Becci Manson: (Re)toucheren van levens door foto's.

Tot maart 2011 was ik fotoretoucheur met als basis New York City. Wij zijn bleke, grauwe wezens. We kruipen weg in donkere kamers zonder ramen en vermijden meestal het daglicht. We maken modellen nog magerder, huid nog perfecter en het onmogelijke mogelijk. We krijgen voortdurend kritiek in de pers, maar sommigen onder ons zijn talentvolle artiesten. Ze hebben jarenlange ervaring en echt verstand van beelden en fotografie.

Op 11 maart 2011 keek ik, met de rest van de wereld, naar de tragische ramp die zich in Japan voltrok. Kort daarna was mijn vrijwilligersorganisatie, All Hands Volunteers ter plekke, om deel te nemen aan de hulpverlening. Ik was een van de honderden vrijwilligers die wisten dat ze niet thuis konden blijven zitten. Ik besloot om er voor 3 weken heen te gaan.

Op 13 mei ging ik op weg naar de stad Ofunato, een vissersstadje in de provincie Iwate. Het had rond 50.000 inwoners en was als een van de eerste getroffen door de golf. Het water heeft hier meer dan 24 meter hoog gestaan Het water heeft hier meer dan 24 meter hoog gestaan, tot 2 mijl landinwaarts. Je kunt je voorstellen dat de stad verwoest was.

We haalden puin uit kanalen en sloten. Scholen en huizen werden leeg- en schoongemaakt, voor renovatie en herbewoning. We verwijderden tonnen stinkende rotte vis bij het lokale visverwerkingsbedrijf. We werden vuil en we genoten ervan.

Wekenlang hadden zowel vrijwilligers als inwoners dezelfde vondsten gedaan. Ze hadden foto's en fotoalbums gevonden, camera's en SD-kaarten. Iedereen deed hetzelfde. Ze werden ingezameld en op verschillende plaatsen in de omringende steden bewaard.

Tot dat moment had ik me niet gerealiseerd, dat die foto's zo'n groot aandeel hadden in het persoonlijk verlies van deze mensen. Toen ze vluchtten voor de golf en renden voor hun leven, Toen ze vluchtten voor de golf en renden voor hun leven, hadden ze alles achter moeten laten.

Tegen het eind van mijn eerste week belandde ik in een evacuatiecentrum in de stad. Ik hielp met het schoonmaken van de onsen, reusachtige gemeenschappelijke baden. Toevallig werden in dit evacuatiecentrum ook de foto's verzameld. Hier werden ze ingeleverd. Ik vond het een eer om te mogen helpen bij het handmatig schoonmaken.

Het was emotioneel en inspirerend. Je hoort wel eens van 'denken buiten je kader', maar pas toen ik echt buiten mijn kader kwam, gebeurde er iets. Ik bekeek de foto's, sommige waren meer dan honderd jaar oud, andere nog in de envelop van de ontwikkelcentrale. Vanuit mijn vak als retoucheur bedacht ik, dat ik die scheuren en krassen kon repareren. Honderden vakgenoten zouden dat ook kunnen. Die avond legde ik via Facebook contact met een paar daarvan. Die avond legde ik via Facebook kontakt met een paar daarvan. De ochtend daarop werd ik zo overstelpt met positieve reacties, dat ik wist dat we het moesten proberen. Zo begonnen we met retoucheren.

Dit was de allereerste. Niet erg beschadigd, maar door het water was er een verkleuring in het gezicht van het meisje. Dat moest met uiterste precisie gerepareerd worden. Anders zou het meisje niet meer op zichzelf lijken. Dat is natuurlijk net zo tragisch als een beschadigde foto. (Applaus)

Geleidelijk kwamen er gelukkig meer foto's binnen. Er waren meer retoucheurs nodig. Weer deed ik een oproep op Facebook en LinkedIn. Binnen 5 dagen hadden we hulp van 80 mensen uit 12 verschillende landen. Binnen 2 weken had ik 150 mensen die mee wilden doen. In juli breidden we onze hulp uit naar de buurgemeente Rikuzentakata en verder naar het noorden de stad Yamada. Eens per week brachten we onze scanapparatuur naar de tijdelijke fotobibliotheken. Daar kwamen mensen hun foto's ophalen. Sommige oudere dames zagen voor het eerst een scanner. Binnen 10 minuten na het vinden van hun foto, konden wij die scannen. Dan werd hij geüpload en weer gedownload door een gaijin, een onbekende, ergens aan de andere kant van de aardbol. De reparatie kon beginnen.

