Alison Jackson's kijk op beroemdheid

Ik ben een modern kunstenaar en ik heb tentoonstellingen in galerieën en musea. Ik vertoon een aantal foto's en films, maar ik maak ook televisieprogramma's, boeken, en wat reclame, allemaal met hetzelfde concept. Het gaat over onze fixatie op roem en de cultus rondom beroemd zijn, en het belang van het imago. Faam komt voort uit de fotografie.

Ik begin dus met hoe ik met dit concept begon, zeven jaar geleden, toen prinses Diana stierf. Groot Brittannië kwam als het ware tot stilstand op het moment dat ze stierf, en men besloot haar dood op een massale manier te rouwen. Ik was gefascineerd door dit fenomeen. Dus vroeg ik me af: zou je de beeltenis van Diana op een grove en fysieke manier kunnen uitwissen? Dus pakte ik een geweer en begon te schieten op de afbeelding van Diana. Maar ik kon dit niet uit mijn herinnering wissen, en het zou zeker niet worden uitgewist uit de psyche van de mensen. Er ontstond een beweging. De pers schreef over haar op een - in mijn ogen - nogal pornografische manier, zo van: welke aders vloeiden uit welk deel van het lichaam, en hoe stierf ze dan achterin de auto. Deze vorm van massaal voyeurisme intrigeerde me. Dus maakte ik deze nogal gruwelijke beelden.

Toen ging ik me afvragen of ik daadwerkelijk haar beeltenis kon vervangen. Dus vond ik een Diana-dubbelganger, en poseerde haar in de juiste positie en de juiste hoeken, en ik creëerde iets wat zich bevond in de openbare fantasie. Mensen vroegen zich af, zou ze met Dodi gaan trouwen? Was ze verliefd op hem? Was ze zwanger? Wilde ze een kind van hem? Was ze zwanger toen ze stierf? Dus maakte ik deze afbeelding van Diana, Dodi en hun verzonnen halfbloed kind. Deze afbeelding werd bekend, en er werd toen enorme ophef over gemaakt.

Vervolgens ging ik meer kritiek geven op de media en afbeeldingen in de pers. Dus ging ik verwijzen naar afbeeldingen in de media -- maakte ze korrelig, fotografeerde door deuropeningen, enzovoort, om het publiek of de kijker verder te prikkelen, om te proberen de kijker bewust te maken van zijn eigen voyeurisme. Dit is een afbeelding van Diana die kijkt naar Camilla die haar man kust. En dit was een serie afbeeldingen. Dit wordt op deze manier getoond in galeries, als een serie, en op dezelfde manier de Di, Dodi en baby afbeeldingen. Dit is een andere galerie installatie.

Ik ben met name geïnteresseerd in hoe je niet kunt vertrouwen op je eigen waarneming. Dit zijn bijvoorbeeld Jane Smith en Jo Bloggs, maar je denkt dat het Camilla en de Engelse koningin zijn. Het fascineert me dat wat je denkt wat echt is, niet persé echt hoeft te zijn, en dat de camera kan liegen. En dat maakt het heel erg gemakkelijk door het massabombardement van afbeeldingen, om onwaarheden te vertellen. Ik ging dus verder met dit project over hoe fotografie ons verleidt, en dat het interessanter is om naar te kijken dan naar het werkelijke onderwerp. En tegelijkertijd verwijdert het ons verder van het werkelijke onderwerp.

En dat gedraagt zich als iets wat prikkelt. Dus de foto wordt een plaaggeest, het stimuleert verlangen en voyeurisme. Wat je niet kunt krijgen, daar wil je meer van. Welnu, in de foto bestaat het echte onderwerp niet. Dus verlang je nog meer naar die persoon. En op die manier werken roddelbladen tegenwoordig, denk ik. Hoe meer foto's je ziet van deze beroemdheden, des te meer krijg je het gevoel dat je ze kent, maar je kent ze niet, en je wil ze beter leren kennen.

Natuurlijk bezoekt de koningin haar dekhengst vaak, en ziet haar paarden... ziet haar paarden. (Gelach). En toen maakte ik als het ware afbeeldingen. In Engeland is er de uitdrukking "Je kunt je de koningin niet voorstellen op de wc." Ik wil daar dus door heen breken. Nou, hier is de foto.

Al deze beelden zorgden voor flink wat commotie. Ik werd een walgelijke kunstenaar genoemd. De pers schreef hierover, weet je wel, pagina's vol over hoe vreselijk dit allemaal was, wat ik erg interessant vond omdat de cirkel weer rond was. Ik had aanmerkingen op de pers, en over dat we feiten en informatie alleen te weten komen via de media omdat we de echte personen niet kennen. Maar heel weinigen van ons kennen de echte personen. Maar het kwam terug in de pers, en ze publiceerden feitelijk mijn vunzige werk. Dus plakkaten, roddelbladen, er waren discussies, allemaal over dit werk. Films werden verboden voordat mensen ze daadwerkelijk gezien hebben. Politici gingen zich ermee bemoeien. Van alles, grote koppen in de krant.

