Bahia Shehab: Duizend keer nee

Twee jaar geleden werd ik als kunstenaar uitgenodigd om deel te nemen aan een tentoonstelling over 100 jaar islamitische kunst in Europa. De curator had één voorwaarde: ik moest het Arabische schrift gebruiken voor mijn kunst. Als kunstenaar, vrouw, Arabische, een mens die in 2010 leeft, had ik maar één antwoord: ik wilde nee zeggen. In het Arabisch klinkt 'nee' als 'nee, en duizend keer nee'.

Dus besloot ik te zoeken naar duizend verschillende 'nee'-s, op alles wat ooit is geproduceerd onder islamitische of Arabische patronage, de jongste 1400 jaar, van Spanje tot de grenzen van China. Ik verzamelde mijn bevindingen in een boek, ordende ze chronologisch, vermeldde de naam, de patroon, het medium en de datum. Het boek lag op een plankje naast de installatie van 3 bij 7 meter in München, Duitsland, in september 2010.

In januari 2011 begon de revolutie en stopte het leven 18 dagen lang. Op 12 februari vierden we naïef in de straten van Caïro, in de overtuiging dat de revolutie geslaagd was.

9 maanden later spoot ik boodschappen op het Tahrirplein. De reden daarvoor was dit beeld dat ik in mijn nieuwsfeed aantrof. Ik vond dat ik niet kon leven in een stad waar mensen werden gedood en als afval op straat werden geworpen. Dus nam ik een 'nee' van een grafsteen in het Islamitisch Museum van Caïro en voegde er een boodschap aan toe: 'nee aan het militaire bewind'. Ik begon dat op de straten van Caïro te spuiten. Dat leidde tot een reeks van 'nee', vanuit het boek, als was het munitie. Ik voegde er boodschappen aan toe en begon ze op de muren te spuiten. Vandaag deel ik een paar van die 'nee'-s met jullie.

Nee aan een nieuwe farao, want wie de volgende ook is, hij moet begrijpen dat we ons nooit meer door een dictator laten regeren.

Nee aan geweld: Ramy Essam kwam naar Tahrir op de tweede dag van de revolutie en zat daar te zingen met zijn gitaar. Een maand na het aftreden van Mubarak was dit zijn loon.

Nee aan verblindende helden. Ahmed Harara verloor zijn rechteroog op 28 januari, en zijn linkeroog op 19 november, door twee verschillende sluipschutters.

Nee aan het uitmoorden, in dit geval van clerici, want Sheikh Ahmed Adina Refaat werd neergeschoten op 16 december tijdens een betoging. Hij laat drie wezen en een weduwe na.

Nee aan de boekverbrandingen. Het Egypte-Instituut werd in brand gestoken op 17 december, een groot cultureel verlies.

Nee aan het uitkleden van mensen, en de blauwe bh herinnert aan onze schaamte, als natie, toen we toelieten dat een gesluierde vrouw werd uitgekleed en geslagen op straat. Op het voetspoor staat 'Leve de vredevolle revolutie', want we zullen nooit geweld met geweld vergelden.

Nee aan muren. Op 5 februari werden betonnen wegversperringen opgezet in Caïro om het Ministerie van Defensie tegen demonstranten te beschermen.

Van muren gesproken, ik deel graag het verhaal van één muur in Caïro. Een groep kunstenaars schilderde een levensgrote tank op een muur. Eén op één. Voor die tank staat een man op een fiets met een broodmand op zijn hoofd. Geen enkele voorbijganger heeft een probleem met dat beeld. Na gewelddaden kwam een andere artist bloed schilderen, betogers die verpletterd werden door de tank, en deze boodschap: "Vanaf morgen draag ik het nieuwe gezicht, het gezicht van elke martelaar. Ik besta." De overheid komt de muur wit schilderen, laat de tank staan en voegt eraan toe: "Leger en volk, hand in hand. Egypte voor de Egyptenaren." Een andere artiest komt het hoofd van de militairen afschilderen als een monster dat een maagd opvreet in een rivier van bloed voor de tank. De overheid komt de muur uitschilderen, laat de tank staan, houdt het pak en gooit er een emmer zwarte verf over om het gezicht van het monster te verbergen. Ik kom met mijn stencils, spuit ze op het pak, op de tank en op de hele muur, en zo staat het er vandaag bij, tot nader bericht. (Gelach)

Ik sluit af met een finaal nee. Ik vond Neruda gekribbeld op een stuk papier in een veldhospitaal in Tahrir, en besloot een nee te nemen van het Mamelukkenmausoleum in Caïro. Het bericht is [Arabisch] "Je kan de bloemen vertrappelen, maar je kan de lente niet uitstellen."

Dankuwel. (Applaus) (Applaus) Dankuwel. Shukran. (Applaus)