Dan Dennett dient Rick Warren van repliek

Het is fijn hier weer te zijn. Ik hou van deze mooie bijeenkomst. En u zult zich afvragen, "Wat hebben we nu? Hebben ze de verkeerde dia opgezet?" Nee, nee. Kijk naar dit prachtige beest en stel de vraag -- wie ontwierp het? Dit is TED. Dit is Technology, Entertainment, Design en daar is een melkkoe. een tamelijk mooi ontworpen dier. En ik vroeg me af, hoe introduceer ik dit? En toen dacht ik, wel, misschien dat oude versje van Joyce Kilmer, u weet wel: "Dwazen als ik maken gedichten, maar alleen God kan een boom maken." En u zou kunnen zeggen, "Wel, God ontwiep de koe."

Maar natuurlijk kreeg God veel hulp. Dit is de voorouder van runderen. Dit is de Oryx. En die was ontworpen door natuurlijke selectie, het proces van natuurlijke selectie, over vele miljoenen jaren. Daarna werd het gedomesticeerd, duizenden jaren geleden. En menselijke wezens werden zijn beheerders, en, zelfs zonder te weten wat ze deden, ontwierpen ze het geleidelijk opnieuw en opnieuw en opnieuw. En daarna, meer recent, begonnen ze werkelijk aan het ontleden en analyseren van dit beest en werkten uit wat precies de onderdelen waren, hoe die werkten en hoe die geoptimaliseerd konden worden -- beter gemaakt.

Maar waarom heb ik het nu over koeien? Omdat ik wil zeggen dat nagenoeg hetzelfde geldt voor religies. Religies zijn natuurlijke fenomenen. Ze zijn net zo natuurlijk als koeien. Ze zijn over milennia geëvolueerd. Ze hebben een biologische basis, net als de Oryx. Ze werden gedomesticeerd, en menselijke wezens hebben het ontwerp van hun religies duizenden jaren lang verbeterd. Dit is TED, en ik wil het over ontwerpen hebben. Omdat waar ik de laatste vier jaar mee bezig ben geweest, eigenlijk sinds u me voor het eerst zag -- sommigen zagen me bij TED toen ik over religie sprak, en in de afgelopen vier jaar heb ik zo ongeveer non-stop aan dit onderwerp gewerkt. Je zou kunnen zeggen dat het over ontleding en analyse van religies ging. Nu denk ik dat dit hele idee afschuw wekt bij veel mensen, of woede, of een mate van ongerustheid . En dat is de ban die ik wil verbreken.

Ik wil zeggen, nee, religies zijn een belangrijk natuurlijk fenomeen. Die horen we met dezelfde intensiteit te bestuderen waarmee we andere belangrijke natuurlijke fenomenen bestuderen, zoals de opwarming van de aarde, zoals we gisteravond zo welbespraakt van Al Gore hoorden. De huidige religies zijn briljant ontworpen-- briljant ontworpen. Ze zijn ongelooflijk machtige sociale instituten en veel van hun kenmerken vinden hun oorsprong in vroegere kenmerken die we pas begrijpen kunnen door die ontleding en analyse. En, net als bij de koe, is er een mengvorm van evolutionair ontwerp, design door natuurlijke selectie zelf, en intelligent design -- min of meer intelligent design -- aangepast design, door mensen die proberen het ontwerp van hun religies te verbeteren.

We doen geen boekbesprekingen bij TED, maar ik moet toch één dia over mijn boek tonen, omdat er een boodschap in staat die ik vind dat deze groep echt moet horen. En ik ben zeer benieuwd naar uw reacties hierop. Het is het enige beleidsvoorstel dat ik maak in dit boek, wanneer ik stel nog niet genoeg over religies te weten om andere beleidsvoorstellen te kunnen doen. En hierin echoën opmerkingen die u vandaag al eerder hoorde.

Hier is mijn voorstel. Ik ga een paar minuten besteden aan de uitleg ervan -- voorlichting over wereldreligies aan al onze kinderen in basisscholen, vervolgonderwijs, openbare scholen, bijzondere scholen en thuisonderricht. Dus wat ik voorstel is, net zoals we lezen, schrijven, rekenen en geschiedenis nodig hebben, moeten we een leerplan hebben van feiten over alle religies in de wereld -- over hun geschiedenis, hun leerstellingen, hun teksten, hun muziek, hun symbolen, hun verboden, hun voorschriften. En die moeten als feiten gepresenteerd worden, rechtstreeks zonder propaganda, aan alle kinderen van het land. En zo lang je ze dat maar leert, kun je ze alle andere dingen leren die je wilt. Dat, vind ik, is maximale tolerantie voor religieuze vrijheid. Zolang je je kinderen informeert over andere religies dan mag je -- zo vroeg je maar wilt en welke je maar wilt, ze elke overtuiging bijbrengen die je ze wilt leren. Maar vertel ze dan ook over andere religies.

