Eve Ensler over veiligheid

Ik denk dat het voor sommige mensen een opluchting is en voor anderen een teleurstelling dat ik vandaag niet over vagina's ga praten. Ik begon met de Vaginamonologen omdat ik me zorgen maakte over vagina's. Vandaag ben ik erg bezorgd over deze notie, deze wereld, deze overheersende macht van de veiligheid. Ik zie dit woord, hoor dit woord, voel dit woord overal. Echte veiligheid, veiligheidscontroles, bewaking, veiligheidsmachtiging. Waarom maakt deze focus op veiligheid me zoveel onzekerder? Wat bedoelt men als men praat over echte veiligheid? Waarom zijn we als Amerikanen, in het bijzonder, een natie geworden die boven alles naar veiligheid streeft. In feite denk ik dat veiligheid onbereikbaar is, het is onmogelijk. We gaan allemaal dood. We worden allemaal oud. We worden allemaal ziek. Mensen verlaten ons. Mensen veranderen ons. Niets is veilig. Dat is eigenlijk het goede nieuws.

Behalve, natuurlijk, als je hele leven in het teken staat van veiligheid. Als dat de focus is van je leven, dan zijn dit volgens mij de dingen die gebeuren. Je kan niet erg ver reizen of je te ver buiten een bepaalde kring bewegen. Je kunt niet te veel conflicterende ideeën tegelijkertijd in je gedachten toestaan, want die zouden je kunnen verwarren of uitdagen. Je kunt je zelf niet blootstellen aan nieuwe ervaringen, nieuwe mensen, nieuwe manieren van dingen doen. Ze zouden je van je koers kunnen afbrengen. Je kunt niet niet weten wie je bent, dus bijt je je vast aan een harde identiteit. Je wordt een christen, moslim, jood. Je bent een Indiaan, Egyptenaar, Italiaan, Amerikaan. Je bent een heteroseksueel of homoseksueel, of je doet niet aan seks. Op z'n minst, is dat wat je zegt waneer je jezelf identificeert. Je wordt er een van "ons". Om veilig te zijn, verdedig je je tegen "hen". Je klampt je vast aan je land, omdat dat je veilige plek is. Je moet iedereen bestrijden die er binnendringt. Je wordt je natie. Je wordt je religie. Je wordt wat het ook is dat je bevriest, je verdooft en je beschermt tegen twijfel of verandering. Maar het enige dat het eigenlijk doet, is je geest stil leggen. Het maakt het je niet daadwerkelijk echt veiliger.

Ik was bijvoorbeeld in Sri Lanka, drie dagen na de tsunami. Ik stond op het strand. Het was volkomen duidelijk dat binnen vijf minuten een 10 meter hoge golf kon oprijzen die een volk, een bevolking en levens kon ontwijden. Al dit streven naar veiligheid heeft je in feite veel onzekerder gemaakt, wat nu moet je de hele tijd uitkijken. Er zijn mensen anders dan jij. Mensen die je nu vijanden noemt. Er zijn plaatsen waar je niet gaan kunt, gedachten die je niet kunt denken, werelden die je niet meer kunt bewonen. Dus vul je je dagen met dingen bevechten, je territorium verdedigen, en steeds meer verstarren in je fundamentele denken. Je gaat je dagen aan zelfbescherming wijden. Dit wordt je missie. Het is het enige dat je doet. Ideeën wordt korter. Ze worden 'sound bites'. Er zijn boosdoeners en heiligen, criminelen en slachtoffers.

Er zijn mensen die, als ze niet voor ons zijn, tegen ons zijn. Het wordt gemakkelijker om mensen pijn te doen omdat je niet voelt hoe ze vanbinnen zijn. Het is eenvoudiger ze op te sluiten, tot naaktheid te dwingen, te vernederen, te bezetten, binnen te vallen en ze te doden omdat ze nu het enige obstakel zijn voor jouw veiligheid. In zes jaar, heb ik het bijzondere privilege gehad, door V-dag, een wereldwijde beweging tegen geweld tegen vrouwen, om naar een 60-tal landen te reizen en een lange tijd te spenderen in verschillende werelddelen. Ik heb vrouwen en mannen ontmoet overal op deze planeet, die door diverse omstandigheden -- oorlog, armoede, racisme, verschillende vormen van geweld -- nooit veiligheid hebben gekend, of wiens illusie van veiligheid voor altijd verwoest is. Ik heb tijd doorgebracht met vrouwen in Afghanistan, onder de Taliban, die in wezen gebrutaliseerd en gecensureerd werden. Ik ben in Bosnische vluchtelingenkampen geweest. Ik was bij vrouwen in Pakistan wiens gezichten er afgesmolten waren met zuur. Ik ben overal in Amerika bij meisjes geweest die 'date-raped' zijn, of verkracht door hun beste vrienden toen ze op een nacht gedrogeerd waren.

