دونالد نورمن: سه راه شادی بوسیله طراحی

شخصیت جدید من در زیبایی خلاصه می شود! (خنده حضار) بله! مردم عادت داشتند بگویند دونالد نورمن، ای ... بدک نیست، اما اگه از حرفهای اون پیروی کنید، همه چیز کارآیی پیدا می کنه اما زشت میشه! خوب، من منظورم این نبوده ، پس..

این جالبه. ممنونم که نمایشگر من رو راه انداختین خارق العاده ست. من کوچکترین اطلاعی ندارم که این محصول چه کار میکنه یا به چه دردی میخوره! اما من می خواهم اش. این زندگی جدید منه. هدف زندگی جدید من اینه که بفهمم زیبایی چیه، به چی میگن دلپذیر و احساسات چه جوریه. شخصیت جدید من بدنبال ساختن محصولاتیه که باحال و سرگرم کننده باشند.

مثلا این آب پرتقال گیری فیلیپ استارک، ساخت آلسی اونقدر سرگرم کننده ست که من یکیش رو خونه دارم. اما من آن را گذاشتم دم در، نه اینکه باهاش آبمیوه بگیرم! (خنده حضار) درواقع، من یک نمونه آب طلا کاری شده رو خریدم. که یک یادداشت کوچیک روش بود که می گفت: "از این آبمیوه گیری برای گرفتن آبمیوه استفاده نکنید!" "چون اسید داخل آبمیوه روکش طلا رو از بین میبره." (خنده حضار) در حقیقت، من یک قوطی آب پرتقال خریدم و ریختم توی لیوان تا بتونم این عکس رو بگیرم. (خنده حضار)

اما پایین صفحه یه چاقوی فوق العاده ست. یک چاقوی مارک گلوبال ساخت ژاپن. اول از همه، ببینید چه فرمی داره، دیدنش شگفت آوره. ثانیا، تعادلِ واقعا زیبایی دارد نگه داشتنش حس خوبی دارد ثالثا، اونقدر تیزه که همان لحظه میبرد. کارکردن باهاش لذت بخش است. پس این یکی همه خصوصیات خوب رو با هم داره. درسته؟ هم زیباست و هم بدرد بخور. تازه تفکر برانگیز هم هست چون میتونم براتون کلی خاطره ازش تعریف کنم. خواهید دید که من یک تئوری درباره احساس دارم . طرح شادی آفرین شامل سه بخش است: زیبا ، بافایده، تفکر برانگیز.

هیروشی ایشی (Hiroshi Ishii) و گروهش در دانشگاه ام آی تی(MIT)، بالای یه میز پینگ پنگ، یه پروژکتور نصب کردند و تصویری از سطح آب رو روی میز انداختند که ماهیها توش شنا می کنند. و همانطور که شما پینگ پونگ بازی می کنید، هر جا که توپ روی میز میخورد ، موج آب پراکنده میشه و ماهیها فرار می کنند. و خوب البته توپ دوباره در طرف دیگر به میز می خورد. موج ها دورباره به ماهیها میخورند -- بیچاره ماهیها، نمی تونند یه جا آرام بگیرند. (خنده حضار) بنظر شما آیا این راه خوبی برای پینگ پونگ بازی کردن ست؟ نه! آیا سرگرم کننده است؟ صد البته!

یا گوگل (Google) رو ببینید. مثلا اگر تایپ کنید: "طراحی و احساس" 10 صفحه نتیجه جستجو میگیرید. گوگل آرم اش رو کش میده ، و بجای اینکه بگه " شما 73000 نتیجه جستجو دارید ، این صفحه یک تا بیست است. صفحه بعدی" فقط به تعداد صفحات حرف O نشان شما میده. واقعا که ساده و زیرکانه است. شرط می بندم خیلی از شماها متوجه آن نشده بودید. ذهنِ ناخودآگاه شماست که یه جورایی متوجه می شود، و این لذتبخش است. و شما علت اون رو نمیدونید، و این واقعا ذیرکانه است. و البته، این نکته هم جالبه که اگر شما "طراحی و احساس" رو جستجو کنید اولین وبسایت در 10 صفحه نتیجه جستجو، وب سایت من است! (خنده حضار) عجیبه که گوگل درباره نحوه جستجو دروغ می گوید. چون اگر شما تایپ کنید "طراحی و احساس" گوگل می گوید: شما نیاز نیست "و" را تایپ کنید، ما آنرا بصورت خودکار در نظر می گیریم. خوب، پس من تایپ می کنم "طراحی احساس" و دیگه وب سایت من یافته اول نیست! یافته سوم در لیست است. خیلی خوب، یه داستان دیگه تعریف کنم.

