Follow TED
New TED Talks are released every weekday. Be the first to know!
Did you mean ?
Please check your email address and try again.
Please select either daily, weekly, or both and try again.
Thank you for signing up for TED Talks
updates! Please check your inbox for more details.
Follow TED
Talks | TED Partner Series
ستیوارت براون دەڵێت یاریکردن زیاترە لە خۆشی.... شتێکی گرنگە
Filmed May 2008 • Posted Mar 2009 • Serious Play 2008
دهبێت ئهوهنده گرنگ بێت ئهگهر نیۆرک تایمز بیکات به چیرۆکی دهرهوهی گۆڤاری یهکشهمه (سهندهی تایمز) لهبارهی یاری له ١٧ شوبات دا لهبهشی خوارهوهی ئهوهدا، دهڵێن، ئهوه له جێندهر قوڵتره بهڕاستی، بهڵام خۆشییهکی مهترسیداره وه قوتویهک بۆ بیرۆکهی نوێ لهبارهی گهشه کردن خراپ نیه، بێجگه لهوهی ئهگهر تهماشای ئهو بهرگەی دهرهوه بکهیت،کەموکوڕی چیە؟ هیج گهنجێک دهبینی؟
باشه، با بگهڕێینهوه بۆ سهدهی (١٥) یهم ئهمه حهوشهیهکه له ئهوروپا لهگهڵ (١٢٤) جۆری جیاوازی یاری ههموو تهمهنهکان، یاری تهنیا، یاری لهش، فێڵ کردن، سهرزهنشت کردن ئهوهتا، وابزانم ئهمه وێنهیهکی ئاساییه که ئهوکاته حهوشه چۆن بوه باوهڕم وایه ئێمه شتێکمان له کلتورهکهمان ون کردوه
لهبهرئهوه، من ئێوه دهبهم بهناو ئهوهی لهو باوەڕەدام بوارێکی گرنگه باکوری چهرچڵ، مانیتۆبا، له تشرینی یەکەم و مانگی تشرینی دووەمدا هیچ بهفرێک نیه له (هودسن بهی) دا ئهم ورچه جهمسهریه که دهیبینن نێرێکی (١٢٠٠) پاوهندییه ئهوه کێوییه و بهدڵنیاییهوه برسییهتی وێنهگری ئهڵمانی، نۆربێرت ڕۆزین لهدیمهنهکهیدا، وێنهیهکی زۆری ئهو سهگانه دهگرێت که بهسترابوونهوه لهو بهشهدا کهماوهتهوه ئهم دڕندهیه دێت، ورچێکی نێری جهمسهری بهچاو تێبڕینێکی ڕاوکهرانهوه ههرکهسێک له ئێوه له ئهفهریقا بووه یان حهوشهیهکی پیست ههبوبێت و سهگێک دوات کهوتبێت چاوتێبڕینێکی ڕاوکهرانهی ههیه تۆ دهزانی له کێشهدایت بهڵام، له لایهکی تری ئهو چاو تێبڕینه ڕاوکهرانه سهگێکی مێینه ههیه له یاریکردندا، کلکی دهجوڵێنێت وه شتێکی زۆر نامۆ ڕوودهدات ئهو ههڵسوکهوته جێگیرانهیه -- کهڕهق و ههڵبهستراوه به ژهمێک کۆتایی دێت-- گۆڕانکاری وه ئهم ورچه جهمسهرییه لهسهر سهگهکه دهوهستێت هیچ چنگێک نادات، هیچ کهڵبهیهک دهرناکهوێت دهست دهکهن به باڵیهکی جوان
یاریکردن به باڵی ئهمه لهسروشت دا: بهسهر سروشتێکی خۆ خۆریدا گهشهدهسهنێت ئهگهر نا شهڕێکی کورت ڕووی دهدا بۆ مردن ئهگهر بهباشی تهماشای سهگهکه بکهیت که بههۆی قوڕگیهوه پهیوهندی به ورچه جهمسهریهکهوە دهکات وه بهتهماشا کردنێکی نزیکتر، ئهوان له حاڵهتێکی جیاوازدان ئهوان له حاڵهتی یاری کردندان ئهوه ئهو حاڵهتهیه که ڕێگا بهو دوو دروست کراوه دهدات که گونجاندنهکه بدۆزنهوه ئهوان دهست دهکهن به شتێک که ناکرێت ئهنجام بدرێت بهبێ دیاری کردنی نیشانهکانی ئهوه نمونهی زۆر سهرنج ڕاکێشه کهچۆن هێز و توانای جیاواز دهتوانرێت گهشه بکات بههۆی پرۆسهیهک لهسروشتدا که بۆ ههمومان بگونجێت
باشه چۆن من گهیشتمه ئهمه؟ جۆن باسی ئهوهی کرد که من چهند کارێکم لهگهڵ پیاو کوژهکان کردووه، وه کردوشمه تاوهری پیاوکوژهکانی تهکساس چاوی کردمهوه له بیرکردنهوه له ڕابردوو، کاتێک کوشتنە تراژیدیه گهورهکهیمان خوێند بۆ دهرکهوتنی گرنگی یارییهکه لهوهدا، ئهو کهسه بههۆی خوێندنهوهیهکی قوڵهوه دۆزرایهوه که بێبهش کراوه له یارییهکه ناوی چارلس وایتمان بوو کۆمهڵهکهمان که پێک هاتبوو لهزۆرێک زانای تووند لهکۆتایی لێکۆڵینهوهکهدا ههستی کرد که نهبوونی یاری کردن و بهردهوامی پوکانهوهی گهشهکردنی یارییه ئاساییهکان وای لێکردووه که زۆر لاواز بێت لهبهرامبهر ئهو تاوانه تراژیدیه ئهو دۆزینهوهیه لهگهڵ تاقیکردنهوهی کاتدا ماوهتهوه بهداخهوه، ههتا کاتی ئێستامان، له فێرجینا تێک دا
