Eve Ensler: Plotseling, mijn lichaam

Voor een lange tijd had je 'ik' en 'mijn lichaam'. 'Ik' bestond uit verhalen, verlangens, inspanningen... ...en wensen voor de toekomst. 'Ik' probeerde om geen resultaat van mijn gewelddadige verleden te zijn, maar de afscheiding die al had plaatsgevonden tussen mij en mijn lichaam was best een belangrijk resultaat hiervan. 'Ik' probeerde altijd iets te worden, iemand te worden. 'Ik' bestond alleen in het proberen. Mijn lichaam zat vaak in de weg.

Ik was een zwevend hoofd. Ik heb jarenlang alleen hoeden gedragen. Het was een manier om mijn hoofd bij me te houden. Een manier om mezelf te lokaliseren. Ik was bang dat wanneer ik mijn hoed af zou zetten... ...ik er niet meer zou zijn. Ik had zelfs een therapeut die tegen me zei: "Eve, je komt hier nu twee jaar, en om eerlijk te zijn was het nooit bij me opgekomen dat je een lichaam hebt." Ik woonde al die tijd in de stad, omdat, om eerlijk te zijn, ik bang was voor bomen. Ik had geen kinderen want hoofden kunnen niet bevallen. Baby's komen niet uit je mond.

Omdat ik geen uitgangspunt had voor mijn eigen lichaam... begon ik andere vrouwen naar hun lichaam te vragen; in het bijzonder naar hun vagina's, omdat ik vagina's belangrijk vond. Dit zette me ertoe om "De Vagina Monologen" te schrijven... ...wat me er toe leidde om obsessief en onophoudelijk over vagina's te praten waar ik maar kon. Ik deed dit zelfs waar vreemden bij waren. Een avond op het podium ben ik daadwerkelijk mijn vagina ingegaan. Het was een betoverende ervaring. Het maakte me bang, het gaf me energie, en toen werd ik een gedreven persoon, een gedreven vagina.

Ik begon mijn lichaam als een ding te zien, een ding dat snel kon bewegen, als een ding dat ook andere dingen kon bereiken, een heleboel dingen tegelijk. Ik begon mijn lichaam als een iPad of auto te beschouwen. Ik zou het besturen en er dingen van verlangen. Het had geen grenzen. Het was onverslaanbaar. Het zou overwonnen en beheerst worden als de Aarde zelf. Ik gaf het geen aandacht; nee, ik organiseerde en bestuurde het. Ik had geen geduld voor mijn lichaam; ik dwong het in vorm te zijn. Ik was gierig. Ik nam meer dan mijn lichaam mij kon geven. Als ik moe was dan dronk ik meer espresso's. Als ik bang was ging ik naar gevaarlijkere plaatsen.

Oh, natuurlijk, natuurlijk had ik momenten dat ik mijn lichaam op prijs stelde, op de manier waarop een mishandelende ouder soms een aardig moment kan hebben. Mijn vader was heel aardig voor me, bijvoorbeeld op mijn zestiende verjaardag. Ik hoorde mensen van tijd tot tijd mompelen dat ik van mijn lichaam moest houden, dus leerde ik mezelf dit te doen. Ik was vegetariër, ik was nuchter, ik rookte niet. Maar dat was allemaal een verfijnde manier om mijn lichaam te manipuleren -- een grotere afstandneming, alsof je een moestuin plant op de autoweg.

Omdat ik zoveel over mijn vagina praatte, begonnen veel vrouwen me over die van hen te vertellen -- hun verhalen over hun lichamen. Die verhalen dwongen mij de wereld over, en ik ben in meer dan 60 landen geweest. Ik heb duizenden verhalen gehoord. En ik moet zeggen, er was altijd zo'n moment waarop vrouwen precies konden uitleggen op welk moment ze niet verenigd waren met hun lichaam -- wanneer ze niet thuis waren. Ik hoorde over vrouwen die in hun bed zijn aangerand, gegeseld in hun burka's, voor dood zijn achtergelaten in parkeerplaatsen, met zuur verbrand in hun keukens. Sommige vrouwen werden stil en verdwenen. Sommigen werden boze, gedreven machines als ikzelf.