یک مقاله فوق العاده در نیویورک تایمز درباره خودرو مینی کوپر (MINI Cooper) چاپ شده بود. نوشته بود: شما می دانید که نقصهای زیادی در این ماشین وجود دارد. اما با این حال آنرا بخرید. چون رانندگی با آن لذتبخش است. و اگر به داخل ماشین نگاهی بیاندازید... من می خواستم نگاهی به داخل آن بیاندازم، کرایه اش کردم. این من هستم که از پسرم در حال رانندگی عکس گرفتم و داخل ماشین عکس گرفتم، همه چیز لذتبخش طراحی شده است. فرمهای منحنی و تر و تمیز. کنترلها فوق العاده کار می کنند. بله، این فلسفه جدید زندگی منه: خوبه واسطِ کاربر زیبا و سرگرم کننده باشه.

من واقعا معتقدم که با محصولات دلچسب بهتر میشه کار کرد. قبلا این نظریه برای من هیچ معنایی نداشت تا اینکه بالاخره آن را دریافتم. نگاه کنید: من یک تخته را روی زمین میگذارم. فرض کنید یک تخته 9 متری با نیم متر عرض می تونم راحت روی آن تخته راه بروم، بدون اینکه به زمین نگاه کنم می تونم عقب و جلو بروم و یا به هوا بپرم بدون هیچ مشکلی. حالا، همون تخته رو در ارتفاع 100 متری میگذارم حالا حتی به آن نزدیک هم نخواهم شد، خیلی ممنون. ترس شدید آدم را فلج می کند. ترس در واقع عملکرد مغز شما را تحت تاثیر قرار می دهد.

"پل سافو"، قبل از سخنرانی اش گفت تا چند روز یا چند ساعت قبل از سخنرانی دقیقا نمی دانست چی میخواهد بگه این در واقع اضطراب بود که به او کمک کرد تا تمرکز کند حدی ترس و اضطراب به تمرکز کمک میکند باعث می شود شما تمرکز کنید، حواستان پرت نشود. نمیتونستم خودم رو مجبور کنم از روی آن تخته عبور کنم. اما بعضی ها میتوانند: مثل بدل کاران سیرک، یا کارگران کارخانه فولاد. اما اضطراب واقعا نحوه تفکر شما را تغییر می دهد.

و اینجاست که روانشناس آلیس ایسن (Alice Isen) یک آزمایش بینظیر انجام داد. او تعدادی دانشجو را برای حل مساله انتخاب کرد. اونها را به درون اتاقی آورد. یک نخ از اینجا آویزان بود و یک نخ هم از اینجا آویزان بود. و یک اتاق خالی، فقط یک میز با مقداری خرت و پرت روش چند برگ کاغذ و قیچی و خرده ریز اونها رو می آورد داخل و بهشون می گفت "این یک آزمون هوش است که نشان می دهد شما در زندگی چقدر موفق عمل می کنید. میشه اون دوتا نخ رو به هم گره بزنید؟" خوب، اونها هم یکی از نخ ها رو می گرفتند و می کشیدند اش اینجا اما دست شان به اون یکی نخ نمی رسید. باز هم دور از دسترس بود. و به همین سادگی، هیچکس نمی تونست این مساله رو حل کند. سپس گروه دومی رو برای این آزمایش میاورد و بهشون میگفت: "اوه، قبل از اینکه شروع کنیم، من این بسته شکلات رو نمی تونم بخورم، شما این بسته شکلات رو دوست دارید؟" از قرار معلوم آنها شکلات دوست داشتند، و شکلات اونا رو خوشحال کرد. نه خیلی خوشحال، کمی خوشحال شدند. و حدس بزنید چی شد، اینبار آنها مسأله رو حل کردند.

