Cynthia Schneider: "Idols"-tv verspreidt zich verrassend

Ik wil een vraag stellen. Wat hebben deze drie mensen met elkaar gemeen? De eerste herkent u waarschijnlijk wel. U kijkt vast allemaal naar "American Idol". Wie u misschien niet herkent, is Aydah Al Jahani... een deelnemer, zelfs finalist... van de wedstrijd "Poet of the Millions"... die vanuit Abu Dhabi wordt uitgezonden... en in de hele Arabische wereld wordt bekeken. In deze wedstijd... schrijven en reciteren mensen... oorspronkelijke poëzie in de Nabati-stijl. Dat is de traditionele Bedouïnen-stijl. Lima Sahar was een van de finalisten... in de zangwedstrijd "Afghan Star".

Voordat ik doorga... ja, ik weet dat het allemaal begon met "Britain's Got Talent". Maar de reden dat ik dit bespreek... is dat ik hoop u te kunnen laten zien... dat deze op talent gebaseerde wedstrijden... die voor iedereen toegankelijk zijn... en waarvan de winnaar via SMS wordt gekozen... stammenmaatschappijen veranderen. Ik zal me concentreren op Afhanistan... en de Arabische wereld met de VAE. Hoe die stammenmaatschappijen veranderen. Niet doordat er westerse ideeën worden geïntroduceerd... maar doordat ze worden geïntegreerd in de taal van die streken.

Het begint allemaal met plezier. We zijn te laat voor Afghan Star. We gaan naar Afghan Star kijken. We komen te laat. We zijn te laat. We moeten Afghan Star zien. Deze programma's dringen door tot diep in de maatschappij. In Afghanistan gaan mensen heel ver... om dit programma te kunnen zien. Je hoeft niet eens zelf televisie te hebben. In het hele land wordt er naar gekeken... ook in openbare gelegenheden. Maar het gaat verder dan kijken. Een onderdeel hiervan... is campagne voeren. Mensen voelen zich zo betrokken... dat vrijwilligers, net zoals vrijwilligers in de politiek... overal op het platteland... campagne voeren voor hun kandidaat. Deelnemers maken ook reclame voor zichzelf.

Natuurlijk wordt er voor een deel etnisch gestemd, maar niet helemaal. Elk jaar kwam de winnaar namelijk uit een andere stam. Dat heeft deuren geopend... vooral voor vrouwen. Het afgelopen seizoen waren twee van de finalisten vrouwen. Eén van hen, Lima Sahar, is een Pashtun uit Kandahar... een zeer conservatief deel van het land. Hier vertelt ze, in de documentaire Afghan Star... dat haar vriendinnen niet wilden dat ze dit deed. Ze zeiden dat ze hen in de steek liet voor de democratie. Maar ze vertrouwt ons ook toe... dat ze weet dat leden van de Taliban... via SMS op haar stemmen.

Aydah Al Jahnani heeft ook risico's genomen... toen ze zichzelf opgaf voor deelname... aan de wedstrijd Poet of the Millions. Haar man stond vanaf het begin achter haar. Maar haar stam en familie wilden niet dat ze meedeed. Ze waren er heel erg tegen. Maar toen ze begon te winnen... gingen ze weer achter haar staan. Het blijkt dat strijden en winnen een universele menselijke waarde is. En zij doet mee. Haar poëzie gaat over vrouwen... en het leven van vrouwen in de maatschappij. Alleen al door zichzelf te presenteren... en te strijden tegen mannen... (hier wordt er gestemd tijdens het programma)... geeft ze een belangrijk voorbeeld aan jonge vrouwen... (dit zijn jonge vrouwen in het publiek)... in Abu Dhabi maar ook aan mensen in het publiek.

Je zou denken dat Idols... zou leiden tot enige veramerikanisering. Maar eigenlijk gebeurt het tegenovergestelde. Door dit aantrekkelijke format te gebruiken... voor traditionele, lokale cultuur... ontstaat er in het Golfgebied een hernieuwde... interesse voor Nabati-poëzie... en in traditionele kleding, dans en muziek. In Afghanistan... waar de Taliban jarenlang muziek in de ban had gedaan... wordt de traditionele muziek opnieuw geïntroduceerd. Ze zingen geen popmuziek... maar Afghaanse muziek. En ze hebben ook geleerd hoe ze gracieus kunnen verliezen... zonder wraak te nemen op de winnaar. (Gelach) Dat is niet niks.

De meest recente formule... op basis van dit "Idols"-format... die net is begonnen in Afghanistan... is het nieuwe programma "De kandidaat". In dat programma presenteren mensen... beleidsplatforms waarop kan worden gestemd. Veel deelnemers zijn te jong om president te worden. Maar door de punten naar voren te brengen... beïnvloeden ze de presidentsverkiezingen. Wat mij betreft zijn het de dingen die we niet zien... waarmee reality-tv de realiteit beïnvloedt. Dankuwel. (Applaus)