شوکلا بۆس: فێرکردنی منداڵێک لە کاتێکی دیاریکراودا

لەبەر دەمتانا وەستاوم ئەمڕۆ زۆر بە سادەی ئەمەوێت بەشدارتان بکەم لەگە/ل خۆم گەشتی شەش ساڵی ڕابردوم لە بواری خزمەت گوزاری و پەروەردە وە من ئەکادمیەکی پسپۆڕم لەگەڵ ئەوەشدا بۆ ماوەیەکی زۆر نیە ئەم کارەدەکەم ٢٦ساڵ کارم لە کارگەکان کردووە لەهەوڵی ئەوەدا بووم لە ئەو کارگانە قازانج بکەن وە پاشان لە ساڵی ٢٠٠٣دا ڕێک خراو پاریکرمای مرۆیم دامەزراند لەسەر مێزی نان خواردنەکەم

یەکەم شت ئەوە بوو کە بە ناو گەڕەکە فەقیرەکاندا گەڕاین دەزانن ،دوو ملیۆن خەڵک لە ٨٠٠گەڕەکی فەقیردا دەژین لە بانگلدر نەمانتوانی بچین بۆ هەموو گەڕەکەکان بەڵام هەوڵمان دا بەشێکی باشی بەسەر بکەینەوە بەناو ئەو گەڕەکانەدا ڕۆشتین ئەو ماڵانەمان دیاری کرد کە مناڵەکانیان هەرگیز نەچوبون بۆ خوێندنگە قسەمان لەگەڵ دایک و باوکیان کرد هەوڵماندا کە ڕازیان بکەین کە منداڵەکانیان بنێرنە خوێندنگە یاریمان لەگەڵ منداڵەکان کرد وە زۆر بە هیلاکی گەڕاینەوە بۆ ماڵەوە ماندوو بوین بەڵام وێنەمان پێبوو هی دەم و چاوی پرشنگدار و چاوی گەشاوە وە نووستین

هەموومان پەرۆشی دەست پێ کردن بووین بەڵام ژمارەکان توشی سەر سوڕمانیان کردین ٢٠٠ملیۆن منداڵ لە چوارساڵ بۆ ١٤کە دەبوایە بچونایەتە خوێندنگە بەڵام نەچوون ١٠٠ملیۆن منداڵ کە چونەتە خوێندنگە بەڵام ناتوانن بخوێننەوە ١٢٥ملیۆن کە ناتوانن کردارە ژمێریاریە سادەکان بکەن وە هەروەها ئەوەمان بیست کە ٢٥٠ملیار روپێی هیندی تەرخان کراوا بۆ خوێندنی بە خۆڕای لە سەدا ٩٠بۆ موچەی مامۆستا خەرج کراوە لەگەڵ موچەی کارگێڕی وە هێشتا هیندستان ،بە نزیکەی بەرزترین ڕێژەی مامۆستا هەیە لە جیهاندا لە جووار مامۆستا یەکێک بە درێژای ساڵی خوێندن دەوام ناکات

ئەو ژمارانە بەڕاستی جێگەی سەرسوڕمانن سەرسامە،وە بە بەردەوامی پرسیارمان لێ دەکرا کەی دەست پێ دەکەن و چەند خوێندنگە دەکەنەوە؟ چەند منداڵ وەردەگرن؟ چۆن دابەشیان دەکەن؟ چۆن ئەو بیرۆکەیە دوبارە دەکەنەوە؟ ئەمە قورس بوو کە هەست بە ترس نەکەین و لەم بیرۆکەیەدا پاش گەز نەبینەوە بەڵام سور بووین وتمان:ئێمە یاری ژمارە ناکەین ئەمانەوێت یەک منداڵ وەربگیرین و لە یەک کاتدا وە منداڵەکە بە هەموو ئاستەکانی خوێندندا بەرین ببرێتە زانکۆ ئامادەیان بکەین بۆ ژیانێکی باشتر کارێک لە ئاستێکی بەرزدا

