Ռոբերտ Գուպտա: Երաժշտությունը սպեղանի է, երաժշտությունը հոգեկան առողջություն է

Մի օր Լոս-Անջելեսի Թայմս թերթի խմբագիր Ստիվ Լոպեսը քայլում էր Լոս-Անջելեսի բանուկ փողոցներից մեկով, երբ հաճելի երաժշտության ձայն լսեց: Այդ երաժշտությունը մի հմայիչ, կոպիտ և անօթևան աֆրոամերիկացուց էր գալիս, ով ջութակ էր նվագում, որ ընդամենը 2 լար ուներ:

Ես պատմում եմ մի պատմություն, որը գիտեն ձեզանից շատերը, որ Ստիվի ամսագիրը գրքի ստեղծման հիմք դարձավ, որի հիման վրա հետագայում ֆիլմ նկարահանվեց։ Ֆիլմում Ստիվ Լոպեսի դերում էր կրտսեր Ռոբերտ Դաունին, իսկ Նաթանաել Էնթոն Այերսի դերում Ջեմի Ֆոքսն էր` Ջուլիարդ հեղինակավոր երաժշտական դպրոցում սովորած կոնտրաբասիստ, սակայն նրա խոստումնալից կարիերան անսպասելիորեն ավարտվեց, երբ նա հիվանդացավ պարանոիդ շիզոֆրենիայով: Նաթանաելը դուրս մնաց Ջուլիարդ երաժշտական դպրոցից, որից հետո նրա կյանքը ամբողջովին խորտակվեց և 30 տարի շարունակ անօթևան թափառում էր Լոս-Անջելեսի Սկիդ Ռոյի բանուկ փողոցներով: Ես ձեզ բոլորիդ խորհուրդ եմ տալիս կարդալ Ստիվի գիրքը կամ դիտել ֆիլմը հասկանալու համար ոչ միայն այս երկու մարդկանց միջև ձևավորված զարմանալի հարաբերությունները, այլև թե ինչպես երաժշտությունը օգնեց այս հարաբերությունների ձևավորմանը: Երաժշտությունը, որն ամբողջությամբ գործիքային էր, ներեցեք բառախաղի համար, օգնեց Նաթանաելին վերջ դնել թափառական կյանքին:

Ես հանդիպեցի պարոն Այերսին երկու տարի առաջ՝ 2008 թվականին, Վոլթ Դինեյի համերգային դահլիճում: Նա միայն լսեց Բեթովենի առաջին և չորրորդ սինֆոնիաների կատարումը և դուրս գալով ետնաբեմ՝ ներկայացավ: Նա շատ կենսուրախ էր և մարդամոտ, խոսում էր թավջութակահար Յօ-յօ Մայի և Հիլարի Քլինտոնի մասին, ինչպես նաև այն մասին, որ Դոջերսը երբեք չի մասնակցելու աշխարհի առաջնությանը Բեթովենի չորրորդ սինֆոնիայի ավարտին ջութակի առաջին տհաճ կատարման պատճառով: Այսպես մենք սկսեցինք խոսել երաժշտությունից: Մի քանի օր անց ես էլեկտրոնային նամակ ստացա Սթիվից, որտեղ ասվում էր, որ Նաթանաելը ուզում է ինձ հետ ջութակի դասեր անցնել:

Այժմ ես պետք է նշեմ, որ Նաթանաելը հրաժարվում էր բուժումից, քանի որ նրա բուժման համար օգտագործում էին շոկային թերապիա, քլորոպրոմազին և ձեռնաշղթաներ և այդ սպին նրա մոտ պահպանվեց ամբողջ կյանքում: Սակայն, դրա հետևանքով նա հաճախ շիզոֆրենիայի նոպաներ է ունենում: Դրանցից ամենավատերը դժոխքի կրակների են նման, հետո Նաթանաելը մի քանի օր անհետանում էր և թափառում Սկիդ Ռոյի փողոցներով` մենակ մնալով իր վախերի հետ, ենթարկվելով սեփական մտքի չարչարանքներին, որոնք ինքը չէր կարող վերահսկել:

Նաթանաելը չափազանց շատ էր հուզվում, երբ սկսում էինք մեր առաջին դասը Ուոլթ Դիսնեյի համերգասրահում։ Նրա աչքերը փայլատակում էին մոլագարի պես. կորցրել էր ինքն իրեն և խոսում էր անտեսանելի չար ոգիների, ծխի մասին, և թե ինչպես էր մեկը փորձել թունավորել իրեն քնած ժամանակ:

Ես ինձ համար չէի վախենում, այլ վախենում էի, որ կարող է կորցնեմ նրան, և նա կընկղմվի այդ իրավիճակներից մեկում։ Ես նաև վախենում էի, որ կփչացնեի իր և ջութակի հարաբերությունները, եթե սկսեմ խոսել գամմաների, արպեգիոսի և նմանատիպ այլ հուզիչ թեմաների մասին ջութակի դասավանդման դիդակտիկ մեթոդների վերաբերյալ: (Ծիծաղ) Այսպիսով, ես պարզապես սկսեցի նվագել: Եվ ես նվագեցի Բեթովենի «ջութակի կոնցերտի» առաջին մասը:

Երբ նվագում էի, Նաթանաելի աչքերում կտրուկ փոփոխություն նկատեցի: Թվում էր, թե նա գտնվում է ինչ-որ աներևույթ դեղերի, քիմիական ռեակցիայի ազդեցության տակ, որի պատճառը իմ նվագած երաժտությունն էր: Նաթանաելի մոլագար կատաղությունը վերափոխվեց հասկացողության, հետաքրքրասիրության և սիրալիրության: Ասես հրաշքով նա վերցրեց իր ջութակը և սկսեց լսողությամբ նվագել «ջութակի կոնցերտից» ինչ-որ կցկտուր մասեր, այնուհետև ինձ խնդրեց ամբողջությամբ նվագել Մենդելսոնի, Չայկովսկու և Սիբելյուսի կոնցերտները: Իսկ հետո սկսեցինք խոսել երաժշտությունից` Բախից մինչև Բեթովեն, Բրամսա և Բրուկներ, բոլոր «Բ» տառով սկսվողներից` սկսած Բարտկից մինչև Լոնդոնյան ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի դիրիժոր Էսա-Պակա Սալոնեն։

Ես հասկացա, որ նա տիրապետում է ոչ միայն երաժշտական հանրագիտարանային գիտելիքների, այլ նաև հոգեպես շատ կապված է այդ երաժշտությանը: Նա խոսում էր այնպիսի խանդավառությամբ և ըմբռնումով, ինչպես ես խոսում եմ Լոս-Անջելեսի ֆիլհարմոնիկի գործընկերներիս հետ: Նվագելու և երաժշտության մասին խոսելու ընթացքում, հոգեպես անհավասարակշիռ և վախեցած մարդը, որ վերջերս թափառում էր Լոս-Անջելեսի փողոցներով, դարձել էր մի հմայիչ, բազմագիտակ, փայլուն երաժիշտ, ով կրթություն էր ստացել Ջուլիարդի երաժշտական դպրոցում:

Երաժշտությունը սպեղանի է: Երաժշտությունը փոխում է մեզ: Իսկ Նաթանաելի համար երաժշտությունը հոգեկան առոջությունն է: Քանի որ երաժշտությունը նրան թույլ է տալիս ձևակերպել իր մտքերն ու դելյուզիաները երևակայության և ստեղծագործական մտքի միջոցով և դրանք բերել իրականություն: Եվ դա է նրա միակ փրկությունը իր տանջանքներից: Եվ ես հասկացա, որ հենց սա է արվեստի բուն էությունը: Հենց դրա համար էլ մենք ստեղծել ենք երաժշտություն, որը մեր էության հիմքն է։ Այն գոյություն ունի յուրաքանչյուրիս ներսում։ Այսպիսով, և ստեղծագործական մտքի միջոցով մենք կարող ենք արտահայտել մեր զգացմունքները իրական կյանքում: Այդ արտահայտության իրողությունը անտարբեր չի թողնում մեզանից ոչ մեկին, այն հուզում է մեզ, ոգեշնչում և միավորում:

Իսկ Նաթանաելի դեպքում, երաժշտությունը վերադարձրեց նրան ընկերների շրջապատ: Երաժշտության բուժիչ զորությունը վերադարձրեց նրան երաժիշտների ընտանիք, որտեղ գնահատում էին նրա տաղանդը, հասկանում և հարգում էին նրան: Ես միշտ նվագելու եմ Նաթանաելի հետ, անկախ նրանից, թե մենք Ուոլթ Դիսնեյի համերգային դահլիճում ենք, թե Սկիդ Ռոյում, քանի որ նա հիշեցնում է ինձ, թե ինչպես եմ երաժիշտ դարձել: Շնորհակալություն: (Ծափահարություններ):

Բրունո Գուսանի: Շնորհակալություն: Շնորհակալություն Ռոբերտ Գուպտա: (Ծափահարություններ):

Ռոբերտ Գուպտա: Ես ուզում եմ նվագել մի բան, որ անամոթաբար գողացել եմ թավջութակահարներից: Ուստի խնդրում եմ ներե՛ք ինձ:

(Ծիծաղ) (Երաժշտություն) (Ծափահարություններ):