Julian Assange: Zergatik behar du munduak WikiLeaks

Chris Anderson: Ongi etorri, Julian. Jakin izan dugu Wikileaks-ek, zure haurrak, azken urte gutxitan argitaratu dituela dokumentu ezkutu gehiago munduko beste komunikabide guziek batera baino. Posible izan al daiteke ?

Julian Assange: Bai, posible izan al daiteke ? Kezkagarria, ez da? --munduko beste komunikabide guziak bere lanean hain gaizki aritzea eta ekintzaile talde txiki bat gai izatea gehiago argitaratzeko horrelako informazioa munduko gainantzeko prensa guzia batera baino.

CA: Nola funtzioantzen du ? Jendeak nola argitaratzen ditu dokumentuak ? Eta nola gordetzen duzue bere pribatasuna ?

JA: Hauek -- esan dezakeguna da -- informatzaile klasikoak direla. Eta bide desberdinak ditugu beraiek informazioa helarazi diezaguten. Goi mailako enkriptazioa erabiltzen dugu informazioa batetik bestera helarazteko, arrastoak ezkutatzeko, jurisdikzio legaletatik zehar aritzeko, Suezia edo Belgika bezala, babes legal hori lortzeko. Informazioa postaz jasotzen dugu, ohiko postaz, enkriptatua ala ez, edozein komunikabidek bezela aztertzen dugu, formatua eman -- batzutan nahiko zaila egiten zaigun arren, kotutan izanik datu base erraldoietaz ari garela -- argitara ateratzen dugu eta ondoren geure burua defenditu saieztezinak diren eraso politiko eta legalez.

CA: Beraz, saiatzen zarete ziurtatzen dokumentuak egiazkoak direla. Baino benetan ez duzue ia inoiz informazioaren jatorria ezagutzen.

JA: Hala da, bai. Oso gutxitan jakiten dugu. Eta inoiz enteratuko bagina lehen bait lehen informazioa desegiten dugu. (Telefono dei bat) Madarikatua.

(Barreak)

CA: Uste dut CIA-koak dituzula galdezka TEDen bazkide egiteko kodea zein den jakin nahian.

(Barreak)

Ongi, har dezagun adibide bat, Honako hau orain dela urte batzuk filtratu zenuten. Dokumentu hau erakusterik bagenu... Duela urte batzuk Kenian gertatutako kontu bat da. Esan diezagukezu zer filtratu zenuten eta zer geratu zen?

JA: Hau Kroll Txostena da. Inteliligentziaren txosten sekretu bat zen Keniako gobernuak agindutakoa 2004.ean hautatuak izan ondoren. 2004 aurretik, Kenian agintari Daniel arap Moi izan zen 18 urtez jarraian. Kenyako diktadore bigun bat izan zen. Eta Kibaki agintera iritsi zenean -- saiatu ziren indar kualizio baten bitartez Keniako korrupzioa garbitzen -- txosten hau agindu zuten, bi milloi libera gastatu zituzten honetan eta berarekin zetorren txostenean. Gero gobernuak ezkutatu egin zuen eta Moiren aurkako palanka politiko gisa erabili, orduko gizonik aberatsena zena -- oraindik gizonik aberatsena da -- Kenian. Bera da Keniako kazetaritzaren altxorra. Horrela haruntz joan nintzen 2007an, eta hura lortzea lortu genuen justu hateskundeen aurretik -- Abenduaren 28ko hauteskundeetan. Erreportai hau argitaratu genuen, Kibaki presidente berriak 3 egun geroago, pakeak egitea erabaki ondoren garbitzera zijoan gizon harekin, Daniel arap Moi. Horrela txosten hau karga bat bihurtu zen Kibaki presidentearen bizkarrean.

CA: Eta -- historia luze hau laburtzeko -- Kenian informazio hau filtratu zen, ez komunikabide ofizialetatik, zeharka baizik. Eta zure iritziz, eragina izan zuen hauteskundeetan. JA: Bai. Orduan The Guardian-en portada bilakatu zen eta Kenyaren inguruko herri guzietan argitaratu zen, Tanzania eta Hego Afrikako komunikabideetan. Eta horrela iritsi zen kanpotik. Eta, egun batzuk geroago, Keniako prensa seguru sentitu zen hortaz aritzeko. Eta Kenyako Telebistan 20 gauetan jarraian aritu ziren, bozketak ehuneko 10-ean aldatu zituen, Kenyako inteligentzia txosten baten arabera, auteskundeen emaitzak aldatu zituen.

