ՋՈՒԼԻԱ ԲԱՉԱ` ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒ՛Ն ԴԱՐՁՐԵՔ ԽԱՂԱՂ ԴԻՄԱԴՐՈՒԹՅԱՆԸ

Ես կինոռեժիսոր եմ: Վերջին 8 տարիներին կյանքս ամբողջովին նվիրել եմ այն իսրայելցիների ու պաղեստինցիների գործողությունների փաստագրմանը, որոնք փորձում են հակամարտությանը վերջ դնել զուտ խաղաղ ճանապարհով: Երբ աշխատանքիս բերումով ճամփորդում եմ Եվրոպայով ու Միացյալ Նահանգներով, միշտ նույն հարցն է ծագում. ու՞ր է Պաղեստինի Գանդին: Ինչո՞ւ պաղեստինցիները չեն ցուցաբերում խաղաղ դիմադրություն:

Բանն այն է, որ հաճախ ես հենց նոր եմ վերադարձած լինում Մերձավոր Արևելքից, որտեղ ողջ ժամանակս անցկացնում եմ նկարահանելով բազմաթիվ պաղեստինցիների, որոնք իրենց հողն ու ջրի աղբյուրները իսրայելցի զինվորներից և նորաբնակներից պաշտպանում են խաղաղ դիմադրությամբ: Այս առաջնորդները փորձում են կազմակերպել զանգվածային ազգային շարժում, որը կօգնի ազատվել շրջափակումից ու խաղաղություն հաստատել տարածաշրջանում: Բայց ձեզանից շատերը, հավանաբար, երբևէ չեն էլ լսել նրանց մասին: Իրականության և դրսում դրա ընկալման միջև եղած տարբերությունն է հիմնական պատճառը, թե ինչու մինչ այժմ պաղեստինյան և ոչ մի խաղաղ դիմադրություն հաջողությամբ չի պսակվել:

Այդ պաճառով ես այսօր այստեղ եմ` խոսելու ուշադրության նշանակության, ձեր իսկ ուշադրության նշանակության մասին, ինչպես նաև Արևմտյան ափում, Գազայում և այլուր սկիզբ առած ու զարգացող խաղաղ դիմադրության շարժումների մասին, բայց այսօր կկենտրոնանամ հատկապես Պաղեստինի վրա: Կարծում եմ` հիմնական պատճառը, որ խաղաղ դիմադրությունը չի զարգանում, ոչ թե այն է, որ պաղեստինցիները չեն սկսել կիրառել այն, այլ որ մենք անհրաժեշտ ուշադրություն չենք դարձնում խաղաղ դիմադրությունն արդեն կիրառող երկրների վրա: Ասածս պարզաբանելու համար տեղափոխվենք Բուդրուս կոչվող այս գյուղ:

Մոտավորապես յոթ տարի առաջ նրանք կանգնած էին բնաջնջման եզրին, քանի որ Իսրայելը հայտարարել էր, որ կառուցելու էր բաժանող պատ, որի մի մասը պետք է անցներ գյուղի ծայրամասով: Այսպես նրանք կկորցնեին իրենց տարածքի 40%-ը և կընկնեին շրջափակման մեջ, ինչպես նաև կզրկվեին Արևմտյան ափամերձ տարածք մուտք գործելու հնարավորությունից: Շնորհիվ տեղական իշխանությունների նախաձեռնության` նրանք սկսեցին խաղաղ դիմադրության արշավը` կանխելու այդ ամենի իրականացումը:

Թույլ տվեք մի քանի կարճամետրաժ ֆիլմ ցույց տալ, որ ավելի լավ պատկերացնեք, թե իրականում ինչ է կատարվում հենց դեպքի վայրում:

(Երաժշտություն)

Պաղեստինցի կին. «Մեզ ասացին, որ այդ պատը կբաժանի Պաղեստինն Իսրայելից: Բուդրուսում բոլորիս համար պարզ էր, որ այդ դեպքում կզրկվեինք մեր հողից»:

Իսրայելցի տղամարդ. «Պատն իրականում լուծեց ահաբեկչության խնդիրը»:

Տղամարդ. «Այսօր դուք հրավիրված եք մասնակցելու խաղաղ երթին: Ձեզ են միանում իսրայելցի մի քանի տասնյակ եղբայրներ ու քույրեր»:

Իսրայելցի ակտիվիստ. «Ոչինչ այդքան չի վախեցնում բանակին, որքան խաղաղ դիմադրությունը»:

Կին. «Մենք տեսել ենք, թե ինչպես էին տղամարդիկ փորձում ճնշել զինվորներին, սակայն նրանց չէր հաջողվում այդ անել: Բայց ես կարծում եմ, որ աղջիկների մոտ դա կստացվի»:

Ֆաթահ կուսակցության անդամ. «Մենք պետք է ազատվենք մեր ավանդական մտածողությունից»:

Համաս կուսակցության անդամ. «Մենք կատարյալ ներդաշնակության մեջ էինք և ուզում էին տարածել դա ամբողջ Պաղեստինում»:

Երգ. «Մեկ միասնական ազգ, Ֆաթահ, Համաս և Ժողովրդական ճակատ»: Լրահոսի մեկնաբան. «Պատի թեմայի շուրջ բախումները շարունակվում են»:

Թղթակից. «Իսրայելի սահմանապահներին կարգադրված է ցրել ամբոխը: Նրանց թույլատրվել է օգտագործել ցանկացած միջոց»:

(Կրակոցներ)

Տղամարդ. «Սրանք իսկական հրազենի փամփուշտներ են: Ֆալլուջայի նման է. ամենուր կրակում են»:

Իսրայելցի ակտիվիստ. «Ես համոզված էի, որ բոլորս մահանալու էինք: Բայց ինձ հետ կային նաև մարդիկ, ովքեր անգամ չէին էլ պատսպարվում»:

Իսրայելցի զինծառայող. «Խաղաղ բողոքի ցույցը չի կարող դադարեցնել…... (հստակ չի լսվում)»:

Բողոքի ակցիայի մասնակից. «Սա խաղաղ ցույց է: Կարիք չկա բռնության դիմել»:

Երգ. «Մենք դա կարող ենք անել: Մենք դա կարող ենք անել: Մենք դա կարող ենք անել»:

Ջուլիա Բաչա. «Երբ առաջին անգամ լսեցի Բուդրուսի պատմությունը, զարմացա, որ միջազգային լրատվամիջոցները չէին անդրադարձել ուշագրավ իրադարձությունների այդ շարքին, որոնք տեղի էին ունեցել յոթ տարի առաջ` 2003 թվականին: Բայց ավելի զարմանալի է այն, որ Բուդրուսը հաջողության հասավ: Բնակիչները մոտ 10 ամսվա խաղաղ ցույցերից հետո Իսրայելի կառավարությանը համոզեցին տեղափոխել այդ պարիսպն իրենց տարածքից մինչև կանաչ գոտի, որն էլ Իսրայելի ու Պաղեստինի տարածքների միջև միջազգայնորեն ընդունված սահմանն է: Այդ ժամանակից ի վեր Բուդրուսի դիմադրությունը տարածվել է Արևմտյան ափի բոլոր գյուղերում, ինչպես նաև Երուսաղեմի պաղեստինյան մի շարք շրջաններում: Սակայն մամուլը մեծ մասամբ շարունակում է չխոսել այս պատմությունների մասին: Այս լռության արդյունքում Պաղեստինում խաղաղ դիմադրության զարգացումը կարող է կասեցվել կամ ընդհանրապես վերանալ»:

Բռնի և խաղաղ դիմադրություններն ունեն մեկ շատ կարևոր ընդհանրություն. երկուսն էլ յուրատեսակ թատրոն են, որոնք փնտրում են իրենց հանդիսատեսին: Երբ միայն բռնի միջոցառումներ ձեռնարկողներն են անդադար զբաղեցնում թերթերի առաջին էջերն ու գրավում միջազգային ուշադրությունը դեպի պաղեստինյան հարցը, խաղաղ գործողություններ իրականացնող առաջնորդների համար չափազանց դժվար է դառնում բացատրել իրենց հայրենակիցներին, որ քաղաքացիական անհնազանդությունն իրավիճակից դուրս գալու տարբերակ է:

Ուշադրության կարևորությունն, ամենայն հավանականությամբ, դահլիճում նստած ծնողների համար նորություն չէ: Ձեր երեխային զայրույթի պոռթկումը հանդարտեցնելու ամենաարդյունավետ միջոցն այն է, որ դուք պետք է ուշադիր լինեք նրա հանդեպ այն ժամանակ, երբ նա այդ հոգեվիճակում հայտնվում է առաջին անգամ: Այդ վատ տրամադրությունը կարող է հանգեցնել մանկական հոգեբանների բնորոշմամբ «ֆունկցիոնալ պահվածքի», », քանի որ երեխան արդեն հասկացել է, որ նա դրանով կարող է գրավել ծնողների ուշադրությունը: Ծնողները կարող են խրախուսել կամ հավանություն չտալ իրենց երեխաների պահվածքին` կա՛մ ուշադրություն դարձնելով, կա՛մ պարզապես անտեսելով: Մեծահասակների դեպքում իրավիճակը նույնն է: Իրականում, այն փաստը, թե ինչի վրա է միջազգային հանրությունը կենտրոնացնում ուշադրությունը, կարող է մեծապես ազդել անգամ համայնքների և երկրների վրա:

Կարծում եմ, որ Մերձավոր Արևելքում ստեղծված այդ հակամարտության, ինչպես նաև խաղաղության ձգտելու հիմքում ընկած է այն, որ մենք պետք է վերափոխենք այդ խաղաղ գործողությունները ֆունկցիոնալ գործելակերպի, այսպիսով ավելի շատ կենտրոնանալով այսօրվա առաջնորդների խաղաղ դիմադրությունների վրա: Արևմտյան ափի, Գազայի, Արևելյան Երուսաղեմի գյուղերում ֆիլմեր նկարահանելով` ես տեսա, թե այդ ամենի վրա ինչ ազդեցություն կարող է ունենալ անգամ մեկ վավերագրական ֆիլմը:

Ուոլոջահ կոչվող գյուղում, որը շատ մոտ է Երուսաղեմին, համայնքն ուներ նույն Բուդրուսի խնդիրը: Նրանք էլ էին շրջափակման մեջ ընկնելու, զրկվելու էին իրենց տարածքների մեծ մասից, ինչպես նաև դեպի Արևմտյան ափ կամ Երուսաղեմ ազատ մուտք գործելու հնարավորությունից: Մոտ երկու տարի նրանք դիմել էին խաղաղ դիմադրության, սակայն հիասթափվել էին, որովհետև ոչ ոք ուշադրություն չէր դարձրել իրենց: Այդ իսկ պատճառով մենք կազմակերպեցինք մեր ֆիլմի ցուցադրումը: Մեկ շաբաթ անց նրանք անցկացրին բոլոր ժամանակների ամենազանգվածային ու կազմակերպված հավաքը: Նախաձեռնողներն ասում են, որ երբ գյուղացիները տեսան Բ ուդրուսի մասին ֆիլմը, զգացին, որ իրականում գոյություն ունեն այնպիսի մարդիկ, որոնք հետևողական են իրենց աշխատանքում, և սրտացավ: Այսպիսով, նրանք շարունակեցին իրենց գործը:

Իսրայելյան կողմում գոյություն ունի մի նոր շարժում, որը կոչվում է «Սոլիդարիոտ»` եբրայերենից թարգմանաբար «համերաշխություն»: Այս շարժման կողմնակիցներն ընդօրինակում էին Բուդրուսի փորձը՝ որպես աշխատող մեխանիզմ: Նրանք ասում են, որ իսրայելցիները, որոնք նախկինում շատ պասիվ են եղել, ֆիլմը դիտելուց հետո հասկացել են խաղաղ դիմադրության ուժն ու սկսել են համախմբվել: Ուոլոջահի և «Սոլիդարիոտ» շարժման օրինակը ցույց է տալիս, որ նույնիսկ փոքր բյուջեով անկախ ֆիլմը կարող է իր դերն ու նշանակությունն ունենալ խաղաղ դիմադրությունը ֆունկցիոնալ գործելակերպ դարձնելու հարցում: Հիմա պատկերացրե՛ք, թե նրանք ինչպիսի կարևորություն ձեռք կբերեին, եթե ազդեցիկ լրատվամիջոցներն ամեն շաբաթ լուսաբանեին խաղաղ դիմադրության ցույցերը, որոնք տեղի էին ունենում Բիլին, Նիլին, Ուոլոջահ, Երուսաղեմի մոտակա Շեյխ Ջերա և Սիլվան գյուղերում: Այս դեպքում խաղաղ դիմադրության առաջնորդները կդառնային ավելի ճանաչված ու գնահատված, իսկ նրանց գործն` ավելի արդյունավետ:

Կարծում եմ` շատ կարևոր է գիտակցել, որ եթե մենք ուշադրություն չդարձնենք այս ջանքերին, ապա դրանք անտեսանելի կմնան, ասես նման բան երբևէ չի էլ եղել: Սակայն ես իմ աչքերով եմ տեսել ու համոզվել, որ խաղաղ դիմադրությունը կզարգանա, եթե անհրաժեշտ ուշադրություն հատկացվի դրան: Հետևաբար կաճի նաև դրա ազդեցությունն ամբողջ իսրայելա-պաղեստինյան հակամարտության մեջ: Իսկ դա այնպիսի ազդեցություն է, որը կարող է վերջնականապես լուծել այդ իրավիճակը: Այս առաջնորդներն ապացուցել են, որ խաղաղ դիմադրությունը գործում է այնպիսի վայրերում, ինչպիսին Բուդրուսն է: Եկե՛ք մենք էլ ուշադրություն դարձնենք դրանց, որպեսզի ապացուցվի, որ այն ամենուր գործում է:

Շնորհակալություն:

(Ծափահարություններ)