En waarom zeg ik dat? Omdat democratie berust op geïnformeerd burgerschap. Deskundige instemming is het fundament van ons begrip van democratie. Misleide instemming is waardeloos. Die is als kop of munt gooien, die is gewoon niet -- die telt niet. Democratie berust op deskundige instemming. Zo behandelen we mensen als verantwoordelijke volwassenen. Nu zijn wilsonbekwame kinderen een speciaal geval. Ik ga een woord gebruiken dat pastoor Rick zojuist gebruikte -- ouders zijn beheerders van hun kinderen. Ze bezitten ze niet. Je kunt geen kinderen bezitten. Je bent verantwoordelijk aan de wereld, aan de staat, aan hen, om goed voor ze te zorgen. Je mag ze die overtuiging bijbrengen die je het belangrijkst vindt, maar ik stel dat je verantwoordelijk bent dat ze geïnformeerd worden over alle andere geloven in de wereld.

De reden waarom ik deze tijd genomen heb is dat ik geboeid werd door sommige reacties hierop. Eén criticus voor een katholieke krant noemde het "totalitair". Mij lijkt het vrijwel indeterministisch. Is het totalitair om lezen, schrijven en rekenen te verlangen? Ik denk van niet. Ik zeg alleen -- feiten. Alleen feiten. Geen waarden, alleen feiten over alle wereldreligies. Een andere criticus noemde het "hilarisch". Wel, ik erger mij echt aan het feit dat iemand het hilarisch zou vinden. Het lijkt mij zo'n plausibele, natuurlijke uitbreiding van democratische principes die we al hebben, dat het mij raakt dat iemand dat alleen maar belachelijk zou vinden. Ik weet dat veel religies zo bezorgd zijn over handhaving van de zuiverheid van hun geloof onder hun kinderen, dat ze vastbesloten zijn hun kinderen onwetend te houden over andere geloven. Ik vind niet dat dit verdedigbaar is, maar ik zou graag later uw antwoorden hierop horen -- elke reactie hierop.

Maar nu ga ik verder. Terug naar de koe. Deze foto heb ik van het web geplukt -- de man links is echt een belangrijk deel van deze foto. Dat is de beheerder. Koeien kunnen niet buiten menselijke beheerders -- ze zijn gedomesticeerd. Ze zijn een soort ectosymbiont. Ze zijn van ons afhankelijk voor hun overleving. En pastoor Rick had het zojuist over schapen. Ik ga het ook over schapen hebben. er is hier sprake van veel serendipitaire convergentie. Wat knap van die schapen om herders aan te schaffen! Kijk wat ze daarmee kregen. Ze konden al hun problemen uitbesteden -- bescherming tegen roofdieren, voedsel vinden, gezondheidszorg. Al dat dit de meeste kuddes kost is verlies van onbeperkt paren. Wat een klapper. "Wat knap van die schapen!" zou je zeggen. Behalve dat het natuurlijk niet de scherpzinnigheid van schapen was. We weten allen dat schapen niet bepaald briljant zijn -- ze zijn niet zo slim. Het was helemaal niet de slimheid van schapen. Die hadden geen benul. Maar het was een hele knappe zet. Wiens knappe zet was het? Het was een knappe zet van natuurlijke selectie zelf.

Francis Crick, mede-ontdekker van de structuur van DNA met Jim Watson, schertste eens over wat hij Orgels tweede wet noemde. Lesley Orgel is nog steeds moleculair bioloog, briljante kerel, en Orgels tweede wet is: Evolutie is knapper dan jij. Wel, dat is geen Intelligent Design -- niet van Francis Crick. Evolutie is knapper dan jij bent. Als je Orgels tweede wet begrijpt, dan snap je waarom de Intelligent Design beweging in wezen bedrog is. De ontwerpen door natuurlijke selectie aan het licht gebracht zijn briljant, ongelooflijk briljant. Keer op keer zijn biologen gefascineerd door de virtuositeit van wat ze ontdekken. Maar het proces zelf is zonder doel, zonder planning, zonder design. Toen ik hier vier jaar geleden was, vertelde ik het verhaal van een grasspriet beklimmende mier. En waarom deed die mier dat? Wel, omdat zijn hersens geïnfecteerd waren door de kleine leverbot die in de buik van een schaap of koe moest zien te komen om te reproduceren. Het was nogal een eng verhaal.