بنظر میرسه که وقتی شما مضطرب هستید نوعیی فرستنده های شیمیایی عصبی در مغز تراوش میشوند که تمرکز شما را زیاد میکند باعث میشه شما در یک راه حل تعمق کنید. (depth-first search) و وقتی که شما خوشحال هستید، حالتی که ما بهش میگیم ظرفیت مثبت، در مغز شما دوپامین (حامل عصبی) تراوش میشه که باعث میشه شما راه حلهای زیادی را سطحی امتحان کنید. (breadth-first search) [در این حالت] شما ممکنه زودتر حواستان پرت بشه اما خلاقانه فکر میکنید. عملکرد طوفان فکری همینه، درسته؟ در مرحله طوفان فکری، ما شما رو خوشحال می کنیم، بازی میکنیم، و از انتقاد می پرهیزیم. و شما به این ایده های عجیب و جالب می رسید. اما در واقع، اگر شما همیشه در این حالت بودید، هیچ کاری به انجام نمی رسید. چون شما مقداری کار می کردید و بعد می گفتید: "اوه، من یه راه دیگه برای انجام اینکار پیدا کردم." پس برای تکمیل کار باید برای خودتون مهلت بگذارید. تا برای اون تاریخ اضطراب پیدا کنید. و مغزتون متفاوت عمل کنه. وقتی خوشحال هستید، چیزها بهتر کار می کنند بخاطر اینکه شما خلاق تر هستید. اگر به مشکل کوچکی برخورید میگویید: "آهان! من حلش می کنم." چیز مهمی نیست.

من به این عملکرد میگم لایه احشايى پردازش. بیولوژی - بیولوژی ما رو تطبیق داده تا از رنگهای روشن خوشمون بیاد. این مخصوصا خوبه چون پستانداران میوه و گیاهان با رنگ روشن رو دوست دارند چون وقتی شما میوه میخورید شما درواقع هسته های اونرو هم پخش میکنید. اولويتهای زیادی در مغز تعبیه شده اند. ما از طعم های تلخ بدمون میاد، از صداهای بلند خوشمون نمیاد. ما از هوای گرم یا هوای سرد خوشمون نمیاد. ما از صداهای خشن بدمون میاد، از چهره های اخمو بدمون میاد. ما چهره های متقارن رو دوست داریم، و غیره و غیره. خب این لایه احشايى است و در طراحی، شما میتونید لایه احشايى رو به شیوه های مختلف بیان کنید. مثل انتخاب فونتهای خاص یا رنگ قرمز برای گرما، خیلی مهیجه یا جگوار سال 1963 در واقع ماشین بدرد نخوریه، خیلی اوقات خراب میشه اما صاحبانش عاشقش هستند. و واقعا زیباست و در موزه هنرهای معاصر نگهداری میشه. یه شیشه آب شما می خریدش بخاطر شیشه نه بخاطر آب و وقتی آبش تموم میشه، مردم اونو بیرون نمی اندازند. بلکه آن را نگه می دارند - آخه شبیه بطریهای شراب قدیمی است - آن را برای دکور نگه می دارند یا شاید آن را دوباره از آب پر کنند اینها همه درباره تجربیات احشايى است

مرحله ی میانه پردازش مرحله رفتاری است بیشتر کارهایی که انجام میدهیم در لایه رفتاری است. مرحله احشايى نا خودآگاه است و شما متوجه آن نیستید مرحله رفتاری نیز ناخودآگاه است و شما متوجه آن نیستید. تقریبا همه کارهایی که می کنیم ناخودآگاه است. من دور صحنه راه می روم , اما حواسم به این نیست که پاهایم را کنترل کنم. دارم حرف میزنم، راه میروم, اکثر صحبتهای من ناخودآگاه است که قبلا تمرین شده است و درباره اش فکر کرده ام. بیشتر کارهایی که انجام می دهیم ناخودآگاه است. رفتار خودکار - رفتار مهارتی همه ناخودآگاه هستند و توسط لایه رفتاری کنترل می شوند. و طراحی رفتاری مردم رو در کنترل کارشان میگذرد که شامل بکارگیری و فهمیدن همچنین حس و لمس است

علت این که چاقوهای گلوبال بسیار جالب هستند همین است آنها بسیار زیبا، متوازن و تیز طراحی شده اند شما حس کنترل در بریدن میکنید. یا وقتی یه ماشین کورسی با عملکرد بالا را در یه پیچ مشکل به راحتی میرانید احساس میکنید محیط کاملا در کنترل شماست یا حسِ طبیعت. مثلا دوشِ تفریحی کوهلر، دوش آبشار، در واقع، تمام دستگیره های زیر نیز سر دوش هستند. به همه طرف آبپاشی میکنه در ضمن میتونید مدت طولانی بدون اصراف آب دوش بگیرید. چون همان آب را دوباره در جریان میگذارد! (خنده حضار)