Toen ineens kwam het op de voorpagina's. Ik werd gevraagd en betaald om voorpagina's te doen. Opeens werd ik min of meer acceptabel, wat ik ook fascinerend vond, weet je. Hoe het het ene moment walgelijk was -- journalisten vertelden me leugens om een verhaal of een foto van me te krijgen, ze zeiden dat mijn werk prachtig was, en het volgende moment waren er vreselijke krantenkoppen over mij. Maar toen opeens veranderde dit.

Ik begon toen voor tijdschriften en kranten te werken. Dit was bijvoorbeeld een afbeelding die in Tatler kwam. Dit was een andere krantenfoto. Het was op 1 april trouwens, en tot de dag van vandaag denken mensen dat dit echt is. Ik zat laatst naast iemand tijdens het diner, en ze zeiden dat er die geweldige foto van de koningin was die buiten William Hill zit. Ze dachten dat het echt was.

Ik onderzocht dus voortdurend de hyperbool van ikonen, en Diana en Marilyn, en het belang van beroemdheden in onze levens. Hoe ze listig een weg naar binnen sluipen in het collectieve bewustzijn zonder dat we het door hebben, en hoe dat moet gebeuren. Ik probeerde ook uit mezelf als beroemdheid te verkleden. Dat ben ik als Diana. Ik zie er hier uit als de seriemoordenares Myra Henley, vind ik. (Gelach). Ik als de koningin. Ik ging toen door met een hele serie werken over Marilyn, het grootste icoon van allemaal. En probeerde te prikkelen door te fotograferen door deuropeningen en lamellen en dergelijke. En alleen bepaalde invalshoeken te laten zien om een werkelijkheid te creëren die overduidelijk volledig is geconstrueerd. Dit is de dubbelganger, de vaktechnische elementen hiervan zijn dus gigantisch. Ze lijkt in niets op Marilyn. Maar tegen de tijd dat we haar gegrimeerd hebben en pruiken op hebben gedaan, ziet ze er exact uit als Marilyn, zozeer dat haar echtgenoot haar niet meer herkende, of de dubbelganger herkende, in deze foto's, wat ik nogal interessant vind. Dus al dit werk wordt vertoond in galeries. Toen schreef ik een boek. Ik was toen ook een TV-serie voor de BBC aan het maken. Beeldjes uit de TV-serie kwamen in het boek.

Maar er was een echt juridisch probleem omdat het net echt is, maar hoe los je dat op? Want het is overduidelijk een commentaar op onze cultuur van dit moment, dat we niet weten wat echt is. Hoe weten we, als we ergens naar kijken, of het echt is of niet? Vanuit mijn gezichtspunt is het belangrijk om het te publiceren, maar het veroorzaakt ook een verwarring -- wat mij betreft expres -- maar problematisch voor elke boekhandel waar ik mee samenwerk. Er staat dus een grote verklaring op alles wat ik maak, en ik schreef een soort verhalen over alle Europese en Britse beroemdheden en commentaren op onze publieke figuren. Wat doet Tony Blair in het geheim met een modegoeroe? Ook ingaand op de percepties die er bestaan over Bin Laden, Saddam Hussein, de connecties die er met de pre-Irak oorlog waren. En wat gaat er gebeuren met de monarchie want het is duidelijk dat het Britse volk liever William dan Charles op de troon willen zien, denk ik.

En het is die wens, of dat verlangen, dat ik volgens mij aansnijd in mijn werk. Ik vind de beroemdheden zelf niet echt interessant. Ik ben geïnteresseerd in hoe die beroemdheid wordt gezien. En sommige dubbelgangers zijn zo goed. Je weet niet of ze echt zijn of niet.

Ik deed een reclamecampagne voor Schweppes, wat Coca-Cola is, en die was erg interessant vanuit juridisch gezichtspunt. Het is uiterst commercieel. Maar het was lastig voor me want dit zijn mijn kunstwerken. Moest ik wel reclame doen, op dat moment? Ik zorgde er daarom voor dat het werk op geen enkele manier gecompromitteerd werd, en dat de integriteit van het werk hetzelfde bleef. Maar de betekenissen veranderden, omdat met het logo er op verklein je alle mogelijke interpretaties naar het verkopen van een product -- en dat is alles wat je doet. Als je het logo eraf haalt maak je interpretaties mogelijk en maak je het werk onduidelijk. In tegenstelling tot overtuigend, als je reclame maakt.