وه لێکۆڵینهوهکانی تر لهسهر مهترسیهکانی دانیشتوان توشی ههستیاری کردم لهبارهی گرنگی یاری کردن بهڵام بهڕاستی تێنهگهشتم کامه بوو چی بوو ئهوه چهندین ساڵه که کاردهکاته سهر مێژوی تاکهکان پێش ئهوهی بهتهواوهتی لهوه تێبگهم که بهڕاستی من لێی تێنهگهشتوم باوهڕناکهم هیچ کهس له ئێمه بهتهواوهتی لێی تێگهیشتبێت، بهههموو مانایهکهوه بهڵام چهندین ڕێگا ههیه بۆ تهماشاکردن، ئهمه سهرهتای یاری کردنه که دهتوانم نیشانتان بدهم -- ههموو پۆڵین ناسیهکانمان بداتێ، وه ئهو ڕێگایهی ئێمه بیری لێ دهکهینهوه
ب ۆمرۆڤ ئهوه سهرهتای یاری کردنه کاتێک ئهو دایک و منداڵه چاویان دادهخهن وه منداڵهکه تهمهنی ئهوهنده ههیه که پێکهنینێکی کۆمهڵایهتی ههبێت ئهوهی ڕوودهدات-- لهخۆوه -- ئهوهیه که خۆشی دایکهکه دهتهقێتهوه وه دهست دهکات به قسهکردن و پێکهنین،ههروهها منداڵهکهش ئهگهر بهوایهری پشکنینی ئهلکترۆنییهوه پهیوهستی بکهین بهشی ڕاستی مێشکی ههر یهکێکیان ڕادێت به ههڵسوکهوتی باشه کهواته دهرکهوتنی خۆشیهکهی ئهم یاریهی پێشوو وه فیسۆلۆجی ئهوه شتێکه که ئێمه دهستی پێ دهکهین و کاری لهگهڵ دهکهین
دهمهوێت ئێوه بیربکهنهوه که ههرشتێکی یاری قورس بۆ ئێمهی مرۆڤ لهسهر ئهم بنەمایه دروست دهبێت لهبهرئهوه، من ئێوه بهناو جۆرێک بینین دا دهبهم بۆ تهماشاکردنی یاری بهڵام ههرگیز یهک شت نیه
ئێمه تهماشای یاری لهش دهکهین که ههستێکی خواستنه بۆ لابردنی پهستان له سهرمان ئهمه بزنێکی شاخاوییه ئهگهر ڕۆژێکی ناخۆشتان ههیه، ئهمه تاقی بکهرهوه ههڵبهز و دابهز بکه، بسوڕێرهوه بهدهوری خۆت دا--ههست به باشتر بوون دهکهن لهوانهیه تۆ وهک ئهم کهسه ههست بکهیت که ئهویش تهنها لهبری خۆی ئهمه دهکات هیچ مهبهستێکی تایبهتی نییه، ئهوه ئهو شته جوانهیه که لهیاریدایه ئهگهر ئامانجهکهی گرنگتربێت له ئهنجامدانی، لهوانهیه ئهوه یاری نهبێت
چهندین جۆری تری یاری ههیه، کهیاری ئامانجداره ئهم مهیمونه یابانییه، شێره بهفرینهیهکی دروست کردووه ئهوه دهیهوێت خلی بکاتهوه بهرهو گردهکه ئەوان ههڵی نادهن بۆ یهکتری، بهڵام ئهمه بهشه بنچینهکهی یاری کردنه دهستی مرۆڤ، لهبهکارهێنانی ئامانجهکهدا دهستێکه له گهڕان بۆ مێشک مێشکهکه دهگهڕێت بۆ دهستهکه وه یاری کردن ناوهندێکه بۆ بهستنهوهی ئهو دوو شته به شێوهیهکی زۆر باش
جەی پی ئێڵ: ئهم بهیانیه بیستمان-- (جەی پی ئێڵ) ناوچهیهکی زۆر خۆشه ئەوان دوو ڕاوێژکاریان داناوه فرانک وێلسن و نهیت جۆنسن که فرانک ویڵسن شارهزای دهماره، نهیت جۆنسن میکانیکه ئهو وانهی میکانیکی له ئامادهیی وتۆتهوه له لۆنگ بیچ ئهوهی بۆ دهرکهوت که چیتر قوتابیهکان ناتوانن کێشهکان شیکار بکهن ههوڵیدا بۆ ئهوهی بزانیت بۆچی گهشتینه ئهوهی بهتهنها ئهو قوتابیانهی که چیتر ناتوانن کێشهکان چاک بکهنهوه وهک چاک کردنی ئوتومبیلهکان بهدهستهکانیان کاریان نهکردووه فرانک ویلسن کتێبێکی نوسیوه بهناوی دهستهکه جهی.پی،ئێڵ، ههردوکیانی کۆکردهوه و دایمهزراندن ئێستا، جهی.پی.ئێڵ، ناسا، بۆینگ پێش ئهوهی لێکۆڵینهویهک و توێژینهوهیهک دابمهزرێنین ههتا ئهگهر ئهوان زیرهکترین کهس بن لههارڤارد یان کاڵ تێک ئهگهر ئوتومبێلیان چاک نهکردبێتهوه، ئیشیان به دهستهکانیان نهکردبێت له چاکردنهوه لهسهرهتای ژیانیانهوه یاریان به دهستهکانیان نهکردبێت، ئهوان ناتوانن چارهسهری کێشهکه بکهن کهواته یاری کردن پراکتیکی یه و زۆر گرنگه