بۆیە ئەم ڕێک خراوەمان دامەزراند یەکەم خوێندنگەی پارکریامان لە گەڕەکێکی فەقیردا دامەزراند کە ٧٠ هەزار خەڵک لە ژێر هێڵی فەقیری یەوە دەژین یەکەم خوێندنگەمان لەسەر بینایەکی ئەو گەڕەکە فەقیرە بوو بینایەک لە دوو نهۆم پێک هاتبوو ،تەنها بیناکە لە دوو نهۆم پێکهاتبوو لەناو گەڕەکە فەقیرەکاندا وە ئەو سەربانە هیچ سەقفی نەبوو،تەنها نیو پارچە تەنەکە ئەوە یەکەمین خوێندنگەمان بوو ١٦٥٠ منداڵ ساڵی خوێندنی هیندستان لە مانگی شەش دەست پێ دەکات وە لە مانگی شەش دا ،وەرزی باران بارین دەست پێ دەکات هەموومان لە ژێر ئەو سەقفە بچوکەدا بووین چاوەڕوانمان دەکرد بارانەکە بواستێتەوە خوای گیان!چەند مەشقێکی بە کۆماڵ بوو وە هەموومان کە لە ژێر ئەو سەقفەدا بووین تا ئەمڕۆش پێکەوەین لێرە پاشان دووەم خوێندنگەمان دامەزراند سێیەم خوێندنگە و چوارەم خوێندنگە وە خوێندنگەی ئامادەی لەماوەی شەش ساڵدا ئێستا چوار خوێندنگە و خوێندنگەیەکی ئامادەیمان هەیە ١١٠٠منداڵ کەلە گەڕەکی فەقیرەوە دێن وە چوار هەتیو خانە چەپڵە لێدان

خەونەکەمان زۆر سادەیە کە ئەم منداڵانە بنێرینە خوێندنگە،ئامادەیان بکەین کە بژین و فێربن بەڵام بە ئاشتیش بژین ڕازی بن لەم ململانێیەدا کە تێیدا دەژین لەم جیهانە ی کە هەمووی (فوسنی)یە ئێستا کاتێک باسی جیهان گیری دەکەین ئەبێ بە ئینگلیزی قسە بکەین وە بۆ هەموو خوێندنگەکەمان خوێندنگەیەکن کە پڕۆگرامی خوێندنیان ەینگلیزیە بەڵام ئەوان دەزانن کە ئەم ئەفسانەیە هەیە کە منداڵانی گەڕەکە فەقیرەکان ناتوانن بە باشی بە ئینگلیزی قسە بکەن هیچ کەسێ لە خێزانەکەیاندا بە ئینگلیزی قسەی نەکردووە وە هیچ کەسێ لە جیلەکەیان بە ئینگلیزی قسەی نەکردووە بەڵام ئەمە چەند هەڵەیە

کچ:من حەزم لە کتێبە سەر کێشی یەکانە، وە هەندێ لەو کتێبانەی حەزم لێیەتی ئاڵفری هیچۆک و [.........]؟؟ وە هاردی بۆیز هەرچەندە زۆر لەیەک دەچن لە شێوازدا جیاوازن یەکێکیان خەیاڵیە.دوانەکەی تریان دەربارەی لێکۆڵینەوەی تاوانەکان من حەزم لەم کتێبانەیە ،لەبەر ئەوەی شتێکی زۆر تایبەتی تیادا بەدی دەکەم ئەو وشانەی کە لەم کتێبانەدا بەکار هاتوون وە شێوازی نووسینی مەبەستم ئەوەیە کاتێک دەست دەدەمە یەکێک لەم کتێبانە ناتوانم دایبنێم هەتاوەک و هەموو کتێبەکە بە تەواوی نەخوێنینەوە تەنانەت ئەگەر هاتوو چوار کاتژمێر و نیو یاخود سێ کاتژمێر و نیویش بخایەنێت تا لە خوێندنەوەی ئەبمەوە

