Beverly en Dereck Joubert: Levenslessen van grote katachtigen

Beverly Joubert: We zijn erg gepassioneerd door de Afrikaanse wildernis en het beschermen van de Afrikaanse wildernis. Daarom hebben we ons gefocust op archetypische katachtigen. Ik weet wel, als je denkt aan het menselijk lijden en armoede en zelfs de klimaatsverandering kan je je best afvragen: waarom maak je je druk over een paar katten? Nou ja, vandaag zijn wij hier om met u de boodschap te delen die wij hebben geleerd van een erg belangrijk en speciaal individu -- deze luipaard.

Dereck Joubert: Nou, ons leven is eigenlijk steeds een super lange aflevering van "CSI" geweest -- iets van 28 jaar. De essentie van ons werk is dat we een studie hebben gemaakt. We keken naar het gedrag. We hebben zo'n 2.000 dodelijke aanvallen gezien van deze fantastische dieren. Maar op één punt heeft de wetenschap ons echt in de steek gelaten, namelijk bij de persoonlijkheid, die individuele persoonlijkheid die deze dieren hebben. Hier is een typisch voorbeeld. We hebben deze luipaard in een 2.000 jaar oude baobab-boom in Afrika gevonden. In dezelfde boom hadden we haar moeder en haar grootmoeder gevonden. Zij nam ons mee op een reis en onthulde iets heel speciaals voor ons -- haar eigen dochtertje, acht dagen oud. Vanaf het moment dat we deze luipaard vonden, realiseerden we ons dat we daar in moesten duiken. Daarom verbleven we zowat bij deze luipaard gedurende de daaropvolgende vier en een half jaar. We volgden we haar elke dag, leerden we haar kennen, haar individuele persoonlijkheid, die we echt goed leerden kennen. Nu is het mijn lot om veel tijd door te brengen met enkele unieke, en zeer, zeer speciale, individualistische en vaak verleidelijke vrouwelijke wezens. (Gelach) Beverly is er daar duidelijk één van, en deze kleine luipaard, Legadema, is een ander voorbeeld. Zij veranderde ons leven.

BJ: Ja, we brachten heus heel veel tijd met haar door -- in feite, meer tijd dan zelfs haar eigen moeder. Als haar moeder weg ging om te jagen, bleven wij om te filmen. Al snel raakte een bliksemschicht een boom 20 passen van ons vandaan. Het was erg beangstigend. Het bedolf ons met bladeren en een penetrante geur. We stonden daar een tijdje, en we kwamen weer bij zinnen. We keken er naar en zeiden: "Tjonge, wat zal er gebeuren met dat kleine welpje? Ze zal ons waarschijnlijk altijd blijven associëren met die oorverdovende explosie." Nou, we hadden ons geen zorgen hoeven maken. Ze kwam uit het struikgewas recht op ons af, zat naast ons, bevend, met haar rug naar Dereck, en op de uitkijk. Vanaf die dag heeft ze zich bij ons op haar gemak gevoeld. Dus voor ons gevoel is die dag de dag dat zij haar naam echt verdiende. We noemden haar Legedema, dat betekent "licht uit de hemel."

DJ: Nou hebben we deze individualiteit in allerlei soorten dieren gevonden, in het bijzonder in katachtigen. Dit typische geval heet Eetwidomayloh, "hij die begroet met vuur." Dat kun je goed zien aan hem, weet je -- dat is zijn karakter. Maar alleen door heel dicht bij deze dieren te komen en veel tijd met ze door te brengen kunnen we ze uiteindelijk benaderen en de persoonlijke karakters die ze hebben, eruit halen.

BJ: Maar door ons onderzoek, moeten we de meest ruige plaatsen in Afrika opzoeken. Hier zie je de Okavango Delta in Botswana. Ja, het is moeras. Wij leven in het moeras in een tent. Maar ik moet zeggen, elke dag is opwindend. Ja, zelfs met het hart in de keel gedurende een groot deel van de tijd, omdat we door water rijden, en het terrein onbekend is. Maar we zijn daar eigenlijk om deze archetypische katten te zoeken en te filmen.

DJ: Eén van de bekende dingen, natuurlijk, iedereen weet dat katten water haten. Dus was dit een echte openbaring voor ons. We konden dit alleen maar vinden omdat we onszelf dwongen om te gaan waar normale mensen niet naar toe zouden gaan -- niet zonder enige vragen, overigens, van Beverly -- en door steeds grenzen te verleggen, daar te gaan, onze auto te forceren, onszelf te dwingen. Maar het is ons gelukt om uit te vinden dat deze leeuwen 15 procent groter zijn dan de andere. Ze zijn gespecialiseerd in buffels jagen in het water.

