Clay Shirky: Hoe sociale media geschiedenis kunnen schrijven

Ik wil het hebben over het veranderde medialandschap... en wat dat betekent voor mensen met een boodschap... voor de rest van de wereld. Ik wil dat illustreren met een paar voorbeelden... van die verandering.

In november waren er presidentsverkiezingen. Daar hebt u vast over in de krant gelezen. Er waren zorgen dat in sommige delen van het land... kiezers onderdrukt zouden kunnen worden. Dus ontstond het plan om het stemmen te filmen. Het idee was dat individuele burgers... met telefoons met een foto- of videocamera... hun stembureaus zouden vastleggen. Om te zien of kiezers werden onderdrukt. Alles werd geüpload naar een centrale plaats. Dit zou werken als een soort burgerwaarneming. Burgers zouden niet alleen maar een stem uitbrengen... maar ook de verkiezingen goed laten verlopen.

Hierbij gaan we ervan uit dat we het allemaal samen doen. Wat hier van belang is... is niet technisch kapitaal... maar sociaal kapitaal. Deze instrumenten worden pas sociaal interessant... als de technologie saai wordt. Gloednieuwe instrumenten die worden geïntroduceerd... worden niet meteen door de hele maatschappij gebruikt. Dat gebeurt pas als iedereen ze vanzelfsprekend vindt. Want nu media steeds socialer worden... kan innovatie zich overal voordoen. Mensen vinden het normaal dat we het allemaal samen doen.

We zien dus een medialandschap... waarin innovatie zich overal voordoet. En van het ene punt naar het andere. Dat is een grote verandering. In het algemeen zien we in de huidige tijd... de tijd waarin onze historische generatie leeft... de grootste groei in expressieve mogelijkheden... in de geschiedenis van de mensheid. Dat is nogal een bewering, maar ik heb argumenten.

Er zijn maar vier perioden in de afgelopen 500 jaar... waarin de media revolutionair zijn veranderd. De eerste, heel bekend, is de drukpers. Losse letters, inkt op oliebasis, al die vernieuwingen... die drukken mogelijk maakten. Europa stond op z'n kop en dat begon halverwege de 15e eeuw. Een paar honderd jaar geleden... veranderde tweezijdige communicatie. Conversatiemedia. Eerst de telegraaf, toen de telefoon. Langzame conversatie met tekst... en daarna gesproken communicatie in real time. Ongeveer 150 jaar geleden... was er een revolutie in andere opgenomen media dan drukwerk. Eerst foto's, toen opgenomen geluid... toen films, allemaal opgenomen op fysieke objecten. Ten slotte werd zo'n 100 jaar geleden het elektromagnetische spectrum getemd... zodat geluid en beelden via radio en televisie konden worden verzonden. Dit is het medialandschap zoals we het in de 20e eeuw kennen. Hier zijn we, als we niet te oud zijn... mee opgegroeid. Dat zijn we gewend.

Maar er zit hier wel iets scheef. Media die goed zijn in het maken van gesprekken... zijn niet goed in het maken van groepen. En als ze goed zijn in het maken van groepen... zijn ze niet goed in het maken van gesprekken. Als je een gesprek wilt voeren... in deze wereld, doe je dat met één andere persoon. Als je je tot een groep wilt richten, neem je hetzelfde bericht... en geef je dat aan iedereen in de groep. Of je dat nu doet met een televisietoren of een drukpers. Dat was het medialandschap... in de twintigste eeuw.

En zo is het veranderd. Dit lijkt op een pauw die tegen een raam is gevlogen... maar het is Bill Cheswick's beeld van internet. Hij omrandt de individuele netwerken... en geeft ze een kleurcode. Internet is het eerste medium in de geschiedenis... dat ondersteuning biedt voor groepen... en tegelijk ook voor gesprekken. De telefoon bracht het één-naar-één patroon. Televisie, radio, tijdschriften en boeken... brachten het één-naar-veel patroon. Internet bracht het veel-naar-veel patroon. Voor het eerst... is een medium goed in het ondersteunen van dit soort gesprekken. Dat is een van de grote veranderingen.

De tweede grote verandering... is dat alle media digitaal worden... en internet zo ook een drager wordt... voor alle andere media. Telefoongesprekken gaan via internet. Tijdschriften komen op internet. Films komen op internet. En dat betekent dat elk medium... vlak naast elk ander medium ligt. Met andere woorden... de media zijn steeds minder alleen een informatiebron... en steeds meer een coördinatieplek. Want groepen die iets zien, horen, bekijken of beluisteren... kunnen nu ook samenkomen en met elkaar praten.

De derde grote verandering... is dat leden van het voormalige publiek... nu ook producenten zijn en niet alleen consumenten. Elke keer dat een nieuwe consument... zich aansluit bij dit medialandschap.... komt er ook een nieuwe producent bij. Want met dezelfde apparatuur... telefoons, computers... kun je zowel consumeren als produceren. Alsof je bij de aankoop van een boek er gratis een drukpers bij krijgt. Alsof je een telefoon hebt die ook als radio werkt... als je op de goede knopjes drukt. Dat is een enorme verandering... in het medialandschap dat we kennen. Het gaat niet alleen om wel of geen internet. We kennen internet in zijn openbare vorm... nu al bijna 20 jaar. Het verandert nog steeds... naarmate het medium socialer wordt. Er veranderen nog steeds patronen... zelfs in groepen die heel ervaren zijn met internet.

