لێمن سیسای: منداڵی دەوڵەت

بەسەر بردنی (١٨) ساڵ وەک منداڵێکی شاز لە یەکێک لە خانە چاودێریەکانی منداڵان لەوانەیە ئێوە بڵێن کە من شارەزام لەو بابەتەدا وەک شارەزایەک بم، دەمەوێت ئەوەتان پێبڵێم کە شارەزابوون وات لێناکات کە ڕاست بیت لە ژێر ڕووناکی ڕاستیدا

ئەگەر تۆ لەژێر چاودێری دا بیت، حکومەت بەشێوەیەکی یاسایی دایک و باوکتە، دایک و باوکێکی شێت مارگارێت ثانچر دایکم بوو، پێکەنین با باسی شیر پێدان نەکەین، پێکەنین

هاری پۆتەر منداڵێکی بەخێوکراو بوو پیپ لە (چاوەڕوانیە گەورەکەدا) هەڵگیرایەوە بوو سوپەرمان بەخێوکراو بوو ساندرێلا منداڵێکی بەخێوکراو بوو لیسبێث سالاندێر، ئەو کچەی کە تاتۆی دراگۆنی لەسەرە بەخێو کرا وە دامەزرا باتمان هەتیو بوو لیرا بێلاکیوا لە (ڕووناکیەکانی باکور)ی فلیپ پولمان بەخێو کراو بوو جانی ئیرێ لەلایەن خەڵکەوە بەخێو کرا ڕۆڵد داهل جەیمس لە (جەیمس و قۆخە زەبەلاحەکە)دا ماتێلدا؛ موسا...موسا، پێکەنین موسا! پێکەنین منداڵەکانی ناو (هاوڕێ یان ناحەز)ی میشێل مۆرپوگۆ دەڵێم لە (منداڵە ئاوارەکە)ی بنجامین زێفانیا لوک سکای واڵکەر لوک سکای واڵکەر! پێکەنین ئۆلیڤەر تویست کاسیا لە ( سۆزانیەکەی شانگەهای) لەلایەن یۆنگ ینگ بەرهەم هێنراوە سێلێ لە (ڕەنگە مۆرەکە)ی ئەلیس والکەردا هەموو ئەم ئەکتەرە نادیارە گەورانە، هەموویان کە بەهۆی بارودۆخی خۆیانەوە ئازاریان چەشتوە هەموویان چەندین کتێبیان نوسیوە هەروەها فیلمیش، هەموویان لەلایەن حکومەتەوە بەخێوکراون، هەڵگیراونەتەوە یان بەخێو کراون لەوەدەچێت نووسەرەکان بزانن کە ئەو منداڵەی لە دەرەوەی خێزانە کاردانەوەی لەسەر ڕاستی خێزانەکە هەیە زیاتر لەو خۆ بەرزکردنەوەیە کە چاوەڕوان دەکرێت ئەوەتا، باشترین کارامەیی بەکاردەهێنن بۆ بەرەنگاربونەوەی حاڵەتی زۆر قورس لە ژیانی ڕۆژانەیاندا

ئێمە چۆن ئەو پەیوەندیەمان دروست نەکردوە؟ بۆچی ئێمە ئەو پەیوەندیەمان دروست نەکردوە، لە نێوان ئەوە چۆن ڕوویدا؟ لە نێوان ئەم کارەکتەرە بەناوبانگانەی کۆمەڵگە وە ئاین، وە منداڵە بەخێوکراوەکان، هەڵگیراوەکان یان هەتیوەکان لەناوماندا؟ ئەوە بەزەیی نیە کە ئەوان پێویستیانە ڕێزی ئێمەیان پێویستە من مۆسیقاژەنی بەناوبانگ دەناسم من ئەکتەر و ئەستێرەی سینەمایی و ملیۆنەر و ڕۆمان نوس وە پارێزەری بەناوبانگ و بەرهەم هێنەری تەلەفیزیۆنی وە سەرنوسەری هەفەتنامە و ڕۆژنامەنوس وە پیاوی پاککەرەوە و سەرتاش دەناسم، هەموو ئەمانە بە منداڵی چاودێری کراون و بەخێوکراون و هەڵگیراونەتەوە و هەتیو بوون وە زۆرێک لەمانە ژیانی گەنجێتی بەسەر بردوە بەترسەوە باس لە ژیانی پێشووی خۆیان دەکەن، کە لەوانەیە بەشێوەیەک ژیانی داهاتوویان لاواز بکات و لەکەدار بکات وەکو ئەوەی بەشێوەیەک زیانیان پێبگەیەنێت، وەکو ئەوەی وەک بۆمبێکی تەوقیتکراو بێت لە ناوەوە بەسترابێت. منداڵان لە ژێر چاودێری ئەوانەی کە ژیانیان لە ژێر چاودێریدا بەسەر بردوە، شایەنی ئەو مافەن کە ژیان و بیرەوەری ژیانی منداڵی خۆیان هەبێت زۆر ئاسانە

