Amy Tan over creativiteit

De waarde van niets: Uit het niets komt iets. Dat was een opstel dat ik schreef toen ik 11 jaar oud was en ik kreeg een 8,5. (Gelach) Ik ga het hebben over: niets uit iets, en hoe wij creëren. En ik probeer dit te doen binnen het tijdbestek van 18 minuten waar we binnen moeten te blijven, en om de TED geboden te volgen: dit is eigenlijk iets wat een bijna-doodervaring creëert, maar bijna-dood is goed voor de creativiteit. (Gelach) OK.

Dus, ik wil me ook wat nader verklaren, omdat Dave Eggers zei dat hij me steeds gaat onderbreken als ik iets zeg dat een leugen is, of niet in overeenstemming is met universele creativiteit. En ik heb het op deze wijze gedaan voor de helft van het publiek, die uit wetenschappers bestaat. Als ik 'wij' zeg, bedoel ik niet noodzakelijk jullie; Ik bedoel mezelf, en mijn rechter hersenhelft, mijn linker hersenhelft, en degene die ertussen zit, de censor die mij vertelt dat wat ik zeg verkeerd is. En ik ga dat ook doen door te kijken naar datgene dat volgens mij deel uitmaakt van mijn creative proces wat een aantal dingen omvat die zijn gebeurd, eigenlijk -- begon het niets zelfs voor het moment dat ik iets nieuws creëerde. En dat betekent ook natuur, en vorming, en wat ik als nachtmerries omschrijf.

Biologisch gezien, kijken we of we wel of niet zijn uitgerust met iets, misschien in onze hersens, een abnormale chromosoom die dit muze-achtige effect veroorzaakt. En sommige mensen zouden zeggen dat we er op een andere manier mee geboren zijn, en anderen, zoals mijn moeder, zeggen dat ik mijn informatie krijg uit vorige levens. Sommigen zouden ook zeggen dat creativiteit een functie kan zijn van een andere neurologische eigenaardigheid -- het van Gogh syndroom -- dat je een klein beetje last hebt van een psychose of een depressie. I moet zeggen dat iemand -- heb ik onlangs gelezen dat van Gogh niet noodzakelijkerwijs psychotisch was, dat hij misschien slaapkwab aanvallen had, en dat dit zijn uitbarsting van creativiteit zou hebben veroorzaakt, en ik wil niet -- Ik neem aan dat dit van invloed is op een deel van de hersenen. En ik wil zeggen dat ik eigenlijk ook een aantal jaar geleden door slaapkwab attaques ben getroffen, maar het gebeurde toen ik mijn recentste boek schreef, en sommige mensen zeggen dat dit boek absoluut anders is.

Ik denk dat dit deel ook begint met een gevoel van identiteitscrisis: je weet wel, wie ben ik, waarom ben ik deze persoon, waarom ben ik niet zwart zoals de rest? En soms ben je behept met vaardigheden, maar wellicht niet van het soort dat creativiteit mogelijk maakt. Ik tekende veel. I dacht dat ik een kunstenaar zou worden. En ik had een dwergpoedel. En het was niet slecht, maar het was niet echt creatief. Omdat ik alleen maar op een één-op-één manier kon weergeven. En ik heb het idee dat ik dit uit een boek heb nagetekend. En ik blonk ook niet uit in een bepaald gebied waarin ik dat wilde, en weet je, als je naar deze cijfers kijkt, zijn ze niet slecht, maar er is zeker niet uit op te maken dat ik op een dag mijn brood zou verdienen met het kunstig ordenen van woorden.

Een van de grondbeginselen van creativiteit is het hebben van een beetje jeugdtrauma. En ik had de gebruikelijke hoeveelheid, zoals velen denk ik en dat is, weet je wel, er werden me verwachtingen opgelegd. Overigens, dat lichaam daar (Gelach), dat speelgoed kreeg ik toen ik amper negen jaar oud was, en het moest me op jonge leeftijd helpen om een arts te worden. (Gelach) Er waren enkele die langer bleven hangen: van mijn vijfde tot vijftiende, dit moest mijn bijbaantje worden, (Gelach) en het leidde tot een gevoel van falen.