این قوری جالبی است که من در هتل ۴ فصل درشیکاگو پیدا کردم قوری قابل چرخش روننفلدت. این تقریبا شبیه شکل قوری معمولی است اما راه استفاده از آن این است که شما قوری را روی میز کج میگذارید و شما برگهای چای در قوری میریزید، سپس قوری را با آب پر میکنید چون آب روی چای را میپوشاند و چای در سمتِ راست قرار گرفته طرفِ راست این خط. در داخل آن یه برآمدگی هست پس چای اینجا قرار میگیرد و آب به این ترتیب آن را پر میکند و هنگامی که چای آماده ست ، یا تقریبا آماده ست ، شما آن را کج میکنید. و این بدان معناست که چای تا حدی تحت پوشش آب است در حالی که کاملا دم میکشد. و هنگامی که کاملا دم کشید قوری را به صورت عمودی قرار دهید حالا اگر یادتان باشد چای بالای این خط است و آب فقط تا این اندازه بالا می آید بنابراین چای را پس از دم کشیدن، خارج از آب نگه میدارد بعلاوه آن با فرد ارتباط برقرار میکند که کاری است که احساسات انجام میدهد

احساسات در مورد واکنش است. احساسِ امنیت در محیط شناخت درباره فهم جهان است، و احساسات دنیا رو تفسیر میکنند احساسات درباره تعبیراست گفتنِ: خوب ، بد ، بی خطر ، خطرناک ، احساسات ما را آماده برای حرکت میکنند برای همین عضلات سفت یا آزاد میشوند برای همین میتونیم احساسات یک نفر دیگر رو تشخیص دهیم چون عضلات شان ناخودآگاه عمل میکنند مگر به جزء عضلات صورت که ما تکامل یافته ایم تا با آن احساسات را بیان کنیم. خوب این قوری با احساس طرح شده چون به گارسون علامت میدهید که من چایم تمام شده -- ببینید راست روی میز ایستاده ام. و گارسون میتونه بییاد و بپرسه : "بیشتر آب میل دارد؟" به نوعی جالبه. چه طراحی فوق العاده ای است.

و بعد سوم تفکر برانگیز است میشه گفت مانند فراخود آن بخش کوچکی از مغز است که هیچ کنترلی بر عمل ندارد هیچ کنترلی برحواس پنجگانه ندارد عضلات را کنترل نمیکند. کلی به ماجرا نگاه میکند این که صدایی که در سر خود میشنوید که قضاوت میکنه : این خوبه، این بده. یا چرا این کار رو میکنی؟ من نمیفهمم. صدای هشيارى توی سرتان است

این یه محصول بسیار تفکر برانگیز است. دارندگان هامر گفتند : "می دونید من اتومبیل های زیادی در طول زندگی داشته ام انواع اتومبیل های عجیب و غریب ، اما من هرگز تا به حال یک ماشین نداشتم که اینقدر جلب توجه کند." میخوان خودشون رو اینجوری به مردم جلوه دهند ربطی به راندمان ماشین ندارد. اما حتی اگر یه مدل ماشین بهتر بخواهید این ماشین GM است و دلیلی که ممکنه شما در حال حاضر آن را خریداری کنید اینه که به محیط زیست اهمیت میدهید آن را برای محافظت از محیط زیست میخرید، حتی اگر چند مدل اول این ماشین واقعا گران باشند و کاملا تکمیل نباشند. اما این طراحی انعکاس داره و یا یه ساعت گران قیمت که باهاش به مردم پوز دهید که بگویند اوه نمیدونستم که تو این ساعت رو داری. بر عکس این یکی ساعت یک ساعت مچی خالص رفتاری که احتمالا بهتر از اون ساعت ۱۳۰۰۰ دلاری کار میکند اما زشت است. این براستی ساعت پسند دونالد نورمن ها است

جالبه که بعضی اوقات شما یک احساس رو مقابل یه احساس دیگه میگذارید ترس احشایی از سقوط علیه حس بازتابه که میگه اشکالی نداره بی خطره. ماشین آلات پارکهای تفریحی کهنه و فرسوده بنظر آیند شما هرگز سوار آنها نمیشوید. این یک احساس رو مقابل دیگری گذاشتن است. چیز جالب دیگر اینکه (خنده حضار) خوب جیک شاهی یه مبل ساز است، او این مجموعه غیر قابل باور از مبلمان رو می سازد. و این صندلی با چنگال طراحی اوست، و صندلی بیچاره توپ خود را از دست داده است و سعی داره توپش رو دوباره به دست بیاره قبل ازاینکه کسی متوجه شود. چیزی که جالبه اینه که که چگونه شما این داستان را باور میکنید. خوبی احساسات همینه.

این شخصیت جدید است. از این به بعد فقط حرفهای مثبت میزنم. (خنده حضار) ( تشویق حضار)