شتێک لهبارهی یارییهکەوه ئهوهیه که دۆزینهوه و ههوڵدان بۆ دۆزینهوه لهدایک بوە.پێکەنین بهڵام پێویسته دۆزهرهوهیهکی سهلامهت بێت ئهوه باش دهبێت،-- ئهو کوڕێکی سهرسامە بەو شتە ئهوهش دایکیهتی. حاڵهتەکانی تر زۆر باش نین بهڵام، ههوڵدان بۆ دۆزینهوه و دۆزینەوە بهشێکن له دیمهنی یارییهکه ئهگهر دهتهوێت بگهڕێیتهوه، پێویستت به یاریه کۆمهڵایهتیهکان ههیه یاریه کۆمهڵایهتیهکان مهبهستی ئامادهبوونی ئێمهیه لێرهدا بهرههمێکی زیاتر له دیمهنی یاری کردن
یاریهکی قورس و کهوتن له دوورهوه ئهم دهڵه شێرانه لهوه دهچن که شه ڕ دهکهن بهڵام ئهگهر لهنزیکهوه تهماشا بکهین، ئهوایان وهک ورچه جهمسهرییهکهو سهگهکه وان نه چنگ لێدان ههیه، فەرووی تهخت، چاوەکان نهرمن کردنهوهی دهم بهبێ کهڵبه، جوڵهی باڵییان جوڵهی بازنهییانە... ههمووی تایبهته به یاری کردن یاری قورس و کهوتن فێربونێکی زۆر باشه بۆ ئێمه بۆنمونه، منداڵانی باخچەی ساوایان پێویسته بزانن مهله بکهن، لێدان بزانن، فیکه لێبدهن هاوار بکهن، ئاژاوەچی بێت، لهڕێگای ئهوانهوە ههست به ڕێکوپێکی گهشهبکات لهگهڵ چهندین بهرههمی زیاتری کۆمهڵایهتی-- یهک بابهتی و ههست سۆزانه و جهستهیی که وهک بهشێک له یاری قورس و کهوتن دادهنرێت
بینهری یاری و یاریه نهریتیهکان-- ئێمه لهگهڵ ههندێک لهوانه تێکهڵ بوین ئهوکهسانهی که خهڵکی (بۆستن)ن دهزانن کهئهمه ئهوکاتە... دهگمهنه که (ڕێدسۆکس) زنجیرهی جیهانی بردهوه بهڵام تهماشایهکی دهم و چاوی و زمانی قسهکردنی ههموویان بکه لهم وێنه ناڕوونهدا دهتوانی ئهو دیمهنه ببینێت که ههمویان لهیاری کردندان
یاریهکی خهیاڵاوی من ئهم وێنهم خۆش دهوێت چونکه کچهکهم که ئێستا نزیکهی (٤٠) ساڵه، لهم وێنهدایه بهڵام چیرۆک خوێندنهوهکانی و خهیاڵهکانی بهبیر هێنامهوه ئهو توانای هەبوو لهو تهمهنهدا چیرۆکی دهوت، له پێش قوتابخانهدا گرنگترین بهش له بون به یاریزان یاری خهیاڵ فراوانی تهنهایی
ئهمهیانم خۆش دهوێت، چونکه ئهوهیه که ئێمه ههمانه ههموومان چیرۆکی تایبهتیمان ههیه که چیرۆکی ناو ناخی خۆمانه مهبهستی تێگهیشتن لهناو مێشکی زۆربهماندا چیرۆکه چیرۆکێکتان لهبارهی یاری کردنهوه پێ دهڵێم وابزانم ئهمه، پیاوی دارستانه، کهباسی ماسیهکی گهوره دهکات که له دهستی ڕزگاربوه بهڵام، ئهوه بهشه بنچینهییهکەی دیمهنی یاری کردنه
کهواته یاری کردن چی بۆ مێشک دهکات؟ زۆر شت
ههموو ئهو شتانه نازانین که بۆ مێشکی مرۆڤ دهیکات چونکه پاره بۆ توێژینهوهیهک زۆر زۆر نهبوو چووم بۆ (کارنێجی) بۆ داواکردنی بهخشین و یارمهتی ئهوان بهخشینێکی زۆریان دامێ کاتێک کهسێکی ئهکادیمی بووم بۆ توێژینهوه لهسهر تاوانی شۆفێره سهرخۆشهکان و باوهڕم وابوو که تۆمارێکی زۆر باشم ههبوو بهتێپهڕ بوونی کات، نیو کاتژمێر لهباس کردنی یاری کردن دا بهسهر دهبرد ئهوه ئاشکرا بوه که ئهوان بهو شێوهیه نهبوون، پێیان وانه بوو که یاری کردن شتێکی گرنگه من وادهڵێم -- ئهوه چهند ساڵێک پێش ئێستا بوو-- وابزانم ئهو شهپۆله ڕۆشتن شهپۆلی یاری کردن له لوتکهدا چونکه چهند زانستێکی باش ههیه