Maar eigenlijk was er werkelijk iets echt in mijn leven dat gebeurde toen ik ongeveer veertien was. Toen er ontdekt werd dat mijn broer, in 1967, en daarna mij vader, zes maanden later, hersentumoren hadden. En mijn moeder geloofde dat er iets mis was gegaan, en ze zou er achter komen wat dat was. En ze ging het herstellen. Mijn vader was een doopsgezinde predikant, en hij geloofde in wonderen, en dat God's wil daar voor zou zorgen. Maar natuurlijk overleden ze, zes maanden na elkaar. En daarna geloofde mijn moeder dat het voorbestemd was, of vervloekingen -- ze ging op zoek naar alle beweegredenen in het universum waarom dit moest gebeuren. Alles behalve willekeur. Ze geloofde niet in willekeur. Voor alles was een reden. En een van de redenen, dacht zij, was dat haar moeder, die stierf toen ze heel jong was, boos op haar was. En dus had ik de indruk van de dood om me heen omdat mijn moeder ook geloofde dat ik de volgende zou zijn, en dat zij dan zou volgen. En als je dood spoedig in het vooruitzicht hebt, denk je over alles na. Je wordt erg creatief, in het opzicht van overleven.

En dit leidde toen naar mijn grote vragen. En tegenwoordig heb ik dezelfde vragen. En die zijn: Waarom gebeuren dingen, en hoe gebeuren dingen? En degene die mijn moeder vroeg: Hoe zet ik dingen in gang? Het is een geweldige manier om naar deze vragen te kijken, als je een verhaal schrijft. Want uiteindelijk, in dat kader, tussen paginas 1 en 300, zal je deze vraag moeten beantwoorden; waarom gebeuren dingen, hoe gebeuren dingen, in welke volgorde gebeuren ze. Wat zijn de invloeden? Hoe beïnvloed ik dat als verteller, als schrijver? En het is ook een vraag die veel wetenschappers stellen. Het is een vorm van kosmologie en ik moet een kosmologie van mijn eigen wereld ontwikkelen, zoals de schepper van die wereld.

En zie je, er is veel interne discussie om dat in beweging te zetten, om het uit te vogelen -- soms duurt het jaren en jaren. Dus als ik naar creativiteit kijk, denk ik dat het een gevoel of een onvermogen is om het zien van verbanden te onderdrukken in bijna alles in het leven. En ik zie er veel in de loop van dit congres, bijna alles wat er is gebeurd.

En dus gebruik ik, als metafoor, deze vergelijking: kwantummechanica, wat ik eigenlijk niet begrijp maar ik gebruik het toch als het proces om duidelijk te maken waarom het de metafoor is. Dus met kwantummechanica heb je uiteraard, donkere energie en donkere materie. En dit geldt ook voor het kijken naar de vragen over hoe dingen gebeuren. Veel is onbekend, en vaak weet je niet wat het is, behalve door zijn afwezigheid. Maar als je deze verbanden legt, wil je dat ze samenkomen in een soort synergie in het verhaal, en wat je ontdekt is van belang. De betekenis. En dat zoek ik in mijn werk, een persoonlijke betekenis.

Je hebt ook het onzekerheid principe, dat deel uitmaakt van kwantummechanica, zoals ik het begrijp. (Gelach) En dit gebeurd voortdurend met schrijven. En je hebt het verschrikkelijke en angstaanjagende waarnemer effect, waarbij je iets zoekt, en dingen gelijktijdig gebeuren, en je bekijkt het in een ander licht, en je zoekt erg naar het waarom. Of waar dit verhaal over gaat. En als je forceert, schrijf je alleen over het waarom. Je zal niets ontdekken. En dat wat je moest vinden, wat je hoopte te vinden, op een serendipiteitse manier, is er niet meer. Nu wil ik niet negeren wat er aan de andere kant van ons universum gebeurd, zoals veel wetenschappers hebben gedaan. Dus gooi ik gewoon de "string theorie" er tegenaan, en stel ik vast dat mensen multi-dimensionaal zijn, en er zijn, denk ik, elf niveaus van angst. (Gelach) En ze functioneren allemaal tegelijkertijd.

Er is ook de grote "dubbelzinnigheid vraag". En dat koppel ik aan wat je noemt de kosmologische constante. En je weet niet wat er functioneert, maar er functioneert iets. En ik vind dubbelzinnigheid erg onaagenaam in mijn leven, en ik heb het. Morele dubbelzinnigheid. Het is altijd aanwezig. En als voorbeeld, dit is er een die laatst in me op kwam. Ik las erover in een artikel geschreven door een vrouw die over de oorlog in Irak vertelde. En ze zei, "Red een man van de verdrinkingsdood en je bent altijd verantwoordelijk voor hem." Ze zei dat het een beroemd chinees spreekwoord is. Dus omdat we Irak zijn binnengevallen, moeten we er ook blijven totdat dingen zijn opgelost. Al duurt het 100 jaar. Er was er nog een die ik tegen kwam, en die is "red een vis die verdrinkt." En dat zeggen boeddhistische vissers, omdat ze geen leven mogen ontnemen. En ze moeten ook geld verdienen en mensen moeten gevoed worden. Dus rationaliseren ze het door te zeggen dat ze de vissen van de verdrinking redden, en jammerlijk sterven hierdoor de vissen.

