Ханс Розлинг зборува за растот на светското население

Сè уште се сеќавам на денот кога учителката ни кажа дека бројот на жители во светот достигнал 3 милијарди. Тоа беше во 1960-та. Сега ќе зборувам за тоа како бројот на светското население се измени оттогаш до денес. Нема да користам дигитална технологија, како за време на другите пет ТЕД презентации. Не, сега сум понапреден. Денеска промовирам сосема нова аналогна технологија за учење, која ја најдов во Икеа: оваа кутија.

Кутијава содржи една милијарда луѓе. Учителката ни кажа дека во индустријализираниот свет во 1960-та година живееја една милијарда луѓе. Додека во земјите во развој живееја две милијарди луѓе. Тие си живееја далеку. Имаше голем јаз помеѓу онаа милијарда од индустријализираниот свет и двете милијарди од земјите во развој. Во индустријализираните земји луѓето беа здрави, образувани, богати и со мали семејства. И нивниот сон беше да си купат кола. Во 1960-та, сите Швеѓани штедеа за да можат да си купат вакво Волво. Тоа беше економското ниво на Шведска. Но, како контраст на ова, далеку, во земјите во развој, просечното семејство сонуваше да има храна за тој ден. Па, затоа штедеа за да можат да си купат пар чевли. Постоеше огромен јаз во светот кога јас бев мал. Овој јаз, помеѓу Западот и другиот дел од светот, ја создаде сликата за светот која и денес ја користиме лингвистички кога зборуваме за „западот“ и за „земјите во развој“. Но, светот се измени, па време е да се сменат и сликата и таксономијата за светот, и истите да се разберат.

Тоа сега ќе ви го покажам. Од 1960-та година, па сè до 2010-та, светското население порасна за неверојатни четири милијарди луѓе. Само погледнете колку. Бројот на светското население се удвои од времето кога јас одев во училиште. Секако, за тоа време имаше и економски развој во Западот. Многу компании придонесоа економијата да порасне, па западното население се помести тука и сега нивниот сон не е само да имаат кола. Сега сакаат да отидат на одмор на некое далечно место и сакаат да летаат со авион. Значи, тие се тука денес. А, најуспешните земји од земјите во развој исто така напреднаа, и станаа економии во развој, како што ги нарекуваме. Сега тие купуваат коли. Пред еден месец кинеската компанија Гили (Geely) ја превзеде компанијата Волво. Па, Швеѓаните конечно сфатија дека нешто големо се случило во светот. (смеа)

Значи, тие се тука. Трагедијата е во тоа што двете милијарди тука, кои се бореа за храна и чевли, и денес се скоро исто толку сиромашни како што беа и пред 50 години. Новина е тоа што најголем дел од популацијата, трите милијарди овде, исто така стануваат економии во развој. И тие се здрави, релативно добро образувани, и имаат две или три деца по жена, како и овие. Па сега, нивниот сон е да си купат велосипед, а подоцна би сакале да имаат и мотор. Ова е светот во кој живееме денес. Повеќе нема јаз. Но, разликата од најсиромашните, овде, до најбогатите, овде, е поголема од кога било. Но, светот е скалест - од одење, возење со велосипед, возење автомобил, па сè до летање со авион - има луѓе на секое ниво. Најголем дел од луѓето се некаде во средината. Ова е светот во кој живееме денес, во 2010-та година.

Што ќе се случи во иднина? Јас ќе направам проценка за 2050-та година. Неодамна бев во Шангај. Видов што се случува во Кина и сигурно е дека ќе нè стасаат, исто како што направи и Јапонија, под претпоставка овие да имаат раст од 1 до 3%, а овие од 7-8%. И тие ќе дојдат овде. Ќе почнат да летаат со авион. А, овие - - земји со ниски или средни примања, економиите во развој - исто така ќе напредуваат на економски план. И доколку, но само доколку, инвестираме во вистинската еколошка технологија - за да се избегнат сериозни климатски промени и за енергијата сè уште да биде релативно ефтина - тогаш и тие ќе се поместат дотука. И ќе почнат да купуваат електрични автомобили. Тоа ќе се случи.

