Arvind Gupta: spelen met afval om te leren

Mijn naam is Arvind Gupta. Ik maak speelgoed. Ik maak al 30 jaar speelgoed. Tijdens de jaren '70 zat ik aan de universiteit. Het was een revolutionaire periode. Er broeide wat in de politiek, om zo te zeggen -- studenten gingen de straat op in Parijs en verzetten zich tegen het gezag. Amerika werd opgeschrikt door de anti-Vietnam-beweging, de Burgerrechtenbeweging. In India hadden we de Naxalietenbeweging, de [onduidelijk] beweging. Maar als de maatschappij een sterke politieke beroering kent, maakt dat een hoop energie vrij. De Nationale Beweging van India was daar een goed voorbeeld van. Vele mensen namen ontslag uit goedbetaalde banen en sloten aan bij de Nationale Beweging. In de vroege jaren zeventig was het doel van één van de grote programma's in India het doen opleven van basiswetenschappen in dorpsscholen.

Een man, Anil Sadgopal, had een doctoraat gehaald aan Caltech en kwam terug als moleculair bioloog aan het Indiase toponderzoeksinstituut, het TIFR. Op zijn 31ste was hij niet in staat om het [onduidelijk] onderzoek dat hij deed in verband te brengen met het leven van gewone mensen. Dus ontwierp hij een een wetenschappelijk programma en startte het in de dorpen. Dit inspireerde vele mensen. De slogan van de vroege jaren zeventig was "Ga naar de mensen. Leef samen met hen, bemin ze. Begin bij wat zij weten. Bouw verder op wat zij hebben." Dit was de slogan waar alles om draaide.

Ik trok er een jaar voor uit. Ik ging werken bij Telco, maakte TATA-vrachtwagens, vlakbij Pune. Ik werkte daar twee jaar lang en besefte dat ik geen geboren vrachtwagenbouwer was. Mensen weten vaak niet wat ze willen doen, maar het volstaat om te weten wat je niet wil doen. Ik nam dus één jaar vrij en trok naar het dorpswetenschapsprogramma. Dat was een keerpunt. Het was een heel klein dorp -- een wekelijkse bazaar waar mensen één keer per week tonnen aanslepen. Dus zei ik: "Hier breng ik een jaar door." Ik kocht één specimen van alles wat langs de weg te koop was. Eén van de dingen die ik vond, was dit zwarte rubber.

Dit heet een fietspompslang. Als je lucht in een fiets pompt, heb je hier wat van nodig. Sommige van deze modellen -- neem een stukje fietspompslang, steek er twee lucifers in, en je krijgt een flexibele geleding. Het is een gelede slang. Je begint met uitleg over hoeken -- een scherpe hoek, een rechte hoek, een stompe hoek, een rechte hoek. Je krijgt een kleine koppeling. Als je er drie hebt en ze aan elkaar hangt, maak je een driehoek. Met vier maak je een vierkant, je maakt een vijfhoek, een zeshoek, allerlei veelhoeken. Ze hebben een paar geweldige eigenschappen. Kijk naar de zeshoek, bijvoorbeeld. Het lijkt een amoebe die voortdurend haar eigen profiel bijstelt. Als je hieraan trekt, wordt het een rechthoek. Geef het een duwtje en het wordt een parallellogram. Dit is erg onstabiel. Kijk naar de vijfhoek, bijvoorbeeld. Trek hieraan -- het wordt een bootvormig trapezium. Duw en het krijgt de vorm van een huis. Dit wordt een gelijkbenige driehoek. Nogmaals -- erg onstabiel. Dit vierkant ziet er misschien erg vierkant en stijf uit. Geef het een klein duwtje -- het wordt een ruit. Het krijgt de vorm van een vlieger. Maar geef een kind een driehoek, en het kan er niets mee aanvangen.