Wat in beide verdrinkingsmetaforen kan worden samengevat -- eigenlijk, is één ervan een interpretatie van mijn moeder, en het is een beroemd chinees spreekwoord, omdat ze het me vertelde: "Red een man van het verdrinken, en je bent altijd verantwoordelijk voor hem." En het was een waarschuwing -- meng je niet in andermans zaken, anders kom je er nooit uit. OK. Als iemand echt aan het verdrinken was, zou ze hem, denk ik, redden. Maar beide spreekwoorden, een vis redden van de verdrinking, of een man redden van verdrinking, hebben volgens mij met voornemens te maken.

En in het leven hebben we allemaal een reactie als we een situatie zien. En dan hebben we intenties. Er is dubbelzinnigheid over wat het moet zijn dat we moeten doen, en dan doen we iets. En de uitkomst daarvan zal niet altijd met onze intenties overeenkomen. Misschien gaan er dingen mis. Wat zijn dan, nadien, onze verantwoordelijkheden? Wat moeten we dan doen? Blijven we er voor het leven in, of doen we iets anders en rechtvaardigen we het door te zeggen dat we goede bedoelingen hadden, en daarom kan ik er niet verantwoordelijk voor worden gehouden? Dat is de dubbelzinnigheid in mijn leven die mij echt verontrust, en er toe leidde dat ik een boek schreef die 'Vissen op het droge helpen' heet.

I zag voorbeelden hiervan, toen ik eenmaal de vraag herkende. Het was overal te vinden. Overal kreeg ik hints. En toen wist ik, op een bepaalde manier, dat ze er altijd waren. En dat gebeurt tijdens het schrijven. Ik krijg hints, aanwijzingen, en ik realiseer me dat ze voor de hand lagen en toch waren ze dat weer niet. En wat ik eigenlijk nodig heb is een brandpunt. En als ik een vraag heb, is het een brandpunt. En al deze dingen die het wrakhout van het leven lijken, lopen eigenlijk door die vraag heen, en worden deze specifieke dingen relevant. En het lijkt erop dat het altijd gebeurd. Je denkt dat het puur toeval is, een serendipiteit, waarbij je allemaal hulp krijgt uit de kosmos. En je kan ook denken dat je nu een brandpunt hebt. En dat je die vaker ziet.

Maar je past dit toe. Je kijkt naar dingen die met je gespannenheid te maken hebben. Je broer, die in de problemen zit, zorg je voor hem? Waarom of waarom niet? Het kan iets zijn dat misschien ernstiger is -- zoal ik zei, mensenrechten in Myanmar (voorheen Birma). I dacht dat ik niet moest gaan, omdat iemand zei dat als ik wel ging, het als een goedkeuring van het militaire regime daar zou lijken. En na een tijdje, vroeg ik mezelf af, "Waarom vergaren we kennis, waarom nemen we dingen aan die anderen ons toereiken?" En ik voelde hetzelfde toen ik opgroeide, toen ik deze regels van moreel gedrag van mijn vader hoorde, die een doopsgezinde predikant was. Dus besloot ik naar Myanmar te gaan voor mijn eigen intenties, en ik wist nog steeds niet, dat als ik erheen ging, wat de uitkomst ervan zou zijn als ik een boek schreef -- en dat zou ik later onder ogen moeten zien, als het zover was.

We zijn allemaal bezorgd over dingen die we in de wereld zien, waar we ons bewust van zijn. We arriveren op een bepaald punt, wat doe ik als persoon? We kunnen niet met z'n allen naar Afrika gaan, of in ziekenhuizen werken, dus wat doen we als we deze morele reactie hebben, dit gevoel? Ik denk ook dat een van de grootste dingen waar we naar kijken, en waar we het vandaag over hadden, genocide is. Dit leidt naar de vraag, als ik naar al deze dingen kijk die moreel dubbelzinnig en ongemakkelijk zijn, en als ik afweeg wat mijn bedoelingen moeten zijn, realiseer ik me dat dit teruggaat naar de indentiteitsvraag die ik als kind had -- en waarom ik hier ben en wat de betekenis van mijn leven is, en wat is mijn plek in het universum?

