Евгениј Морозов: Дали интернетот е она од што Орвел се плашеше?

Добро утро. Ми се чини дека како намќорест Источноевропеец, утрово сум тука во улога на песимист. Па, имајте трпение. Доаѓам од поранешната советска република Белорусија, која, како што можеби знаете, не е оаза на либералната демократија. Затоа, секогаш сум бил фасциниран со прашањето како технологијата може да обликува и отвори едно авторитарно општество како нашето.

Така, кога завршив со факултетот, чуствувајќи се многу идеалистички, одлучив да се приклучам на една НВО што ги користеше новите медиуми за да промовира демократија и реформа на медиумите во поголемиот дел од поранешниот Советски Сојуз. Сепак, на мое изненадување, открив дека диктатурите не паѓаат така лесно. Всушност, некои од нив го преживеаа предизвикот, а некои станаа уште порепресивни.

Тука некаде ми се потроши идеализмот и одлучив да ја напуштам работата во невладината организација и да проучам како интернетот може да ја спречи демократизацијата. Е, сега, морам да потенцирам дека ова никогаш не бил многу популарен аргумент. И веројатно сè уште не е популарен помеѓу некои од вас во публиката. Не бил популарен ни помеѓу политичките лидери, посебно оние во Соединетите Американски Држави, кои некако мислеа дека новите медиуми ќе го направат она што проектилите не можеа да го направат, а тоа е да ја промовираат демократијата на незгодни места, каде сè друго досега не успеало. И мислам дека до 2009-та, овие вести конечно стигнаа до Британија. Па, веројатно треба да го додадам и Гордон Браун на списокот.

Сепак, има заедничка нишка во аргументот за логистика, што ја движи оваа дебата. Ако погледнете доволно внимателно, ќе видите дека во голем дел овде се работи за економија. Сјаберутопијанците велат дека, исто како што факсовите и копир машините направија во 80-тите, блоговите и социјалните мрежи радикално ја трансформираа економијата на протестот. Така, луѓето неизбежно ќе се побунат. Или, просто кажано, претпоставката до сега беше дека ако им дадете на луѓето доволно интернет и доволно уреди, демократијата неизбежно ќе следи.

Да ви кажам искрено, никогаш целосно не поверував во овој аргумент, делумно затоа што немам видено тројца американски претседатели да се согласат за што било друго во минатото. (Смеа) Но, настрана од тоа, ако размислите за логиката што е темел на ова, тоа е нешто што го викам „ајпод либерализам“. Претпоставуваме дека секој Ирачанец или Кинез кој случајно има ајпод што си го сака, исто така ќе ја сака и либералната демократија. И, повторно, мислам дека ова е погрешно.

Но, мислам дека многу поголем проблем со ова е тоа што оваа логика - дека треба да фрламе ајподи, а не бомби - мислам, тоа би било одличен наслов за новата книга на Томас Фридман. (Смеа) Но, ова ретко е добар знак. Така? Поголемиот проблем со оваа логика е што ги меша посакуваната и фактичката употреба на технологијата. Оние од вас кои мислат дека интернетот како нов медиум може некако да ни помогнат да избегнеме геноцид, треба само да ја погледнат Руанда. Таму, во 90-тите, токму две радио станици во најголем дел беа одговорни за подгревање на етничката омраза.

Но, да се вратиме на интернетот. Она што можете да го видите е дека некои влади ја совладале вештината на употреба на сајбер-просторот за пропагандни цели. И градат нешто што јас го нарекувам „спинтернет“ - комбинација на спин, од една страна, и интернет, од друга. Значи, владите од Русија до Кина, до Иран, всушност најмуваат, тренираат и плаќаат блогери, чија задача е да пишуваат идеолошки коментари и да пишуваат многу идеолошки блог-записи во кои коментираат на чувствителни политички прашања.

Можеби ќе се запрашате зошто го прават тоа? Зошто се активни во сајбер-просторот? Мојата теорија е дека тоа е така бидејќи цензурата на многу од овие места, всушност, е помалку ефективна одошто мислиме. Во моментот кога ќе објавите нешто на блог, дури и тоа веднаш да биде банирано, сепак има време да се прошири на илјадници други блогови. Па, така, колку повеќе го блокирате, толку повеќе ги поттикнувате луѓето да ја избегнуваат цензурата и со тоа да победат во оваа игра на мачка и глушец. Значи, единствениот начин да се контролира оваа порака е да се обидете да ја извртите, и да го обвините секој оној што напишал некоја критика дека е, на пример, агент на ЦИА.

Ова се случува често. Само да ви дадам еден пример како тоа функционира во Кина. Имаше голем случај во февруари 2009-та, наречен „Избегај од мачката". За оние кои не знаат, ќе дадам кратко резиме. Еден 24-годишен човек, Кинез, почина во затвор. Полицијата изјави дека тоа се случило бидејќи тој играл криенка - а тоа е „избегај од мачката“ во кинескиот сленг - со други затвореници и си ја удрил главата во ѕид. Ова објаснување не беше доволно за многу кинески блогери.

Тие веднаш почнаа да објавуваат многу критички коментари. Всушност, QQ.com, популарна кинеска веб-страница, имаше 35.000 коментари по ова прашање за само неколку часа. Но, тогаш власта направи нешто многу паметно. Наместо да се обидат да ги избришат овие коментари, тие им се обратија на блогерите. Во основа им рекоа: „Дечки, би сакале да станете е-граѓански истражувачи“. Се пријавија 500 луѓе, и беа одбрани четворица да одат да го разгледаат затворот, да го проверат и потоа да блогираат за тоа. За неколку дена целиот инцидент беше заборавен, што немаше да се случи доколку се обидеа да ја блокираат содржината. Луѓето ќе продолжеа да зборуваат за тоа со недели.