CA: Wow, orduan zuen filtrazioak benetan nabarmen aldatu zuen mundua?

JA: Bai.

(Txaloak)

CA: Hara -- Azaltzera goaz bideo zati motz honetan Baghdaden izandako egazkin eraso bat. Bideoa bera luzeagoa da. Baina honakoa zati motz bat da. Hau -- material gogorra da, abisatzen zaituztet.

Irratia: ...beraien gainera iritsi orduko, txikitu itzazue. Zure tropa ikusten dut, lau bat Humvee ditut, uh, gertu ... Baimena duzu.Ados. Sua. Esan noiz dauzkazun. Tiro egin dezagun. Erre ditzagun danak. Ekin suari! (Tirokatzen ) Jarraitu tiroka. Jarraitu botatzen. (Tirokatzen) Jarraitu tirokatzen. Hotel... Bushmaster Two-Six, Bushmaster Two-Six, mugitu beharra daukagu, oraintxe! Ados, zortzi tipo oraintxe eraso ditugu. Bai, bi txori ikusten [helikopteroak], eta tiroka jarraitzen dugu. Roger. Hemen ditut. Two-Six, hemen Two-Six, abian goaz. Oops, barkatu. Zer gertatzen zen? Arraioa, Kyle. Hori bai, hahaha. Eman diet..

CA: Eta zein izan zen honen eragina?

JA: Honetan lanean aritu zen jendearengan gogorra izan zen. Bukaeran 2 lagun bidali genituen Baghdadera historia hau sakonki ikertzera. Beraz hau hiru erasoetatik lehenena da eszena hartan gertatu zena.

CA: Orduan oker ez banaiz 11 pertsona hil ziren erasoan, horien artean Reuters-eko bi langile ?

Bai, Reuters-eko bi langile, bi ume gazte zaurituak izan ziren. Denera 18 tik 26 pertsona bitartean erahil zituzten.

CA: Eta gertaera hau argitaratzean eskandalua eragin zuen. Zeintzuk dira honen gakoak oraindik ere eskandalua sortarazteko, zure ustetan?

JA: Ez dakit ba, Suposatzen dut jendeak ikus dezakela indar desoreka zeharo nabarmena. Batetik pertsonak ditugu paseatzen lasai asko kaletik zehar, eta orduan Apatxe helikoptero bat kilometro batetara kokatuz 30-milimetroko munizioaz jo ta su edozeinengan -- edozer eskusaren bila hala aritzeko -- eta zaurituak laguntzera zioazenak tirokatzen. Eta bi kazetari zeuden bertan nabarmen matxinatuak ez zirenak bere eguneroko lanean ari zirenak.

CA: Alegia, AEBtako inteligentziako analista bat, Bradley Manning, atxilotua izan zen. Esaten da berak aitortu zuela chat room batetan bideo hau zuei filtratu izana, beste 280,000 AEBetako enbaxadetako kable ezkutuekin batera. Tira, hala egin zuen ?

JA: Guk kable horiek jaso izana ezeztatu dugu. Leporatu zioten, orain dela 5bat egun, 150,000 kable eskuratu eta 50 zabaltzea. Orain, argitaratu dugu urte hasieran Reykjavikeko AEBetako enbaxadako kable bat. Baina hau ez dago derrigorrezko elkarlotuta. Esan nahi dut, neu enbaxa horretako bisitaria nintzela.

CA: Hau da, jasoko bazenitu milaka AEBetako embaxadako kable diplomatiko...

JA: Argitaratu egingo genituen. (CA: Benetan ?)

JA: Bai (CA: Zergatik?)

JA: Ba, horrelako gauzak erakusten dutelako benetako izaera esate baterako, Gobernu Arabiarrak nolakoak diren, eta gobernu hauetako giza eskubideen aurkako gehiegikeriak Kable klasifikatuei begiratu ezkero, gisa honetako informazioa dago.