Het lijkt zo duidelijk, en toch is dit het niet. We hebben allemaal op een bepaalde manier een hekel aan morele dubbelzinnigheid, en toch is het van absoluut belang. Het is de plek waar ik begin, als ik een verhaal schrijf. Soms lijkt het alsof ik door het universum wordt geholpen. Mijn moeder zou zeggen dat het de geest van mijn oma is uit mijn eerste boek, omdat het leek alsof ik dingen wist die ik niet had kunnen weten. In plaats van te schrijven dat de oma per ongeluk overleed, aan een opium overdosis, terwijl ze aan het feesten was, schreef ik in het verhaal dat de vrouw zelfmoord pleegde, en dat is wat er in werkelijkheid is gebeurd. En mijn moeder besloot dat die informatie van mijn oma moet zijn gekomen.

Er zijn ook erg buitengewone dingen, die mij informatie geven om mijn boek te schrijven. In dit geval schreef ik een verhaal waar een bepaald detail, een tijd in de geschiedenis, een bepaalde plek in zat. En ik wilde iets vinden dat historisch ermee overeen zou komen. En ik pakte een boek, en ik -- op de eerste pagina waar ik naar toe bladerde, vond ik precies de juiste locatie en periode. En het soort personage die ik nodig had was de Taiping opstand, die zich nabij Qualin afspeelde, er net buiten, en een personage die dacht dat hij de zoon van god was.

Je vraagt je af, zijn deze dingen toeval? Nou, wat is toeval? Wat is kans? Wat is geluk? Wat zijn de dingen die je vanuit het universum krijgt, die je niet echt kan verklaren? En dat gaat ook in dit verhaal. Van dag tot dag denk ik voortdurend over deze dingen. Vooral als leuke dingen gebeuren, en in het bijzonder, als vervelende dingen gebeuren. Maar ik denk wel dat er een soort serendipiteit bestaat, en ik wil weten wat die elementen zijn, zodat ik ze kan bedanken, en ik ze in mijn leven kan proberen te vinden. Want ik denk dat als ik bewust van ze ben, ze vaker zullen voorkomen.

Een andere toevalligheid, gebeurde toen ik naar een plek ging -- ik was met vrienden op stap en we reden lukraak naar een andere plek, en we kwamen op een niet toeristische locatie terecht, a schitterend dorpje, ongerept. En we liepen voorbij de derde vallei, en de derde vallei had iets vrij mysterieus en onheilspellend, ik voelde me er ongemakkelijk. En ik wist dat dit de locatie van mijn boek moest zijn. En toen ik een van de scènes schreef, speelde die zich af in die derde vallei. Op de een of andere manier schreef ik over cairns -- kegelvormige steenhopen -- die door een man werden gebouwd. En ik wist niet waarom ik dit had, maar het was erg levendig. I kwam vast te zitten, en een vriendin, toen ze vroeg of ik met haar en haar honden wilde wandelen, en ik zei, prima. En ongeveer 45 minuten later, lopend over het strand, kwam ik dit tegen. En het was een man, een Chinese man, en hij stapelde deze dingen, niet met lijm, met niets. En ik vroeg hem hoe dit kon? En hij zei, nou ik geloof net als alles in het leven, dat er een evenwichtspunt is. En dat was precies de strekking van mijn verhaal op dat moment. Ik had veel voorbeelden -- veel van deze dingen komen voor als ik een verhaal schrijf, en ik kan het niet verklaren. Komt het door de filter dat ik zulke sterke toevalligheden heb als ik over deze dingen schrijf? Of is het een soort serendipiteit die we niet kunnen verklaren, zoals de kosmologische constante?

Een ander groot ding waar ik ook over denk, zijn ongelukken. Zoals ik zei, mijn moeder geloofde niet in willekeur. Wat is het kenmerk van een ongeluk? En hoe gaan we de verantwoordelijkheid en oorzaken ervan bepalen, buiten een rechtbank? Ik heb dit eigenhandig ervaren, toen ik naar het mooie Dong ging, een dorp in Guizhou, de armste provincie van China. En ik zag deze schitterende plek. Ik wist dat ik hier wilde terugkomen. En die kans kreeg ik toen ik door National Geographic werd gevraagd of ik iets over China wilde schrijven. En ik stemde toe, over dit dorp van de Singing mensen, de Singing minderheid. En zij waren het ermee eens en intussen, voordat ik er terugkeerde, was er een verschrikkelijk ongeluk gebeurd. Een man, een oude man was in slaap gevallen, en zijn sprei viel in een pan met vuur die hem warm hield. 60 huizen werden verwoest en 40 huizen werden beschadigd. De familie van de oude man werd verantwoordelijk gehouden. Zijn zoons werden verbannen naar een koeienstal, drie kilometer verderop. En natuurlijk zouden wij als westerlingen zeggen, "Nou, het was een ongeluk. Dit is niet eerlijk. Het is de zoon, niet de vader."

