Հելեն Ֆիշերն այն մասին, թե ինչու ենք մենք սիրում ու ստում

Այսօր կցանկանայի խոսել եկող դարի կամ թերևս գալիք 10.000 տարիների երկու խոշորագույն սոցիալական միտումների մասին: Սակայն նախ կցանկանայի խոսել սիրո մասին կատարած իմ հետազոտության մասին, քանի որ վերջինս իմ նորագույն աշխատանքներից է: Ես գործընկերներիս հետ միասին անցկացրեցի ուղեղի սկանավորում ֆունկցիոնալ մագնիսական ռեզոնանսային պատկերահանման մեթոդով (ՄՌՊ): Ուսումնասիրությանը մասնակցում էին 32 հոգի, ովքեր խենթի պես սիրահարված էին: Նրանցից 17-ի սերը փոխադարձ էր, իսկ 15-ինը` անպատասխան: Ուստի կցանկանայի նախ խոսել սրա մասին, ապա անդրադառնալ սիրո թեմային:

<<Սիրե՞լ: Ի՞նչ է դա>>,-- ասել է Շեքսպիրը: Կարծում եմ՝ մեր նախնիները,կամ, ընդհանրապես, մարդ արարածը դեռևս միլիոնավոր տարիներ առաջ խարույկների շուրջ նստած կամ աստղազարդ երկնքի տակ պառկած մտածել է այս հարցի շուրջ: Սկզբում` հիմք ընդունելով վերջին 45 տարիների ուսումնասիրությունները, իհարկե միայն հոգեբանական ուսումնասիրությունները,փորձում էի հասկանալ, թե ինչ է սերն իրենից ներկայացնում ու, ինչպես պարզվեց, երբ սիրահարվում ենք, ի հայտ են գալիս մի շարք առանձնահատուկ երևույթներ: Առաջինը, որ ի հայտ է գալիս, այն է, որ մարդիկ ձեռք են բերում այն, ինչ ես կոչում եմ << հատուկ նշանակություն>>: Մի անգամ մի բեռնատարի վարորդ ինձ ասաց. <<Տիեզերքն ասես ունի նոր կենտրոն, և այդ կենտրոնը Մերի Էնն է>>:

Բերնարդ Շոուն փոքր ինչ այլ մեկնաբանություն է տվել այս ամենին: Նա ասել է. << Սերը երկու կանանց միջև եղած տարբերությունների գերագնահատումն է>>: Եվ իսկապես, հենց այդպես էլ կա: (Ծիծաղ): Սկսում եք ձեր ուշադրության կենտրոնում պահել տվյալ անձին: Միգուցե կարողանում եք թվարկել նրա թերությունները, սակայն շուտով աչք եք փակում այդ թերությունների վրա, ու սկսում մտածել այն մասին, թե ինչն է ձեզ դուր գալիս նրա մեջ: Ինչպես Չոսերն էր ասում. << Սերը կույր է>>:

Ռոմանտիկ սերը հասկանալու համար որոշեցի կարդալ համաշխարհային պոեզիա, ու կցանկանայի մեջբերել 8-րդ դարի չինական մի կարճ բանաստեղծություն, որը լավագույնս է նկարագրում մի տղամարդու, ով մինչև ականջները սիրահարված է մի կնոջ: : Նույնն է, թե խենթորեն սիրահարված լինես մեկին ու մտնես ավտոկայանտեղի: Նրա ավտոմեքենան տարբերվում է մյուս բոլոր մեքենաներից: Նրա գինու գավաթը տարբերվում է ճաշին եղած բոլոր այլ գավաթներից: Իսկ այս դեպքում տղամարդուն ավելի գրավում է բամբուկե ներքնակը:

Ահա թե ինչպես է գրված բանաստեղծության մեջ: Հեղինակի անունը Յան Շեն է. . << Չեմ կարողանում հավաքել բամբուկե ներքնակը: Այն գիշեր, երբ քեզ տուն բերեցի, նայում էի, թե ինչպես էիր տարածվել ներքնակի վրա >>: Եվ այն փաստը, որ տղային գրավում էր բամբուկե ներքնակը, հավանաբար ուղեղում մեծ քանակությամբ դոպամին արտադրվելու արդյունք էր: Նույնը կարող է լինել մեզանից յուրաքանչյուրի դեպքում:

Այնուամենայնիվ, տվյալ անձը ոչ միայն յուրահատուկ է դառնում ու գրավում ձեր ուշադրությունը: Ոչ միայն սկսում եք մեծարել նրան:Այլև ձեռք եք բերում հսկայական էներգիա: Ինչպես պոլինեզիական ցեղախմբից մեկն էր ասել.<< Թվում էր, թե երկնքում եմ սավառնում>>: Գուցե ամբողջ գիշեր չքնեք, կամ մինչ լուսաբաց զբոսնեք: Մեծ հպարտությամբ եք լցվում, երբ ամեն ինչ լավ է ընթանում, և ընդհակառակը, տրամադրությունը կտրուկ անկում է ապրում, երբ իրերն այնքան էլ լավ չեն դասավորվում: Սա հենց իսկական կախվածություն է տվյալ անձից: Ինչպես Նյու Յորքցի մի գործարար ասել էր. <<Այն, ինչ դուր է գալիս նրան, դուր է գալիս նաև ինձ>>: Պարզ է: Ռոմանտիկ սերը շատ պարզ է:

Դառնում եք ծայրաստիճան խանդոտ: Գիտե՞ք, եթե դուք պարզապես քնում եք ինչ-որ մեկի հետ, ընդհանուր առմամաբ, ձեզ չի էլ հուզում, թե նա քնում է մեկ ուրիշի հետ: Բայց հենց սիրահարվում եք, դառնում եք ծայրահեղ սեփականատեր սեռական տեսանկյունից: Կարծում եմ` այս ամենի մեջ մի տեսակ դարվինիստական իմաստ կա թաքնված: Իսկ այդ իմաստը կայանում է երկու անձանց միջև ուժեղ կապի հաստատման ու միասին երեխաներ ունենալու մեջ:

Սակայն սիրո հիմնական հատկանիշներից մեկը տենչն է. ուժեղ տենչը` լինելու սիրած անձնավորության հետ` ոչ միայն սեռական, այլև էմոցիոնալ առումով: Դուք իհարկե կնախընտրեիք ձեր սիրած անձնավորության հետ հայտնվել միևնույն անկողնում, սակայն, միևնույն ժամանակ հաճելի կլիներ, որ նա զանգահարեր ձեզ, ինչ-որ տեղ հրավիրեր, ասեր, որ սիրում է ձեզ: Մյուս հիմնական հատկանիշներից մեկն էլ շարժառիթն է: Ուղեղի շարժիչը միանում է, ու դուք սկսում եք տենչալ նրան:

Եվ վերջին, բայց ոչ պակաս կարևոր հատկանիշներից է կախվածությունը: Ուղեղի սկանավորման ընթացքում այս մարդկանց տալիս էի տարաբնույթ հարցեր: Բայց հիմնականում հետևյալ հարցն էի ուղղում. << Օրվա քանի՞ տոկոսն եք մտածում ձեր սիրած անձնավորության մասին>>: Եվ, իհարկե, լսում էի հետևյալ պատասխանը. << Օր ու գիշեր: Չեմ կարող չմտածել նրա մասին>>:

Իսկ վերջին հարցին շատ զգույշ էի վերաբերվում, քանի որ հոգեբան չէի: Երբեք չեմ աշխատել մարդկանց հետ տրավմատիկ իրավիճակներում: Վերջին հարցս այսպիսին էր. << Պատրա՞ստ եք հանուն նրա զոհաբերել ձեր կյանքը>>: Եվ բոլորն այնպես էին միանշանակ պատասխանում <<ԱՅՈ>>, ասես նրանց խնդրել էի ընդամենը աղը փոխանցել: Ես ուղղակի ապշած էի:

Այսպիսով, մենք սկանավորեցինք բոլորի ուղեղն այն ընթացքում, երբ նրանք մեկ նայում էին սիրելիի, մեկ էլ որևէ չեզոք լուսանկարի, բայց արանքում նրանց ուշադրությունը շեղող առաջադրանք էինք տալիս: Այսինքն՝ կարողացանք ուսումնասիրել ուղեղը թե՛ ակտիվ, և թե՛ պասիվ վիճակում: Ու այդ ընթացքում ուղեղի տարբեր հատվածներում ակտիվություն նկատեցինք: Անշուշտ, ամենակարևոր հատվածներից մեկն ուղեղի այն հատվածն էր, որն ակտիվանում է կոկաինի մեծ չափաբաժին ընդունելուց հետո: Եվ իսկապես, հենց այդպես էլ կա:

Ու ես սկսեցի հասկանալ, որ ռոմանտիկ սերը զգացմունք չէ: Իրականում, միշտ կարծել եմ, որ այն զգացմունքների շղթա է, որ ձգվում է հուսահատությունից մինչև հպարտություն: Բայց, փաստորեն, այն դրայվ է: Եվ սա գալիս է ուղեղի շարժիչից, ուղեղի պահանջող, տենչացող հատվածից: Նույնն է, երբ շոկոլադի սալիկը ձգում է ձեզ, կամ երբ պաշտոնի բարձրացում եք ուզում աշխատանքի վայրում: Այս ամենը կապված է ուղեղի շարժիչի ` դրայվի հետ:

Կարծում եմ, որ, իրականում, այն սեռական գրավչությունից էլ հզոր է: Տեսեք, եթե ցանկանում եք քնել մեկի հետ և ձեզ մերժում են՝ ասելով. << Շնորհակալություն, պետք չէ>>, թերևս ինքնասպանություն չեք գործի ու չեք ընկնի կլինիկական դեպրեսիայի մեջ: Բայց, անշուշտ, ամբողջ աշխարհում մարդիկ, ովքեր մերժվում են սիրո հարցում, ինքնասպանություն են գործում: Մարդիկ ապրում են հանուն սիրո: Սպանում են հանուն սիրո: Եվ, իհարկե, մեռնում են հանուն սիրո: Նրանք ստեղծել են սիրուն նվիրված երգեր, բանաստեղծություններ, վեպեր, քանդակներ, կտավներ, առասպելներ ու լեգենդներ: Ավելի քան 175 երկրներում մարդիկ իրենց հետքն են թողել ուղեղի հսկայական համակարգի վրա: Ես այն կարծիքին եմ հանգել, որ մարդու ուղեղը Երկիր մոլորակի վրա գոյություն ունեցող ամենազարգացած համակարգն է, որը հանդիսանում է թե՛ ուրախության, և թե՛ տխրության հզոր աղբյուր:

Ու ես նաև եկել եմ այն եզրակացությանը, որ դա ուղեղի երեք, միմյանցից բոլորովին տարբեր համակարգերից մեկն է, որի հիմքում ընկած է զուգավորումն ու վերարտադրությունը: Առաջինը սեռական ցանկությունն է. սեռական հաճույքի տենչը: . Հ. Օդենը սա անվանել է << նյարդային անդիմադրելի ցանկություն>>, և, իսկապես, այն շարունակ հիշեցնում է իր մասին, ինչպես քաղցը: Երկրորդը ռոմանտիկ սերն է: Սա պայմանավորված է վաղ անցյալում թողած սիրո հանդեպ ունեցած ուրախությամբ ու տենչանքով: Իսկ երրորդը կապվածությունն է, խաղաղության ու ապահովության զգացումն է, որ զգում եք ձեր կողակցի կողքին:

Կարծում եմ՝ սեռական ձգողությունը ստեղծվել է նրա համար, որ մենք դուրս գանք, մեզ համար հարմար կողակից գտնենք: Դա կարող եք նույնիսկ զգալ մեքենա վարելիս: Եվ պարտադիր չէ, որ այն ուղղված լինի հատուկ որևէ մեկին: Կարծում եմ՝ ռոմանտիկ սերը ի հայտ է եկել, որպեսզի զուգավորման գրավչությունը ընկնի միայն մեկի ուսերին՝ դրանով իսկ խնայելով ժամանակն ու զուգավորման ուժերը: Իսկ կապվածությունն ի հայտ է եկել կողակցին հանդուրժելու համար: (Ծիծաղ) Այնքան ժամանակ, մինչև գոնե միասին կկարողանաք երեխային մեծացնել:

Հենց այսպիսի նախաբանով էլ ուզում եմ սկսել սոցիալական երկու հիմնական միտումների քննարկումը: Դրանցից առաջինն ունի առնվազն 10.000 տարվա, իսկ երկրորդը՝ 25 տարվա պատմություն: Այս երկուսն էլ իրենց ազդեցությունն ունեն ուղեղի երեք տարբեր համակարգերի վրա` սեռական ցանկություն, ռոմանտիկ սեր և կողակցի հանդեպ ունեցած կապվածություն:

Նախ կանայք սկսել են աշխատել. նրանք իրենց ակտիվ մասնակցությունն ունեն աշխատանքային շուկայում : Միացյալ Ազգերի ժողովրդագրական տարեգրքում 150 համայնքից ուսումնասիրել եմ 130-ը: Եվ 130-ից 129-ի դեպքում կանայք ոչ միայն մուտք են գործել աշխատանքային շուկա, այլև շատ դանդաղ, բայց աստիճանաբար վերանում է տնտեսական, առողջապահական և կրթական ոլորտներում կանանց և տղամարդկանց միջև գոյություն ունեցող անհավասարությունը: Այս ընթացքը շատ դանդաղ է:

Երկիր մոլորակի վրա գոյություն ունեցող յուրաքանչյուր ուղղություն ունի այսպես կոչված հակաուղղություն: Մենք բոլորս էլ գիտենք այդ մասին, այդուհանդերձ, գոյություն ունի արաբական մի լավ ասացվածք. << Շունը հաչում է, իսկ քարավանը շարունակում է իր ճանապարհը>>: Եվ, իսկապես, քարավանը առաջ է շարժվում: Կանայք նորից մուտք են գործել աշխատանքային շուկա: Ես ասում եմ <<նորից>>, որովհետև դա նորություն չէ: Միլիոնավոր տարիներ առաջ Աֆրիկայի արոտավայրերում կանանց աշխատանքի բնույթը եղել է բանջարեղեն հավաքելը: Նրանք տուն են վերադարձել` իրենց հետ բերելով ընթրիքի 60-ից 80 տոկոսը: Կրկնակի եկամուտ ունեցող ընտանիքները շատ տարածված էին: Իսկ կանանց ընդունում էին տնտեսական, սոցիալական և սեռական առումներով կայացած, այնպես ինչպես տղամարդկանց էին ընդունում: Ինչ-որ առումով կարելի է ասել, որ մենք առաջ ենք գնում դեպի անցյալ:

Այնուհետև ի հայտ եկավ կնոջ ամենաչստացված հայտնագործությունը`գութանը: Գութանի օգնությամբ գյուղատնտեսության վարումը էլ ավելի նշանակալի դարձրեց տղամարդու դերը: Կանայք այլևս կորցրեցին հավաքողի իրենց հին մասնագիտությունը, սակայն արդյունաբերական և հետարդյունաբերական հեղափոխությունից հետո նրանք կրկին վերադարձան աշխատանքային շուկա: Կարճ ասած՝ կանայք կրկին ձեռք են բերում հասարակական կարգավիճակ, որն ունեին միլլիոնավոր տարիներ, 10.000 տարի, 100.000 տարի առաջ: Մենք ականատեսն ենք դառնում մարդկության պատմության ամենահրաշալի ավանդույթներից մեկին: Եվ դա կունենա իր ազդեցությունը:

Սովորաբար, ես մի հսկայական դասախոսություն եմ կարդում գործարար հասարակության վրա կնոջ թողած ազդեցության մասին: Հիմա կսահմանափակվեմ մի քանի մեկնաբանություններով, այնուհետև կանցնենք սեքսի և սիրո թեմային: Գոյություն ունի գենդերային անհավասարություն: Սովորաբար նրանք, ովքեր կարծում են, թե տղամարդն ու կինը նման են, երբևէ երեխաներ չեն ունեցել: Չգիտեմ, թե որտեղից է ի հայտ եկել այն համոզմունքը, որ կանայք և տղամարդիկ նման են իրար: Անշուշտ, կան նմանություններ, բայց տարբերություններն այնքան շատ են, որ մենք նման լինել չենք կարող:

Մենք-ինչպես Թեդ Հյուն է ասել. <<Կարծում եմ, մենք ստեղծվել ենք որպես երկու ոտք: Մենք հարկավոր ենք միմյանց, որպեսզի առաջ շարժվենք>>: Սակայն ժամանակի ընթացքում մեր ուղեղը տարբեր կերպ է զարգացել: Եվ աստիճանաբար ավելի ու ավելի շատ է նկատվում գենդերային տարբերությունները: Ես կնշեմ դրանցից մի քանիսը, ապա կանդրադառնանք վերը նշված թեմային: Դրանցից մեկը կանանց`բանավոր հաղորդակցության հմտություններն են: Կանայք ունեն խոսելու հմտություններ:

Կանանց` արագ ճիշտ բառեր գտնելու և արտաբերելու ունակությունը կրկնապատկվում է դաշտանային ցիկլի ժամանակ, երբ էստրոգեն հորմոնը հասնում է իր գագաթնակետին: Սակայն նույինսկ ցիկլի ընթացքում կանայք իրենց ավելի լավ են դրսևորում, քան տղամարդիկ: Կանայք ունեն խոսելու հմտություն: Նրանք դա կիրառել են միլիոնավոր տարիներ շարունակ: Բառերը եղել են կանանց գործիքները: Նրանք այսպես գրկել են երեխաներին, փորձել համոզել նրանց, սովորեցնել, դաստիարակել, ու այդ ամենը հենց բառերի շնորհիվ: Անշուշտ, կանայք հզոր ուժ են:

Նույնիսկ այնպիսի վայրերում, ինչպիսիք Հնդկաստանն ու Ճապոնիան է, որտեղ կանայք այնքան էլ հաճախ չեն հանդիպում ընդհանուր աշխատաշուկայում, նրանք ակտիվորեն զբաղվում են լրագրությամբ: Հեռուստատեսությունը կարծես մի համընդհանուր խարույկ լինի: Բոլորս նստած ենք խարույկի շուրջ, և այն ձևավորում է մեր գիտակցությունը: Գրեթե միշտ, երբ հեռուստատեսությամբ ելույթ ունենալու համար ինձ զանգահարում են, այսինքն, երբ զանգահարում է պրոդյուսերը, որպեսզի նախապես քննարկենք իմ ելույթը, նա միշտ կին է լինում: Սոլժենիցինը մի առիթով ասել է. << Մեծ գրողը ունենալը հավասար է երկրորդ կառավարություն ունենալուն>>:

Այսօր ամերիկյան գրողների 50 տոկոսը կազմում են կանայք: Սա կանանց այն բազմաթիվ առանձնահատկություններից մեկն է, որով նրանք ծառայում են աշխատանքային շուկային: Կանայք ունեն վերահսկողություն հաստատելու, բանակցություններ վարելու անհավատալի ունակություններ: Նրանց մոտ ուժեղ զարգացած է երևակայությունը: Հիմա արդեն գիտենք, թե ուղեղի որ հատվածներն են պատասխանատու երևակայության և երկարաժամկետ պլանավորման համար: Նրանք հակված են ավելի գլոբալ մտածելու : Շնորհիվ նրա, որ կանանց ուղեղն ավելի ամբողջական է, նրանք կարողանում են վերլուծել ավելի մեծ ծավալի տեղեկատվություն, հաշվարկել ավելի բարդ քայլեր, ավելի շատ տաբերակներ ու լուծումներ գտնել: Նրանք ավելի իրավիճակային են, ավելի ամբողջական մտածողներ, այդ իսկ պատճառով էլ ես կանանց կոչում եմ գլոբալ մտածողներ:

Մինչդեռ տղամարդիկ հրաժարվում են այն ամենից, ինչ կարծում են պետք չէ իրենց, կենտրոնանում են այն ամենի վրա, ինչով զբաղված են տվյալ պահին, և մտածում են փուլ առ փուլ: Երկու դեպքում էլ լավ մտածելակերպ է: Եվ դրանք երկուսն էլ անհրաժեշտ է զարգացնել: Իրականում, աշխարհում հանճարեղ տղամարդկանց թիվը ավելի շատ է: Սակայն, միևնույն ժամանակ, հիմար տղամարդկաց թիվն էլ է գերակշռում: (Ծիծաղ) Երբ տղամարդու ուղեղն աշխատում է, այն շատ լավ է աշխատում: Ու ես կարծում եմ, որ մենք մուտք ենք գործում ավելի միասնական հասարակություն, որտեղ թե՛տղամարդկանց, և թե՛կանանց տաղանդները ակնհայտ կդառնան, կգնահատվեն ու կկիրառվեն:

Սակայն այն փաստը, որ կանայք մուտք են գործում աշխատանքային շուկա, էապես ազդում է սեքսի, ռոմանտիկ սիրո և ընտանեկան կյանքի վրա: Կանայք, հիմնականում, սկսում են ի ցույց դնել իրենց գրավչությունը: Ինձ միշտ ապշեցնում է, երբ մարդիկ մոտենում են ինձ ու ասում. << Ինչու՞ են տղամարդիկ այդքան դավաճան>>: Իսկ ես պատասխանում եմ. <<Ինչու՞ եք կարծում, որ տղամարդիկ ավելի շատ են դավաճանում, քան կանայք>>: << Դեե.. որովհետև տղամարդիկ ավելի թեթևամիտ են>>: Իսկ ես պատասխանում եմ. <<Իսկ ի՞նչ եք կարծում, ու՞մ հետ են քնում այդ բոլոր տղմարդիկ: Պարզ մաթեմատիկա է>>: (Ծիծաղ)