Gedurende het reizen werd ik 40 en begon ik mijn lichaam te haten, wat eigenlijk vooruitgang was, want mijn lichaam bestond tenminste genoeg om het te kunnen haten. Althans, mijn buik -- ik haatte mijn buik. Hij was het bewijs dat ik niet goed genoeg was. Dat ik oud en niet grandioos en niet perfect was. Of dat ik niet paste in het vooraf vastgestelde bedrijfsbeeld. Mijn buik was bewijs dat ik had gefaald, dat hij me had laten vallen, dat ik kapot was. Mijn leven draaide om het kwijtraken ervan en de obsessie hierover. Het werd zelfs zo extreem dat ik er een toneelstuk over schreef. Maar hoe meer ik erover praatte, hoe verdeelder en ontzielder mijn lichaam werd. Het werd entertainment; het werd een nieuw soort product, iets wat ik verkocht.

Toen ging ik ergens anders heen. Ik stapte uit datgene dat ik dacht te kennen. Ik ging naar de democratische republiek Congo. En ik hoorde verhalen die alle andere verhalen deden verdwijnen. Ik hoorde verhalen die in mijn lichaam drongen. Ik hoorde over een klein meisje dat niet kon ophouden zichzelf onder te plassen omdat zoveel volwassen soldaten bij haar naar binnen waren gedrongen. Ik hoorde van een tachtig jaar oude vrouw wiens benen waren gebroken en uit hun gewrichten waren getrokken en achter haar hoofd werden gedraaid terwijl de soldaten haar zo verkrachtten. Er zijn duizenden van zulke verhalen. En veel van die vrouwen hadden gaten in hun lichaam -- gaten, openingen -- gevormd door die oorlogsmisdaden -- gaten in de kern van hun zielen. Deze verhalen verzadigden mijn cellen en zenuwen. En om eerlijk te zijn heb ik drie jaar niet kunnen slapen.

Alle verhalen begonnen samen te smelten. Het verkrachten van de Aarde, het plunderen van mineralen, het vernietigen van vagina's -- niets hiervan was in mijn ogen nog langer een losstaande zaak. Milities verkrachtten zes maanden oude baby's zodat landen ver weg toegang kregen tot goud en coltan voor hun iPhones en computers. Mijn lichaam was niet alleen meer een gedreven machine, maar het was nu ook verantwoordelijk voor het vernietigen van de lichamen van die vrouwen door de drang om meer machines te maken om de snelheid en efficiëntie van mijn machine te ondersteunen.

Toen kreeg ik kanker -- of ik kwam erachter dat ik kanker had. Dat kwam aan als een snelvliegende vogel die tegen een raamkozijn aanknalt. Plotseling had ik een lichaam, een lichaam dat geprikt werd en gepord en doorboord, een lichaam dat helemaal open werd gesneden, een lichaam waar organen uit zijn gehaald en vervoerd en herschikt en opnieuw gemonteerd, een lichaam dat gescand werd en waar buisjes in werden geschoven, een lichaam dat brandde van de chemische stoffen. Kanker blies de muur op die tussen mij en mijn lichaam stond. Ik begreep ineens dat de crisis in mijn lichaam de crisis in de wereld was, en dat het niet later gebeurde, maar dat het nu aan het gebeuren was.

Opeens was mijn kanker een kanker die overal was, de kanker van wreedheid, de kanker van hebzucht, de kanker die in mensen kruipt die vlakbij kerncentrales wonen -- en die zijn meestal arm -- de kanker die in de longen van koolmijnwerkers komt, de kanker van de stress omdat je niet goed genoeg presteert, de kanker van begraven trauma, de kanker in opgehokte kippen en vervuilde vis, de kanker in baarmoeders van verkrachte vrouwen; de kanker die overal zit door onze laksheid.

In zijn nieuwe en visionaire boek "Nieuw Zelf, Nieuwe Wereld" zegt schrijver Philip Shepherd: "Als je gescheiden bent van je lichaam, ben je ook gescheiden van het lichaam van de wereld, dat dan anders lijkt te zijn dan jou, of los van jou staat, in plaats van het levende continuüm waar jij deel van uitmaakt. Voor de kanker was de wereld iets anders. Het was alsof ik in een stilstaande poel leefde en kanker blies de steen op die me scheidde van de grotere zee. Nu zwem ik erin. Nu lig ik in het gras en wrijf ik mijn lichaam erin, en ik hou van de modder op mijn benen en voeten. Nu maak ik een dagelijkse pelgrimstocht om een bepaalde treurwilg bij de Seine te bezoeken, en ik honger naar de groene velden in het woud vlak buiten Bukavu. En als het hard regent, dan gil ik en ren in rondjes.

