ئەدۆرا سڤیتاک: ئەو شتانەی کە گەورەکان دەتوانن لە منداڵانەوە فێر ببن

من دەمەوێت بە پرسیارێک دەست پێبکەم دواین جار کەی پێتان ووتراوە ڕەفتاری منداڵانە دەکەیت بە نیسبەت مندالانی وەک و منەوە ئەم قسەیە زۆر زۆر دوبارە دەبێتەوە هەموو جارێک کە شتی نا مەعقول داوادەکەین کاتێک کە هەست بە بەرپرسیارێتی ناکەین یان هەرشتێک لەو بابەتە دەکەین یاخود وەک هەر ئەمریکیەکی ئاسایی تر ڕەفتار دەکەین پێمان دەڵێن، منداڵۆچکە کە بەڕاستی پێم ناخۆشە دەی، با تەماشایەکی ئەم ڕووداوانە بکەین ئیمپریالیزم و داگیرکەر جەنگە جیهانیەکان، جۆرج دەبلیو بۆش لە خۆتان بپرسن کێ بەرپرسیارە لەمانە؟ گەورەترەکان

منداڵان چیان کردوە؟ بۆ نمونە، ئانی فرانک کاری کردۆتە سەر ملیۆنەها کەس بەهۆی ئەو ئەدا بەهێزەی کە کردی بۆ ئیدانە کردنی هۆڵۆکۆست ڕوبی بریدج، هاوکار بوو لە کۆتایی پێهێنانی سەردەمی ڕەگەزپەرستی لە ویلایەتە یەکگرتوەکان وە دواهەمینیشیان چارڵی سیمسن، کە هاوکار بوو لە کۆکردنەوەی ١٢٠،٠٠٠پاوەند بۆ قوربانیانی بوومەلەرزەکەی هایتی لەسەر پاسکیلە بچوکەکەی ئەم نمونانەش بەڵگەن کە تەمەن هیج پەیوەندیەکی بە چاکەکاری و خراپەکارییەوە نیە ئەوەی ڕاستی بێت، وشەی (منداڵانە) زۆربەی کات بە گەورەکان دەوترێت کە منداڵانە ڕەفتار دەکەن بۆیە دەبێت ئەو ووشەیە بەتەمەنەوە نەبەستینەوە کاتێک کە کار دێتە سەر ئەوەی ڕەخنە لە هەڵسوکەوتەکان بگرین دەبێت ووشەی منداڵانە ببەستینەوە بە هەست نەکردن بە بەرپرسیارێتی و کاری بێئەقڵانە

چەپڵە

سوپاس

کێ دەڵێ کە هەندێ لە بیرکردنەوە نامەنطیقیەکان ئەو شتانە نین کەجیهان پێویستی پێیەتی لەوانەیە پلانی گەورە گەورەتان هەبووبێت بەڵام بیرتان کردبێتەوەو ووتبێتتان ئەمە مەحاڵە، یاخود زۆری تێدەچێت یان (ئەمە سود بە من ناگەیەنێت) باش بێت یان خراپ، ئێمەی منداڵان چی بێت دەیکەین کە بیریش دەکەینەوە، دەڵێین بۆ نەیکەین؟ منداڵ هەیە کە پڕە لە ئیلهام لە بارەی شتی پڕ لە هیواوە وەک و ئەو ئارەزووەی کە من هەمە: کەس برسی نەبێت یان هەموو شتێک بە خۆڕایی بێت، وەک ئەوەی کە لە بەهەشت بیت چەند کەس لە ئێوە تا ئێستا خەونی وای هەیە وە بڕوای بەوە هەیە کە ڕۆژێک لە ڕۆژان بێتە دی؟ هەندێ کات زانینی مێژوو وە سستیە نموونەییەکانی ڕابردوو لەوانەیە ببن بە بارێکی گران چونکە دەزانن ئەگەر هەموو شت بە خۆڕایی بێت بازاڕەکانی خواردن بەرناکەون دەبێتە قات وقڕی و ئاژاوە لەلایەکی تریشەوە ئێمەی منداڵان ئێستاش خەون بە شتی نمونەییەوە دەبینین ئەمەش شتێکی باشە چونکە ئەگەر بتەوێت شتێک بهێنیتە ئاراوە دەبێت پێشتر خەونی پێوەببینیت

