Ապաքինում սեպտեմբերի տասնմեկից հետո. Մայրեր, որոնք գտան ներում , ընկերություն

Ֆիլլիս Ռոդրիգես. Մենք այսօր այստեղ ենք, քանի որ ունենք մի բան, որը շատերը համարում են անսովոր ընկերություն: Ու դա, իրոք, այդպես է: Այնուամենայնիվ, հիմա դա մեզ արդեն բնական է թվում:

2001 թվականի սեպտեմբերի 11-ի առավոտյան իմացա, որ որդիս եղել էր Համաշխարհային Առևտրի Կենտրոնում: Հետագա 36 ժամերի ընթացքում մենք դեռ չգիտեինք` նա զոհվել է, թե ոչ: Այդ ժամանակ ամեն ինչ վերագրում էինք քաղաքականությանը: Բոլորս` ամուսինս` Օրլանդոն, ես ու մեր ամբողջ ընտանիքը, անհանգստանում էինք, թե արդյոք ինչպես կպատժի պետությունը մեր որդու մահվան մեղավորին: Ու երբ ես դա տեսա... Միևնույն է, այդ շոկից, այդ ահավոր հարվածից, մեր կյանքի այդ սարսափելի, բառիս բուն իմաստով, պայթյունից հետո անգամ մենք վրեժով չէինք լցված: Երկու շաբաթ անց, երբ Զաքարիաս Մուսսաուին մեղադրանք ներկայացվեց գաղտնի ահաբեկչություն կատարելու վեց կետերով, ու ԱՄՆ կառավարությունը պահանջեց մեղավոր ճանաչելուց հետո նրան մահապատժի ենթարկել, ամուսինս ու ես հրապարակայնորեն դրան դեմ արտահայտվեցինք: Այդ կերպ ու նաև մարդու իրավունքների խմբերի միջոցով մենք հանդիպեցինք մի քանի այլ զոհվածների ընտանիքների ևս:

Լրատվամիջոցներով տեսա Աիշային ելույթ ունենալիս, երբ նրա որդուն մեղադրում էին, ու մտածեցի. «Ի~նչ քաջ կին է: Մի օր, երբ ավելի ուժեղ լինեմ, կուզենամ հանդիպել նրան»: Ես դեռ խոր վշտի մեջ էի, գիտակցում էի, որ դեռ այդքան ուժ չունեմ: Գիտեի, որ մի օր ես նրան կգտնեմ, կամ մենք իրար կգտնենք: Քանի որ, երբ մարդիկ լսում էին, որ տղաս զոհվել է, անմիջապես ցավակցում էին ինձ: Բայց երբ մարդիկ իմանում էին, թե ինչում է Աիշայի որդին մեղադրվում, նրան ոչ ոք չէր կարեկցում: Բայց իրականում նրա տառապանքն իմ ցավին չի զիջում:

Եվ այսպես, մենք հանդիպեցինք 2002 թվականի նոյեմբերին, ու այժմ Աիշան կպատմի, թե դա ինչպես եղավ:

(Թարգմանչուհի) Աիշա էլ-Ուաֆի. Բարի օր, տիկնա'յք և պարոնա'յք: Ես Զաքարիաս Մուսսաուիի մայրն եմ: Ես խնդրել էի Մարդու Իրավունքների Կազմակերպությանը զոհերի ծնողների հետ շփվելու հնարավորություն ընձեռել ինձ: Նրանք ինձ հինգ ընտանիքների հետ ծանոթացրին: Ու ես տեսա Ֆիլլիսին, սկսեցի հետևել նրան: Նա միակ մայրն էր այդ խմբում: Մյուսները եղբայրներ, քույրեր էին: Եվ ես նրա աչքերում կարդացի, որ նա էլ մայր էր` ինձ պես: Ես` որպես մայր, շատ եմ տանջվել: Ամուսնացել եմ 14 տարեկանում: 15 տարեկանում երեխա եմ կորցրել, 16-ում`երկրորդին: Ու Զաքարիասի այս պատմությունն արդեն, իրոք, չափազանց ծանր էր: Ես դեռ տանջվում եմ, քանի որ որդիս, կարելի է ասել, ողջ-ողջ թաղված է: Գիտեմ, որ Ֆիլլիսը դառնորեն սգացել է իր որդու համար: Բայց նա գոնե գիտի, թե որտեղ է տղան: Իսկ իմ որդին… Ես չգիտեմ՝ ուր է նա: Չգիտեմ՝ արդյոք ողջ է, խոշտանգված է: Չգիտեմ՝ նրա հետ ինչ է կատարվել:

Դրա համար էլ որոշեցի պատմել իմ պատմությունը, որ իմ տառապանքը որոշ չափով օգտակար լինի մյուս կանանց համար: Բոլոր կանանց համար, բոլոր մայրերի համար, որոնք կյանք են տալիս. դուք կարող եք փոխհատուցել, կարող եք փոխվել: Որոշումը մերն է, որովհետև մենք կին ենք, որովհետև սիրում ենք մեր զավակներին: Մենք պիտի ձեռք ձեռքի տանք ու միասին փորձենք մի բան անել: Դա դեմ չէ կանանց, դա մեզ ` կանանց համար է, մեր երեխաների համար: Ես դեմ եմ բռնությանը, դեմ եմ ահաբեկչությանը: Ես դպրոցներ եմ գնում ու զրուցում եմ երիտասարդ մահմեդական աղջիկների հետ` հորդորելով, որ նրանք չամուսնանան իրենց կամքին հակառակ, շատ երիտասարդ հասակում: Ու եթե ինձ հաջողվի փրկել երիտասարդ աղջիկներից թեկուզ մեկին և թույլ չտալ, որ նա ամուսնանա ու տառապի, ինչպես ես եմ տառապել, ուրեմն ես բարի գործ արած կլինեմ: Դրա համար եմ այստեղ` ձեր առջև կանգնած:

Ֆ. Ռ.- Կուզենայի ասել, որ Աիշայից շատ բան եմ սովորել` սկսած մյուս ընտանիքների անդամների հետ մեր առաջին հանդիպման օրից. դա շատ գաղտնի հանդիպում էր, անվտանգության աշխատակիցների հսկողությամբ, քանի որ 2002 թվականի նոյեմբերն էր ու անկեղծ ասած, մենք` այդ ընտանիքների անդամներս, վախենում էինք այդ շրջանում երկրում տիրող «գերհայրենասիրությունից»: Մենք բոլորս այնքան հուզված էինք. «Ինչու՞ է նա ուզում հանդիպել մեզ»: Նա էլ էր հուզվում. «Մենք ինչու՞ էինք ուզում հանդիպել նրան»: Ի՞նչ էր մեզ պետք իրարից: Նախքան միմյանց անունները կամ որևէ այլ բան իմանալը, մենք գրկել էինք իրար ու հեկեկում էինք: Հետո նստեցինք, շրջան կազմեցինք. մեզ օգնում ու աջակցում էին մարդիկ, որոնք նման հաշտեցման փորձ արդեն ունեին: Եվ Աիշան սկսեց՝ ասելով. «Ես չգիտեմ` որդիս մեղավոր է, թե անմեղ, բայց ուզում եմ ասել ձեզ, թե որքան եմ ցավում ձեր ընտանիքների հետ կատարվածի համար: Ես գիտեմ` տառապանքն ինչ է, ու գիտակցում եմ, որ եթե հանցագործություն է կատարվել, ուրեմն մեղավորը պետք է արդարացի դատվի ու պատժվի»: Եվ նրա այս խոսքերն ազդեցին մեզ վրա, ու կուզենայի ասել, որ դրանք կոտրեցին սառույցը: Հետո բոլորս պատմեցինք մեր պատմություններն ու սկսեցինք հասկանալ իրար՝ ուղղակի որպես մարդիկ: Մինչ երեկո` ճաշից երեք ժամ անց, թվում էր, թե մի ամբողջ հավերժություն ճանաչում էինք իրար:

Գիտե՞ք ինչ եմ սովորել նրանից... կին, ով կարող է այդքան մեծահոգի լինել ներկա իրավիճակների մեջ ու այն ամենի մեջ, ինչ կատարվել էր, ու դեռ պիտի կատարվեր նրա որդու հետ, ու, ընդհանրապես, նրա ամբողջ կյանքը: Երբեք չէի հանդիպել մեկին, ով նման ծանր կյանք էր ունեցել` ապրելով բոլորովին այլ մշակույթում, այլ միջավայրում: Ու ես զգում եմ, որ մեր միջև յուրահատուկ կապ կա, որը ես շատ եմ գնահատում: Կարծում եմ՝ դա նույնն է, ինչ մեկից վախենալը, բայց դեպի նա քայլ անելուց հետո ասելը. «Հեյ, ամեն ինչ այդքան էլ դժվար չէր: Է՞լ ում կարող եմ հանդիպել, որին չեմ ճանաչում, կամ որից այդքան տարբերվում եմ»:

Այսպիսով, Աիշա', մի երկու խոսք կասե՞ս՝ որպես ամփոփում: Որովհետև մեր ժամանակը սպառվել է:

(Ծիծաղ)

(Թարգմանչուհի) Ա. Ու. Կուզենայի նշել, որ մենք պետք է փորձենք ճանաչել այլ մարդկանց, ուրիշներին: Դուք պետք է մեծահոգի լինեք, ձեր սրտերը պետք է բաց լինեն, դուք պետք է գիտակցաբար մեծահոգի լինեք: Պետք է հանդուրժող լինեք: Պետք է պայքարեք բռնության դեմ: Եվ հույս ունեմ, որ մի օր մենք բոլորս միասին կապրենք խաղաղության մեջ` հարգելով միմյանց: Ահա, թե ինչ էի ուզում ասել:

(Ծափահարություններ)