BJ: De uitdaging is natuurlijk, om te weten wanneer je om moet keren. Dat doen we niet altijd goed. Op deze bepaalde dag onderschatten we diepte nogal. We gingen dieper en dieper, totdat het tot aan Derecks borsthoogte kwam. Toen kwamen we bij een nog dieper stuk, en raakte het voertuig ondergedompeld. Het lukte ons om twee miljoen dollar aan camera apparatuur te verdrinken. We verdronken ook onze trots, moet ik zeggen, dat was echt heel erg, en we vernielden de motor.

DJ: Natuurlijk luidt één van de regels die we in de auto hanteren is dat degene die de auto verdrinkt met de krokodillen moet zwemmen. (Gelach) U zult zien dat al deze foto's hier vanaf bovenkant door Beverly zijn genomen -- de droge bovenkant, overigens. (Gelach) Maar elke plek waar we vast komen te zitten, heeft een prachtig uitzicht. Het duurde maar even tot kwamen deze leeuwen terug naar ons toe, en Beverly deze prachtige foto kon nemen.

BJ: Maar we proberen echt dag en nacht om unieke beelden te maken. 20 jaar geleden maakten we de film genaamd "Eeuwige Vijanden" waar het ons lukte om dit ongewoon angstaanjagende gedrag tussen twee soorten vast te leggen -- leeuwen en hyena's. Tot onze verrassing werd het een cultfilm. We kunnen dat alleen maar begrijpen als we bedenken dat mensen de parallellen zien tussen de beestachtige kant van de natuur en bende-oorlogen.

DJ: Het was verbazend, want je kunt zien dat deze leeuw precies doet waar zijn naam, Eetwidomayloh, voor staat. Hij is gefocust op deze hyena, en hij zal hem te pakken krijgen. (Diergeluiden) Het gaat, denk ik, allemaal over het gegeven dat deze individuen hun persoonlijkheden en karakters hebben. Om dicht bij ze te komen, dwingen we niet alleen onszelf, maar we werken ook volgens zekere "rules of engagement", en dat betekent dat we niet tussenbeide kunnen komen. Dit soort gedrag wordt al drie, vier, vijf miljoen jaar vertoond, en daar kunnen wij niet tussen komen en zeggen: "Dat is slecht en dat is goed." Maar dat is niet altijd makkelijk voor ons.

BJ: Zoals Dereck al zegt, we moeten onder extreme omstandigheden werken -- extreme temperaturen, onszelf de nacht doorslepen. Het slaaptekort is extreem. We leven aan de rand van de afgrond voor een groot deel van de tijd. Tien jaar lang hebben we geprobeerd om leeuwen en olifanten tegelijk te betrappen -- en dat lukte nooit, tot deze zekere nacht. Ik moet wel zeggen het was een verontrustende nacht voor mij. De tranen rolden over mijn wangen. Ik beefde helemaal van angst. Maar ik wist dat we iets zouden vastleggen dat nog nooit was gezien, nog nooit was gedocumenteerd. En ik geloof dat dit ons altijd bij zal blijven.

DJ: Het verbazingwekkende van deze momenten -- en dit is waarschijnlijk een hoogtepunt in onze loopbaan -- is dat je nooit weet hoe het zal aflopen. Veel mensen geloven dat de dood in de ogen begint, niet in het hart, niet in de longen. Dat is als mensen de hoop opgeven, of als een andere levensvorm de hoop opgeeft. Het begin daarvan kun je hier zien. Deze olifant, geconfronteerd met een grote overmacht, geeft simpelweg de hoop op. Maar voor hetzelfde geld kun je opnieuw hoop krijgen. Dus net als je denkt "het is gedaan, gebeurt er iets anders", komt er een vonkje in je, een soort wil om te vechten -- die ijzeren wil die we allemaal hebben, die deze olifant heeft, die lijfsbehoud heeft, die grote katachtigen hebben. Alles heeft de wil om te overleven, om te vechten, om door die mentale blokkade heen te gaan, en door te gaan. Voor ons is, in veel opzichten, deze olifant het symbool geworden van onze inspiratie, een symbool van hoop als we doorgaan met ons werk.