Tweede verhaal. Vorig jaar mei, China, de provincie Sechuan. Een vreselijke aardbeving, 7.9 op de schaal van Richter. Enorme verwoestingen in een groot gebied. Het nieuws over de aardbeving kwam terwijl die nog bezig was. Mensen stuurden SMS-jes. Ze maakten foto's van gebouwen. Ze maakten filmpjes van schuddende gebouwen. Ze uploadden alles naar QQ, de grootste Chinese internetservice. Ze twitterden erover. Dus terwijl de aardbeving plaatsvond... werd het nieuws gemeld. Via de sociale netwerken. Chinese studenten die in andere gebieden naar school gingen. Bedrijven in de rest van de wereld met kantoren in China. Overal in de wereld hoorden mensen het nieuws. De BBC kreeg lucht van de aardbeving via Twitter. Twitter kondigde de beving aan... enkele minuten voordat de US Geological Survey... ook maar iets online had gezet wat iemand kon lezen. De laatste keer dat China door zo'n grote aardbeving werd getroffen... duurde het drie maanden voordat het werd toegegeven.

(Gelach)

Dat hadden ze nu misschien liever gehad... dan dat ze deze beelden online moesten zien. Maar ze hadden geen keus. Hun eigen burgers waren ze voor. Zelfs de regering hoorde via de burgers over de aardbeving... en niet via het persbureau Xinhua. Het verspreidde zich als een lopend vuurtje. Enige tijd... waren van de 10 meest bekeken links op Twitter... de wereldwijde berichtenservice... negen van de 10 populairste links over de aardbeving. Mensen verzamelden informatie... verwezen mensen naar nieuwsbronnen... verwezen mensen naar de Amerikaanse geologische dienst. De 10e ging over jonge katjes. Zo is internet nu eenmaal.

(Gelach)

Maar negen van de 10 die eerste uren. Binnen een halve dag waren er donatiesites. Er stroomden donaties binnen uit de hele wereld. Een ongelooflijke, gecoördineerde wereldwijde reactie. De Chinezen waren wat meer open... en besloten het maar te laten gaan. Deze nieuwsvoorziening door burgers mocht. En toen gebeurde er iets. In de provincie Sechuan kwamen mensen erachter... waarom er zo veel schoolgebouwen waren ingestort. Helaas vond de aardbeving plaats op een schooldag. De reden dat er zo veel scholen waren ingestort... was dat corrupte ambtenaren waren omgekocht... om gebouwen goed te keuren die niet aan de eisen voldeden. Dus toen begonnen de burgerjournalisten...

dat ook te melden. Er was een ongelooflijke foto. Die stond op de voorpagina van de New York Times. Een plaatselijke ambtenaar wierp zich op de grond... voor de voeten van de demonstranten. Hij wilde dat ze weggingen. Hij bedoelde: We willen alles voor jullie doen... maar protesteer niet meer in het openbaar.

Maar dit zijn mensen die al zijn geradicaliseerd. Want dankzij de eenkindpolitiek... zijn ze iedereen in de volgende generatie kwijt. Iemand wiens enige kind is gestorven... heeft niets meer te verliezen. Dus bleef het protest voortduren. Uiteindelijk had de overheid er genoeg van. Ze hadden genoeg burgermedia gezien. Ze begonnen de demonstranten te arresteren. Ze sloten de media af waarop werd geprotesteerd.

China is waarschijnlijk het land... met de beste internetcensuur ter wereld. Ze hebben iets dat algemeen de Grote Chinese Firewall wordt genoemd. De grote Chinese Firewall... bestaat uit een aantal observatiepunten... die ervan uitgaan dat media worden gemaakt door professionals... vooral uit de buitenwereld komen... in relatief weinig brokken... en dat het relatief langzaam binnenkomt. Vanwege die vier eigenschappen... kunnen ze alles filteren wat het land binnenkomt. Maar zoals bij de Maginotlinie... stond de Grote Chinese Firewall verkeerd om... voor deze uitdaging. Want dit keer klopte geen van die vier eigenschappen. De media werden lokaal geproduceerd. Door amateurs. Ze waren snel. En er werd zo ongelooflijk veel geproduceerd... dat het onmogelijk meteen kon worden gefilterd. De Chinese overheid, die al tien jaar... met succes het web filtert... moet nu dus besluiten... of hele services worden toegestaan of gesloten. Want de overgang naar amateurmedia... is zo groot dat het niet op een andere manier kan.

En dat is wat er deze week gebeurt. Op de 20e verjaardag van Tienanmin... hebben ze twee dagen geleden aangekondigd... dat de toegang tot Twitter wordt afgesloten. Twitter kon niet op een andere manier worden gefilterd. Ze moesten de hoofdkraan helemaal dichtdraaien. De veranderingen gelden niet alleen voor mensen die berichten censureren. Ze hebben ook gevolgen voor mensen die berichten verzenden.

