Lauren Zalaznick: a consciencia da televisión

Vou ser sincera, logo destas incribles charlas e ideas que están a ser expostas, encóntrome na incómoda posición de subir aquí a falarvos sobor a televisión. Todo o mundo ve a televisión. Gústanos. Gústannos algúns aspectos. Aquí en América a xente adóraa. A media que un estadounidense ve a televisión é de case cinco horas ao día. Ben? Hogano eu vivo da televisión, así que para min, é algo loable. Pero a moita xente non lle gusta. Eles, de feito, desprézana. Din que é inútil, e cousas peores, crédeme. A miña nai, cando era nena, chamábaa "a caixa tonta".

A miña intención hoxe non é debatir se existe a televisión boa ou a televisión má; a miña idea hoxe é dicirvos que acho que a televisión ten consciencia. Se penso que a televisión ten consciencia é porque acho que a televisión reflicte directamente as necesidades morais, políticas sociais e emocionais establecidas na nosa nación... a televisión é como difundimos actualmente todo o noso sistema de valores. Todo iso é intrínseco aos humanos e súmase á nosa idea da consciencia.

Hoxe non falamos de televisión boa ou má. Falamos sobor televisión popular. Falamos dos dez programas con maior índice de audiencia durante un período de 50 anos. Como ese índice reflicte non só o que escoitastes, que é a idea do noso inconsciente social e colectivo, se non tamén, como eses dez programas durante cincuenta anos reflicten a idea da nosa consciencia social? Como evoluciona a televisión ao longo do tempo, e que di isto sobor a nosa sociedade?

Pasando ao tema da evolución, dende unha bioloxía básica, se callar lembredes que o reino animal, incluíndo os humanos, ten catro instintos primarios básicos. Alimentación, relacións, poder, e o desexo de posuir. Como humanos, o que hai que lembrar é que nos desenvolvimos, evolucionamos co tempo ata suavizarmos ou dominarmos eses instintos animais básicos. Temos a capacidade de rir e chorar. Sentimos temor, compaixón. Isto non é así no reino animal. A outra cousa sobor os seres humanos é que amamos o entretemento. Encántanos ver a televisión. Isto é algo que nos diferencia claramente do mundo animal. Aos animais pode que lle guste xogar, pero non se entreteñen mirando.

Así que pretendo descubrir o que se entende a partir desta relación exclusiva dos humanos entre os programas de televisión e a consciencia humana. Por que o entretemento evolucionou así? A miúdo imaxínoo coma os debuxos do demo e o anxo sentados nos nosos ombros. A televisión funciona coma a nosa consciencia, tentándonos e recompensándonos ao mesmo tempo?

Para comezarmos a contestar a estas preguntas, fixemos un estudo de investigación. Retrocedemos 50 anos deica a tempada televisiva 1959/60. Fixámonos no top 20 do índice de audiencia que houbo durante 50 anos... miles de programas. Falamos con 3000 persoas case 3600... de entre 18 e 70 anos, e preguntámoslles como se sentían emocionalmente. Como vos sentistes vendo cada un destes programas? Sentistes unha ambigüidade moral? Sentístesvos ultraxados? Ristes? Que significou para vós? Á nosa audiencia de TED, quero dicir que isto levouse a cabo nos Estados Unidos. Pero como podedes ver, estes estados de necesidade emocional son universais. E segundo os feitos, un 80% dos programas máis populares dos EEUU expórtanse ao resto do mundo. Desexo que a nosa audiencia foránea se sinta identificada.

Quero darlle as grazas a dúas persoas antes de pasar á primeira diapositiva: Por terme inspirado mesmo a pensar na idea da consciencia e as trampas que a consciencia nos pode tender no día a día, doulle as grazas ao lexendario rabino, Jack Stern. E polo xeito no que vou presentar os datos, quero darlle as grazas ao recoñecido membro de TED Hans Rosling, a quen vides de ver.

Ben, imos alá. Aquí vedes, dende 1960 deica 2010, os 50 anos do noso estudo. Hai dúas cousas coas que imos comezar o estado de inspiración e o estado de ambigüidade moral, que, para este estudo, definimos a inspiración coma os programas de televisión que me soben o ánimo, que me fan sentir mellor con respecto ao mundo. A ambigüidade moral son os programas nos que non comprendo a diferenza entre ben e mal. Ao principio, vedes que en 1960 a inspiración mantense firme. Por iso vemos a televisión. A ambigüidade moral comeza a ascender. Xusto a finais dos 60, a ambigüidade moral aumenta, e a inspiración baixa. Por que? A crise dos mísiles de Cuba, o asasinato e JFK, o movemento polos dereitos civís, loitas raciais, a guerra do Vietnam, o asasinato de Marthin Luther King e de Bobby Kennedy, o escándalo Watergate. Mirade o que acontece. En 1970 a inspiración desmorónase. A ambigüidade moral despega. Crúzanse, mais Ronald Reagan, un presidente televisivo, está ao mando. Intenta levantar o voo. Pero mirade, non pode: Sida, o Irán-Contra, o desastre do Challenger, Chernobyl. A ambigüidade moral convértese na tendencia dominante dende 1990 ata os seguintes vinte anos.