En ik denk dat sommigen het verkeerd begrepen hebben. Leverbotten zijn niet slim. Ik stel dat de intelligentie van een leverbot ongeveer hier is ergens tussen petunia en wortel. Ze zijn niet zo slim. Dat hoeven ze niet te zijn. De les die we hieruit leren is dat je geen hersens hoeft te hebben om begunstigd te worden. Het design is in de natuur, maar niet in iemands hoofd. Dat hoeft niet. Dat is de manier waarop evolutie werkt. Ik vroeg -- was domesticering goed voor schapen? Het was geweldig voor hun genetische geschiktheid.

En hier wil ik u herinneren aan een prachtig punt dat Paul MacCready drie jaar geleden bij TED maakte. Dit is wat hij zei. 10.000 jaar geleden bij de dageraad van landbouw, besloeg menselijke bewoning, inclusief vee en huisdieren, ongeveer een tiende van één procent van de aardse vaste landmassa. Dat was nog maar 10.000 jaar geleden. Gisteren, naar biologische begrippen. Hoeveel is het nu? Herinnert iemand zich wat hij vertelde? 98 procent. Dat is wat wij op deze planeet gedaan hebben.

Na afloop sprak ik met Paul. Ik wilde controleren hoe hij dit berekend had, wat zijn bronnen waren en zo. En hij gaf me een stuk dat hij hierover geschreven had. Daar kwam een passage in voor die hij hier niet noemde en ik vind die zo goed dat ik die hier ga voorlezen. "Over miljarden jaren op een unieke aardbol, heeft toeval een dun laagje leven geschilderd: complex, onwaarschijnlijk, wonderbaarlijk en kwetsbaar. Plotseling zijn wij, mensen, een pas gearriveerde soort niet meer onderworpen aan inherente belemmeringen in de natuur, in aantallen, technologie en intelligentie gegroeid tot een positie van verschrikkelijke macht. Nu hanteren wij de kwast." We hoorden over de atmosfeer als een dunne laag vernis. Het leven zelf is slechts een dunne laag verf op deze planeet. En zijn wij degenen die de kwast hanteren. En hoe kunnen we dat doen?

De sleutel tot onze dominantie van de planeet is beschaving, en de sleutel tot beschaving is religie. Stel dat wetenschappers van Mars naar de aarde kwamen. Ze zouden over veel dingen verbaasd zijn. Weet iemand wat dit is? Ik zal u zeggen wat het is. Dit zijn een miljoen mensen samengekomen aan de oevers van de Ganges in 2001, misschien de grootste bijeenkomst ooit van menselijke wezens, zoals gezien op een satellietfoto. Hier is een grote menigte. Hier is nog een menigte in Mekka. Marswezens zouden hier verbaasd over zijn, ze zouden willen weten hoe dit ontstond, waar het toe diende en hoe het zich instandhoudt.

Eigenlijk ga ik dit overslaan. De mier is niet alleen. Er zijn allerlei wonderlijke gevallen met soorten. In dit geval dringt een parasiet een muis binnen omdat die in de buik van een kat moet komen. En het verandert de muis in Mighty Mouse -- het maakt hem onbevreesd, zodat hij openlijk rondloopt, waar hij door de kat wordt opgegeten. Waar verhaal. In andere woorden, deze kapers bestaan -- u heeft deze dia eerder gezien, vier jaar geleden -- een parasiet die de hersens infecteert en zelfs suicidaal gedrag opwekt voor een zaak anders dan de eigen genetische geschiktheid.

Zou dat ons ooit gebeuren? Ja, dat doet het -- heel wonderbaarlijk. Het Arabische woord "Islam" betekent onderwerping. Het betekent onderwerping van het zelfbelang aan de wil van Allah. Maar ik heb het niet alleen over de Islam. Ik heb het ook over het christendom. Dit perkamenten muziekblad vond ik in een Parijs' boekenstalletje 50 jaar geleden. En daarop staat, in Latijn: (Latijn) "Het woord van God is het zaad en de zaaier van het zaad is Christus." Zelfde idee! Wel, niet helemaal. Maar in feite glorieëren christenen ook in het feit dat zij zich aan God hebben onderworpen. Ik geef u een paar citaten. "De kern van verering is onderwerping. Onderworpen mensen gehoorzamen Gods woorden, zelfs als ze die niet begrijpen." Deze woorden zijn van Rick Warren. Deze komen uit "The Purpose Driven Life."