Hoeveel tijd daarmee gemoeid was, is echter een ander verhaal. Dat hing af van de hoeveelheid schade. Het kon een uur duren, maar ook weken of zelfs maanden. Deze kimono moest met de hand bijgetekend en geplakt worden met reststukjes kleur en detail die niet door het water waren aangetast. Het was zeer arbeidsintensief.

Al deze foto's waren aangetast door het zoute water. Ze zaten onder de bacteriën, afval en soms zelfs olie. Dat blijft steeds meer schade veroorzaken. Het handmatig schoonmaken kostte veel tijd. We konden pas retoucheren als de foto schoon en droog was en zodra de eigenaar bekend was.

Het schoonmaken verliep gelukkig goed. Een geweldige Japanse vrouw legde het ons uit. Je kunt beschadigde foto's makkelijk verknoeien. Zoals mijn teamleider Wynne het zei: 'Het is net als het zetten van een tattoo. Als je het verpest, kun je het niet overdoen.'

De eigenaresse van deze foto's had geluk wat de foto's betreft. Ze was zelf al begonnen met schoonmaken, tot ze zag dat het alleen maar erger werd. Ze had ook duplicaten. Gedeeltes van haar man en haar gezicht waren anders niet te repareren geweest. Nu konden we de goede delen samenvoegen en de hele foto reconstrueren.

Toen ze de foto's kwam ophalen, vertelde ze ons iets van haar verhaal. Collega's van haar man hadden de foto's gevonden in het puin van een brandweerkazerne. Het was ver van de plek waar hun huis had gestaan. Ze hadden hem herkend. Toen de tsunami kwam, was hij verantwoordelijk voor het sluiten van de tsunamisluisdeuren. Toen de sirenes klonken moest hij het water tegemoet. Haar 2 opgroeiende zonen gingen ieder naar een andere school. Een van hen werd door het water overvallen. Het kostte haar een week om ze te vinden en te ontdekken dat ze allemaal nog leefden.

Toevallig gaf ik haar de foto's terug op de 14de verjaardag van haar jongste zoon. Ondanks alles waren deze foto's voor haar het perfecte cadeau voor hem. Een weerzien met iets van vroeger, zonder de littekens van die dag in maart. De dag die al het andere in zijn leven had veranderd of vernietigd.

1100 vrijwilligers waren in 6 maanden naar Japan gegaan voor All Hands. Honderden hielpen met de schoonmaak van meer dan 135.000 foto's. De grote meerderheid daarvan -(applaus)- vond uiteindelijk weer de weg naar huis, dat is belangrijk. Meer dan 500 vrijwilligers wereldwijd hielpen om 90 families hun foto's terug te geven, volledig gerestaureerd en geretoucheerd. We hadden niet meer dan zo'n duizend dollar uitgegeven aan uitrusting en materiaal, voornamelijk printerinkt.

We maken voortdurend foto's. Het is een herinnering aan iets of iemand, een plek, een relatie, een dierbare. Ze zijn onze geheugensteun en geschiedenis: het laatste wat je meegrijpt en het eerste waar je naar op zoek gaat. Daar ging het om bij dit project, het terugbrengen van die kleine stukjes mensheid, die verbinding voor iemand herstellen.

Als zo'n foto terugkomt bij zo iemand maakt dat een enorm verschil in het leven van de ontvanger.

Ook de retoucheurs ervaren een verschil in hun leven. . Voor sommigen betekende het een verbinding met iets groters, iets teruggeven. Je talent gebruiken voor iets anders dan magere modellen en perfecte huid.

Tot slot wilde ik een e-mail voorlezen die ik kreeg van Cindy, een van de retoucheurs. Ik kwam die dag net terug, na 6 maanden in Japan.

'Tijdens mijn werk moest ik alsmaar denken aan de mensen en verhalen achter de beelden. Eén foto trof mij bijzonder: vrouwen van verschillende leeftijden, van oma tot klein meisje, rondom een baby. Eenzelfde soort foto, van mijn oma en moeder, mezelf met mijn pasgeboren dochter, hangt bij ons aan de muur. Waar we ook leven, hoe oud we ook zijn, we hebben toch allemaal dezelfde basisbehoeften?' Dank jullie wel. (Applaus) (Applaus)