دایکی من .... پێویستە لێرەدا ئەوە بڵێم ئەو لە کۆتایی شەستەکاندا هاتوە بۆ ئەم ووڵاتە وەک دەزانن ئەو زانیبوی کە دووگیانە وەک ئافرەتانی تری ئەو کاتەی شەستەکان. دەزانن باسی چی دەکەم؟ ئەوان زانییان کە دوو گیانن بەجۆرێک دایکم هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو لەو بوارەدا کە هاتە ئەم ووڵاتە

لە ساڵی (١٩٦٠)دا .... پێویستە چەند زانیاریەکتان بدەمێ.... لەساڵی (١٩٦٠)دا ئەگەر تۆ دووگیان بوویت و هێشتا تەنیا بوویتایە تۆ وەک مەترسیەک بۆ کۆمەڵگە دادەنرایت تۆ لەلایەن حکومەتەوە لە خێزانەکەت جیادەکرایتەوە لە خێزانەکەت جیادەکرایتەوەو دەخرایتە ماڵی دایکان و منداڵان توێژەرێکی کۆمەڵایەتیت بۆ دادەنرا دایک و باوکانی بەخێوکەر ڕیز دەکران مەبەستێکی تایبەت هەبوو لە توێژەری کۆمەڵایەتی، مەبەستەکەش بۆ وەرگرتنی ئافرەتەکە بوو لە زۆربەی کاتە بێ ئیشەکانی لە هەموو ژیانیدا، بۆ ئیمزاکردنی مامەڵەلانی بەخێوکردن کەواتە، مامەڵەی بەخێوکردنەکان ئیمزاکران زۆربەی کات خانەی دایکان و منداڵان لەلایەن پەرستارەکانەوە بەڕێوەدەبران مامەڵەی بەخێوکردنەکان ئیمزاکرا بوون منداڵ دەدرا بە دایک و باوکانی بەخێوکەر و دایکەکەش دەگەڕێنرایەوە بۆ کۆمەڵگەکەی خۆی بۆ ئەوەی بڵێت لە حەوانەوە بووە حەوانەوە حەوانەوە شەرمەزارترین نهێنی بۆ ئافرەتێک وەک ئافرەتێک، حەوانەوە پڕۆسەی بەخێوکردنەکە (لەخۆگرتنەکە) چەند مانگێک دەخایەنێت ئەوە بازاڕێکی داخراو بوو، ڕێککەوتنی فرۆشتن بوو چارەسەرێکی زیرەکانە و تاکڕەوانە حکومەتەکە و جوتیارەکەیە بەخێوکەران، کڕیارەکە دایکەکە، زەوی، وە منداڵەکە، دانەوێڵەکە

تاڕادەیەک ئاسانە چاودێری ڕابردوو بکەیت بۆ بەبیرخستەنەوەی بەرپرسیاریەتیەکانت لە داهاتوودا ئەوەی دوایی ڕوویدا کاردانەوەیەکی راستەوخۆ بوو لەبارەی ئەوەی کە ئێستا ڕوودەدات. هەموو کەس باوەڕی بە خۆی بوو بۆ ئەنجامدانی کاری ڕاست لەلایەن خواوەند و حکومەتەوە بۆ کۆمەڵگەیەکی گەورە و چاودێری کردنێکی خێرای بەخێوکردن

