HIV-epidemie in Afrika. Er zijn een aantal, 5 tot 10 landen in Afrika die hetzelfde niveau hebben als Zweden en de Verenigde Staten. En er zijn andere die extreem hoog zijn.

En ik zal je laten zien wat er gebeurd is in een van de beste landen, met de meest bruisende economie in Afrika, en een goed bestuur, in Botswana. Ze hebben een zeer hoog niveau. Het is aan het zakken. Maar nu gaat het niet naar beneden. Omdat daar, met de hulp van PEPFAR, ze aan de slag gaan met behandelingen. En de mensen blijven leven. En je kan zien dat het niet zo makkelijk is, dat oorlog hiervan de oorzaak is. Want hier, in Congo, is er oorlog. En hier, in Zambia, is er vrede.

En het is niet de economie. Een rijker land scoort een beetje hoger. En als ik Tanzania opsplits volgens inkomen. De 20 procent rijkeren in Tanzania hebben meer HIV dan het armste deel. En het is echt verschillend binnen een land. Kijk naar de provincies van Kenia. Ze zijn heel verschillend. En dit is de situatie die je ziet. Het is niet diepe armoede. Het is de specifieke situatie. Waarschijnlijk de situatie van meerdere sexuele relaties tegelijkertijd bij een deel van de heterosexuele bevolking in sommige landen, of delen van landen, in het zuiden en het oosten van Afrika.

Maak er niet Afrika van. Maak er geen rassenkwestie van. Maak er een lokale zaak van. En doe op iedere plaats aan preventie op de manier waarop het daar mogelijk is. Dus om af te ronden. Er is een vorm van lijden bij de één miljard armsten, dat we niet kennen. Zij die leven zonder mobiele telefoon, zij die nog nooit een computer hebben gezien, zij die thuis geen elektriciteit hebben.

Dit is de ziekte Konzo, die ik gedurende 20 jaar proberen te verhelderen heb in Afrika. Ze wordt veroorzaakt door de snelle werking van de giftige maniokwortel, in een situatie van hongersnood. Ze lijkt op de pellagra in Mississippi, in de jaren 30. Ze lijkt op andere voedingsziekten. Een rijk mens zal er nooit aan lijden.

We hebben het hier gezien in Mozambique. Dit is de epidemie in Mozambique. Dit is een epidemie in het noorden van Tanzania. Je hebt nooit gehoord over de ziekte. Maar er zijn veel meer mensen besmet door deze ziekte dan door ebola. Want ze maakt kreupelen over heel de wereld. In de laatste twee jaar zijn 2.000 mensen verminkt in het zuidelijk uiteinde van de regio Bandunda. Dat was vroeger de illegale diamanthandel. Vanwege UNITA die het gebied in Angola domineerde. Dat is nu verdwenen. En nu zitten ze in grote economische problemen. En een week geleden, voor het eerst, waren er vier internetverbindingen.

Laat je niet in de war brengen door de vooruitgang van de opkomende economieën, en de grote mogelijkheden van mensen in landen met een gemiddeld inkomen, en in landen met een laag inkomen waar vrede heerst. Er is nog mysterie bij de één miljard. En we hebben meer begrippen nodig dan enkel ontwikkelingslanden en derde wereld. We hebben een nieuwe denkwijze nodig. De wereld groeit naar elkaar toe. Maar, maar, maar niet het onderste miljard. Ze zijn nog net zo arm als ze altijd geweest zijn. Dat kan niet langer duren. En het zal niet gebeuren rond één supermogendheid. Maar jullie zullen wel één van de belangrijkste supermogendheden blijven. En de supermogendheid die het meest hoop geeft, voor het ogenblik. En deze instelling zal een heel cruciale rol spelen, niet voor de Verenigde Staten, maar voor de wereld. Dus hebben jullie een totaal verkeerde naam, Ministerie van Buitenlandse Zaken, dit is niet Buitenlandse Zaken. Het is het ministerie van Wereldzaken. En we stellen veel hoop in jullie. Heel erg bedankt. (applaus)