CA: Ba hitzegin dezagun zabalago hontaz. Orokorrean, zein da zuen filosofia? Zergatik dago ondo informazio sekretuen filtrazioak bultzatzea?

JA: Tira, galdera da zer motatako informazioa den inportantea munduarentzat, zein informazio motak lor dezaken aldaketa. Eta informazio asko dago. Erakundeak informazio hau saihesteko esfortzu ekonomikoak egiten ari dira, hau seinale ona da eta informazioa kaleratzen denean, itxaropena dugu zerbait ona egiten ari garela. Zeren hontaz gehien dakiten erakundeak, barrutik ezagutzen dutenak, ahaleginak egiten ari dira ezkutatzeko. Eta hori da praktikan aurkitu duguna. Horrela izan da kazetaritzaren historia.

CA: Baina arriskurik ba al da batetik inplikatuta daudenentzat edo gizartearentzat orokorrean, filtrazioak benetan espero ez diren ondorioak izateko?

JA: Ez behintzat argitaratu dugunarekin ikusi dugunaren arabera. Alegia, kaltearen aurrean babes politika bat dugu. Informazioa tratatzeko modu bat daukagu nolabait bere edukian -- pertsonak identifikatzen badira. Baino ba dira zilegi diren sekretuak -- esate baterako, zure osasun historia; hori zilegi den sekretua da. Tratatzen ditugun informatzaileak aurreratzen zaizkigu eta oso motibatuak daude.

CA: Oso motibatuak daude beraz. Eta zer esango zenioke, adibidez, badakizu, norbaiten aitari... bere semea atzerrian AEBtako-ko armadan izanik, eta esaten du, "Badakizute , zuek agerian jarri duzuena, norbaitek interesa zuen gordetzeko. AEBetako soldadu bat barrez erakusten du hiltzen ari diren pertsonei. Horrek ematen duen itxura -- eman digun itxura milloika pertsonei munduan zehar Amerikar soldaduak anker batzuk direla. Eta ez dira. Nire semea ez. Nola ausartzen zarete?" Ze esango zenioke horri?

JA: Bai, horrelako asko ditugu. Baina gogoratu, Baghdaden dagoen jendeak, Iraken dagoenak, Afghanistanen dagoenak -- ez dute bideoa ikusi beharrik; Haiek egunero ikusten dute. Beraz ez dute bere iritzia aldatuko, edo bere pertzepzioa. Egunero ikusten dutena da. Horrek ikuspuntua eta iritzia aldaraziko dio guzti hori zergekin ordaintzen duen jendeari. Hori da gure itxaropena.

CA: Beraz aurkitu duzute modu bat zuen iritziz gobernuek eta erakundeek dituzten sekretu ilunak argitzeko. Argitasuna ona da. Baina ez al duzu ironiarik ikusten, zuk argi hori pizteko, zuk, zerorrek, zure iturrien inguruan sekretua sortu beharra ?

JA: Ez batere. Guk ez bait dugu oraindik Wikileaks-en disidentziarik. Ez dugu iturririk beste informazio iturrien disidente direnik. Azalduko balira, egoera zail baten aurrean izango ginateke. Baina agian guk dugun jokatzeko moduagatik, jendea sentitzen da moralki konprometituta gure lana jarraitzera, eta ez zapuztera.

CA:Jakin nahiko nuke, orainarte entzundakoaren arabera -- kuriositatea dut gure TED-eko entzuleekin batera. Badakizu, izan daitezkela ikuspegi desberdinak Wikileaks eta Juleanen inguruan. Badakizu, heroia -- gizartearen heroia -- argitasuna dakarkiguna. Eta arazo sortzaile arriskutsua. Norentzat zara heroi ? Norentzat arazo sortzaile arriskutsua ?

JA: Oh, tira. Izango da baten bat.

CA: Talde moldakorrak dira, Julian, moldakorrak. Saia gaitezen hobeto. Azter dezagun beste adibide bat. Hemen dugu oraindik argitara filtratu ez duzuten zerbait, baina TED-entzako bai. Oraintsu gertatu den istoria bati buruzkoa da, ez da hala? Zer da hau ?