لە زۆر لایەنەوە/ چاو نەترسی ئێمە بۆ بیرکرنەوە وا دەکات کە ئەگەری ڕوودانی شتەکان زیاتر بێت بۆ نموونە، مۆزەخانەی شوشە لە تاکۆما-واشنتۆن شارەکەم-------بژی واشنتۆن چەپڵە بەرنامەیەکیان هەیە ناوی منداڵان دیزاینی شوشە دەکەن منداڵانیش بەگوێرەی ئەو بیرۆکانەی هەیانە، وێنەی شوشە دەکێشن هونەرمەندە گەورەکانی ئەوێ دەڵێن کە هەندێک لە باشترین بیرۆکەکانمان لەو بەرنامەیەوە دەستکەوتوە چونکە منداڵان بیر لە سنور ناکەنەوە بۆ نمونە، چەند قورسە کە شوشە بخەیتە سەر شێوازێکی تایبەتی تەنها بیر لە بیرۆکەی جوان دەکەنەوە ئێوە کاتێک بیر لە شوشە دەکەنەوە دەکەنەوە(Chihuly)بیر لە دیزاینە رەنگاو ڕەنگەکانی یان گوڵدانی ئیتاڵی بەڵام منداڵان بەرەنگاری هونەرمەندی شوشەواتەکان دەبنەوە تاکو وایان لێبکەن تێپەڕێت وە بچنە دنیای مارە دڵشکاوەکانەوە یاخود بچنە لای منداڵە گۆشتیەکانەوە. کە وەک خۆتان دەزانن، ئەوان خەون بە گۆشتەوە دەبینن پێکەنین

باشە، ئەو ژیریەی کە بۆو ماوەتەوە تایبەت نیە بە زاناکانەوە... ڕاستە کە زۆر شت لە گەورەکانەوە فێر دەبن بەڵام زۆر شتیشمان هەیە کە بەشیان بەین لەو بڕوایەدام کە گەورەکان دەبێت، ئیتر لە منداڵانەوە شت فێربن ئەوەتا من لەبەردەم کۆمەڵێکی زۆر لەکەسانی تێگەیشتوودا قسە دەکەم مامۆستاو خوێندکار، پێم خۆشە کە بڵێم نابێت بە تەنها مامۆستا گەورەی پۆل بێت بە خوێندکارەکان بڵێت ئەمە بکەو ئەوە بکە خوێندکارانیش دەبێت مامۆستاکانیان فێر بکەن پڕۆسەی فیربوون لە نێوان گەورە و منداڵدا دەبێت پڕۆسەیەکی ئاڵوگۆڕیان هەبێت بەڵام بەداخەوە ئەوەی لە ئەرزی واقیعدا هەیە کەمێک جیاوازە ئەمەش پەیوەندیەکی زۆری بە متمانە و کەمی متمانەوە هەیە

بۆ نمونە ئەگەر متمانەت بەکەسێک نەبێت، لە خۆتی دووردەخەیتەوە. ڕاستە؟ ئەگەر گومانم لە توانای خوشکەکەم هەبێت بۆ ئەوەی کە ئەو %١٠ زیادەیەم بداتەوە کە بۆم خستە سەر ئاخیر قەرز وای لێدەکەم کە پارەی ترم لێ داوانەکات تاکو ئەوەم دەداتەوە چیرۆکێکی ڕاست بوو وادیارە گەورەترەکان دەیانەوێت دەست و پێی منداڵان ببەستن هەموو جارێک کە دەڵێن وا لەوە مەکە وا لەم کتێبە مەکە! یان دەڵێن ئەمە مەکە ، ئەمە لەکتێبەکانی قوتابخانەیە پاشان بۆ ئەو ڕێگە گریانەی کە ناهێڵن ئینتەرنێتی قوتابخانە بەکاربهێنن وەک مێژوو دەری دەخات ڕێگریەکان زۆردارانە دەبن کاتێک کە گەورەکان دەترسن لەوەی کۆنتڕۆڵ لە دەست بدەن لەوانەیە گەورەکانمان هێشتا لە ئاستی دیکتاتۆری دا نەبن منداڵان دەتسیان نیە لە دانانی یاسادا بە تایبەتی لەو کاتانەی کە دەبێت بیرۆکەکانیان ئاڵوگۆڕیان پێبکرێت مەبەستم ئەوەیە گەورەکان دەبێت زانیاریان هەبێت لەسەر ئارەزووەکانی منداڵان چینە گەنجترەکان

ئەوەی کە لە بەربەستەکان ناخۆشترە ئەوەیە کە زۆر جار گەورەکان تواناکانی منداڵ بە چاوێکی کەمەوە سەیردەکەن ئیمە حەز لە بەرەنگاربوونەوە دەکەین، بەڵام کاتێک کە زۆر شتیان لێ ڕانەبینیت متمانەم پێبکەن، ئێمە شێتی بەرەنگاربوونەوەین باوک و دایکم زۆرمان لێ ڕادەبینن لە من و خوشکەکەم خۆ پێمان ناڵێن ببن ببە دکتۆر یان پارێزەر، یان شتێک لەو بابەتە بەڵام باوکم شتی بۆ دەخوێندینەوە لەبارەی ئەڕستۆوە هەروەها لەبارەی بەکتریا شەڕکەرەکانەوە لە کاتێکدا منداڵانی تر چیرۆکی تایەی پاسەکە دەخولێتەوە و دەخولێتەوەیان بۆ دەکرد ئێمەش یەک دوو جار ئەوەمان بیستووە. بەڵام بەقەدەر (پێشەنگی بەکتریا شەڕکەرەکان)نا پێکەنین