کوڕ:من توێژینەوەیەکی باشم کردووە وە زانیاریم دەست کەوتووە دەربارەی خێراترین ئەتۆمۆبێل لە جیهاندا حەزم لە داکاتی یە لەبەر ئەوەی خێراترین پاسکیلە لە جیهاندا وە حەزم لە بلسار٢٢٠دە تی ئێس ئایە لەبەر ئەوەی خێراترین پاسکیلە لە هند،،،،هاهاهاها

ئا،ئەو کچەی کە ئێوە بینیتان باوکی گوڵ دەفرۆشێت سەر شۆستەی شەقامەکە وە کوڕە بچوکەکەی ماوەی پێنج ساڵە دێت بۆ خوێندنگە بەڵام ئایا شتێکی نامۆ نیە کە منداڵ لە سەرتا سەری جیهاندا حەزیان لە پاسکیلی خێرایە؟!،،،هاهاهاها وە تا ئێستا نە پاسکیلێکی لێخوڕیوە و نە بینیویەتی بەڵام لە گوگوڵ گەڕانی بۆ کردووە ئەزانین کاتێک دەستمان کرد بە پڕۆگرامی ئینگلیزی لە خوێندنگەکەمانا بڕیارمان دا کە دابینی باشترین پڕۆگرام بکەین کە بەردەست بێت وەک پڕۆگرامی ئای سی ئێس ئی ئینجا دووبارە هەر خەڵکانێک هەبوون کە پێم پێبکەنن و پێم بڵێن ئەوەندە شێت مەبە!! هەڵبژاردنی پڕۆگرامێکی ئەوا قورس بۆ ئەم خوێندکارانە؟! هەرگیز ناتوانن لەگەڵی دا بگونجێن بەڵام نەک تەنها خوێند کارەکانمان زۆر بە ئاستێکی باش خۆیان گونجاند بەڵکو ئاستێکی زۆر بەرزیان بە دەست هێنا پێویستە خۆتان بێن بە چاوی خۆتان بیبینن کە خوێند کارەکانمان چەندە کامەرانن

ئەفسانەیەکی تریش هەیە،ئەویش ئەوەیە دایک و باوکەکان لەوگەڕەکە فەقیرانە گرنگی بەوە نادەن منداڵەکانیان بچن بۆ خوێندنگە بەڵک و حەز دەکەن منداڵەکانیان بچن کار بکەن ئەوە بەڕاستی شتێکی ناخۆشە هەموو کەس و کارەکان لە سەرانسەری جیهاندا ژیانە باشتریان دەوێت بۆ منداڵيکانیان،کەلە ژیانی خۆیان باشتر بێت بەڵام پێویستیان بەوە هەیە کە باوەڕیان بەوە هەبێت کە گۆڕان شتێکی مومکینە

................

ڕێژەی ئامادە بوون لەلای ئێمە لە سەدا ٨٠ دەبینێت بۆ ئەو کۆبونەوانەی لە نێوان مامۆستایان و دایک و باوکی خوێند کاراندا دەکرێت هەندێ جار دەگاتە لە سەدا سەد زۆر زیاترە لە هی خوێندنگە نموونەییەکان باوکەکان دەستیان کرد بە ئامادە بوون زۆر شتێکی مەزن بوو کاتێک کە خوێندنگەکەمان کردەوە چۆن باوانی خوێند کارەکان دەستیان بە پانجە مۆری ئامادە بوون کرد ع=ئێستا دەستیان بە ئیمزی ناوەکانیان کرد منداڵەکانیان فێریان کردوون زۆر جێگەی سەر سوڕمانە کە زۆر لە خوێندکارەکان دەتوان کەس و کاریان فێر بکەن