Een van de verbazingwekkende dingen die ik ontdekt heb tijdens m'n reizen is dat er een opkomende soort is. Ik vond het geweldig toen hij vertelde over die andere wereld direct naast die van ons. Ik ontdekte mensen, die we in de wereld van V-Dag Vaginakrijgers noemen. Dit soort mensen zoekt zich geen AK-47s, of massavernietigingswapens of machetes. Als ware krijgers gaan ze af op het centrum, het hart van de pijn, van het verlies. Ze betreuren het. Ze zijn erin gestorven. Ze worden aangemoedigd om van venijn een medicijn te maken. Ze gebruiken de brandstof van hun pijn om die energie te richten op een andere missie, een ander traject.

Deze krijgers wijden zichzelf en hun leven nu aan voorkomen dat anderen hetzelfde overkomt. Ze zijn met duizenden, zo niet miljoenen op deze planeet. Ik schat dat er velen in deze zaal zitten. Hun felheid en vrijheid zijn voor mij de basis van een nieuw paradigma. Ze hebben zich bevrijd van het bestaande kader van slachtoffer en dader. Hun eigen persoonlijke veiligheid is niet hun einddoel. Om die reden, omdat ze niet in de eerste plaats aan veiligheid denken, omdat hun einddoel de transformatie van lijden is, geloof ik dat ze echte zekerheid creëren, en een heel nieuw begrip van veiligheid. Ik wil praten over enkele van deze mensen die ik heb ontmoet.

Morgen ga ik naar Caïro. Ik ben zo ontroerd dat ik in Caïro vrouwen zal ontmoeten, V-Dag-vrouwen, die het eerste vluchthuis openen voor mishandelde vrouwen in het Midden-Oosten. Dat gebeurt omdat vrouwen in Caïro beslisten om een vuist te maken. Ze steken hun nek uit. Ze praten over de mate van geweld in Egypte. Ze zijn bereid om aangevallen en bekritiseerd te worden. Door hun werk van de laatste jaren wordt dit huis geopend. Bovendien wordt het gesteund door brede lagen in de maatschappij die dat nooit zouden hebben gedaan. Dit jaar haalden vrouwen in Oeganda die de Vaginamonologen programmeerden op V-Dag, zich de woede van de regering op de hals.

Ik ben dol op dit verhaal. Er was een kabinetsvergadering en een vergadering met de president om te bespreken of Vagina's naar Oeganda mochten komen. Op deze vergadering, die wekenlang de pers bezighield, was er twee weken lang een grote discussie. Uiteindelijk besliste de regering dat de Vaginamonologen niet mochten worden opgevoerd in Oeganda. Maar het verbazende nieuws was, dat omdat deze vrouwen het woord hadden genomen, omdat ze bereid waren geweest hun veiligheid op het spel te zetten, dit het begin was van een debat, niet alleen in Oeganda, maar in heel Afrika. Het resultaat was dat voor deze uitverkochte productie, elk van de 800 toeschouwers, op 10 man na, besliste dat ze het geld mochten houden. Ze verdienden 10.000 dollar aan een productie die nooit plaatshad.

Er is een jonge vrouw uit Minnesota die Kerry Ruffleson heet. Ze is middelbare scholiere. Ze had de Vaginamonologen gezien en was er erg door geraakt. Daarom droeg ze op haar middelbare school in Minnesota een button met "Ik hart mijn vagina".

(Gelach)

Ze werd bijna van school gestuurd. Ze zeiden haar dat ze op school niet van haar vagina mocht houden, dat het niet wettelijk was, dat het amoreel was, dat het niet goed was. Ze had het hier erg moeilijk mee. Wat moest ze doen? Ze was laatstejaars. Ze was een goede studente. De uitwijzing dreigde. Dus wat deed ze? Ze riep haar vrienden bij elkaar -- 100 of 150 scholieren, denk ik -- en ze droegen allemaal "ik hou van mijn vagina"-T-shirts. De jongens droegen "ik hou van haar vagina"-T-shirts op school.

(Gelach)

Dat ziet er nogal frivool uit. Maar het gevolg is dat die school nu een vak seksuele voorlichting heeft. Het gesprek over seks begint. Ze beginnen te bekijken waarom het fout zou zijn dat een jong schoolmeisje openlijk over haar vagina praat of openlijk zegt dat ze van haar vagina houdt.

Ik weet dat ik het hier eerder over Agnes heb gehad. Ik wil jullie een update over Agnes geven. Ik ontmoette Agnes drie jaar geleden in de Riftvallei. Toen ze een jong meisje was, was ze tegen haar zin verminkt. De verminking van haar clitoris had een grote impact op haar leven. Het had er een vernietigende impact op; Ze besliste om geen scheermes of glasscherf te gaan halen, maar om haar leven te wijden aan het vermijden dat dit met andere meisjes gebeurde. Acht jaar lang liep ze door de Riftvallei. Ze had een wonderlijke doos bij zich. Daarin zat de torso van een vrouwenlichaam, de helft van een torso. Overal waar ze kwam, leerde ze de mensen hoe een gezonde vagina eruit ziet en hoe een verminkte vagina eruit ziet. Tijdens de jaren waarin ze liep, onderrichtte ze ouders, moeders, vaders. Ze redde 1.500 meisjes van de besnijdenis.

