Emiliano Salinas: Een maatschappelijke reactie op geweld

Ik ben Emiliano Salinas... en ik ga het hebben over de rol... die wij als leden van de maatschappij spelen... in de gewelddadige atmosfeer... waarin dit land nu leeft. Ik ben geboren in 1976. Ik groeide op in een traditioneel Mexicaans gezin. Als kind had ik een redelijk normaal leven. Ik ging naar school en speelde met vriendjes en neefjes. Maar toen werd m'n vader president van Mexico... en veranderde mijn leven.

Wat ik ga zeggen... een deel van wat ik ga zeggen... zal controversieel zijn. Ten eerste omdat ik degene ben die het zegt. En ten tweede omdat wat ik ga zeggen waar is... en het veel mensen nerveus zal maken... omdat het iets is wat we niet willen horen. Maar we moeten echt luisteren... want het is onontkoombaar en definitief. Het zal ook leden van... misdaadorganisaties nerveus maken... om dezelfde redenen. Ik ga het hebben over de rol... die wij als leden van de maatschappij spelen... in dit fenomeen... en over vier verschillende reactieniveaus... die wij als burgers hebben op geweld. Ik weet dat velen het lastig vinden om het feit... dat ik de zoon van Carlos Salinas de Gortari ben... te scheiden van het feit dat ik een burger ben... die zich zorgen maakt over de situatie in het land. Dat geeft niet. Dat is niet nodig voor begrip... voor het belang van wat ik ga zeggen.

Volgens mij hebben we een probleem in Mexico. We hebben een groot probleem. Daar zijn we het denk ik wel over eens. Niemand spreekt het tegen... we zijn het erover eens dat er een probleem is. Waar we het niet over eens zijn... is wat dat probleem is. Zijn het de Zeta's? De drugdealers? De regering? Corruptie? Armoede? Of is het iets anders? Volgens mij is niks van dit alles het probleem. Ik bedoel niet dat ze geen aandacht verdienen. Maar we kunnen niks van dat alles aanpakken... als we niet eerst het echte probleem... dat we in Mexico hebben, oplossen.

Het echte probleem dat we hebben is... dat de meesten van ons denken dat we slachtoffers zijn... van onze omstandigheden. We zijn een land vol slachtoffers. We hebben ons altijd opgesteld als slachtoffers... van iets of iemand. We waren slachtoffers van de Spanjaarden. Toen slachtoffers van de Fransen. Daarna slachtoffers van Don Porfirio. Toen waren we slachtoffers van de PRI. Zelfs van Salinas. En van El Peje. En nu van de Zeta's en de dealers en de misdadigers en de ontvoerders... Stop. Wacht even. Maar als die nu niet het probleem zijn? Het probleem is niet de dingen waarvan we ons slachtoffer voelen. Het probleem is dat we de slachtofferrol spelen. We moeten onze ogen openen en zien dat we geen slachtoffers zijn. Als we ons geen slachtoffer meer zouden voelen... ons niet zouden gedragen als slachtoffers... zou ons land enorm veranderen.

Ik ga vertellen hoe een maatschappij... die zich gedraagt als slachtoffer van de omstandigheden... een verantwoordelijke, betrokken maatschappij kan worden... die de toekomst van zijn land in eigen handen neemt. Ik ga het hebben over vier niveaus... van maatschappelijke reacties op geweld. Van het zwakste... tot het sterkste. Het eerste, zwakste niveau van maatschappelijke reactie op geweld... is ontkenning en apathie. De Mexicaanse maatschappij ontkent nu... de situatie waar we in zitten. We willen doorgaan met ons leven... hoewel we niet in normale omstandigheden leven. Het dagelijks leven in ons land is... op zijn minst... in bijzondere, uitzonderlijke omstandigheden. Zoals iemand die ernstig ziek is... en doet alsof het een griepje is... dat vanzelf wel overgaat. We willen doen alsof Mexico griep heeft. Maar dat is niet zo. Mexico heeft kanker. En als we daar niets aan doen... maakt de kanker het dood.

We moeten de Mexicaanse maatschappij... uit de ontkenning en apathie halen... naar het volgende niveau van maatschappelijke reactie. En dat is erkenning. Die erkenning zal angst zaaien... omdat de ernst van de situatie wordt erkend. Maar angst is beter dan apathie... want door angst gaan we iets doen. Veel mensen in Mexico... zijn nu bang. We zijn heel bang. We reageren vanuit die angst. Weet je wat het probleem is... met reageren vanuit angst? Dat is het tweede niveau van maatschappelijke reactie... angst.

Denk aan de straten van Mexico. Ze zijn onveilig door het geweld... dus blijven de mensen thuis. Worden de straten daar meer of minder veilig door? Minder veilig. Dus de straten worden nog meer verlaten en onveilig... en dus blijven we meer thuis... waardoor het nog meer verlaten en onveilig wordt... en we nog meer thuis blijven. Een vicieuze cirkel en uiteindelijk zit het hele volk... binnen in huis, doodsbang. Nog banger dan toen we nog op straat liepen. We moeten die angst confronteren. We moeten de Mexicaanse maatschappij... de leden ervan die op dit niveau zitten... naar het volgende niveau brengen: actie.