А, што е со најсиромашните две милијарди? Што ќе се случи со нив? Дали и тие ќе напредуваат? Тука, сега, е важен бројот на населението, затоа што онаму веќе имаме две до три деца по жена и планирање на семејството, па растот е сведен на минимум. Овде бројот на населението расте. Па така, овие две милијарди во следните децении ќе станат три милијарди, а брзо потоа и четири милијарди. Ништо друго, освен нуклеарна војна каква што не сме виделе, може да го спречи ова, затоа што тоа веќе се случува. Но, ако, и само ако, излезат од сиромаштија, се образуваат и го намалат детскиот морталитет, ќе можат да си купат велосипед и мобилен, и да дојдат овде, и тогаш растот на бројот на населението ќе сопре во 2050-тата. Не смееме да дозволиме да има луѓе на ова ниво, кои сонуваат за храна и чевли, затоа што така бројот на населението само ќе расте.

Сега ќе ви покажам и зошто со помош на старата добра дигитална технологија. Овде, на екранот, се моите држави-меурчиња. Секое меурче е една држава. Големината одговара на бројот на населението. Боите се поделени според континентите. Жолтите се Северна и Јужна Америка, темно сините се Африка, кафеавите се Европа, зелените се Блискиот Исток, а овие светло сините се Јужна Азија. Тоа е Индија, а ова е Кина. Овде е претставен бројот на деца по жена, две, четири, шест, осум деца - големи семејства, мали семејства. Годината е 1960-та. Овде долу е прикажан процентот на деца кои го преживуваат детството, до периодот кога тргнуваат во училиште. 60%, 70%, 80%, 90 и скоро 100%, како што имаме денес во најбогатите и најздрави држави. Ова е светот за кој зборуваше мојата учителка во 1960-та. Милијардата од западниот свет е овде. Висок процент на преживеани деца, мали семејства. А, ова се сите други, ова виножито од земји во развој со многу големи семејства и низок процент на преживеани деца.

И што се случи? Ајде, да видиме. Гледате, со годините, процентот на преживеани деца расте. Добиваат сапун, хигиена, образование, вакцини и пеницилин. Следува и планирање на семејството. Семејствата стануваат помали. Доаѓаат до 90% преживеани деца. Повеќето од Арапските држави од Блискиот Исток паѓаат надолу. Видете, Бангладеш ја стасува Индија. Сите земји во развој му се придружуваат на Западот со добар процент на преживеани деца и мали семејства. Но, сè уште ја имаме најсиромашната милијарда. Ја гледате? Оние две кутии? Тие сè уште се горе. И сè уште имаат 70 до 80% преживеани деца, што значи дека на шест родени деца, барем четири ќе преживеат во следната генерација, а бројот на населението ќе се удвои за една генерација.

Значи, единствениот начин да се сопре порастот на бројот на светското население е да се подобрува процентот на преживеани деца и тој да се доведе до 90%. Затоа инвестициите од Фондацијата Гејтс, УНИЦЕФ и други хуманитарни организации, како и од владите во најсиромашните земји се навистина добри. Затоа што тие, всушност, ни помагаат да постигнеме одржливо ниво на светската популација. Може да сопреме на 9 милијарди, ако постапиме како што треба. Процентот на преживеани деца е најважен. Само преку него ќе можеме да го спречиме растот на светското население. Дали тоа ќе се случи? Па, јас не сум оптимист, ама не сум ни песимист. Јас сум еден многу сериозен „посибилист“. Тоа е една нова категорија, во која емоциите немаат удел, туку светот се разгледува чисто аналитички. Ова е можно. Може да имаме многу поправеден свет. Преку еколошки технологии, инвестиции за олеснување на сиромаштијата и добро глобално управување може да го добиеме тој свет.

Погледнете ја позицијата на стариот Запад. Се сеќавате кога оваа сина кутија беше сама, и го предводеше светот, живеејќи си во свој свет? Тоа нема да се повтори. Улогата на стариот Запад во новиот свет е да биде основа на модерниот свет - ни помалку, ни повеќе. Но, ова е многу важна улога. Играјте ја добро и навикнете се на неа.

Ви благодарам.

(аплауз)