Want het hele ecosysteem verandert. Niet alleen een bepaalde strategie. Het klassieke mediaprobleem uit de twintigste eeuw... is hoe een organisatie een boodschap... naar buiten kan brengen... naar een groep mensen aan de randen van een netwerk. Dit is het antwoord van de twintigste eeuw. Bundel de boodschap. Stuur iedereen dezelfde boodschap. Nationale boodschap. Specifieke personen. Relatief weinig producenten. Heel duur. Dus er is niet veel concurrentie. Zo bereik je mensen. Zo gaat het niet meer.

In het huidige landschap zijn media steeds meer wereldwijd... sociaal, alomtegenwoordig en goedkoop. De meeste organisaties die boodschappen verzenden... naar de buitenwereld, naar het verspreide verzamelde publiek... zijn nu wel gewend aan deze verandering. Het publiek kan terugpraten. Dat is eng. Maar na een poosje raak je eraan gewend.

Maar dat is niet de echt vreemde verandering die we beleven. Dit is de echt vreemde verandering. Ze staan niet meer los van elkaar. Vroegere consumenten zijn nu producenten. Het publiek kan onderling met elkaar praten. Want er zijn veel meer amateurs dan professionals. En de omvang van het netwerk... de complexiteit van het netwerk, is het kwadraat... van het aantal deelnemers. Dat betekent dat het netwerk, als het groot wordt... het meteen erg groot wordt.

Nog in het vorige decennium... werden de meeste media voor openbaar gebruik... geproduceerd door professionals. Die tijd is voorgoed voorbij. Nu vormen de groene lijnen de bron van vrije inhoud. Dat brengt me bij mijn laatste verhaal. We hebben heel origineel gebruik... van sociale media gezien in de Obama-campagne.

En dan bedoel ik niet origineel gebruik in de politiek. Ik bedoel het meest originele gebruik ooit. Obama heeft iets gedaan dat beroemd is geworden. Zijn campagneteam heeft een beroemde site gemaakt. My Barak Obama punt com. myBO.com. Miljoenen mensen wilden meteen meedoen... en wilden erachter komen hoe ze konden helpen. Dat veroorzaakte een enorm gesprek. Vorig jaar rond deze tijd... veranderde Obama van mening over de FISA... De Foreign Intelligence Surveillance Act (Wet op de bewaking van buitenlandse inlichtingen). In januari wilde hij nog geen wet ondertekenen... die telecom-immuniteit zou geven om mogelijk zonder toelating van de rechter... Amerikaanse mensen te bespioneren. In de zomer, midden in de verkiezingscampagne... zei hij: Ik heb er meer over nagedacht. Ik ben van gedachten veranderd. Ik ga vóór deze wet stemmen. Veel van zijn eigen supporters... op zijn eigen site werden in het openbaar woedend.

De groep heette eerst Senator Obama, maar veranderden ze de naam. Please get FISA right. Binnen enkele dagen... was het de snelstgroeiende groep op myBO.com. Binnen enkele weken was het de grootste groep. Obama moest een persbericht uitgeven. Hij moest antwoord geven. Hij zei in wezen dit: Ik heb over het probleem nagedacht. Ik begrijp jullie redenering. Maar ik heb alles overwogen en ik verander mijn stem niet. Ik begrijp dat jullie het niet met me eens zijn. Maar ik ga door deze zure appel heenbijten.

Dat vond niemand leuk. Maar toen gebeurde er iets leuks in het gesprek. Mensen in die groep realiseerden zich... dat Obama ze niet tot zwijgen had gebracht. Niemand in het campagneteam had geprobeerd de groep te verbergen... de toegang te bemoeilijken... het bestaan ervan te ontkennen, de groep te verwijderen... of de groep van de site te halen. Ze hadden begrepen dat hun rol... in myBO.com was om supporters bij elkaar te brengen... en niet om ze te beheersen.

Dat is het soort discipline... dat nodig is voor echt volwassen gebruik... van dit medium. Het medialandschap dat we kenden... was bekend, het was eenvoudig van opzet... Het idee dat professionals... boodschappen verzenden naar amateurs... glijdt steeds verder weg. Media zijn wereldwijd, sociaal, alomtegenwoordig en goedkoop. Het voormalige mediapubliek... bestaat steeds meer uit volwaardige deelnemers. In zo'n wereld gaat het steeds minder vaak... over het opstellen van één boodschap... voor individuele consumenten. Het gaat steeds vaker... om het maken van een omgeving voor het samenbrengen... en ondersteunen van groepen.

De keuze die we moeten maken... en dat geldt voor iedereen die een boodschap wil laten horen... waar ook ter wereld... is niet of dat de mediaomgeving is waarin we willen werken. We hebben die omgeving nu eenmaal. We moeten ons nu allemaal deze vraag stellen: Hoe kunnen we deze media het beste gebruiken? Ook al moeten we daarom de bekende manier veranderen. Dankuwel.

(Applaus)