هیچ شتێک وهک یاری کردن مێشک ڕوناک ناکاتهوه یاری (ثری دی) سێ لای بهشی مێشکی کۆنتڕۆڵ کردنی ماسولکهکان بههێز دهکات هاندهرێکی زۆر دهنێرێت بۆ بهشی پێشهوه بهشی جێبهجێ کردنهکه --یارمهتی گفتوگۆ و بیردهدات وه - وه - وه
کهواته، بۆمن ئهوه خواردنێکی توێژهرانهیه بۆ تهماشاکردنی زانستی دهمار که لهگهڵ یاری کردندا خۆی دهگونجێنێ بۆ کۆکردنهوهی خهڵکی که لهڕووی تایبهتیهوه بیری لهو بابهته نهکردۆتهوه ئهوه ئهو بهشهیه که دهزگای نیشتمانی بۆ یاریکردن کاری بۆ دهکات ئهوه ڕێگایهکه له ڕێگاکان، تۆ دهتوانی یاری کردن بخوێنیت بۆ بهدهست هێنانی (٢٥٦) ڕێگهی ئهلکترۆنی لێم ببورن که بابهتێکی خۆشی یاری کردنم پێنیه، بهڵام ئهوه ڕێگا به جوڵاندن دهدات له توێژینهوهی ڕاستی لهبارهی یاری کردنهوه سنوردار کراوه سیناریۆی یاری کردن منداڵ و دایکیمان ههبوو که ئێمه بههیواین لهکاتی خۆیدا تهواوی بکهین
هۆکاری ئهوهی که ئێمهی هێنایه ئێره بۆ ڕیزکردن بیرۆکهکانم بوو لهبارهی ئهو کارانهی یاری کردن دهیکات جیهانی گیانهوهران به پراکتیکی دهیکهین له جیهانی گیانهوهراندا، ئهگهر تۆ جرجەکان وهربگریت که بهشێوهیهکی نامۆ یاری دهکات له چهند کاتێکی دیاری کراودا له ژیانی ههرزهکاریاندا وه تۆ یاری کردنهکه تێک دهدهیت-- ئهوان هاوار دهکهن-- ئهوان زۆرانبازی دهکهن گاز لهیهکتر دهگرن ئهوه بهشێکه له یاری کردنهکه ئهگهر تۆ ئهو ههڵسوکهوته لهسهرگروپێک بوهستێنیت له گروپێکی تردا ڕێگهی پێ بدهیت که تاقیکردنهوهی لهسهر دهکهیت دواتر تۆ ئهم جرجانە ئاماده دهکهیت لهگهڵ پشیلهیهکدا که خۆی تێر دهکات ئهوان بههێزن لهڕاوکردن و خۆشاردنهوهدا زۆر زیرهکانهیه -- نایانهوێت لهلایان پشیلهیهکهوه بکوژرێن کهواته چی ڕودهدات ههردوکیان خۆیان دهردهخهن ئهوان یاری ناکهن و ههرگیز نایهنه دهرهوه ئەواندهمرن یاریزانهکان به لهسهر خۆیی بارو دۆخهکه دهردهخهن دوباره دهست دهکهنهوه به تاقی کردنهوهی شتهکان ئهوان به من دهڵێن، بهلایهنی کهمهوه لە جرجەکاندا وابزانم ئهوان ههمان گوازهرهوهی دهمارییان ههیه که ئێمه ههمانه وه ههمان شێوهی دهرکردنی ئهنزیمهکانیان ههیه که لهوانهیه دهورێکی گرنگی ههبێت له مانهوهی ئێمهدا
وه - وه - وه زۆرێک لێکۆڵینهوهی ئاژهڵی ههیه که دهتوانم باسی بکهم
ئێستا، ئهمه ئهنجامی یاری بهرگری کردنهکهیە. پێکهنین ئهمه کاتێکی زۆری دهوێت پێویست بوو (هۆمهر) بهێنمه خوارهوه بیخهمه ناوی له ڕێگهی (فرمانی زرنگانەوەی موگناتیسی)و دیمهنهکه وه چهند هێلکهیهک، بهڵام وهک گۆشتێک پەتاته، مێشکی بهش بهش بوه ئێمه دهزانین که له ئاژهڵی ماڵیدا وە ههندێکی تر، کاتێک یاریهکانیان لێ دادهبڕێت بهشێوهیهکی ئاسایی مێشکیان گهشه ناکات، ههروهها ئهوهش بۆ مشکهکان ڕاسته
ئێستا، پڕۆگرامهکه پێچهوانهی ئهوه دهڵێت که یاریکردن کاریگهرنیه سستیهکهی پێموایه ئهگهر تۆ بیر له ژیان بکهیتهوه بهبێ یاری کردن بهبێ گاڵته کردن، بهبێ خۆشی، بهبێ فیلم بهبێ گاڵتهو گهپ، بهبێ خهیاڵ، وه ، وه ، وه بیهێنه پێش چاوت کۆمهڵگایهک یان ژیانێک، ههرزهکار یان ههر شتێکی تر بهبێ یاری کردن ئهو شتهی که تایبهته له بارهی جۆرهکانمانهوه ئهوه ئێمه بهو شێوهیه دروست کراوین که بهدرێژایی ژیانمان یاری بکهین
ههمومان توانای یاری کردنی ئیشارهتمان ههیه کهس بیری ئهو سهگه نهکات لهچهند ههفتهی ڕابوردودا له قهراخ دهریای (کارمێل) وێنهم گرت لهو ههڵسوکهوتهوه ئهوەی دهستی دهکهوێت یاریکردنه تۆ دهتوانی باوهڕی پێ بکهیت بناغهی باوهڕکردن له مرۆڤدا له ڕێگای ئیشارهتهکانی یاری کردنهوه دروست بووه وه ئێمه دهستمان کردوه به لهدهست دانی ئهو ئیشارهتانه، لهکۆمهڵگادا، لهههرزهکاریدا، لە شتی تردا ئهوه ئابڕوبردنه وابزانم پێویسته شتی زۆر فێرببین