JA: Egiten ari garenaren adibide bat da gure egunerokoa. Pasa den urte amaieran -- Azaroan -- putzu batzuetan leherketak izan ziren Albanian Mexikoko Golkoan izandako eztandak bezala, baino ez hain handiak. Eta txosten bat lortu genuen -- halako analisi tekniko bat, gertatutakoaz -- esanaz, segurtasun zaintzaileak izan zirela, konpetentziaren petrolio firma batzuenak, han kamioiak aparkatu eta lehertu zituztenak. Eta Albaniako gobernuko batzuk horren atzean zeudela e.a. Informe teknikoak ez zuen titulurik. Beraz bereziki zaila zen dokumentu hura guretzat. Ezin izan genuen egiaztatu ez bait genekien nork idatzi zuen baino bai zertaz ari zen. Orduan eszeptikoak izan ginen pentsatu baigenduen konpetentziko petrolio firma bat izan zitekeela hura zabaldu nahian. Oinarri hauen arabera, zabaldu genuen esanez, "Begira, gu sinezgaitzak gara hontaz. Ez dakigu, baina zer egin dezakegu ? Material ona dirudi, itxura ona du, baina ezin dugu egiaztatu." Orduan mezu bat jaso genuen aste hortan bertan, idatzi zuen enpresarena, iturria aurkitu nahi zuen -- (Farreak) esanaz. "Hey, guk iturria aurkitu nahi dugu." Eta gu han, "Oh, esaiguzu gehiago. Zein dokumentu da, zehazki, hitzegiten ari zarena ? Erakusterik ba al duzu dokumentu horren jabetza legala duzula? Benetan zuena al da?" Orduan bidali ziguten hau egilearekin Microsoft Word-aren ID-an. Bai. (Txaloak) Hori nahiko sarri gertatu zaigu. Hau da gure metodoetako bat identifikatzeko -- edo materiala egiaztatzeko, saiatu beraiek domumentuak idatzi ditzaten.

CA: Bai. Jaso al zenuten informaziorik BP-ren barrutik ?

JA: Bai, asko ditugu, baina esan nahi dut, momentuz, diru sarrera bilketa serio batean ari gera eta ingeniaritza esfortzu batean. Orduan gure publikazio kopurua azken hilabeteetan zehar gutxiago izan da gure segurtasun sistemak berregiten gabiltzalako sortu dugun interes publikoa aparta dela eta. Hau arazo bat da. Alegia, hazten ari den edozein talde hasiberri bezala, nolabait gaindituta aurkitzen gara gure hazkundeagatik. Eta horrek esan nahi du jasotzen ari garela ikaragarri salaketa filtrazio garrantzi handikoak, baina ez dugu behar adina jende informazio hori prozesatzeko.

CA: Orduan hori da daukazuten arazoa, kazetari boluntarioak eta/edo soldatapeko kazetaritzarako diru sarrerak ?

JA: Bai, eta jende fidagarria. Esan nahi dut, gure organizazioa nekez hazi daiteke azkar darabilgun material motagatik. Beraz berrantolatu beharra dugu jendea lortzeko segurtasun nazionalari buruzko gauzetaz ariko dena, eta maila baxuagoko segurtasun auzietaz.

CA: Beno lagundu gaitzazu zutaz gehiago ezagutzen eta nola iritxi zinen hontara. Uste dut irakurri dudala gaztetxo zinela 37 eskola desberdinetatik pasa zinela. Izan al daiteke?

JA: Ongi, nire gurasoak zinearen industrian jardutetik sekta batetik ihesi ibiltzera pasa ziren, beraz bien arteko uztarketa ...

(Farreak)

CA: Psikologo batek esan zezakeen paranoia sortzeko errezeta bat dela.

JA: Nola, zinearen industria ?

(Farreak)

(Txaloak)

CA: Eta izan zinen baita -- uste dut, hacker bat izan zinen zure gaztaroan eta agintariekin topo egin zenuen geroxeago. JA: Beno, kazetaria nintzen. Zera, nire gaztaroan kazetari ekintzaile bat izan nintzen. Aldizkari bat idatzi nuen, eta horregatik auzipetua izan nintzen gazte nintzela. Orduan argi ibili behar da 'hacker' hitzarekin. Esan nahi dut -- metodo bat da, erabil daitekena, gauza desberdinetarako. Zoritxarrez, gaur egun, gehienbat errusiako mafiak erabiltzen du zure amonaren bankuko kontu zenbakiak lapurtzeko. Beraz hitz hau ez da -- garai batean izan ohi zen bezain polita.