Waarom gebruiken we driehoeken? Omdat driehoeken de enige stijve structuren zijn. We kunnen geen brug bouwen met vierkanten, want als er een trein aankwam, zou die aan het dansen gaan. Gewone mensen weten dat, want als je naar een dorp in India gaat, dan zijn het misschien geen universitaire ingenieurs, maar niemand maakt een dak dat zo is opgesteld. Want als je er dakpannen op legt, zal het gewoon instorten. Ze maken altijd een driehoekig dak. Dit is volkswetenschap.

Als je hier een gat in zou maken en er een derde lucifer zou insteken, zou je een T-verbinding krijgen. En als ik de drie benen hiervan in de drie hoeken van de driehoek zou steken, zou ik een tetraëder maken. Zo maak je dus al die driedimensionale vormen. Zo maak je een tetraëder. Eens je die hebt, maak je een huisje. Zet dit erop. Je kan een verbinding van vier maken, of van zes. Je hebt gewoon een ton nodig. Dit was -- maak een verbinding van zes, en je krijgt een icosaëder. Je kan ermee spelen. Dit vormt een iglo. Dit gebeurde in 1978. Ik was een 24-jarige jonge ingenieur. En ik vond dit zoveel beter dan trucks maken. (Applaus) Als je er vier knikkers instopt, simuleer je de moleculaire structuur van methaan, CH4. Vier atomen waterstof, de vier punten van de tetraëder, en dat is het kleine koolstofatoom.

Sindsdien heb ik het grote privilege gehad om meer dan 2.000 scholen in mijn land te bezoeken, dorpsscholen, overheidsscholen, stadsscholen, topscholen -- de meeste hebben me uitgenodigd. Telkens als ik naar een school ga, zie ik een glans in de ogen van de kinderen. Ik zie hoop. Ik zie geluk in hun gezicht. Kinderen willen dingen maken. Kinderen willen dingen doen.

Wij maken een hele hoop pompen. Dit is een klein pompje waarmee je een ballon kan opblazen. Het is een echte pomp. Je zou de ballon echt kunnen doen ploffen. Onze slogan is: het beste dat het kind met speelgoed kan doen, is het stukmaken. Het enige dat je doet, is dus -- het is een nogal provocerende uitspraak -- deze oude fietsslang en dit oude plastic [onduidelijk]. Deze vuldop past perfect in een een oude fietsslang. Zo maak je een ventiel. Je kleeft er wat plakband op. Dit is eenrichtingsverkeer. We maken een heleboel pompen. Dit is de andere: je neemt een rietje en stopt er een stokje in. Je verdeelt het twee keer. Dan doe je dit: je plooit beide benen in een driehoek en wikkelt er wat plakband om. Dit is de pomp. Op basis van deze pomp krijg je een fantastische sprinkler. Het is als een centrifuge. Als je iets ronddraait, zal het naar buiten vliegen.

(Applaus)

Wat betreft -- als je [onduidelijk], dan zou ze dit met een palmblad maken. Veel volksspeelgoed is gebaseerd op fantastische wetenschappelijke principes. Als je iets ronddraait, zal het naar buiten vliegen. Als je het met twee handen doet, zie je deze grappige Vliegerman. OK. Dit is een stuk speelgoed uit papier. Het is verbluffend. Er zijn vier afbeeldingen. Je ziet insecten, je ziet kikkers, slangen, adelaars, vlinders, kikkers, slangen, adelaars. Dit is een papier dat je kan [onduidelijk] -- ontworpen door een wiskundige in Harvard in 1928, Arthur Stone, door Martin Gardner gedocumenteerd in vele van zijn boeken. Dit is fantastisch voor kinderen. Het is een studie van de voedselketen. De insecten worden opgegeten door de kikkers, de kikkers door de slangen, de slangen door de adelaars. Als je één blad kopieerpapier hebt, formaat A4 -- of je nu in een dorpsschool of een openbare school bent -- papier, een lat, een potlood, geen lijm, geen schaar. Op drie minuten tijd vouw je dit gewoon op. De enige beperking op het aantal toepassingen is je verbeelding. Als je een kleiner papier neemt, maak je een kleinere flexigon. Met een groter papier maak je een grotere.

