Руби Вакс: Што е толку смешно кај менталните болести?

На секои четворица луѓе, еден страда од некаква ментална болест, па така еден, два, три, четири, вие сте, господине. Вие. Да. (Смеа) Со чудните заби. И вие до него. (Смеа) Вие си се знаете кои сте. Всушност, на целиот ред му фали нешто. (Смеа) Тоа не е добро. Здраво. Да. Многу лошо. Мене не ме ни гледајте. (Смеа)

Јас сум едната од четворицата. Ви благодарам. Мислам дека ја наследив од мајка ми, која имаше навика да ползи низ куќата на сите четири. Имаше два сунѓери во раката и други два кои ѝ беа заврзани за колената. Мајка ми впиваше сè пред нејзе. (Смеа) И така си ползеше наоколу, и се дереше, "Кој остава стапки во зградата?!" Тоа беше еден знак дека работите не чинат. И пред да започнам, сакам да се заблагодарам на производителите на Ламотригин, Сертралин и Ребоксетин, бидејќи без тие неколку едноставни хемикалии, денес не би била во вертикала.

И како започна? Мојата ментална болест -- па, дури и нема да ви зборувам за мојата ментална болест. За што ќе ви зборувам? Добро. Отсекогаш сонував дека, кога конечно ќе имам нервен слом, тоа ќе биде поради моето длабоко Кафкаско егзистенцијално откровение, или дека можеби Кејт Бланшет ќе ме игра мене и ќе освои Оскар за тоа. (Смеа) Но тоа не се случи. Мојот нервен слом се случи за време на спортските денови на ќерка ми. Таму беа сите родители, седеа на паркингот и јадеа во своите коли отпозади -- Само англичаните -- си ги јадеа колбасите. Си ги сакаа нивните колбаси. (Смеа) Лордот и Лејди Ригор Мортис си буричкаа по асфалтот, и тогаш се огласи пиштолот и сите девојченца почнаа да трчаат, а сите мамички почнаа, "Трчај! Трчај Kламидија! Трчај!" (Смеа) "Трчај како ветрот, Верука! Трчај!" И сите девојченца, девојченца трчаат, трчаат, трчаат, сите освен ќерка ми, која само стоеше на почетната линија, само мафташе, бидејќи немаше претстава дека треба да трча. И така си се прибрав во кревет на еден месец, а кога се разбудив сфатив дека сум во болница, и кога ги видов другите штитеници сфатив дека сум си ги нашла моите луѓе, моето племе. (Смеа) Бидејќи тие ми станаа единствените пријатели, ми станаа пријатели, оти многу малку луѓе кои ги знаев -- Епа, не ми испратија баш многу телеграми или цвеќиња. Мислам, ако ја скршев ногата или ако бев со дете ќе бев натрупана со подароци, но вака добив само неколку телефонски повици кои ми кажаа да живнам. Живни. Оти баш и не ми падна на памет за тоа. (Смеа) (Смеа) (Аплауз)

Бидејќи, знаете, со оваа болест добивате, таа доаѓа во пакет, со силно чувство на срам, оти вашите пријатели веднаш ви велат, "Ајде, покажи ми ја грутката, покажи ми ги рентген снимките," а вие се разбира немате ништо од тоа, и така станувате навистина згрозени од себе оти си мислите, "Не сум изложена на тепих-бомбардирање. Не живеам во село." И почнувате да слушате навредливи гласови, меѓутоа не само еден, туку слушате околу илјада -- 100.000 навредливи гласови, како Ѓаволот да закачил Туретов синдром, така би звучело отприлика. Но сите ние овде знаеме, дека не постои Ѓавол, нема гласови во главата. Знаете дека кога ги имате овие лоши гласови, сите оние мали неврони се спојуваат и во таа мала празнина ви се лачи еден отров "Сакам да се убијам" еден вид на хемикалија, и ако ви се повторува тоа одново и одново како на касета ставена на риплеј, тогаш може да си закачите депресија. Оф, ама тоа не е ниту врвот од сантата мраз. Ако имате мало бебе, и ако го навредувате, неговиот мал мозок испушта хемикалии кои се толку деструктивни што малиот дел од неговиот мозок кој прави разлика помеѓу добро и лошо веќе не расте, и така ќе си добиете еден домашно одгледан психотичар. Ако војник види како неговиот пријател е разнесен, неговиот мозок толку многу се алармира што тој всушност не може да го опише искуството со зборови, туку само ќе го преживува ужасот одново и одново.

Моето прашање е. Зошто кога луѓето имаат ментално пореметување, за нив велиме дека имаат бујна фантазија? Зошто кога било кој друг орган од вашето тело ќе се разболи добивате сочувство, а не и кога ќе се разболи вашиот мозок?