هەرچۆنێک بێت، ئەو لە ساڵی (١٩٦٧) هاتە ئێرە، ئەو دووگیانە وە دایکم لە ئیثوبیاوە دەهات کە ئاهەنگیان دەگێڕا ئەوە ئاهەنگی خۆیان بوو لەو کاتەدا لە ژێر دەسەڵاتی ئیمپڕاتۆر هەیل سێلاسی وە چەند مانگێک پێش وتارەکەی (ئینۆچ پۆل) هاتە ئێرە وتاری ڕوبارە خوێناویەکان ئەو چەند مانگێک پێش دەرکردنی (ئەلبومە سپیەکە)ی بیتلس هاتە ئێرە چەند مانگێک پێش کوشتنی مارتن لوثر کینگ ئەوە هاوینێکی خۆشەویستی بوو بۆ ئەوانەی کە سپی پێست بوون ئەگەر تۆ ڕەش پێست بوویتایە، هاوینی ڕق لێنان بوو بۆت لەبەرئەوە، ئەو لە ئۆکسفۆردەوە ڕۆیشت، ئەویان نارد بۆ باکوری ئینگلتەرا بۆ خانەی دایکان و منداڵان، وە توێژەرێکی کۆمەڵایەتیان بۆ دانا ئەو پلانی خۆی هەبوو. دەزانی، پێویستە بڵێم لەم خانوانەدا ئەو پلانی ئەوەی هەبوو کە من بەخێو بکات بۆ کاتێکی کەم لەکاتێکدا ئەو وانەی دەخوێند. بەڵام توێژەرە کۆمەڵایەتیەکە ئەجێندایەکی تری هەبوو ئەو دایکان و باوکانی بەخێوکەری دەدۆزییەوە و پێی دەوتن وەک هەڵگیراوە تەماشای ئەمانە بکە، ئەو بۆ تۆ هەتاهەتایە ناوی (نۆرمان)ە. پێکەنین نۆرمان! پێکەنین نۆرمان

لەکۆتایدا منیان برد، وتیان کە من نامەیەک بووم ئەوان وتیان کە من نیشانەیەک بووم لەلایەن خواوە من نۆرمان مارک گرینوود بووم بۆ (١١) ساڵی داهاتوو ئەوەی کە من دەزانم ئەوەیە کە ئەو ئافرەتانە ئەو ئافرەتەی منی لابوو، پێویست بوو چاویان دەربهێنایە بەهۆی ئیمزانەکردنی مامەڵەی هەڵگرتنەوەکە، ئەو ئافرەتێکی شەیتانی بوو زۆر خۆپەرست بوو، لەبەرئەوە (١١) ساڵم بەڕێکرد لە چەمانەوە و پاڕانەوەدا هەوڵی پاڕانەوەم دا. سوێند دەخۆم لە هەوڵی پاڕانەوەدا بووم خوایە، دەتوانم پاسکیلێکم بۆ سەری ساڵ هەبێت؟ بەڵام، هەمیشە وەڵامی خۆمم دایەوە، بەڵێ، بەدڵنیاییەوە پێکەنین دوای ئەوە، دەبوایە ئەوەم بۆ دەربکەوێت کە ئایا ئەوە دەنگی خوا بوو یان دەنگی شەیتان وە دەرکەوت کە شەیتان لەناو مندا هەبوو کێ دەیزانی؟ پێکەنین

هەرچۆنێک بێت، دوو ساڵ تێپەڕی ئەوان منداڵی خۆیان هەبوو دوو ساڵی تر تێپەڕی و منداڵێکی تریان بوو دواتر هەندێ کاتی تر ڕۆیشت منداڵێکی تریان بوو کە ناویان نا، ڕووداو کە من بە ناوێکی نامۆم زانی. پێکەنین لەسەرەتای هەرزەکاریدا بووم لەبەرئەوە، دەستم کرد بەوەرگرتنی بسکویت لە (قوتوەکە) بەبێ پرسیارکردن دەستم کرد بە مانەوە تا کاتێکی درەنگتر لەدەرەوە، هتد، هتد لە خواناسیەکانیان، لە ساویلکەییان دایکم و باوکم، کە من باوەڕم وابوو کە هەتا هەتایە بمێننەوە وەک ئەوەی خۆیان وتیان، دایکم و باوکم تێگەیشتن لەوەی کە شەیتان لەناو مندایە