En ik wil het nu het kort over dat boek hebben, ik heb het gelezen. U kreeg allen een exemplaar. U heeft de man zojuist gehoord. En wat ik nu wil doen is iets zeggen over dit boek vanuit het design standpunt, omdat ik het eigenlijk een briljant boek vind. Ten eerste, het doel. En u heeft net gehoord wat het doel is. Het moet richting brengen in het leven van miljoenen, en hij is geslaagd. Is het een goed doel? Op zichzelf, moeten we toegeven, is het een prachtig doel. Hij heeft absoluut gelijk. Er zijn heel veel mensen in de wereld die geen doel in hun leven hebben, en doel te brengen in hun leven is een prachtige zaak. Ik geef hem een 10+ hiervoor. Is het doel bereikt? Ja. 30 miljoen exemplaren van dit boek. Al Gore, dat moet zeer doen. (Gelach) Precies wat Al probeert te doen, doet Rick. Dat is een fantastische prestatie.

En, de middelen -- hoe doet hij het? Het is een briljant nieuw design van traditionele religieuze thema's -- het brengt ze up-to-date, laat verouderde aspecten stiekem vallen, en geeft nieuwe interpretaties aan andere aspecten. Dit is de evolutie van religies die al duizenden jaren aan de gang is, en hij is gewoon de laatste briljante beoefenaar ervan. Dat hoef ik u niet te vertellen. U heeft de man net gehoord. Uitstekend inzicht in menselijke psychologie, wijs advies op iedere bladzij. Bovendien nodigt hij ons uit onder de motorkap te kijken. Dat heb ik echt gewaardeerd. Hij geeft bijvoorbeeld een appendix waar hij zijn keuze uitlegt van vertalingen van diverse bijbelverzen. Het boek is helder, levendig, toegankelijk, prachtig vormgegeven. Precies genoeg herhaling. Dat is erg belangrijk. Elke keer dat je het leest of zegt, maak je nog een kopie in je geest. Elke keer dat je het leest of zegt, maak je nog een kopie in je geest. (Gelach) Even samen, allemaal -- elke keer dat je het leest of zegt, maak je nog een kopie in je geest. Dank u.

En nu komen we bij mijn probleem. Omdat ik absoluut oprecht ben in mijn waardering van alles wat ik over dit boek gezegd heb. Maar ik zou willen dat het beter was. Ik heb wat problemen met dit boek. En het zou onoprecht van me zijn die problemen niet te benoemen. Ik zou willen dat hij een revisie zou brengen, een verbeterde uitgave van zijn boek. "De waarheid zal u bevrijden" -- dat is wat in de Bijbel staat, en het is iets waarnaar ook ik wil leven.

Mijn probleem is dat ik sommige delen daarin niet waar vind. Gedeeltelijk is dat verschil van opvatting, en dat is niet het grootste bezwaar dat noemenswaardig is. Hier is een passage -- ongeveer wat hij zei tenminste. "Als er geen God was zouden wij allen toevalligheden zijn, het resultaat van astronomisch toeval in het universum. Je kon ophouden dit boek te lezen omdat het leven geen enkel doel of betekenis zou hebben. Er zou geen goed of verkeerd zijn en geen hoop voorbij je korte jaren op aarde." Wel, en dat geloof ik nu juist niet. Trouwens, ik vind dat Homer Groenings film een prachtig alternatief voor juist die bewering bood. Ja, er is zin en reden voor goed en verkeerd. We hebben geen geloof in God nodig om goed of zinvol te zijn. Maar dat is maar verschil van opvatting. Daar maak ik me niet echt bezorgd over.

Wat denken we hiervan -- "God heeft het milieu van deze planeet precies zo ontworpen dat wij er in kunnen leven." Ik ben bang dat veel mensen dat sentiment zodanig opvatten dat we al die dingen niet hoeven te doen die Al Gore ons zo graag wil laten doen. Ik ben helemaal niet gelukkig met dat sentiment. En dan vind ik dit -- "Al het beschikbare bewijs in de biologische wetenschap steunt de centrale aanname dat de kosmos speciaal ontworpen is geheel met leven en mensheid als haar fundamenteel doel en doelstelling, een geheel waarin alle facetten van de realiteit hun betekenis en verklaring vinden in dit centrale feit." Wel, dat zegt Michael Denton. Hij is een creationist. En hier denk ik, "Wacht even." Ik lees het opnieuw. Ik lees het drie of vier keer en ik denk, "Bevestigt hij echt intelligent design? Onderschrijft hij hier het creationisme?" Het is moeilijk te zeggen. Dus denk ik bij mezelf, "Wel, ik weet niet, ik weet niet of ik me daar al kwaad om wil maken."