We moeten de angst onder ogen zien en de straten terugpakken. Onze steden, onze wijken. Voor veel mensen hoort woede bij actie. We gaan van angst naar woede. Ze zeggen: Ik kan er niet meer tegen. We moeten er iets aan doen. Recentelijk... Dit is een gevoelig getal. Tot nu toe in 2010... zijn er in Mexico... 35 openbare lynchpartijen geregistreerd. Meestal zijn dat er een of twee per jaar. Nu hebben we er elke week een. De maatschappij is wanhopig... en neemt het recht in eigen hand. Helaas is gewelddadige actie... hoewel actie beter is dan geen actie. Maar er aan meedoen... verhult alleen maar geweld. Als ik gewelddadig ben tegen jou... en jij reageert met geweld... word jij deel van het geweld... en verhul je alleen maar mijn geweld.

Maatschappelijke actie... is dus belangrijk... van het is ook belangrijk om mensen... die op het niveau zitten van woede... en gewelddadige actie... naar het volgende niveau te brengen. Niet-gewelddadige actie. Een vreedzame, gecoördineerde maatschappelijke actie. Dat betekent niet passieve actie. Het betekent vastberaden en effectief... maar zonder geweld. Er zijn voorbeelden van dit soort acties in Mexico. Twee jaar geleden werd in Galena City in Chihuahua... een lid van de gemeenschap ontvoerd. Eric Le Barón. Zijn broers, Benjamín en Julián... probeerden samen met de rest van de gemeenschap... de beste actie te bedenken: het losgeld betalen... gewapend achter de ontvoerders aan gaan... of de regering om hulp vragen.

Uiteindelijk besloten Benjamín en Julián... dat ze het beste... de gemeenschap konden organiseren om samen te werken. Dus wat deden ze? Ze mobiliseerden de hele gemeenschap van Le Barón... en gingen naar Chihuahua. Daar hielden ze een sit-in... in het park midden in de stad. Ze stuurden de ontvoerders een boodschap: Kom je losgeld maar halen. We wachten hier op jullie. Ze bleven daar. Zeven dagen later werd Eric vrijgelaten... en kon hij weer naar huis. Dat kan een georganiseerde maatschappij doen... een maatschappij die handelt.

Natuurlijk kunnen misdadigers reageren. In dit geval deden ze dat ook. Op 7 juli 2009... werd Benjamín Le Barón vermoord. Maar Julián Le Barón blijft werken... en hij mobiliseert gemeenschappen in Chihuahua. Al meer dan een jaar. Al meer dan een jaar weet hij dat er een prijs op zijn hoofd staat. Maar hij blijft vechten. Hij blijft organiseren. Hij blijft mobiliseren. Dit soort heldhaftige acties zie je overal in het land. Als duizend Juliáns zouden samenwerken... zou Mexico een heel ander land zijn. En die zijn er. Ze hoeven alleen maar hun hand op te steken. Ik ben geboren en getogen in Mexico... en in die tijd ben ik van Mexico gaan houden. Iedereen die ooit in dit land is geweest -- en zeker alle Mexicanen -- zal het met me eens zijn dat het niet moeilijk is... om van Mexico te houden.

Ik heb veel gereisd... maar ik heb nergens die Mexicaanse passie gevonden. Die aanbidding die we hebben... voor het nationale voetbalteam. De passie waarmee we... slachtoffers van rampen helpen... zoals bij de aardbeving van 1985... of de overstromingen van dit jaar. De passie waarmee we het volkslied zingen... vanaf dat we klein zijn. Toen we dachten dat Masiosare... de vreemde vijand was... en we met een kinderhart zongen over... een soldaat in elke zoon. De grootste belediging... de ergste manier waarop je een Mexicaan kunt beledigen... is door zijn moeder te beledigen. Een moeder is het allerheiligste in het leven. Mexico is onze moeder, die nu huilt om haar kinderen. We beleven het donkerste moment... van onze recente geschiedenis. Onze moeder, Mexico, wordt verkracht voor onze ogen. Wat doen we daaraan? Masiosare, de vreemde vijand, is hier. Waar is de soldaat in elke zoon?

Mahatma Gandhi... een van de grootste burgerstrijders ooit, zei... "Wees de verandering die je in de wereld wilt zien." Mexico vraagt nu om Gandhi's. We hebben Gandhi's nodig. Mannen en vrouwen die van Mexico houden... en die actie willen ondernemen. Dit is een oproep voor elke echte Mexicaan. Sluit je aan bij dit initiatief. Dit is een oproep... zodat alles waarom we van Mexico houden... de festivals, de markten... de restaurants, de cantina's... de tequila, de mariachi's, de serenades... de posada's, El Grito, de Dag van de Doden... San Miguel, het plezier, de passie voor het leven... het gevecht en alles wat Mexicaans zijn betekent... niet uit deze wereld verdwijnt.

We hebben een heel sterke tegenstander. Maar wij zijn met veel meer. Ze kunnen een man doden. Iedereen kan mij vermoorden... of jou, of jou. Maar niemand kan... de geest van echte Mexicanen doden. De strijd is gewonnen... maar we moeten hem nog wel strijden. Tweeduizend jaar geleden zei de Romeinse dichter Juvenal... iets dat vandaag weerklinkt... in het hart van elke echte Mexicaan. Hij zei: Zie het als de grootste zonde... om leven belangrijker te vinden dan eer... en alleen omwille van het leven... te verliezen wat het leven de moeite waard maakt. Bedankt. (Applaus)