En als ik een verhaal betreed, moet ik veel van zulke overtuigingen laten gaan. Dat duurt even, maar ik moet ze loslaten en er gewoon heen gaan, en er zijn. En dus was ik er op drie momenten, tijdens verschillende seizoenen. En ik voelde iets anders over de geschiedenis en wat er eerder was gebeurd, en de aard van het leven in een arm dropje, en wat je ervaart als je vreugde, en je rituelen, je tradities, je banden met ander families. En ik zag hoe dit een soort rechtmatigheid had in zijn verantwoordelijkheid. Ik leerde ook over de ceremonie die ze gebruikten, een ceremonie, die ze ongeveer 29 jaar niet hadden gevierd. En hierbij stuurde ze een aantal mannen -- een Feng Shui meester stuurde mannen naar de onderwereld op spook-paarden. Nu zullen jullie als westerlingen, en ik, als westerlingen, zeggen dat dit bijgeloof is. Maar nadat ik er een poosje was geweest, en de onvoorstelbare dingen zag die waren voorgevallen, begin je je af te vragen wiens overtuigingen het zijn die de wereld drijft, en die bepalen hoe dingen gebeuren.

Dus bleef ik bij ze, en hoe langer ik dat verhaal schreef, hoe meer ik me in die overtuigingen begaf, en ik denk dat dat belangrijk voor me is -- om de overtuigingen op me te nemen, omdat het verhaal daar echt is, en daar zal ik de antwoorden vinden over wat ik voel over bepaalde vragen die ik in het leven heb. De jaren gaan natuurlijk aan je voorbij, en het schrijven gebeurd niet onmiddelijk, zoals ik dat hier tijdens TED probeer over te brengen. Het boek komt en het gaat. Als het wordt uitgegeven, is het niet meer van mij. Het is in de handen van mijn lezers, en zijn hebben andere interpretaties. Maar ik ga terug naar de vraag, hoe creëer ik iets uit het niets? En hoe creëer ik mijn eigen leven?

En ik denk dat dat is door vragen te stellen, en tegen mezelf te zeggen dat er geen absolute waarheden zijn. Ik geloof in specifieken, de specifieken van een verhaal, en het verleden, de specifieken van dat verleden, en wat er op dat moment in het verhaal gebeurd. Ik geloof ook dat het denken over dingen, mijn denken over geluk, en lot, en toeval en ongelukken, God's wil, en de gelijktijdigheid van mysterieuze krachten, ik tot een bepaald beeld zal komen over wat dat is, hoe we creëren. Ik moet aan mijn rol denken. Waar ben ik in het universum, en had iemand in gedachte dat ik zo moet zijn, of is het iets dat ik zelf heb verzonnen? En ik kan het ook vinden door me te verbeelden, en door dit beeld te worden, en dat toch in die echte wereld zit, de fictieve wereld. En zo vind ik deeltjes van de waarheid, niet de absolute waarheid, of de hele waarheid. En dat moeten ze in alle mogelijkheden zijn, inclusief diegene die ik nooit eerder heb beschouwd.

Er zijn dus nooit volledige antwoorden. Of, als er wel een antwoord is, om mij te herinneren aan het feit dat er onzekerheid in alles is, en dat is goed. Want dan ontdek ik iets nieuws. En als er een gedeeltelijk antwoord is, een completer antwoord van mij, dan is het om te verbeelden. En door te verbeelden, verplaats ik mezelf in dat verhaal, totdat er slechts een -- er is transparantie tussen mezelf en het verhaal die ik creëer.

En zo ben ik erachter gekomen dat als ik voel wat er in het verhaal zit -- in een verhaal -- dan ben ik er het dichtste bij, denk ik, om te weten wat mededogen is, om dat mededogen te voelen. Want voor alles, in die vraag hoe dingen gebeuren, heeft met gevoel te maken. Ik moet het verhaal worden om dat te kunnen begrijpen. We zijn aangeland bij het einde van de lezing, en ik zal onthullen wat in de tas zit, en het is de muze, en het zijn de dingen die veranderen in onze levens, die geweldig zijn en bij ons blijven. Daar is ze. Heel hartelijk bedankt! (Applaus)