پێش جەند مانگێک لەمەو بەر ئەوەی ڕاستی بێت لە کۆتای ساڵی پێش و چەند دایکێک هەبوون کە هاتن پێیان وتین ئەزانیت ئێمە هاتووین فێری خوێندنەوە و نووسین ببین؟ ئەتوانن فێرمان بکەن؟،،،،،،بۆیە دەستمان کرد بە کردنەوەی خوێندنگەی ئێواران بۆ باوانمان ،بۆ دایکەکانمان ٢٥ دەیک هەبوون ەکە بەردەوام دەهاتن پاش نیوەڕوان ،بۆ ئەوەی فێر ببن ئێمە ئەمانەوێت بەردەوام بین لەم بەرنامەیە وە بیگشتێنین بەسەر هەموو خوێندنگەکانی ترمان

لە سەدا ٩٨ باوکەکان ئەلکهولن لەبەر ئەوە ئەتوانن بیهێننە بەر چاوی خۆتان کە چەند پەشۆکاون و چەند لە ماڵێکی شیرازە پچڕاوەوە هاتوون ئەو مناڵانە ئێمە ئەبێت باوکەکان بنێرین بۆ سەنتەری چارەسەر کردنی ئاڵودەی مەی خوارندوە وە کاتێک دەگەڕێنەوە زۆربەی جارەکان کارەکە سەرکەوت و ئەبێت،ئینجا ئەبێت کاریان بۆ بدۆزینەوە بۆ ئەوەی جاێکی تر تووشی لانە وازی نەبنەوە سێ باوکمان هەیە کە مەشقیان پێ کردون و فێری چێشت لێنان کردوون فێری خواردن و پاک و خاوێنیان کردوون یارماتیان داون کە چێشت خانەیەکی تایبەت بە خۆیان دابمەزرێنن ئێستا خواردنی هەموو منداڵی ناو خوێندنگەکە دابین دەکەن ئەوان کارێکی زۆر باش دەکەن لەبەر ئەوەی منداڵەکان خواردنەکەیان دەخۆن بەڵام لەهەمووی گرینگ تر ئەوەیە ،،کە ئەمان یەکەم جار ڕێزیان لێ بگرێت وە هەست دەکەن کە ئەوان کارێک دەکەن کە جێگەی سەرنجە

لە سەدا ٩٥ستافەکان کای فێرکردن ناکەن هەموو دایک و باوک یان کەس و کاری خێزانەکانیان ئێمە زۆر پڕۆگراممان دەست پێکرد تەنها بۆ ئەوەی دڵنیا بین کە منداڵ دێن بۆ خوێندنگە دەستمان کرد بە کردنەوەی خولی لێهاتووی پیشەی بۆ ئەو منداڵانەی کە تەمەنیان گەورە ترە بۆ ئەوەی ڕێگە لە منداڵە بچوکەکان نەگرن بێن بۆ خوێندنگە

ئەفسانەیەکی تریش هەیە ئەوەیە کە ئەو منداڵانەی لە گەڕەکی هەژار دێن ناتوانن لەگەڵ کاروانەکەدا بڕۆن ئەم کچە ببینن کە یەکێکە لەو ٢٨ منداڵەی کەلە باشترین خوێندنگەکانن لە باشترین خوێندنگەکانی وڵات کە هەڵبژێردرا بۆ پڕۆگرامی زانکۆی کە پڕۆگرامێکە بەهرە مەنداکان دیارە دەکات وە نێردراوە بۆ ئای ئای ئێم ئەحمەد ئاباد

کەمپی(دیوک ئای ئای ئێم ئەی) هەر کاتێک ئەوە دەبینین شانازی دەکەین بەوە کە ئێمە چووین بۆ ئەو کامپە هەموو خەڵکانی زۆر ڕوخۆش بوون بەتایبەت،ئەوەی کە زۆر هاوڕێیرتیم دروست کرد وە هەستم کرد زمانی ئینگلیزیم زۆر باش بووە ڕۆشتم بۆ ئەوێ و سە کردنم لەگەڵ هاوڕێکانمدا لەوێ زۆر مندڵم بینی چینی جیاوازەوە هاتبوون بیر و بۆچونی جیاواز و چینی کۆمەڵایەتی جیاواز تا ڕادەیەک لەگەڵ هەموویاندا تێکەڵاویم پەیدا کرد ئەوان هەموو زۆر ڕووخۆش بوون زۆر هاوڕێیەتیم دروست کرد لەوێ کەخەڵکی دلهی و مۆمبای بوون وە ئێستا لە ڕێگەی فەیس بووکەوە پەیوەندیمان ماوە