CA: Bai, ongi, nik ez dut inolaz ere uste zu norbaiten amonaren bankuko kontuak lapurtzen zabiltzanik. Baina zein dira zure oinarrizko baloreak ? Emango al zenizkiguke pista batzuk haietaz eta agian zure bizitzako gertakizun bat horiek finkatzen lagundu zizuna?

JA: Ez nago ziur. Baina oinarrizko baloreak: ba, gizon handi eta eskuzabalak biktimarik ez dutela sortzen; biktimei laguntzen diete. Hori nire aitarengan ikasi nuen eta beste zenbait pertsona eskuzabal eta handirengan nire bizitzan izan direnak.

CA: Handiak, biktimak sortzea ekiditen duten gizon eskuzabalak; biktimak zaintzen dituzte?

JA: Bai, eta badakizu, ni pertsona borrokalaria naizela, ez naiz oso trebea zaintzeari dagokionez. Baina nolabait -- Ba da beste modu bat biktimak zaintzeko, zera da, gaizkileak kontrolatuz. Eta hori izan da nire nortasunean izan den zerbait betidanik.

CA: Kontaiguzu bada, oso azkar azken minutu hontan, historia: zer gertatu zen Islandian? Zeozer publikatu zenuen han, eta banku batekin arazoak izan zenituen, orduan hango kazetariek istorio hura gelditzeko agindu judiziala jaso zuten. Horren ordez, zure bertsioa argitaratu zuten. Horrek oso famatua egin zintuen Islandian. Zer gertatu zen gero?

JA: Bai, hau kasu bikaina da, zera. Islandia finantza krisi batean sartu zen. Munduko edozein herrialdek izandako kolperik gogorrena. Bankari zegokion sektorea 10 aldiz BPG-a zen gainentzeko ekonomiarekin alderatuz. Edozen modutan, txosten hau argitaratu genuen pasaden urteko Uztailean. Eta telebista nazionalak beste agindu judizial bat jaso zuen airera irten baino bost minutu lehenago. Pelikuletan bezala, agindua erredakziora iritxi zen, eta kazetaria han zegoen esanaz bezela, "Hau ez da inoiz gertatu. Zer egingo dugu?" Horren ordez soilik webgunean azaldu genuen, denbora guzian, bete lanean. Eta oso ezagunak egin ginen Islandian, hara joan eta gertakari hontaz hitzegin genuen. Ba zen sentipen bat hango gizartean hura ezin zitekeela pasa berriro. Eta ondorioz, hango politikari batzuekin lanean eta beste zenbait nazioarteko legegizonekin, jarri genituen batera lege sorta bat Islandiarentzat itsasoan zegoen paraiso moduko bat prensa askearentzat, munduko kazetagintzarentzat berme handiena zuena, Premio Nobel berriarekin adierazpen askatasunarentzat. Islandia herrialde Nordiko bat da Noruega bezela, sistemaz baliatzeko gai da. Eta orain hillabete, hau Islandiako parlamentuak onartu zuen aho batez.

CA: Wow.

(Txaloak)

Azken galdera, Julian. Etorkizunaz gogoeta egiten duzunean, ze uste duzu izan daitekela halako Anai Handia kontrol gehiago eragiten, sekretu gehiago, edo guk zainduko dugu Anai Handia, edo dena jokoan dago alde guzietatik ?

JA: Ez nago seguru zein bide jarraituko dugun. Presio ikaragarriak daude adierazpen askatasun legedia bateratzeko baita gardentasunerako legedia ere munduan zehar -- EB-aren barruan., China eta AEB-en artean. Zein bide hartuko den? Zaila da ikustea. Horregatik da hain momentu interesgarria bertan egoteko. Zeren ezfortzu txiki batekin batera ala bestera bideratu dezakegu.

CA: Ongi, uste dut gure entzuleen iritziarekin bat natorrela esatean, Julian, argi ibili eta ondo joan dakizula.

JA: Esker mila, Chis. (CA: Eskerrak zuri.)

(Txaloak)