(Applaus)

Nu terug naar de luipaard. We brachten zoveel tijd door met deze luipaard en begonnen haar individualiteit te begrijpen, haar persoonlijke karakter, dat we misschien een beetje doorschoten. Misschien namen we haar voor lief en misschien vond ze dat niet zo leuk. Dit gaat over paren die samen werken, en dus moet ik vertellen dat wij in de auto elk strikte afgebakende ruimten hebben, Beverly en ik. Beverly zit aan de ene kant met haar camera-apparatuur, en ik zit aan de andere kant, waar mijn ruimte is. Dat is belangrijk voor ons, deze verdeling.

BJ: Maar toen dit kleine welpje zag dat ik mijn stoel leeg achterliet omdat ik naar achter geklommen was om wat cameraspullen te pakken, kwam ze in de auto als een nieuwsgierige kat om die eens te onderzoeken. Het was fenomenaal, en we waren er dankbaar voor dat ze ons zo zeer vertrouwde. Maar tegelijkertijd waren we ook bang dat als ze hier een gewoonte van maakte en ook in de auto van iemand anders zou klimmen, dat het dan niet hetzelfde zou aflopen -- ze zou daardoor doodgeschoten kunnen worden. Dus wisten we dat we snel moesten reageren. En de enige manier waarop we dachten dat te kunnen doen zonder haar te laten schrikken, was door het gebrul na te doen dat haar moeder zou laten horen -- een gesis en een gebrul. Dus Dereck zette de aanjager van de auto aan -- zeer innovatief.

DJ: Dat was voor mij de enige manier om ons huwelijk te redden, want Beverly had het gevoel dat ze werd vervangen, begrijp je. (Gelach) Maar echt, dit was de manier waarop dit kleine luipaardje haar individuele persoonlijkheid liet zien. Maar wij waren totaal niet voorbereid op wat er daarna gebeurde in onze relatie met haar, toen ze begon met jagen.

BJ: Bij de eerste jachtpartij waren we erg opgewonden. Het was net als kijken naar een promotieceremonie. We voelden ons net surrogaatouders. Natuurlijk wisten we nu dat ze zou overleven. Maar zodra we de kleine babybaviaan zagen die zich vasthield aan de moeders vacht, begrepen we dat er iets heel speciaals gebeurde met Lagadema hier. Het babybaviaantje was zo onschuldig, het draaide zich niet om om weg te rennen. Waar we dus naar keken de volgende paar uren was zeer uniek. Het was absoluut verbazingwekkend toen ze het oppakte en in veiligheid bracht, om het te beschermen tegen de hyena. De volgende vijf uur, zorgde ze voor de baby. We realiseerden ons dat we lang niet alles weten, en dat de natuur zeer onvoorspelbaar is, daar moeten we constant voor openstaan.

DJ: OK, ze was natuurlijk een beetje ruw. (Gelach) Maar eigenlijk was wat we hier zien erg interessant. Want ze is een welpje dat wil spelen, maar ze was ook een roofdier dat moet doden, en dat kwam op een bepaalde manier met elkaar in conflict, omdat ze ook een moeder in wording was. Ze had een moederlijk instinct, net als een jong meisje dat uitgroeit tot vrouw. Dit tilde ons begrip van haar persoonlijkheid op een volgend niveau.

BJ: 's Nachts lagen ze natuurlijk samen. Uiteindelijk sliepen ze urenlang. Maar ik moet jullie wel vertellen -- iedereen vraagt altijd, "Wat gebeurde er met het babybaviaantje?" Het ging dood. We vermoeden dat dat door de koude winternachten kwam.

DJ: In dit stadium, denk ik, hadden wij zeer, zeer vast omlijnde ideeën over wat natuurbehoud betekent. We moesten omgaan met deze individuele persoonlijkheden. We moesten met respect met hen omgaan en hen vereren. Dus vormden we, met de National Geographic, het Big Cats Initiative om verder te komen in het behoud en de zorg voor de grote katachtigen waar we van hielden. We kregen de kans om terug te kijken over de laatste 50 jaar om te zien hoe goed we dat met z'n allen hadden gedaan. Toen Beverly en ik werden geboren, leefden er 450.000 leeuwen, vandaag de dag zijn er 20.000. Tijgers is het niet beter vergaan -- 45.000 tot nu misschien 3.000.