Би сакала да зборувам малку повеќе за мозокот, бидејќи знам дека вие овде на TED го сакате тоа, само ако ми дадете една минута, во ред. Во ред, само ќе кажам дека има некои добри вести. Има некои добро вести. Пред сè, да ви кажам, поминавме еден долг, долг пат. Започнавме како една малечка, ситна едно-клеточна амеба, ситна, прилепена за карпа, а сега, еве ви го мозокот. Одиме. (Смеа) Ова малечко има многу коњски сили. Доаѓа потполно свесно. Има високо технолошки лобуси. Го имаме окципиталниот лобус со кој можеме да го гледаме светот. Го имаме темпоралниот лобус со кој можеме да го слушнеме светот. Овде имаме малку долго-трајна меморија, така, ја знаете онаа вечер кога стварно ќе се начукате и сакате да ја заборавите? Чао-чао! Ја нема. (Смеа) Всушност, има 100 милијарди неврони кои фрчат на сите страни, електронски пренесувајќи информации, фрчат ли фрчат. Овде ќе ви прикажам еден страничен поглед. Не знам дали можете да го сконтате тоа овде. (Смеа) Така, си фрчат, и така - (Смеа) - И кај секој - Знам, јас лично го нацртав ова. Ви благодарам. Кај секој поединечен неврон, всушност можете да имате од 10.000 до 100.000 различни врски или дендрити или како сакајте викајте ги, и секојпат кога ќе научите нешто, или кога имате некое искуство, оваа грмушка расте, знаете, оваа грмушка од информации. Можете да замислите, секое човечко суштество ја има оваа опрема, дури и Парис Хилтон? (Смеа) Кој би рекол.

Но имам малку и лоши вести за вас луѓе. Имам и лоши вести. Ова не е за едниот од четворицата. Ова е за сите четворица. Ние немаме опрема за 21от век. Еволуцијата не нема подготвено за ова. Едноставно го немаме потребниот капацитет, а за луѓето кои велат, ааа, овие супер си поминуваат, тие сосема се во ред, тие луѓе се полуди од останатите нас. Бидејќи ќе ви ги покажам неколкуте потенцијални еволуциски грешки. Добро, дозволете да ви го објаснам само ова. Кога сме биле древни луѓе -(Смеа) - пред милиони години и кога наеднаш ќе сме почувствувале закана од некој предатор, добро? - (Смеа) - ние - Ви благодарам. Сама ги нацртав овие. Ви благодарам многу. Ви благодарам. Ви благодарам. (Аплауз) Ви благодарам. Во секој случај ние сме си се полнеле со нашиот адреналин и нашиот кортизол, а потоа или ќе нè убиеле или сме убивале, сме јаделе или нè јаделе, а потоа наеднаш сме го исфрлале горивото, и сме се враќале во нормала. Во ред. А проблемот со модерниот човек денес е тоа што - (Смеа) - кога чувствуваме опасност, сè уште си се полниме со нашите хемикалии, но бидејќи не можеме да ги убиеме сообраќајците - (Смеа) или да ги изедеме агентите за недвижнини, горивото си останува во нашето тело одново и одново, па така ние сме во постојана состојба на алармираност. И еве уште нешто. Пред 150.000 години, кога се појавил јазикот, сме почнале да ѝ лепиме зборови на оваа постојана тревожност, па така не било само, "Оф Боже мој, тигар со остри заби гледа кон мене," наеднаш почнало и, "Оф Боже мој, не го испратив имејлот. Оф Боже мој, бутовите ми се предебели. Оф Боже мој, сите можат да видат дека сум глупав. Не ме поканија на божиќната забава!" И така си ја имате оваа досадна лента пуштена на риплеј која се повторува одново и одново, и ве полудува, и гледате во што е проблемот? Она што порано ве заштитуваше сега ве полудува. Жалам што сум носачот на лоши вести, но некој мора да биде. Вашите миленичиња се посреќни од вас. (Смеа) (Аплауз) Значи маченцето, мјау, среќно среќно среќно, човечките суштества, сјебани. (Смеа) Целосно и крајно -- ептен сјебани.

Но мојата поента е дека ако не зборуваме за ова, и ако не научиме како да се носиме со нашите животи, нема да бидат еден на четири. Ќе бидат четворица на четворица кои ептен, ептен ќе се разболат во горниот оддел. И кога сме кај тоа, ве молам може ли да престанеме со стигмата? Ви благодарам. (Аплауз) (Аплауз) Ви благодарам.