Dit is een potlood met een paar inkepingen. Hier stop je een klein waaiertje. Dit stuk speelgoed is al wel honderd jaar bekend. Er zijn zes belangrijke studies aan gewijd. Hier zitten een paar groeven, zie je. Als ik dit riet neem en wrijf, gebeurt er iets geweldigs. Zes belangrijke studies over dit onderwerp. Feynman was hier als kind erg door gefascineerd. Hij schreef er een studie over. Je hebt geen Hadron Collider van drie miljard dollar nodig om dit te doen. Dit is er voor elk kind, elk kind kan hiervan genieten. Je kan een gekleurde schijf nemen, en dan vloeien deze zeven kleuren samen. Dat is waar Newton het 400 jaar geleden over had, dat wit licht uit zeven kleuren bestaat, enkel door dit te doen ronddraaien.

Dit is een rietje. We hebben beide uiteinden met tape afgeplakt en de rechterhoek en de linkeronderhoek dichtgeknepen. Er zitten gaten in de overstaande hoeken. Daar zit een klein gaatje. Dit is een soort blaasrietje. Ik zet dit erin. Hier zit een gat, en dit sluit ik af. Het kost heel weinig om dit te maken -- dolle pret voor kinderen om dit te doen.

We maken een heel eenvoudige elektrische motor. Dit is de simpelste motor van de wereld. Het duurste onderdeel is de batterij. Als je een batterij hebt, kost het vijf cent om het te maken. Dit is een oude fietsband, waarmee je een brede rubberen band hebt, en twee veiligheidsspelden. Dit is een permanente magneet. Als er stroom door de spoel gaat, wordt ze een elektromagneet. De interactie tussen deze twee magneten doet de motor draaien. We hebben er 30.000 gemaakt.

Leerkrachten die al sinds jaar en dag lesgeven, verknoeien de definitie gewoon en spuwen ze uit. Als leerkrachten dit maken, en kinderen dit maken, zie je de glans in hun ogen. Ze krijgen kippenvel van waar wetenschap om draait. Deze wetenschap is geen spelletje voor rijke lui. In een democratisch land moet wetenschap onze meest verdrukten bereiken, onze meest gemarginaliseerde kinderen. Dit programma startte met 16 scholen en breidde uit tot 1.500 staatsscholen. Meer dan 100.000 kinderen krijgen op deze manier wetenschapsonderricht. We zijn de mogelijkheden nog aan het ontdekken.

Kijk, dit is tetrapak -- vreselijk materiaal, vanuit milieustandpunt. Het heeft zes lagen -- drie lagen plastic, aluminium -- die aan elkaar gekleefd zijn. Ze zijn met elkaar versmolten, zodat je ze niet kan scheiden. Je kan er een netwerkje van maken en ze vouwen en aan elkaar bevestigen, en zo een icosaëder maken. Dit afval, dat de zeevogels verstikt, kan je recycleren tot een erg vrolijk ding. Je kan op deze manier alle regelmatige veelvlakken maken.

Dit is een rietje. Je knipt twee hoekjes af, en dit wordt de bek van een babykrokodil. Stop het in je mond en blaas. (Getoeter) Dolle pret voor de kinderen, nagel aan de doodskist van de leerkrachten. Je kan niet zien hoe het geluid wordt geproduceerd, want het vibrerende stuk zit in mijn mond. Ik hou dit erbuiten en blaas uit. Ik zuig lucht op. (Getoeter) Niemand moet de productie van geluid verknoeien met trillingen. Het andere is dat je blijft blazen, het geluid blijft maken, en blijft knippen. Dan gebeurt er iets heel, heel leuks. (Getoeter op verschillende toonhoogtes) (Applaus) Als het heel klein wordt, -- (Getoeter) Dit is wat kinderen je leren. Je kan dit ook doen.