پێویستە لێرەدا ئەوە بڵێم ، چونکە بەو شێوەیە ئەوان هانیاندام کە بڕۆم و جێیان بهێڵم ئەوان منیان خستە سەر مێزێک، دایکە بەخێوکەرەکەم، پێی وتم لە تەمەنی (١١) ساڵیدا، تۆ ئێمەت خۆش ناوێت، وایە؟ ئەوان سێ منداڵی تریان بوو. من چوارەمین دانە بووم. سێهەمیان (ڕووداو) بوو

من وتم (بەڵێ) بەدڵنیاییەوە من خۆشم دەوێن. چونکە ئێوە منتان خۆش دەوێت

دایکە بەخێوکەرەکەم بەمنی وت کە بڕۆم و بیر لە خۆشەویستی بکەمەوە وە بزانم چیە و هەندێ پەڕاوی پیرۆزی لەسەر بخوێنەمەوە و سبەینێ بگەڕێمەوە وەڵامێکی ڕاستگۆیانەیان بدەمەوە لەبەرئەوە، ئەوە هەلێک بوو. ئەگەر ئەوان پرسیار لە من بکەن کە ئایا من ئەوانم خۆشدەوێت یان نا. دوایی پێویستە ئەوانم خۆش نەوێت کە من موعجیزەیەکم پێوتن من بیرم کردەوە کە ئەوان دەیانویست من داوا لە خودا دەکەم کە بمبەخشێت و ڕووناکی ئەو لە منەوە بچێت بۆ ئەوان. چەند نایابە. ئەوە هەلێک بوو ئەو فکرە زۆر باش بوو، کاتەکەش باسی ناکرێت چەند باش بوو وەڵامەکە ئەوەندە ڕاستگۆیانە دەبێت کە دەستیان دەکەوێت

پێویست ناکات کە خۆشم بوێن، من بە ئەوانم ووت، بەڵام داوا لە خودا دەکەم بۆ بەخشین

چونکە نۆرمان تۆ ئێمەت خۆش ناوێت بەڕوونی تۆ ڕێگای خۆتت هەڵبژاردوە

داوی (٢٤) کاتژمێر، توێژەرە کۆمەڵایەتیەکەم ئەو پیاوە نامۆیەی کە فێرببو هەموو دوو مانگ جارێک سەردانی دەکردم ئەو لەناو ئۆتۆمبیلەکەی چاوەڕێی دەکردم کاتێک من ماڵئاوایم لە دایک و باوکم دەکرد من ماڵئاوایم لە هیچ کەس نەکرد، نە دایکم و باوکم و خوشکەکانم و براکانم و پورەکانم و مامەکانم و ئامۆزاکانم و باپیرە و داپیرەم، هیچ کەس لە ڕێگای چونم بۆ خانەی منداڵان، دەستم کرد بە پرسیارکردن لە خۆم چی لە من ڕوویداوە؟ ئەوە نیە کە فەرشیان لە ژێر پێمدا ڕاکێشا بێت وەک هەموو بیناکە لە من برابێت

کاتێک گەشتم چوار بۆ پێنج ساڵی داهاتوو من لە چوار خانەی جیاوازی منداڵاندا مامەوە لە تەمەنی (١٥) ساڵیدا، لە سێیەم خانەی منداڵاندا دەستم کرد بە جوڵە جوڵ، ئەوەی کە کردم ئەوە بوو سێ سندوقی (شلەمەنی)م دەستکەوت، شلەمەنی چاککردنەوەی مۆدێلی هەوایی وە من .... خانەیەکی گەورەی منداڵ هەبوو، خانەیەکی گەورەی ڤیکتۆریان هەبوو من تۆزێک لە بەرزیدا بووم من سور و زەرد و سەوزم کۆکردبۆوە ڕەنگەکانی ئەفەریقا، لە خوار خشەتەکانەوەیە لە شەقامەکەوە نەتدەتوانی بیبینی چونکە خانەکە بەدار چنار دەورە درا بوو

بۆ ئەنجامدانی ئەوە، یەک ساڵ خۆم زیندانی کرد لە سەنتەری چالاکیەکان کە بەڕاستی سەنتەرێکی چالاکی بوو. ئەوە بەندیخانەیەکی ڕاستی بوو بۆ کەسانی گەنج