دوای ئەو گەشتەی ئەهمەد ئاباد بووم بە کەسێکی جیاواز ئەتوانم بە ئاسانی لەگەڵ هەموو کەس خۆم بگونجێنم پێشتر حەستم دەکرد کە حەزم لێ نیە وە نامەوێت تێکەڵاوی کەس ببم،یاخود دەست با گفتو گۆ بکەم خێرا لەگەڵ یەکێکدا لەهجەی ئینگلیزیم زۆر باش بوو وە فێری یاری تۆپی پێو باڵە بووم دەفری فڕیوو وە زۆر یاری تر بووم نامەوێت بچم بۆ بانجلۆر،لم گەڕێن با هەر ؛لێرەبم ئەو خواردنە خۆشە زۆر تامم لێ بینی،بەڕاستی زۆر خۆش بوو زۆر لەزەتم لە خواردن بینی کاتێک کە ئەهاتن و پێیان ئەوتم: فەرموو خاتوون چیت دەوێت؟زۆر خۆش بوو کە ئەوەم لێ دەبیوستن

هاهاهاها چەپڵە.....

ئەم کچە وەک کارەکەر کاری دەکرد پێش ئەوەی بێت بۆ خوێندنگە باڵام ئەمڕۆ دەیەوێت ببێت بە پزیشکی دەمار

منداڵەکانمان زۆر بەهرەدارن لە بواری وەرزش دا بەڕاستی زۆر کارامەن پێشبڕکێیەکی وەرزشی هەیە ،لەسەر ئاستی خوێندنگە ناوەکیەکان کە هەموو ساڵێک ئەنجام دەدرێت لە بانجڵۆر،کە ٥٠٠٠منداڵ بەشداری تیا دەکەن لە باشترین ١٤٠ خوێندنگەی شارەکەدا خەڵاتی باشترین خوێندنگەمان پێبەخشرا سێ ساڵ لەسەر یەک وە خوێندکارەکانمان دەگەڕێنەوە بۆ ماڵەوە بە هەگبەی پڕ لە مەدالیاو ژمارەیەکی زۆر لە هەواداران و هاوڕێیان ساڵی پێشو چەند منداڵێک هەبوو کە لە خوێندنگەی زۆر نموونەیەوە هاتبوون بۆ ئەوەی ناوی خۆیان لە خوێندنگەکەی ئێمە تۆمار بکەن هەروەها ئیێمە تیمەکەمان خاوەنی خۆی هەیە

بۆ ئەمە ڕو دەدات؟بۆ ئەم متمانەیە بۆ؟ ئائەمەیە؟ئێمە پڕۆفیسۆرمان هەیە لە ئێم ئای تی ، بێرکلی،ستانفۆرد پایمانگای هیندی بۆ زانست کە دێن منداڵەکانمان فێری هاوکێشەی زانستی دەکەن تاقی کردنەوەیان پێ دەکەن،زۆر زیاتر لەوەی کە لە وەرزەکانی خوێندن دەکرێت کە هونەر و میوزیک یش لە خۆ دەگرێت چارەسەر کردن وە ئامڕازەکانی دەربڕین هەروەها ئێمە باوەڕمان بەوە هەیە کە ناوەڕۆک زیاتر گرینگە نەک ژێر خان وە نە سەرئاو کتێبخانەکان بەڵام ئەوەی کە بە ڕاستی ڕودەدات لەم خوێندنگەیەدا ئائەوە گرینگە کە ژینگەی وا بڕەخسێنین بۆ فێرکردن بۆ لێکۆڵینەوە و بە دوادا چون ئێمە ئەمە بە خوێندنین ڕاستە قینەئامار دەکەین