ئێستا، (جانێ گوداڵ) لێره یاری باش لهگهڵ یهکێک لهمهیمونه خۆشهویستهکانی دهکات لهبهرئهوه، بهشێک لهسیستهمی یاریکردنی نیشانهیی پهیوهندی ههیه بهدهنگ و بینین، لهش و ههستانهوه دهزانی که دهتوانی ئهوه بکهیت-- وه باوهڕم وایه کاتێک دهگهیته یاری کردنێکی کۆمهڵی ئهوه زۆر گرنگ دهبێت بۆ گرووپهکان بۆ بهدهست هێنانی سهلامهتی لهڕێگای بهشداری پێکردنی نیشانهکانیهوه
لهوانهیه ئهم وشهیه نهزانین بهڵام، پێویسته وهک ناوه بایلۆجیهکهت، ناوی یهکهم، ناوی کۆتایی بێت چونکه تازهگهری مانای ههڵگرتنی جۆره نهگهییوهکان بۆ کاتی گهیشتن ئێمه لهلایەن مرۆڤناسهکانهوه بههۆی لێکۆڵینهوهیهکی زۆرهوه گهنجانهترین، نهرم و نیان تر، پلاستیکی ههموو دروست کراوهکان لهگهڵ ئهوهی، خۆشترین کاته ئهوه ههلێکی زیاتری گونجاندن دهدات به ئێمه
ئێستا، ڕێگهیهک ههیه بۆ تهماشاکردنی یاری کردن ههروهها من دهمهوێت لێرهدا گرنگی پێبدهدهم که یاریکردنی مێژووه یاریە تایبهتیە مێژۆییهکهی ئێوه زۆر تایبهتیه زۆربهی جار ئهوشتانه تایبهت نییه که ئێمه بیری لێدهکهینهوه
ئهمه کتێبێکه لهلایەن یاریکهرێکی بهکارهێنهرهوه نوسراوه که ناوی (کێڤن کاڕۆڵ)ه کیڤن کاڕۆڵ له دۆخێکی زۆر جیاوازدا هاتوه دایکێکی سهرخۆش، نهبونی باوک، لهناو شاری فیلادلفیا ڕهش پێست، پێویست بوو چاودێری برا بچوکهکهی بکات دهرکهوت کاتێک ئهو تهماشای یاریگای دهکرد لهپهنجهرهکهیهوه بۆ ئهو شوێنهی که لێی مابووهوه ئهو ههستی بهشتێکی جیاواز کرد لهبهر ئهوه، بهدوای ههستهکهیدا ڕۆیشت ژیانی ئهو-- گۆڕانکارییهکانی ژیانی ئهو لهتێکشکاندنهوه و ئهوهی کهسێک چاوهڕێی دهکات-- زۆرترین زیندانیان مردنه ئهو بوو به زمان ناس، ڕاهێنهرێک بۆ(٧٦) کهس و ئێستا قسهکهری هاندانی شت کڕینه وه ئهو یاری دهکات وهک هێزێکی گوازراوه له ههموو ژیانیدا
ئێستا، لێرهدا یارییهکی تری مێژوویی ههیه که وابزانم لهبهردهوام بوندان ئهوانهتان که (ئاڵگۆڕ)تان له بیره له یهکهم خول و دواتر لهکاتی سهرکهوتنهکهدا بهڵام سهرنهکهوتنهکهی بۆ سهرۆکایهتی لهوانهیه بیرتان بێت ئهو کهسێکی دروست کراو بوو نهک کهسایهتی تایبهتی خۆی بهلایهنی کهمهوه لهناو خهڵکدا تهماشاکردنە مێژووییهکهی، که لهناو میدیادا دیاره بۆمن لهوه دهچێت، بهلایهنی کهمهوه -- لهلایهنی پچڕاندنیهوه تهماشای بکه که زۆربهی ژیانی ئهو پڕۆگرام کراو بوو هاوینهکان قورس بوون، کاری قورس دهکرا، لهناو گهرمی هاوینی تێنسی ئهو ڕوانگهی خۆی ههبوو له تهماشاکردنی سیناتۆری و واشتینتۆن دی-سی لهگهڵ ئهوهدا، باوهڕم وایه که بهدڵنیاییهوه توانای ههبوو بۆ یاری کردن چونکه ههندێک شت لهبارهی ئهوهوه دهزانم ئهو زۆر دهسهڵاتی نهبوو، وابزانم وهک ئێستا ئهو وایه بههۆی ڕاکێشانی سهرنچ بۆ ههستهکانی وه ههوڵدانه ناوخۆییهکانی که پێم وایه بناغهی خۆی ههیه لهناو ههموان دا له مێژوی یاری کردنیدا
کهواته، ئهوهی دهمهوێت هانی بدهم له ئاستی تاکه کهسدا ئهوهیه بۆ دۆزینهوهی دوو دڵی تا ئهو ئاستهی که دهتوانیت بڕۆیت بۆ زیاتر ڕونتر، خۆشی زیاتر، وێنهیهکی فێڵبازانه که تۆ ههته جا لهگهڵ بوکه شوشهکهی بێت، لهڕۆژی لهدایک بونیدا یان له پشودا وه دهست بکه بهدروست کردن ههستی ئهوه بۆ ناو ئهوهی چۆن پهیوهندی بهژیانی تۆوه دروست دهکات لهوانهیه بیدۆزیتهوه، لهوانهیه کارهکهت بگۆڕیت که ئهوه ڕوویداوه لهگهڵ زۆرێک خهڵکی دا کاتێک لهگهڵیان بووم بۆ ئهوهی زیاتر بههێز بین لهڕێگای یاری کردنهکانیانهوه یان دهتوانی دهوڵهمهندی بکهی بههۆی گرنگی پێدانیهوه وە سەرنجی بدات