Deze foto is trouwens erg interessant, omdat we hem volgens mij drie jaar geleden maakten, en het is Camilla in haar trouwjurk die bijna opnieuw werd gebruikt, onlangs, voorafgaand aan haar huwelijk. Tony Blair and Cherie. Ook hier, de juridische kwesties -- we moesten erg voorzichtig zijn. Het is duidelijk een heel groot commercieel bedrijf dus deden we dit kleine "Shh... je weet wel dat ze het niet echt zijn," werd aan de zijkant van de afbeelding gezet. En Margaret Thatcher die Jeffery Archer bezoekt in de gevangenis.

Toen werd ik door Selfridges gevraagd om een serie etalages voor hun te doen. Dus maakte ik een sauna in één van hun etalages, en maakte kleine voorstellingen -- tableaus-vivants met dubbelgangers in de etalages, en de etalages raakten helemaal beslagen. Dit is Tony Blair die zijn redevoering oefent en leest. Ik laat ze hierbinnen yoga doen met Carola Caplin, Sven die knuffelt met Ulrika Jonsson, met wie hij een affaire had op dat moment. Dit was een groot succes voor hun omdat de beelden ervan werden vertoond in de pers de volgende dag in alle kranten, posters en roddelbladen. Het zorgde voor verkeersopstoppingen, wat een probeem was want de politie bleef proberen de menigten uiteen te drijven. Maar dikke pret -- ik vond het geweldig om een performance te maken. Ook maakten mensen er foto's van, en dus werd het heel snel de wereld rond ge-smst, al deze beelden. De pers stelde vragen, en ik signeerde mijn boek. (Gelach).

Meer beelden: ik ben bezig aan een nieuw boek met Taschen, waar ik aan werk, bedoeld voor de wereldwijde markt. Mijn vorige boek was alleen voor de Engelse markt. Maar volgens mij kun je het wel grappig noemen. Ik zal wel een soort van niet-humoristische achtergrond hebben, weet je wel, met serieuze bedoelingen. En dan is mijn werk ineens grappig. Het maakt niet echt uit dat mijn werk humoristisch wordt gevonden, op een bepaalde manier -- Ik denk dat het een ingang is voor me om met het belang van de beelden om te gaan, en hoe we onze informatie beoordelen via beelden. Het is een pijlsnelle manier om informatie te krijgen. Het is ongelooflijk moeilijk als het op de juiste manier is geconstrueerd, en er zijn technieken om iconische beelden samen te stellen.

Deze foto bijvoorbeeld, die geeft het exact weer omdat het precies weergeeft wat Elton privé zou kunnen doen, en ook wat er aan de hand kan zijn met Saddam Hussein en George Bush die de Koran op zijn kop lezen. Bijvoorbeeld, George Bush' schietoefeningen, schietend op Bin Laden en Michael Moore. En dan verander je de foto waar hij op schiet, en dan wordt het ineens nogal grimmig, en wellicht minder toegankelijk. (Gelach). Tony Blair die gebruikt wordt als opstapje. En een lachende Rumsfeld en Bush met wat Abu Ghraib foto's achter ze, en de ernst, of het intellect, van Bush. Ook commentaar geven op achter de schermen, dus, zoals we nu weten, wat er gebeurt in gevangenissen. En eigenlijk hebben George Bush en Tony Blair heel veel lol in de tussentijd.

En echt commentaar geven, snap je, gebaseerd op het beeld dat wij hebben van beroemdheden, wat Jack Nicholson aan het doen zou zijn in zijn beroemde leven. En het feit dat ik probeerde, hij had wat last van aggressie achter het stuur, en sloeg ooit een automobilist met een golfclub. Ik bedoel, het is ontzettend moeilijk die dubbelgangers te vinden, dus ik ga voortdurend op mensen af op straat en probeer ze te vragen om mee te komen om in één van mijn foto's of films te zijn. En soms vraag ik het aan de echte beroemdheid, die ik dan verwar met iemand die er precies op lijkt, wat erg pijnlijk is. (Gelach).

Ik heb ook met de Guardian gewerkt aan verschillende onderwerpen -- een pagina per week in hun krant -- wat erg interessant was, onderwerp-gericht werken. Dus Jamie Oliver en schoolmenu's; Bush en Blair die moeite hebben mee te gaan met de moslimcultuur; de hele kwestie van de jacht, en de koninklijke familie die weigert te stoppen met jagen. En de tsunamiproblemen. En Harry, dat spreekt vanzelf. Blair's visie op Gordon Brown, wat ik erg interessant vind. Condi (Condoleezza Rice) en Bush. Deze foto heb ik besloten te laten zien, al heb ik er reserves over. Ik maakte hem een jaar geleden -- en hoe betekenissen maar veranderen, en dat er iets verschrikkelijks is gebeurd. Maar de angst ligt bij ons al op de loer voorafgaand daaraan. Daarom is deze foto een jaar geleden gemaakt. En wat het vandaag de dag betekent. Ik verlaat jullie dan met deze filmpjes om te zien.

Chris Anderson: Dank je wel.