Ամեն դեպքում: Արևմուտքում կանանց մոտ ավելի վաղ է սկսվում սեռական կյանքը, նրանք ավելի շատ զուգընկերներ են ունենում, չեն զղջում դրա համար, ուշ են ամուսնանում, քիչ երեխաներ են ունենում, անհաջող ամուսնության դեպքում ամուսնալուծվում են ու կրկին ամուսնանում: Մենք ուսումնասիրում ենք կանացի գրավչության հետզհետե աճող դրսևորումները: Եվ իրոք, հերթական անգամ անդրադառնանում ենք սեռական գրավչությանը և տեսնում, որ միլլիոնավոր տարիներ առաջ`Աֆրիկայի դաշտերում, դեռևս գոյություն ուներ այդ սեռական գրավչություն կոչվածը:

Եկեք նաև անդրադառնանք հին ժամանակների ամուսնական կյանքի հավասարությանը: Ասում են 21-րդ դարը լինելու է այսպես կոչված <<սիմետրիկ ամուսնության>>, կամ << մաքուր ամուսնության>>, կամ << բարեկամական ամուսնության>> դարաշրջան: Սա ամուսնություն է հավասարների միջև, որը զարգանում է ըստ մարդկային ոգուն հիանալի համապատասխանող սխեմայի:

Մենք նաև ռոմանտիկ սիրո աճ ենք գրանցում: Ամերիկացի կանանց 91 տոկոսը և տղամարդկանց 86 տոկոսը երբեք չէին ամուսնանա մեկի հետ, ում իրենք սիրահարված չէին, անգամ եթե նա օժտված էր իրենց նախընտրած հատկանիշներով: Ըստ 37 համայնքներում իրականացրած ուսումնասիրությունների, մարդիկ ամբողջ աշխարհում ուզում են սիրահարված լինել այն անձնավորությանը, ում հետ պետք է ամուսնանան: Եվ, իսկապես, պլանավորված ամուսնությունները մնում են անցյալում:

Կարծում եմ՝ համաշխարհային երկրորդ միտումին զուգընթաց, ամուսնություններն ավելի կայուն կդառնան: Առաջին միտումն այն էր, որ կանայք վերադառնում են աշխատաշուկա, երկրորդը` երկրագնդի բնակչությունը ծերանում է: Ասում են, ներկայումս Ամերիկայում միջին տարիքը պետք է համարվի մինչև 85 տարեկանը: Իբրև թե 76ից 85 տարիքային խմբի մարդկանց 40 տոկոսը չի տառապում ոչ մի հիվանդությամբ: Այնպես որ, մենք ականատեսն ենք դառնում <<միջին տարիք>> հասկացության ընդլայնմանը:

Գրքերիցս մեկի համար կատարած ուսումնասիրության համար թվով 58 համայնքում ծանոթացա ամուսնալուծությունների վիճակագրությանը: Պարզվում է, որքան մարդը մեծանում է, այնքան քիչ է ամուսնալուծության հավանականությունը: Այնպես որ, այս պահին Ամերիկայում ամուսնալուծությունների թիվը կայուն է, և նույնիսկ նվազում է: Նույնիսկ կարող եմ ասել, վիագրան, որ փոխարինում է էստրոգեն հորմոնին, և գայթակղիչ կանայք երբեք այսքան հետաքրքիր չեն եղել, որքան հիմա են: Պատմության մեջ կանայք դեռ այսքան կրթված, հետաքրքիր ու ընդունակ չեն եղել: Եվ ես իսկապես կարծում եմ, որ եթե մարդկության պատմության մեջ կա երջանիկ ամուսնությունների ժամանակ, ապա այդ ժամանակը հիմա է:

Սակայն, այս ամենի հետ մեկտեղ կան նաև դժվարություններ: Ուղեղի այս երեք համակարգերը՝ կիրք, սեր, կապվածություն, միշտ չէ, որ համընկնում են: Դրանք պարզապես կարող են համընկնել, ինչպես նաև կարող են չհամընկնել: Այդ իսկ պատճառով <<պարզապես սեքսն>>այնքան էլ պարզ երևույթ չէ: Օրգազմի ժամանակ մեծ քանակությամբ դոպամին է արտադրվում: Դոպամինը ուղղակիորեն կապված է ռոմանտիկ սիրո հետ, այնպես որ, կարող ես սիրահարվել ցանկացածին, ում հետ քնում ես: Օրգազմի ժամանակ արտադրվում է նաև օկսիտոցին և վազոպրեսին, որն էլ արտահայտվում է կապվածության դեպքում: Այսինքն՝ կարող եք մշտագո միասնության զգացում ունենալ մեկի հետ, ում հետ պարզապես զբաղվել եք սիրով:

Սակայն ուղեղի այս երեք համակարգերը ` կիրք, սեր, կապվածություն, միշտ չէ, որ փոխկապակցված են: Դուք կարող եք խորը կապվածություն զգալ ձեր մշտական զուգընկերոջ նկատմամբ և միևնույն ժամանակ սիրահարված լինել մեկ ուրիշին, և բուռն տենչալ մեկին, որի հանդեպ ոչ կապվածություն եք զգում, ոչ էլ սիրահարված եք: Կարճ ասած՝ մենք կարող ենք միաժամանակ սիրել մի քանի հոգու: Իրականում, կարող ենք գիշերը պառկել անկողնում և սուզվել խորը զգացմունքների մեջ: Մեկի հանդեպ խորը կապվածություն, մյուսի հանդեպ լուրջ ռոմանտիկ սեր: Այնպես որ, կարծում եմ, որ մենք ծնված ենք երջանիկ լինելու համար: Մենք էլ կենդանիների նման ստեղծվել ենք, որ բազմանանք: Կարծում եմ երջանկությունը մեր չարչարանքների տված պտուղն է: Եվ, այնուամենայնիվ, մենք կարող ենք լավ հարաբերություններ կառուցել:

Ելույթիս վերջում ցանկանում եմ երկու բան ասել: Մեկը անհանգստությունն է, որովհետև ես շատ անհանգստացած եմ, մյուսը մի հիանալի պատմություն է: Անհանգստությունս կապված է հակադեպրեսանտների հետ: Ամերիկայում ամեն օր ավելի քան 100մլն հակադեպրեսանտների դեղատոմ է դուրս գրվում: Ու այդ դեղամիջոցները լայն կիրառում են գտել: Դրանք տարածվում են ամբողջ աշխարհով: Մի կնոջ գիտեմ, ով 13 տարեկանից ընդունում է սերոտոնին պարունակող հակադեպրեսանտ: Հիմա նա 23 տարեկան է: Իսկ նա ընդունում է այդ դեղահաբերը սկսած 13 տարեկանից:

Ես ոչինչ չունեմ այն մարդկանց դեմ, ովքեր կարճ ժամանակով օգտագործում են նման դեղահաբեր, եթե իհարկե, անցել են սարսափելի իրադարձությունների միջով: Ցանկանում են կամ ինքնասպանություն գործել, կամ մարդասպանություն: Այս դեպքում ես ինքս դա խորհուրդ կտայի: Սակայն ԱՄՆ-ում օրեցօր ավելի ու ավելի է աճում այն մարդկանց թիվը, ովքեր օգտագործում են նման դեղահաբեր: Իրականում, այս դեղահաբերը բարձրացնում են օրգանիզմում սերոտոնինի մակարդակը: Իսկ դրա մակարդակը բարձրացնելով, հակադեպրեսանտները ճնշում են դոպամինի արտադրությունը: Սա բոլորին է հայտնի: Դոպամինը անմիջականորեն կապված է ռոմանտիկ սիրո հետ: Դեղահաբերը ոչ միայն խոչընդոտում են դոպամինի արտադրությանը, այլև սպանում են սեռական ցանկությունը: Իսկ սեռական ցանկությունը սպանելով` սպանում ենք նաև օրգազմը: Օրգազմը սպանելու արդյունքում կասեցնում ենք այն միացությունների հոսքը օրգանիզմ, որով պայմանավորված է կապվածությունը: Այս ամենը փոխկապակցված է ուղեղի հետ: Եվ երբ միջամտում ենք ուղեղի մի համակարգում, միջամտում ենք նաև մյուսում: Ուզում եմ պարզապես ասել, որ կյանքն առանց սիրո մռայլ է:

Իսկ հիմա. (Ծափահարություններ) Շնորհակալ եմ: Ուզում եմ ելույթս ամփոփել նախ հետևյալ պատմությամբ և ապա մի փոքր դիտողությամբ: Վերջին 30 տարվա ընթացքում ուսումնասիրում եմ ռոմանտիկն սերը, սեքսն ու կապվածությունը: Ես երկվորյակ եմ, և ինձ միշտ հետաքրքրել է, ինչու ենք մենք բոլորս իրար նման: Ինչու ենք ես և դուք իրար նման: Ինչու են իրաքցիները, ճապոնացիները, ավստրալական աբորիգենները և Ամազոն գետի ափին բնակվող մարդիկ բոլորն իրար նման:

Մոտ մեկ տարի առաջ օն-լայն ծանոթությունների Match.com կայքը ինձ դիմեց և խնդրեց, որ ինքս էլ ծանոթությունների կայք ստեղծեմ: Ես ասացի.<< Բայց ես ոչինչ չգիտեմ անձնական որակների մասին,հասկանում եք: Ոչինչ չգիտեմ: Վստահ եք, որ ճիշտ մարդու եք դիմել>>: Նրանք ասացին. <<Այո>>: Սա ստիպեց ինձ մտածել, ինչու ենք մենք սիրահարվում հենց տվյալ անձնավորությանը, և ոչ թե ուրիշին:

Ու դա իմ ներկայի ծրագիրն է: Այն կներառվի իմ հաջորդ գրքում: Կան բազմաթիվ պատճառներ, թե ինչու ենք սիրահարվում մեկին, և ոչ թե մյուսին: Շատ կարևոր է ժամանակի գործոնը: Մոտիկության, առեղծվածի գործոնը: Մենք սիրահարվում ենք մեկին, ով մեզ հանելուկային է թվում, քանի որ վերջինս նպաստում է ուղեղում դոպինի արտադրությանը ու , երևի, ստիպում սիրահարվել: Մենք սիրահարվում ենք նրանց, ովքեր համընկնում են ինչպես ես եմ կոչում <<սիրո քարտեզին>>, որտեղ անգիտակցաբար նշված են հատկանիշներ, և որոնք աճում են մեր մեծանալու հետ մեկտեղ: Եվ ես կարծում եմ, որ մեզ ձգում են այն մարդիկ, ովքեր ինչ- որ կերպ նպաստում են մեր ուղեղի կազմավորմանը: Սա այս ծրագրում կատարած իմ ներդրումն է:

Ուզում եմ ձեզ մի պատմություն պատմել: Շարունակ ձեզ պատմում էի սիրո կենսաբանության մասին: Ուզում էի նաև փոքր-ինչ խոսել սիրո մշակույթի, նրա կախարդանքի մասին: Այս պատմությունը ինձ պատմել է մեկը, ով լսել է մեկ ուրիշից: Մի խոսքով սա շատ մոտ է իրականությանը: Այն պատահել է մի ասպիրանտի հետ: Ես աշխատում եմ Ռեթջերսում, իսկ երկու գործընկերներս՝Ստոնիբրուկում: Հենց այստեղ ենք մենք իրականցնում մագնիսական ռեզոնանսային պատկերահանումը:

Ասպիրանտը խենթորեն սիրահարված էր համակուրսեցուն, սակայն այդ սերը փոխադարձ չէր: Նրանք միասին մասնակցելու էին Պեկինում անցկացվող համաժողովի: Մեր ուսումնասիրություններից նա բացահայտել էր, որ, եթե սուր զգացողություններ ապրի որևէ մեկի հետ, ապա ուղեղում դոպամինը քանակը կբարձրանա: Եվ թերևս դրանով ուղեղին կստիպի սիրահարվել: (Ծիծաղ) Ուստի որոշեց փորձել կյանքի գիտությունը և աղջկան հրավիրեց ռիկշայով զբոսնելու:

Իհարկե ես երբեք չեմ զբոսնել ռիկշայով, բայց ինչպես պարզվեց, նրանք շրջանցում էին բոլոր ավտոբուսներին և բեռնատարներին, և շատ խենթ, աղմկոտ, ու զվարճալի զբոսանք է եղել: Ուստի մտածել է, թե այս ամենը կբարձրացնի դոպամինի քանակը ուղեղում, ու աղջիկը կսիրահարվի իրեն: Այսպես նրանք գնում են, աղջիկը պինդ բռնվել է տղայից, ժպտում է, մի խոսքով ամեն ինչ հիասքանչ է: Մեկ ժամ անց, երբ իջնում են ռիկշայից, աղջիկը քաշում է ձեռքերն ու ասում. <<Հրաշալի էր: Ռիկշայի վարորդը շատ գայթակղիչ էր>>: (Ծիծաղ) (Ծափահարություններ)

Սիրո մեջ կա կախարդանք: Սակայն ուզում եմ ավարտել հետևյալով. միլիոնավոր տարիների ընթացքում մենք ձեռք ենք բերել երեք հիմնական կարիք. սեքս, սեր և կապվածություն մեր զուգընկերոջ հանդեպ: Այս օղակները խորապես ընկղմված են մեր ուղեղի մեջ: Դրանք ապրելու են այնքան ժամանակ, քանի դեռ ապրում է մարդկային ցեղը այս, (Ծափահարություններ) ինչպես Շեքսպիրն է ասել, << դատարկ երկրում>>: Շնորհակալություն: (Ծափահարություններ)