لە تەمەنی چوار ساڵییەوە حەزم لە شت نووسین بوو کاتێک بووم بە شەش ساڵان دایکم لاپتۆپێکی بۆ کڕیم کە بەرنامەی مایکرۆسۆفت وێردی تیابوو سوپاس (بیڵ گەیتس) سوپاس دایە زیاتر لە ٣٠٠ چیرۆکم نوسی لەسەر ئەو لاپتۆپە بچوکە ویستیشم بڵاویان بکەمەوە لە جیاتی ئەو قسە گاڵتەجاڕییەی کە دەڵێت کە منداڵ ئەگەر بیەوێت شتێک بڵاو بکاتەوە پێی بڵێن چاوەڕێ بکە با گەورەتر بیت دایک و باوکم زۆر پاڵپشتییان کردم زۆر لەو کەسانەی کە کاری بڵاوکردنەوە دەکەن جێگەی دڵخۆشی نین ناوەندێکی بڵاوکردنەوەی منداڵانی گەورە، بەگاڵتەوە دەڵێت کە ئەوان کاریان لەگەڵ منداڵاندا نەکردوە ناوەندی بڵاوکردنەوەی منداڵان کار لەگەڵ منداڵاندا ناکات؟ نازانم بۆ دڵی کڕیارێکی ئاوا گەورە دەڕەنجێنن پێکەنین یەکێک لەو ناوەندی بڵاوکردنەوانە ڕازی بوو کە ئەو ئیشە لەگەڵ من بکات وە متمانەشی پێم بو وە ئامادەش بوو کە گوێ لە قسەکانم بگرێت یەکەم کتێبیان بڵاو کردمەوە بەناوی (پەنجە فڕیوەکان) ئەمەتا دەیبینن دوای ئەوە کتێبەکەم لە سەدان قوتابخانە بوو بە وانەیەک بوو بە کڕۆکی باسەکانی هەزاران کەسی خاوەن بڕوانامە لەکۆتایشدا ئێستا بۆ ئێوە دەدوێت

ئەو گوێگرتنەی ئەمڕۆتان بەرز دەنرخێنم بۆ ئەوەی کە پیشانی بدەن کە گوێ بە بابەتەکە دەدەن گوێ دەگرن بەڵام کێشەیەک هەیە لەم قسە گوڵ ئاساییەدا کە دەڵێت منداڵ زۆر لە گەورەکان زۆر باشترن منداڵانیش گەورە دەبن و وەک ئێوەیان لێدێت پێکەنین یان تەواو وەک ئێوەیان لێبێت؟ بەراست؟ ئامانجەکە ئەوەیە کە منداڵان کاتێک گەورەبوون وەک ئێوەیان لێ نەیەت بەڵکو باشتربن لە ئێوە ئەمە تۆزێک بەرەنگاری دەوێت بە حساب ئێوە باڵوێزن بەڵام پێشکەوتن ڕوودەدات لەبەرئەوەی کە نەوەی نوێ و سەردەمی نوێ گەورە دەبن و گەشەدەکەن، باشتر دەبن لە کۆنەکان چونکە چیتر ئێمە لە سەدەی تاریکیدا نەماوین جیاوازی نیە هەر پلەو پایەکەت هەبێت لە ژیاندا پێویستە کە هەل بخەینە بەردەست منداڵان تاکو گەورەبین و جێگە بە ئێوە چۆڵکەین پێکەنین

گەورەکان، کارمەندانی تێد پێویستە گوێ لە منداڵەکانتان بگرن و لێیان فێربن متمانەمان پێبکەن و زۆرمان لێ راببینن دەبیت ئەمڕۆ گوێبگرن لەبەرئەوەی ئێمە سەرۆکی داهاتووین واتە، ئێمە ئاگامان لێتان دەبێت کاتیک کە دەچنە تەمەنەوە و دەخەڵافێن، گاڵتە دەکەم بەڕاستی ئێمە دەبینە نەوەی داهاتوو ئەو نەوەیەی کە ئەم جیهانە بەرەو پێش دەبات ئەگەر لە حاڵەتێکیشدا واتان هەست کرد کە ئەمە هیچ مانایەکی نیە لای ئێوە ئەوەتان بیر بێت کە درووستکردنەوەی دووبارە مەحاڵ نیە واتە ئەگەری ئەوە هەیە کە جارێکی تر بە سەردەمی منداڵیدا تێبپەڕنەوە لەو حاڵەتەدا ئێوەش دەتانەوێت کە گوێتان لێ بگیرێت تەواو وەک جیلەکەی من جیهان پێویستی بە دەرفەتێکە تاکو سەرۆکی نوێ و بیرۆکەی نوێ درووست بکات منداڵ پێویستی بە دەرفەتە تاکو ڕابەری بکات و سەرکەوێت ئێوە ئامادەن بۆ ئەوە؟ چونکە کێشەکانی جیهان نابێت کە وەک میراتی لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر بمێنێتەوە

سوپاس چەپڵە سوپاس. سوپاس