Maar ik ga verder en lees -- "Ten eerste had Noach nooit regen gezien, want vóór de zondvloed irrigeerde God de aarde vanuit de grond opwaards." Ik wou dat die zin er niet in stond, want ik vind het een leugen. En ik vind dat op die manier over de geschiedenis van de planeet te denken, nadat we zojuist gehoord hebben over de geschiedenis van de planeet over miljoenen jaren, mensen weerhoudt van wetenschappelijk begrip. Wel, Rick Warren gebruikt wetenschappelijke termen en onbewezen feitjes en informatie op een heel interessante manier.

Hier is er een -- "God heeft je expres zo vormgegeven dat je hem kan dienen op een manier die je geestelijk ambt uniek maakt. Hij heeft de DNA cocktail die je geschapen heeft zorgvuldig gemengd." Ik vind dat een leugen. Nu moeten we dat misschien metaforisch opvatten. Nog één -- "Je hersens kunnen bijvoorbeeld 100 biljoen feiten opslaan. Je geest kan 15.000 beslissingen per seconde aan." Wel, het zou interssant zijn de interpretatie te vinden die ik zou accepteren. Misschien is er een manier om dat als waar te zien. "Anthropologen hebben gemerkt dat verering een universele drang is, door God in de vezels van ons wezen ingeplant, een ingebouwde behoefte aan verbinding met God." Wel, in zekere zin ben ik dat met hem eens, behalve dat ik denk dat dit een evolutionaire verklaring heeft.

En wat ik erg verontrustend vind in dit boek is dat hij schijnt te beweren dat als je moreel wilt zijn, als je je leven betekenis wilt geven, je een Intelligent Designer moet zijn -- je moet de theorie van evolutie door natuurlijke selectie ontkennen. En ik denk daarentegen dat het heel belangrijk is voor het oplossen van de wereld's problemen dat we evolutionaire biologie serieus nemen. Naar wiens waarheid gaan we luisteren? Wel, deze uit "The Purpose Driven Life"-- "De Bijbel moet de gezaghebbende norm voor mijn leven worden, het kompas waarop ik vertrouw, de raadgever waarnaar ik luister om verstandige beslissingen te nemen, en het ijkpunt waarmee alles te evalueren." Wel misschien OK, maar wat volgt hieruit?

En hier is er één die me verontrust. Weet u nog dat ik deze zin van hem citeerde -- "Onderworpen mensen gehoorzamen Gods woord, zelfs als ze het niet begrijpen." En dat is een probleem. "Argumenteer nooit met de Duivel. Hij kan beter argumenteren dan jij, hij heeft duizenden jaren ervaring." Nu heeft Rick Warren deze knappe zet niet bedacht. Het is een oude zet. Het is een hele knappe aanpassing van religies. Het is de troefkaart voor het tenietdoen van elke redelijke kritiek. "Vindt je mijn interpretatie niet goed? Heb je daar een redelijk bezwaar tegen? Niet luisteren, niet luisteren! Dat is de Duivel die spreekt." Dit ontmoedigt het soort redelijk denkende burgerschap dat we moeten hebben, lijkt mij.

Ik heb nog één probleem, dan ben ik klaar. En ik zou daar graag een reactie op horen als Rick die kan geven. "In de Grote Benoeming zei Jezus, 'Ga naar de volken van alle naties en maak ze mijn discipelen, doop ze in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest, leer ze alles wat ik je verteld heb." De Bijbel zegt dat Jezus de enige is die de wereld kan redden. Nu hebben we hier veel prachtige kaarten van de wereld gezien in de laatste paar dagen. Hier is er een, niet zo mooi als de anderen. Deze toont eenvoudig de religies van de wereld. En hier is er een die de huidige verdeling van de verschillende religies laat zien.

Willen we onszelf nu echt verplichten tot onderdompeling in alle andere religies als hun heilige boeken zeggen, "Luister niet naar de andere kant, dat is gewoon Satan die spreekt!" Het lijkt mij dat dit een zeer riskant schip is om mee naar de toekomst te gaan. Ik kwam dit bord tegen toen ik onlangs naar Maine reed, voor een kerk -- "Good without God becomes zero." Aardig gevonden. Een hele knappe kleine meme. Ik geloof het niet en ik denk dat dit idee, hoe populair ook -- niet in deze vermomming maar in het algemeen -- zelf één van de grootste problemen is. Als u net als ik bent, kent u vele prachtige, maatschappelijk betrokken atheïsten, agnostici, die heel erg goed zijn zonder God. En dan kent u ook veel religieuze mensen die zich achter hun heiligheid verschuilen in plaats van goed te doen. Dus, ik zou willen dat we deze meme laten vallen dat deze meme uit zou sterven. Dank u zeer voor uw aandacht. (Applaus)