زۆربهمان لهگهڵ گروپ کاردهکهین، ئهمهم ههڵواسی لهبهر قوتابخانهی دیزاین کردن له ستان فۆرد سوپاس بۆ (دهیڤد کێلای) و کهسانی تر که دڵخۆش بوون لهبارهی ئهم دامهزراندنه ڕێگهیان بهگروپێکی ئێمهدا تاکۆببینهوه کۆرسێک دروست بکهین بهناوی، لهیاری کردنهوه بۆ داهێنان دهبینن ئهم کۆرسه بۆ لێکۆڵینهوهیه له شێوازی یاری کردنی مرۆڤ، بهجۆرێک له وورچه جهمسهرییهکه و سهگهکه دهچێت کاریگهریهکهی له داهێنانی بیرۆکهدا بۆ دۆزینهوهی ههڵسوکهوتی یاری کردن، پێشکهوتنی و بناغهی زیندهوهرزانی بۆ پەیڕەوکردنی ئهو ڕێسایانه لهڕێگهی بیری دروست کردنهوه بۆ بهرزکردنهوهی داهێنان لهجیهانی یهکگرتودا قوتابیهکان لهگهڵ هاوڕێکانیان لهجیهاندا کاردهکهن لهسهر دیزان کردنی پڕۆژهکان لهگهڵ بڵاوبونهوهی فۆرمهکاندا
ئهمه گهشتهکهمانە ئێمه دوو مانگ و نیو بۆ سێ مانگ دورین لێی، بهڕاستی خۆش بوو قوتابی زیرهکمان ههیه، ئهم (لابرادۆر)ه جۆره سهگیکه كهزۆرێک له ئێمهی فێرکرد له چۆنێتی یاریکردن وه پڕۆفیسۆره بهتهمهنهکان لهوێدا بهرپرسن بریندان بۆیل، ریک کرانداڵ-- وابزانم بهو شێوه ڕاستهیه، کهسێک بهدزییهوه لهگهڵ جۆرج سموت کار دهکات بۆ خهڵاتی نۆبڵ-- ستوارت تۆمپسن له زانستی دهمارناسیدا کهواته ئێمه (بریندهن) مان ههیه، کهلای (ئای دی ئی ئۆ)وه هاتوه ئەوانەی ترمان لهلایهکهوه دادهنیشین و تهماشای ئهو قوتابیانه دهکهین کاتێک ئهوان ڕێسای یارییهکان به پراکتیکی ئهنجامی دهدهن له پۆلدا یهکێک له پڕۆژهکانیان ئهوه بوو بۆ بینینی ئهوهی که چی کۆبونهوهکان ناخۆش دهکات وه ههوڵدان بۆ ئهنجامدانی کارێک لهبارهیهوه ئهوهی که دوای ئهوه دهکهوێت ئهوهیه قوتابیهکی دروستکهری فیلم لهبارهی ئهوهوه
چیرۆک بێژ: لێشاو دۆخی ئهقڵی کهسێکه که ئهو کهسه بهتهواوی نقوم دهبێت لهو کارهی ئهو دهیکات که لهلایەن گرنگی پێدانی وزهوه تهرخان کراوه بۆی تهواو تێکهڵاو بوون و سهرکهوتن له پڕۆسهی چالاکیهکهدا
خاڵێکی گرنگ که لهبهر چاوه و ئێمه فێربوین لهبارهی کۆبونهوهکان ئهوهیه که خهڵک بهدوای یهکدا کۆیان دهکاتهوه ههتا ئهمڕۆ پارچه پارچه کراوه ئامهدهبوانی کۆبونهوهکان نازانن کهی دهگهڕێنهوه بۆ سهر مێزهکه که جێیان هێشتوه لهسهر مێزهکه بهڵام، نابێت بهو شێوهیه بێت
ههندێ له ڕهبهنه ڕوون بینهکان و چهند جارێک لهم شوێنهدا که ناوی قوتابخانهی دیزاین کردن بوو کۆبونهوهیهکیان دروست کرد که تۆ دهتوانیت کاتێک کۆبونهوهکه تهواو بوو دهتوانن بهجێی بهێڵن کۆبونهوهکه تهواو بکه و مێشکت ئارام بکهرهوه دهتوانی دوایی بگهڕێیتهوه بۆلای من لهبهرئهوه کاتێک تۆ دووباره پێویستت پێ دهبوو کۆبونهوهکه بهمانای وشه لهناو گهنجینهکاندا دهمایهوه
کۆبونهوهکه (مێربڵ) لهبهرکردنهکه چونکه کاتێک تۆ لهبهرت دهکرد، بهخێرایی ههموو شتێکت دهست دهکهوێت که پێویسته بۆ بهدهست هێنانی خۆشی و کۆبونهوهیهکی بهرههم هێنهر و قازانجدارت ههبێت بهڵام کاتێک لهبهرت دادهکهنی ئهو کاتهیه که چۆڵه، ڕاستیهکه ڕودهدات