Toen V-Dag haar ontmoette, vroegen we haar hoe we haar konden helpen. Ze zei: "Als je me een Jeep bezorgt, kan ik sneller rondkomen." Dus kochten we haar een Jeep. In het jaar waarin ze een Jeep had, redde ze 4.500 meisjes van de besnijdenis. Dus zeiden we: wat kunnen we nog meer doen? Ze zei: "Als je me aan geld helpt, kan ik een huis openen." Drie jaar geleden opende Agnes een vluchthuis in Afrika om verminking te stoppen. Toen ze 8 jaar geleden aan haar missie begon, werd ze gekleineerd, veracht, volkomen zwart gemaakt in haar gemeenschap. Ik vertel jullie met trots dat ze zes maanden geleden verkozen werd tot plaatsvervangend burgemeester van Narok.

(Applaus)

Volgens mij draait het hierom: als je einddoel veiligheid is, als dat je enige focus is, dan is het resultaat dat je niet alleen meer onveiligheid voor anderen creëert, maar ook jezelf veel onzekerder maakt. Echte veiligheid is: de dood onder ogen zien, niet doen alsof die niet bestaat. Niet weglopen van verlies, maar binnengaan in pijn, je overgeven aan verdriet. Echte veiligheid is niet: iets weten als je het niet weet. Echte veiligheid is hunkeren naar verbinding in plaats van macht. Het kan niet worden gekocht of geregeld of met bommen gemaakt. Het is dieper. Het is een proces. Het is acuut bewustzijn van het feit dat we allemaal onderling verbonden zijn. Eén actie van één iemand in één kleine stad heeft overal gevolgen. Echte veiligheid is niet alleen in staat zijn om mysterie, complexiteit en ambiguïteit te verdragen, ernaar te hunkeren, en een situatie alleen te vertrouwen als zij present zijn.

Er gebeurde iets toen ik 8 jaar geleden aan mijn tocht in V-Dag begon. Ik liep verloren. Ik herinner me dat ik op een vliegtuig van Kenia naar Zuid-Afrika zat. Ik had geen idee waar ik was. Ik wist niet waar ik heenging, waar ik vandaan kwam. Ik panikeerde. Ik had een totale paniekaanval. Tot ik plots besefte dat het echt niets uitmaakte waar ik heenging, of waar ik vandaan kwam, omdat we allemaal in wezen permanent ontheemde mensen zijn. We zijn allemaal vluchtelingen. We komen ergens vandaan en zijn hopelijk permanent op reis, op weg naar een nieuwe plek; Vrijheid betekent dat ik mijn identiteit misschien niet aan een groep ontleen, maar dat ik elke groep kan bezoeken en mezelf er kan vinden. Het betekent niet dat ik geen waarden of geloof heb, maar het betekent dat ze niet mijn pantser zijn. Ik gebruik ze niet als wapens. In de gedeelde toekomst zal het alleen dat zijn, gedeeld. Het einddoel zal zijn: kwetsbaar worden, de plaats beseffen van onze verbinding met elkaar, eerder dan leven in veiligheid, controle en eenzaamheid. Hartelijk dank.

(Applaus)

En hoe gaat het met je? Ben je uitgeput? Word je op een doorsnee dag wakker met hoop of moedeloosheid? Volgens mij heeft Carl Jung ooit gezegd: om te overleven in de 20ste eeuw moeten we tegelijkertijd met twee bestaande tegengestelde gedachten leven. Volgens mij is deel van wat ik leer in dit proces, dat je jezelf moet toelaten om pijn te voelen. Volgens mij gaat het goed zolang ik blijf rouwen en huilen en dan weer verder ga. Zodra ik doe alsof wat ik zie, geen impact op me heeft en mijn hart niet raakt, raak ik in de problemen. Want als je veel tijd besteedt aan reizen van plek naar plek, van land naar land, van stad naar stad, dan is de mate waarin vrouwen worden verkracht, de epidemische omvang, en het air van "gewoonheid", zo vernietigend voor je ziel dat je de tijd moet nemen, tenminste, dat ik de tijd moet nemen, om dat te verwerken.

Er is gepraat over vele goede doelen in de wereld, armoede, ziekte enzovoort. Jij hebt hier acht jaar aan besteed. Waarom? Denk even aan vrouwen. Volgens mij zijn ze de primaire hulpbron van de planeet. Ze baren kinderen. Ze zijn onze oorsprong. Het zijn moeders, zieners. Zij zijn de toekomst. Bedenk even dat de VN vandaag zegt dat één op drie vrouwen op de planeet in haar leven zal verkracht of geslagen worden. We praten over de ontheiliging van de primaire hulpbron van de planeet. We praten over de plek waar we vandaan komen, over ouderschap. Beeld je in dat je verkracht bent en een jongen grootbrengt. Welke impact heeft dat op je vermogen tot werken, een toekomst zien, of gedijen, eerder dan gewoon overleven? Het is mijn overtuiging dat als we weten hoe we vrouwen veiligheid kunnen bieden en in ere kunnen houden, het zal zijn alsof we het leven zelf in ere houden.