Ова е во согласност со друга интересна теорија за тоа што се случува во авторитарните држави и нивниот сајбер-простор. Политиколозите ова го нарекуваат аворитарно обмислување. Тоа се случува кога владите се отвораат кон своите критичари и им дозволуваат да се поврзаат едни со други на интернет. Мислиме дека ова некако ќе им наштети на диктатурите, но во многу случаи тоа само ги зајакнува. И можеби ќе се запрашате зошто. Ќе ви дадам краток список на причини зошто авторитарното обмислување може да им помогне на диктаторите.

Првата е мошне едноставна. Повеќето од нив функционираат во комплетен информациски вакуум. Ги немаат податоците што им требаат за да ги идентификуваат заканите што се појавуваат против режимот. Па, така, тоа што ги поттикнуваат луѓето да одат на интернет и да споделуваат информации и податоци на блогови и викија е супер, бидејќи инаку бирократите би продолжиле да го кријат тоа што всушност се случува во државата, така? Така, од оваа перспектива, имањето блогови и викија создава знаење, што е супер.

Второ, вклучувањето на јавноста во донесувањето одлуки, исто така, е супер, бидејќи помага во делењето на одговорноста за политиките кои на крајот ќе пропаднат. Ќе речат: „Па, видете, ние ве прашавме, ве консултиравме, вие гласавте. Го стави тоа на главната страница на твојот блог. Супер. Ти си тој што е виновен.“

И конечно, целта на сите напори на авторитарно обмислување е зголемување на легитимитетот на режимот, дома и надвор. Па така, поканувањето на луѓето на разни јавни форуми, повикувајќи ги да учестуваат во донесувањето одлуки, всушност, е супер, затоа што тогаш можете да посочите кон таа иницијатива и да речете „Имаме демократија. Имаме форум.“

На пример, еден руски регион сега ги вклучува своите граѓани во планирањето на стратегијата до 2020-та година. Можат да одат на интернет и да додадат идеи за тоа како да изгледа регионот до 2020-та година. Секој што бил во Русија знае дека таму нема планирање ни за следниот месец. Тоа што луѓето се вклучени во планирање за 2020-та не значи дека ќе смени нешто, бидејќи диктаторот е тој што ја контролира агендата.

Да ви дадам пример и од Иран. Сите слушнавме за Твитер-револуцијата што се случи таму. Но, ако погледнете внимателно, ќе видите дека многу од мрежите и блоговите, како Твитер и Фејсбук, беа функционални. Можеби беа побавни, но активистите имаа пристапат. Аргументот е дека пристапот до овие мрежи е одличен за авторитарните држави. Одличен е од проста причина што можат да собираат отворени разузнавачки информации.

Во минатото ќе ви требаа недели, ако не и месеци, да утврдите како иранските активисти се поврзуваат едни со други. Сега тоа едноставно може да го дознаете преку разгледување на нивната страница на Фејсбук. КГБ, и не само КГБ, користеше тортура за да ги прибере овие податоци. Сега сè е достапно на интернет. (Смеа)

Но, мислам дека најголемиот концепциски пропуст што го направија сајберутопистите е во врска со дигиталните домородци, луѓето што израснаа на интернет. Често слушаме за сајбер-активизам, за тоа како луѓето се сè поактивни заради интернетот. Ретко слушаме за сајбер-хедонизам, на пример, за тоа како луѓето стануваат пасивни. Зошто? Бидејќи тие претпоставуваат дека интернетот некако ќе биде катализатор на промени, дека ќе ги извади младите на улица, додека тој всушност може да биде и новиот опиум за масите, што ќе ги тера истите луѓе да седат во соба и да симнуваат порнографија. Не се размислува многу за тоа.

Така, за секој дигитален одметник, кој го искажува незадоволството на улиците на Техеран, може да има два дигитални заробеници, кои се бунтуваат само во „World of Warcraft“. Ова е реално. И нема ништо лошо во врска со тоа, бидејќи интернетот им овозможи многу на овие млади луѓе. И за нив, тој има сосем поинаква општествена улога.

Ако погледате некои истражувања за тоа каква корист, всушност, младите луѓе имаат од интернетот, ќе видите дека бројот на тинејџери во Кина, на пример, на кои интернетот им го проширува сексуалниот живот, е три пати поголем од оној во Соединетите Американски Држави. Значи, тој игра општествена улога, но сепак можеби не води до политичко ангажирање.

Јас за ова размислувам како хиерархија од сајбер-потреби во вселената. Комплетна кражба од Абрахам Маслов. Но, поентата е дека кога ќе го закачиме и најоддалеченото руско село на интернет, она што луѓето ќе ги натера да го користат интернетот нема да бидат извештаите од Хјуман Рајтс Воч (Human Rights Watch). Ќе биде порнографија, „Сексот и градот“, или можеби смешни видеа со мачки. Ова е нешто што мора да се признае.

И, што треба да правиме во врска со ова? Јас велам дека треба да престанеме да мислиме на бројот на ајподи по глава жител и да почнеме да мислиме на начини со кои можеме да ги поттикнеме интелектуалците, дисидентите, НВО-ата и членовите на граѓанското општество. Бидејќи, со оглед на тоа што се случува до сега со спинтернетот и авторитарното обмислување, постои голама шанса тие гласови да не бидат чуени. Затоа, мислам дека треба да разбиеме некои од нашите утописки претпоставки и, всушност, да почнеме да правиме нешто во врска со ова. Благодарам. (Аплауз)