Voor ik verder ga, wil ik iets met jullie delen. Dit is een voelbord voor blinde kinderen. Dit zijn velcrostrips. Dit is mijn tekenbord en dit is mijn tekenpen. Het is een filmdoosje. Het werkt als de lijn van een visser, een vislijn. Dit hier is wol. Als ik aan de hendel draai, gaat al de wol naar binnen. Een blind kind kan hiermee tekenen. Wol blijft hangen aan velcro. Er zijn 12 miljoen blinde kinderen in ons land -- (Applaus) die in een wereld van duisternis leven. Dit is echt een zegen voor hen. Er is daar een fabriek die onze kinderen blind maakt, maar ze geen eten kan bezorgen, en geen vitamine A. Maar dit is echt een zegen geworden voor hen. Er zit geen patent op. Iedereen mag het maken.

Dit is erg, erg eenvoudig. Zie je, dit is de generator. Het is een zwengelgenerator. Dit zijn twee magneten. Dit is een grote katrol, gemaakt door rubber te klemmen tussen twee oude CD's. Een kleine katrol en twee sterke magneten. Deze vezel doet een draad draaien die aan een LED is bevestigd. Als ik deze katrol doe draaien, zal de kleine veel sneller draaien. Er zal een draaiend magnetisch veld ontstaan. Krachtlijnen zullen doorbroken worden, spanning wordt gegenereerd. En je ziet dat de LED gaat oplichten. Dit is een kleine zwengelgenerator.

Dit is gewoon een ring, met stalen moeren. Wat je kan doen, is ze doen draaien. Ze blijven maar draaien. Stel je een groep kinderen voor, die in een kring staan en wachten tot de stalen ring wordt doorgegeven. Het zou echt een plezier zijn om hiermee te spelen.

Om te eindigen: wat we ook nog doen, is oude kranten gebruiken om hoeden te maken. Dit zou van Sachin Tendulkar kunnen zijn. Het is een fantastische cricketpet. Als je Nehru en Gandhi voor het eerst ziet, zie je een Nehru-hoofddeksel -- gewoon een halve krant. We maken veel speelgoed met kranten. Dit is er één van. Dit is -- zie je -- een wiekende vogel. We verknippen al onze kranten in kleine vierkanten. Als je één van deze vogels hebt -- Japanse kinderen maken ze al vele jaren lang -- dan zie je, dit is een kleine waaierstaart.

Ik zal besluiten met een verhaaltje. Dit is "Het verhaal van de hoed van de kapitein". De kapitein was kapitein van een zeeschip. Het vaart heel traag. Er zaten veel passagiers op het schip, en die gingen zich vervelen. Dus nodigde de kapitein ze op het dek. "Draag je fleurige kleren en zing en dans, en van mij krijg je goed eten en drinken." De kapitein droeg elke dag een hoed en feestte mee. De eerste dag was het een enorme parapluhoed, die op een kapiteinspet leek. 's Nachts, als de passagiers sliepen, maakte hij er nog een vouw in. Op de tweede dag droeg hij een brandweerhelm -- met een kleine uitloper, bijna een designerpet, omdat dat de ruggengraat beschermt. Op de tweede nacht nam hij dezelfde hoed en maakte er nog een vouw in. Op de derde dag werd het een shikaripet, een avonturierspet. Op de derde nacht maakte hij nog twee vouwen -- en dit is een wereldberoemde pet -- als je één van onze Bollywoodfilms hebt gezien. Dit is wat de politiemannen dragen. Het heet een zapalupet. Naar de internationale roem gekatapulteerd.

Laten we niet vergeten dat hij de kapitein van het schip was. Dit is dus een schip. En nu het einde. Iedereen genoot erg van de reis. Ze zongen en dansten. Plots was er een storm en huizenhoge golven. Het enige dat het schip kan doen, is dansen en deinen op de golven. Een hoge golf komt, slaat neer op de boeg en duwt ze onder. Daar komt er nog een, slaat neer op het achterdek en duwt ze onder. Daar komt een derde golf. Die verzwelgt de brug en duwt ze onder. Het schip zinkt. De kapitein is alles kwijt behalve zijn zwemvest.

Hartelijk dank.

(Applaus)