ستوارت براون: لهبهرئهوهی هانی ههموتان دهدهم بۆ خۆگونجاندن نهک لهکاری جیاوازی یاریهک که کاتت دیاری دهکرد بۆ یاریکردن بهڵام که ژیانت لێک جیابویهوه خولهک دوای خولهک، کاتژمێر دوای کاتژمێر لهگهڵ لهشت ڕهت کردنهوه کۆمهڵایهتی، خهیاڵ، یاریه جۆراوجۆره گوازهرهوهکان باوهڕم وایه، ژیانێکی باشتر و بههێزترتان دهبێت سوپاس
جۆن هۆکنبیری: بۆ من لهوه دهچێت وهک ئهوهی ئێوه دهیڵێن که لهوانهیه چهندین ههوڵدانێک ههبوبێت لهلایەن خهڵکهوه بۆ تهماشاکردنی کارهکان وه بڕۆ وابزانم ئهمهم بیستوه، له تێگەیشتنێکی کهمی سایکۆلۆجی من بۆیاری کردن که بهجۆرێک ئهو شێوازهی که ئاژهڵهکان و مرۆڤهکان خۆیان لهگهڵ یاری کردندا دهگونجێنن ئهوه جۆرێکه له ڕاهێنان بۆ چالاکی گهنجان کارهکانی تۆ پێشنیاری ئهوه دهکات که ئهوه زۆر ههڵهیه
ستیوارت براون: بهڵێ، باوهڕناکهم ئهوه ڕاست بێت وه پێم وایه لهوانهیه بههۆی ئهوه بێت که ئاژهڵهکان ئێمهیان فێری ئهوه کردووه ئهگهر پشیلهیهک له یاریکردن ڕابگری که دهتوانی بیکهیت، ههموومان ئهوهمان بینیوه که چۆن پشیلهکان بهدهوری شتهکاندا دهسوڕێنهوه ئهوان زۆر ڕاوکهرێکی باش بوون، ئهگهر یاریان نهکردایه ئهگهر بیهێنیته پێش چاوی منداڵێک خۆی وهک (کینگ کۆنگ) نیشان دهدات یاسای شۆفێری پێشبڕکێ، یان ئاگرکوژێنهرەوهیهک دهزانیت ههمویان نابن به شوفێری ئوتومبێلی پێشبڕکێ، یان ئاگرکوژێنهوه لهبهرئهوه، ناڕێکیهک ههیه له نێوان خۆئامادهکردن بۆ داهاتوو که زۆرێک له خهڵک ئاسودهن لهبیرکردنهوه لهبارهی یاریکردن بیرکردنهوه لهبارهیهوه وهک قهوارهیهکی جیاوازی زیندهوهرزانی
ئهمه ئهو شوێنهیه که ڕاونانی ئاژهڵهکانه بۆ من بۆ چوار پێنج ساڵ بهڕاستی بیروڕای منی گۆڕی که کهسێکی کلینکی یهوه بۆ کهسایهتی ئێستام که ئهو یاریکردنه شوێنێکی زیندهوهری ههیه وهک ئهوهی خهوتن و خهون بینین دهیکهن ئهگهر تۆ تهماشای خهوتن و خهو بینین بکهیت بهشیوهیهکی زیندەوەریانە ئاژهڵهکان دهخهون و خهو دهبینن وه ئهوان مهشق و ڕاهێنان دهکهن و ههندێ شت دهکهن که یارمهتی بیرو هۆش دهدات که بهشێکی گرنگه له خهوتن و خهو بینین
ههنگاوی داهاتوی گهشهکردنی شیردهرهکان و دروست کراوهکان لهگهڵ ههوڵدانی له ڕادهبهدهری دهمارهکان بۆ یاریکردن له ڕاستیدا ئهو ورچه جهمسهریه و سهگهکه یان قهلهباچکه و ورچێک یان من و تۆ و سهگهکهمان ئهوه تێپهڕێنین و ئهوشارهزاییه وهربگرین که وهک شتێکی جیاواز یاری دهکات بهڕاستی گرنگه له فێربوون و پیشهی مێشک ئهو شته نیه که تۆ بهتهنها بتوانیت ئهوکاره بکهی لهکاتی خۆتدا
جۆن هۆکنبیری: چۆن ئهوه دههێڵیتهوه --من دهزانم که تۆ بهشتێکی لهکۆمهڵگای زانستی و لیکۆڵینهوه وهپێویسته تۆ بهها بۆ بونت بهێنیتهوه لهگهڵ بهخشیش و پێشنیارهکان وهک ههموو کهسێکی تر جۆن ڕێگه دهگری وهههندێک لهو داتایانهی تۆ دروستت کردوون، ئهو زانسته باشهی که تۆ باسی دهکهیت که تۆ بهرههمت هێناوه، ئهوهیه که قورسه بۆ چارهسهر کردن چۆن ڕێگا لهوه دهگریت که یهکیک لهو دوانه، لێکدانهوهی میدیا بۆ کارهکهی تۆ یان لیکدانهوهی کۆمهڵهی زاناکان بۆ دهرکهوتنی کارهکهی تۆ جۆرێک له بهکارهێنانی مۆزارت ئۆو نیشاندانی (ئێم.ئاڕ.ئای)یه که یارمهتی زیاد کردنی زانیاریهکانت دهدات باشه، با ئهو منداڵانه دابهش بکهین، لهشێوهی قهڵهم دایان بنێین وایان لێبکهن که بۆ ماوهی چهند مانگێک یاری بکهن، ههموویان زۆر زیرهک دهبن و دهچن بۆ هارڤارد چۆن ڕێگه لهو کهسانه دهگری که ئهو کارانه دهکهن لهسهر ئهو داتایانهی که تۆ گهشهیان پێ دهدهیت؟