BJ: De jachtluipaarden zijn gedecimeerd tot amper 12.000. Luipaarden zijn massaal verdwenen van 700.000 tot een schamele 50.000. Tijdens de zeer bijzondere periode waarin we werkten met Legadema, -- een periode van vijf jaar -- zijn er 10.000 luipaarden legaal afgeschoten door safari-jagers. Dat zijn niet de enige luipaarden die werden gedood gedurende die periode. Er wordt ook enorm veel gestroopt. Dat zijn er waarschijnlijk evenveel. Dat is simpelweg niet duurzaam. We bewonderen ze, en we vrezen ze. Tegelijkertijd willen wij, als mensen, hun macht stelen. Er was ooit een tijd waarin alleen koningen de luipaardvacht droegen, maar tegenwoordig worden ze, in allerlei rituelen en ceremonieën, gedragen door medicijnmannen en geestelijken. Als je kijkt naar deze leeuwenklauw die gevild is, herinnert deze me angstaanjagend aan een menselijke hand. Dat is ironisch, want hun lot ligt in onze handen.

DJ: Er is een bloeiende handel in botten. Zuid-Afrika heeft onlangs enkele leeuwenbotten toegelaten op de markt. Leeuwenbotten en tijgerbotten zien er exact hetzelfde uit, en dus zal de leeuwenbottenindustrie, in één klap, alle tijgers uitroeien. We hebben dus een echt groot probleem hier, en groter dan het probleem van de leeuwen, is dat van de mannelijke leeuwen. Want het 20.000 getal dat je zojuist zag, is eigenlijk een geflatteerd cijfer. Er zijn maar zo'n drie tot vierduizend mannelijke leeuwen, en die zijn allemaal geïnfecteerd met dezelfde ziekte. Ik noem dat zelfingenomenheid -- onze zelfingenomenheid. Want er is een sport, een vrijetijdsbesteding die bestaat, waar we ons steeds bewust van zijn, die we door de vingers zien. Dat komt waarschijnlijk omdat we dat niet zien zoals wij dat tegenwoordig doen.

BJ: Je moet namelijk weten dat, als een mannelijke leeuw wordt gedood, dat dat de hele groep verstoort. Een nieuw mannetje komt in het gebied en neemt de groep over. Hij doodt eerst al de welpjes en mogelijk sommige van de vrouwtjes die hun welpen verdedigen. Wij schatten dat er tussen de 20 en 30 leeuwen worden gedood als er een leeuw aan de muur hangt op een plek hier ver vandaan.

DJ: Wat ons onderzoek heeft aangetoond, is dat deze leeuwen essentieel zijn. Ze zijn essentieel voor de leefomgeving. Als zij verdwijnen, zal het hele Afrikaanse ecosysteem verdwijnen. Er is een geldstroom van 80 miljard dollar per jaar afkomstig van eco-toerisme in Afrika. Dus dit is niet alleen een zorg over leeuwen, het is ook een zorg over de gemeenschappen in Afrika. Als zij weggaan, dan zal dat alles verdwijnen. Maar waar ik mij op velerlei manieren nog meer zorgen over maak is dit: als we ons onthechten van de natuur, als we ons geestelijk onthechten van deze dieren, dan verliezen we de hoop, dan verliezen we die spirituele verbinding, onze waardigheid, datgene in ons dat ons verbindt met deze planeet.

BJ: Je moet je dus beseffen, als je in de ogen kijkt van leeuwen en luipaarden vandaag de dag, dan gaat het om een kritisch bewustzijn. Dus gaan wij in februari een film uitbrengen die heet "De Laatste Leeuw". "De Laatste Leeuw" is precies wat er op dit moment gebeurt. Dat is de situatie waar we ons bevinden -- de laatste leeuwen. Tenminste, als we geen actie ondernemen en er niets tegen doen, dan zullen deze vlakten compleet verstoken worden van grote katachtigen. Als gevolg daarvan, zal al het andere verdwijnen. Als wij niet in staat zijn hen te beschermen, dan zullen we het ook zwaar krijgen om onszelf te beschermen.

DJ: Het oorspronkelijke onderwerp waarover wij spraken en waar we ons leven op richtten -- dat natuurbehoud gaat over respect en verering -- is waarschijnlijk waar: dat is waarover het gaat. We hebben dat nodig. We respecteren en vereren elkaar als man en vrouw, als gemeenschap en als deel van deze planeet, en dat moeten we voortzetten.

En Legadema? Nou, we kunnen nu melden dat we grootouders zijn.

(Gelach)

BJ/DJ: Hartelijk bedankt.

(Applaus)