Botádelle unha ollada a isto. Esta gráfica amosa unha tendencia similar. Mais neste caso, temos a felicidade -a burbulla vermella- o comentario social e a irreverencia en azul e verde. Nesa época en televisión temos "Bonanza", temos "Gunsmoke", temos a "Andy Griffith", e programas nacionais que reflicten felicidade. Vai en aumento. A felicidade abrángao todo. A irreverencia comeza a subir. De socato o comentario social aumenta. Chegamos a 1969 e mirade o que acontece. A felicidade, a irreverencia e o comentario social, non só loitan na nosa sociedade, máis ben existen dous programas, "Gunsmoke" e "Gomer Pyle", que en 1969 son número dous e número tres nos índices. Cal era o número un? A serie hippie socialmente irreverente, "Rowan and Martin's Laugh-In" Todos conviven xuntos. Os espectadores responderon de forma espectacular.

Vexamos este pico verde en 1966 cun medidor de tendencias. Cando escoitedes o termo, éxito sen precedentes, que quer dicir? Quer dicir que na tempada de 1966, os "Smothers Brothers" saíron de ningures. Este foi o primeiro programa que permitíu aos espectadores dicir, "Meu deus, podo comentar o que penso da Guerra do Vietnam, sobre o presidente, a través da televisión"? Iso é o que quere dicir un éxito sen precedentes.

Ben, ó igual ca no último gráfico miren o que acontece. En 1970, a burbulla estoupou. Estoupou. Xa non vemos a televisión por entretemento. O comentario social e a irreverencia ascenderon ao longo dos 70. Agora mirade isto. Quen protagonizou os 70? Norman Lear. Temos "Todo en familia", "Sanford and Son", e o principal programa no top 10 durante toda a década dos 70... "MASH." Nos 50 anos de televisión que estudamos, sete dos 10 programas máis irreverentes saíron durante a Guerra de Vietnam, cinco do top 10 durante a administración Nixon. Só unha xeración, en vinte anos, e descubrimos, ¡vaites! A televisión pode facer iso? Pode facerme sentir iso? Pode cambiarnos? A esta audiencia tan sabia, quero dicirlle que a xente do dixital non inventou os problemas. Archie Bunker foi empurrado fóra da súa butaca xunto co resto de nós hai corenta anos.

Este é outro gráfico. Con outras variables: fantasía e imaxinación, que son programas definidos coma: "evádeme da realidade cotiá" e "faime sentir mellor". Que lle fan fronte ao punto vermello, ó paro, que é unha estatística do Ministerio de Traballo. Verán que cada vez que a fantasía e imaxinación ascenden, coincide cun auxe do paro. Queremos ver programas sobre xente aforrando cartos e no paro? Non. Nos setenta temos a serie líder "A muller biónica" que se catapultou deica o top 10 en 1973, seguido por "O home dos seis millóns de dólares" e "Os anxos de Charlie". Outro pico na década dos oitenta... outro pico de programas sobre control e poder. Que había naqueles programas? Glamorosos e ricos. "Dallas", "Fantasy Island". Unha increíble mostra da nosa psique nacional con feitos rápidos e duros: o paro.

Agora este, o meu gráfico favorito, porque estes son os últimos vinte anos. Esteades ou non no meu gremio, seguro que oístes ou lestes sobre a caída das comedias e o auxe da telerrealidade. Como dicimos neste gremio, o X marca o lugar. Os noventa, a década do humor, series coma "Friends", "Frasier", "Cheers" e "Seinfeld". Todo vai ben, pouco paro. Pero mirade: o X marca o lugar. En 2001, en setembro de 2001, o humor sucumbe perante o xuízo. Por que non? Tivemos as presidenciais do 2000 determinadas pola Corte Suprema. O estoupido da burbulla tecnolóxica. O once de setembro. O anthrax convírtese en parte do léxico social. Ollade o que acontece co tempo. No cambio de século, internet avanza, a telerrealidade afiánzase. Que é o que quere a xente nas súas televisións? Eu pensaría que vinganza ou nostalxia. Dádame felicidade, o meu mundo vense abaixo. Non, queren xulgar. Podo botarte fóra da illa. Podo facer que a filla de Sarah Palin baile. Podo elixir o novo triunfito. Estás expulsado. Xenial, non si?

Pese ao radicalmente distintos que son estes programas, de puro entretemento, estiveron aí durante 50 anos... que foi o que dixen ao principio? Mantense un instinto básico. Somos animais, precisamos das nosas nais. Non houbo unha década de televisión sen unha impoñente e dominante nai televisiva. Na década dos cincuenta: June Cleever no relaxante programa, "Leave it to Beaver". Lucille Ball fíxonos rir a través do auxe da consciencia social nos sesenta. Maude Findlay, o arquetipo dos irreverentes 70, que falou de aborto, divorcio, mesmo da menopausia na televisión. Nos oitenta, chegou a primeira "asaltaberces" baixo a forma de Alexis Carrington. Murphy Brown enfrontouse cun vicepresidente cando se lle ocorreu a idea de ser nai solteira. A nai desta era, Bree Van de Kamp. Non sei se se trata dun demo ou dun anxo sentada na nosa consciencia, sentada nos nosos televisores, o que sei é que me encanta esta imaxe.

Así que a todos vos, mulleres e homes de TEDWomen, a audiencia de TEDWomen, grazas por deixarme presentar a miña idea sobor a consciencia da televisión. Pero tamén déixenme darlle as grazas aos creadores que se erguen polas mañás para plasmar as súas ideas nas nosas pantallas ao longo destes anos. Dan a súa vida pola televisión, seguro, pero vós como espectadores, a través das consciencias sociais colectivas, dádeslle vida, lonxevidade, poder ou non.

Así que moitas grazas.

(Aplausos)