ستوارت براون: باشه، وابزانم تاکه ڕێگه که بزانم بۆ ئهنجامدانی ئهو کاره ئهوهیه که ههموو چاودێرهکان که دهیانناسم کۆیان بکهمهوه ئهوانهی له مهشقهکانهوه ڕۆشتوون ئهوان دهتوانن دروستی بکهن له ڕێگهی یاری پینهکردنهوه یان گاڵته کردنهوه یان ههر شتێکی تر دۆخێکی یاری کردن بۆئهوهی خهڵک بزانێت که لهوێدا ههیه کاتێک شارهزایهکی (فرمانی زرنگانەوەی موگناتیسی)ت دهست دهکهوێت، و فرانک ویلسن وهری دهگرێت ههندێکی تر له زانا توندهکانت دهست دهکهوێت، بهشارهزایانی دهماریشهوه ههموویان لهیهک گروپدا کۆیان دهکهیتهوه که سهرنج دهدهنه یاری کردن وە تاڕادهیهک قورسه بۆ وهرگرتنی ئهوه بهڕاستی
بهداخهوه، ئهوه بهشێوهیهکی گونجاو ئهنجام نهدراوه بۆ دامهزراوهی زانستی نیشتمانی، دهزگای نیشتمانی بۆ تهندروستی مێشک یان ههر کهسێکی تر تا بهڕاستی بهم شێوهیه تهماشای بکهیت مهبهستم ئهوهیه تۆ هیچ شتێکت گوێ لێنابێت لهبارهی شێرپهنجه و نهخۆشی دڵ لهگهڵ یاری کردندا خۆی گونجاندوه وه هێشتا من ئهوه وهک شتێک دهبینم که سهرهتایه بۆ ڕزگار بوون بۆ ماوهیهکی درێژ وهک فێربوونی ههندێ لهشته سهرهتاییهکان لهبارهی تهندروستی گشتی
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
560 x 315
640 x 360
853 x 480
Subtitles:
Loading …
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
TED Conversations
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
پێشڕەوێکی لێکۆڵینەوە لەسەر یاریکردن کە ستیوارت براونە دەلێت شتی کۆمیدی، یاری، وەسف کردنی خەڵک وە فەنتازیا زیاترن لە خۆشی وەرگرتن. یاری زۆر کردن لە مناڵیدا یارمەتیمان دەدات کە ببینە کەسی پێگەیشتووی زیرەک و دڵخۆش لە داهاتوودا وە هێشتنەوەی ئەو یاری کردنە زیاتر زیرەکمان دەکات لە هەر تەمەنێکدا بێت.
Stuart Brown's research shows play is not just joyful and energizing -- it's deeply involved with human development and intelligence. Through the National Institute for Play, he's working to better understand its significance. Full bio »
Translated into Kurdish by Hiwa Foundation II
Reviewed by Hanasa-Hiwa foundation
Comments? Please email the translators above.
Related playlists New View more »
-
8
The future of medicine
Curated by TED Take this tour of medicine's future with some of the trailblazing doctors charting its course. Once you've seen a transplantable human kidney... -
5
The joy of eating
Curated by TED What can compare to the pleasures of the palate? These talks from chefs, cookbook writers and passionate foodies celebrate all things edible. -
8
All kinds of minds
Curated by TED These powerful stories shatter preconceived notions about mental illness, and pose the provocative question: What can the world learn from...
What to Watch Next
-
-
Gever Tulley: 5 dangerous things you should let your kids do
09:18 Posted: Dec 2007
Views 1,854,048 | Comments 306
-
-
Mihaly Csikszentmihalyi: Flow, the secret to happiness
18:55 Posted: Oct 2008
Views 1,109,466 | Comments 162
-
-
Tim Brown: Tales of creativity and play
27:58 Posted: Nov 2008
Views 889,157 | Comments 98
Stay updated
What Your Friends are Watching
We want you to share our Talks!
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.