Ik weet dat alles is verbonden, en het litteken dat in de lengte over mijn romp loopt is daar getekend door de aardbeving. En ik ben daar met drie miljoen mensen in de straten van Port-au-Prince. Het vuur dat in mij brandt op de derde dag van de zes dagen chemo is het vuur dat brandt in de bossen op de wereld. Ik weet dat het abces dat rond mijn wond groeide na de operatie, die 47 centiliter pus, de vervuilde Golf van Mexico is, en er waren in olie gedrenkte pelikanen in mij en dode drijvende vissen. De katheters die zonder de juiste medicatie in mij werden geschoven, deden me uitschreeuwen zoals de Aarde het uitschreeuwt bij het boren.

Tijdens mijn tweede chemokuur werd mijn moeder heel erg ziek en ging ik naar haar toe. En in de naam van verbondenheid: Het enige dat ze wilde voordat ze stierf... was thuisgebracht worden naar haar geliefde Golf van Mexico. Dus we brachten haar naar huis, en ik bad dat de olie niet op haar strand zou aanspoelen voordat ze stierf. Gelukkig gebeurde dat ook niet. Ze stierf rustig op haar favoriete plaats.

Een paar weken later was ik in New Orleans en deze prachtige, spirituele vriendin vertelde me dat ze een genezing voor me wilde doen. Ik was vereerd. Ik ging naar haar huis in de ochtend. en de New Orleans - ochtendzon flikkerde door de gordijnen. Mijn vriendin maakte deze grote schaal klaar, en ik vroeg: "Wat is dat?" En ze zei: "Het is voor jou. De bloemen maken het mooi, de honing maakt het zoet." Ik vroeg: "Maar wat is het watergedeelte?" In de naam van verbondenheid zei ze: "Oh, dat is de Golf van Mexico." En ik zei: "Natuurlijk." De andere vrouwen arriveerden en ze zaten in een kring, en Michaela baadde mijn hoofd met het heilige water. Ze zong -- haar hele lichaam zong. De andere vrouwen zongen en ze baden voor mij en mijn moeder.

En terwijl de warme Golf over mijn naakte hoofd spoelde, realiseerde ik me dat dit het beste en het slechtste van ons bevatte. Het was de hebzucht en roekeloosheid die tot de boorexplosie leidde. Het waren al de leugens die daarvoor en daarna werden verteld. Het was de honing in het water die het zoet maakte, het was de olie die het ziek maakte. Het was mijn hoofd dat nu kaal was en op haar gemak was zonder hoed. Ik was mijn complete zelf die in Michaela's schoot wegzakte. Het waren de tranen die niet te onderscheiden waren van de Golf die langs mijn wangen omlaag liepen. Het was de langverwachte verbinding met mijn lichaam. Het was het verdriet dat zo lang had geduurd. Het was mijn plek vinden en de gigantische verantwoordelijkheid die met verbondenheid meekomt. Het was de voortdurende verwoestende oorlog in Congo en de onverschilligheid van de wereld. Het waren de Congolese vrouwen die nu in opstand komen. Het was het vertrek van mijn moeder, net op het moment dat ik geboren werd. Het was de realisatie dat ik heel dicht bij de dood ben geweest -- op dezelfde manier dat de Aarde, onze moeder, het amper volhoudt, op dezelfde manier dat 75% van de bevolking van deze planeet nog maar net de eindjes aan elkaar knopen, op dezelfde manier dat er een recept voor overleven is.

Wat ik heb geleerd is dat het te maken heeft met aandacht en hulpbronnen die iedereen verdient. Het waren pleitende vrienden en een betuttelende zus. Het waren wijze doktoren en geavanceerde geneeskunde en chirurgen die weten wat ze met hun handen moeten doen. Het waren onderbetaalde en liefhebbende verpleegsters. Het waren magische genezers en aromatische oliën. Het waren mensen die met spreuken en rituelen kwamen. Het was het hebben van een visioen van de toekomst en iets om voor te vechten, omdat ik weet dat dit niet mijn strijd is. Het waren een miljoen gebeden. Het waren duizend halleluja's en een miljoen oms. Het was een heleboel woede, krankzinnige humor, een heleboel aandacht, verontwaardiging. Het was energie, liefde en vreugde. Het was al deze dingen. Het was al deze dingen. Het was al deze dingen in het water, in de wereld, in mijn lichaam.

(Applaus)