هەر بەوبۆنەیەوە، چەند ساڵێک داوی ئەوە توێژەرە کۆمەڵایەتیەکەم وتی کە نەدەبو من بچمە ئەو شوێنە پارەی هیچ شتێکیان لێوەرنەگرتم. هیچ کارێکی خراپم ئەنجام نەدا بەڵام لەبەرئەوەی هیچ خێزانێکم نەبوو هەواڵم بپرسێت ئەوان دەیانتوانی هەموو شتێک لە من بکەن

من (١٧) ساڵ بووم، وە زیندانێکی دروستکراوی (سەرین)یان هەبوو ئەوان دەیانتوانی بمخەنە هۆڵێکی بچوکەوە منیان خستە بەشی ناوخۆیی لەگەڵ کەسێکی لایەنگیری نازیەکان هەموو ستافەکان پێشتر پۆلیس بوون... سەرنج ڕاکێشە پێشتر ئەفسەر بوون ئەو پیاوەی بەڕێوەی دەبرد ئەفسەرێکی پێشوی سوپا بوو هەموو جارێک کەسێکی نەناسراو سەردانی دەکردم ترێی دەدامێ سێ مانگ جارێک بە ڕووتی دەگەڕام ئەو خانەیە پڕبوو لە کوڕی گەنج کە لە ژێر چاودێریدا بوون بەهۆی شتی وەک کوشتن ئەوە ئامادەکارییەک بوو کە بە من درا دوای (١٧) ساڵی منداڵیم

پێویستە ئەم چیرۆکە بگێڕمەوە دەبوایە بیکەم، چونکە هیچ کەس نەبوو دوو بخاتە پاڵ دوو

بە هێواشی ئەوەم بۆ دەرکەوت کە کەس ناناسم لەوانەی کە زیاتر لە ساڵێکە من دەناسن دەبینی، ئەوەیە کە خێزان دەیکات خاڵی گرنگت پێدەدات من باسی جیاوازی خێزانی باش و خراپ ناکەم من تەنها دەڵێم کە دەزانی کەی ڕۆژی لە دایک بونتە بەهۆی ئەوەی کە کەسێک پێت دەڵێت کەی ڕۆژی لە دایک بونتە دایک، باوک، خوشک، برا، پور، مام خزمێک، داپیرە یان باپیرە. کەسێک گرنگی پێدەدات وە لە هەمان کاتدا بۆ تۆش گرنگە. تێبگە من تەمەنم (١٤) ساڵ بوو، خۆم دەشاردەوە لە خۆم، لە خۆم دەستم لێ نەدا، دەستم لێ نەدا

دەگەڕێمەوە بۆ ئەوەی وتم. ئەوە دەڵێم کە کاتێک خانەی منداڵانم بەجێهێشت، پێویست بوو دوو شت بکەم کە دەمویست بیکەم. یەکەمیان دۆزینەوەی خێزانەکەم بوو وە ئەوەی تریان شیعر بنوسم لە ڕاستەقینەدا، ڕوناکیم بینی لە خەیاڵدا ژیانێکی کۆتایی نەهاتم بینی ڕاستییەکی کۆتا نەهاتوو، دروستکراوی نەگۆڕی ڕاستی شوێنێک کە توڕەیی دەربڕینێک بوو لە جیاتی خۆشەویستی ، شوێنێک کە ناڕێکی ئەوەیە کاردانەوەیەکی ڕاست بۆ ناڕاستێک

پێویستە ئەوە بە هەمووتان بڵێم: من هەموو خێزانەکەم دۆزییەوە لە ژیانی لاویمدا. هەموو ژیانی لاویم لە دۆزینەوەی ئەوان بەسەر برد وەک هەموو کەسێکی تر من خێزانێکی ناکارامەم هەیە

بەڵام، من ئەوە بە ئێوە دەڵێم بە ئاسانی کە دەتوانی پێناسەی بەهێزی دیموکراسی بکەیت بەهۆی چۆن حکومەتەکەی هەڵسوکەوت لەگەڵ منداڵەکانیدا دەکات من مەبەستم منداڵ نیە. مەبەستم منداڵی حکومەتە زۆر سوپاس. ئەوە شانازی بوو بۆ من. چەپڵە لێدان چەپڵە لێدان