کاتێک کە دەستمان بە (بارکما)کرد هیچ بیرۆکەیەکمان نەبوو سەبارەت بەوەی کە چ ڕێچکەیەکمان گرتۆتە بەر ئێمە ماکنسیمان بە کرێ نەگرتبوو تاپلانێکمان بۆ دا بڕێژن بەڵام دڵنیا بووین لەوەی کە ئەوەی ئەمڕۆ ئێمە دەیکەین کە ئێمە یەک منداڵ وەر بگرین بە جیا وە گرنگی بە ژمارە نەدەین وە لێگەڕێین ئەو منداڵە سوڕی ژیانی تەواو بکات وە تواناکانی بتەقێنەوە ئێمە گوێ بە هەندێ نادەین لەبەر ئەوەی بڕوامان بە یاکسانی هەیە هەند لەگەڵ ژمارە ئۆتۆماتیکی دەست پێ دەکات ئێمە چەند کۆمپانیامان هەیە کە پشتگیریمان دەکەن وە ئێستا لە تواناماندا هەیە خوێندنگەی زیاتر بکەینەوە کە پێشتر تەنها بە بیرۆکەیەک دەستمان پێ کرد یەک منداڵ لەیەک کاتدا

ئەمە باروشارفی تەمەن پێنج ساڵانە ئەو سواڵی ئەکرد لەشوێنی وەستانی پاسەکاندا پێنج ساڵ لەمەو بەر دەرکرا ئێستا لە خانەی لانەوازان دەژی دەستی کرد بە هاتنی بۆ خوێندنگە نزیکەی چوار مانگ و نیو دەبێت ئێستا ئەو لە باخچەی ساوایانە فێربووە کە چۆن بە ئینگلیزی گفتوو گۆ بکات ئێمە سیستمێکمان هەیە کە منداڵ فێر دەکەین کە بە ئینگلیزی گفتو گۆ بکات وە لە ئینگلیزی تێبگات لە ماوەی سێ مانگدا ئەتوانێت بە ئینگلیزی چیروک بگێڕێتەوە دەربارەی (مانگا تینووەکە) ،(تیمساح) هەرووەها دەربارەی زەڕافە هەروەها ئەگەر لێیان پرسی حەز دەکەیت چی بکەیت ئەو ئەڵێت حەزم لە خەوە حەزم لە خواردنە،حەزم لە یاری کردنە وە ئەگەر لێیان پرسی ئەتەوێت چی بکەیت ئەمەوێت ئەسپ سواری بکەم (هۆرسین)بەمانای کە سواری ئەسپ ببێت لەبەر ئەوە(باروشام)هەموو ڕۆژێک دێت بۆ نووسینگەکەم تەنها بۆ ئەوەی دەست بهێنێت بە سکیدا لەبەر ئەوە ی ئەڵێت ئەم کارەی من بەخت ئەبەخشێت بە تۆ.هاهاهاها

کاتێک کە (باریکرما)م دامەزراند لەگەڵ بڕێکی زۆر گوشار دەستم کرد بە گۆڕینی جیهان بەڵام ئەمڕۆ ئەبینم خۆم گۆڕانم بەسەردا هات من گۆڕانکاریم بەسەردا هات لەلایەن منداڵەکانمەوە بەڕاستی منداڵيکانم زۆر شتیان فێر کردم خۆشەویستی ،هەست،سۆز،خەیاڵ وە ئەم داهێنانە (باروشارم)وەک (باریکرما)وایە سەرەتاکە ئاسانە بەڵام ڕێگایەکی دور و درێژ لەبەردەمە بەڵێنیان پێ دەدەم (باروشارم) لە کۆنفرانسی(تید)دوای چەند ساڵێکی داهاتوو لێرەدا قسەتان بۆ دەکات زۆر سوپاس چەپڵەی ئامادەبوان