Nina Jablonski rompas la iluzion de haŭtkoloro

Interese, Charles Darwin naskiĝis kiel viro kun tre hele pigmentita haŭto, en meze-ĝis-malhele pigmentita mondo. Dum sia vivo-daŭro, Darwin havis grandan privilegion. Li vivis en sufiĉe bonhava hejmo. Li estis edukita de tre subtenemaj kaj interesataj gepatroj. Kaj kiam li estis dudekkelkjara li enŝipiĝis por rimarkinda vojaĝo en la ŝipo "The Beagle". Kaj dum tiu vojaĝo li vidis rimarkindajn aĵojn. Grandegan diversecon de plantaĵoj kaj bestoj kaj homoj. Kaj la observoj, kiujn li faris dum tiu epopea vojaĝo estis fine kompilitaj en lian mirindan libron, "La Origino de Specioj", publikigita antaŭ 150 jaroj.

Nu, kio estas tiel interesa kaj iasence kio estas iom malbonfama pri "La Origino de Specioj" estas tio, ke nur unu el ĝiaj linioj temas pri la homa evoluo. "La origino kaj historio de la homo estos lumigita". Nur post multe, multe da tempo Darwin fakte parolis kaj skribis pri homoj.

Nu, en siaj jaroj da vojaĝado en "The Beagle" kaj aŭskultante la raportojn de esploristoj kaj natursciencistoj, li sciis, ke haŭtkoloro estas unu el la plej gravaj manieroj laŭ kiuj la homoj varias. Kaj li estis iom interesata en la tipoj de haŭtkoloro. Li sciis, ke malhele pigmentitaj homoj troviĝas proksime de la ekvatoro. Hele pigmentitaj homoj, kiel li mem, estis trovataj proksime de la polusoj.

Do kion li faris el ĉio ĉi? Bone, li skribis nenion pri ĝi en "La Origino de Specioj". Sed multe pli poste, en 1871, li havis ion por diri pri tio. Kaj estas tre kurioze. Li diris "El inter ĉiuj diferencoj inter homaj rasoj, la haŭtkoloro estas la plej evidenta kaj unu el la plej bone markitaj." Kaj li plu diris "Tiuj diferencoj ne koincidas kun korespondaj diferencoj en la klimato." Nu, li vojaĝis ĉien. Li vidis homojn de malsamaj koloroj vivantajn en malsamaj lokoj. Kaj eĉ tiel li forpuŝis la ideon ke la homa haŭtpigmento rilatas al la klimato.

Se nur Darwin vivus nuntempe. Se nur Darwin havus NASA-n. Nu, unu el la mirindaj aferoj, kiujn NASA faras estas la lanĉo de diversaj satelitoj, kiuj detektas ĉiujn specojn de interesaj aferoj pri nia medio. Kaj jam de multaj jardekoj ekzistas serio de TOMS-satelitoj kiuj kolektis datumojn pri radiado de la Tera surfaco. La datumoj de satelito TOMS 7, tie ĉi prezentataj, montras la averaĝan jaran transviolan radiadon en la Tera surfaco. Nu la vere intensaj rozkoloraj kaj ruĝaj areoj estas tiuj partoj de la mondo, kiuj ricevas la plej altajn kvantojn da transviola radiado (ultraviola, UV) dum la jaro. La laŭgrade pli malvarmaj koloroj, bluaj, verdaj, flavaj kaj fine grizaj, indikas areojn de multe pli malalta transviola radiado.

Kio estas signifoplena por la historio de la homa haŭtpigmento estas kiom multe el la Norda Hemisfero estas en tiuj hele grizaj zonoj. Tio havas gigantajn sekvojn por nia kompreno pri la evoluado de la homa haŭtpigmento. Kaj kion Darwin ne povis rimarki, aŭ eble li ne volis rimarki tiutempe, estas la esenca rilato inter la intenseco de transviola radiado kaj la haŭtpigmento. Kaj ke haŭtpigmento mem estis rezulto de evoluo. Kaj tial kiam ni rigardas mapon de haŭtkoloro kaj antaŭvidatan haŭtkoloron kiel ni konas ĝin nun, ni vidas belan varion de la plej malhelaj haŭtpigmentoj ĉe la Ekvatoro ĝis la plej helaj proksimiĝante al la polusoj.

Kio estas tre, tre grava tie ĉi estas tio, ke la plej fruaj homoj evoluis en medioj kun alta transviola radiado en ekvatora Afriko. La plej antikvaj membroj de nia linio, la genro Homo, estis malhele pigmentitaj. Kaj ni ĉiuj kundividas tiun nekredeblan heredaĵon esti en la komenco malhele pigmentitaj, antaŭ inter du milionoj ĝis unu kaj duona miliono da jaroj.

Nu, kio okazis en nia historio? Ni unue rigardu la rilaton inter transviola radiado kaj la tersurfaco. En tiuj fruaj tempoj de nia evoluado, rigardante al la Ekvatoro, ni estis bombarditaj de altaj nivelaj de transviola radiado. La transviola radiado C, la plej energia speco, estis kaŝita de la Tera atmosfero. Sed la radiadoj UV-B kaj UV-A aparte venis libere. Okazas ke UV-B estas nekredeble grava. Ĝi estas tre detrua. Sed ĝi ankaŭ katalizas la produktadon de vitamino D en la haŭto. Vitamino D estas molekulo tre multe bezonata por niaj fortaj ostoj, la sano de nia imuna sistemo, kaj multegaj aliaj gravaj funkcioj en niaj korpoj.

Do, vivante en la Ekvatoro, ni ekhavis amason da transviola radiado kaj la melanino, tiu mirinda, kompleksa, antikva polimera komponaĵo de nia haŭto, servis kiel grandioza natura sunkremo. Tiu polimero estas mirinda ĉar ĝi ĉeestas en tiel multaj malsamaj organismoj. Melanino, en siaj diversaj formoj, probable estas sur la Tero de unu miliardo da jaroj. Kaj ĝi estis kunvokita denove kaj denove por la evoluado, kiel ofte okazas. Kial ŝanĝi, se ĝi funkcias?

Tial melanino estis kunvokita, en nia linio, kaj specife en nia plej fruaj antaŭuloj evoluantaj en Afriko, por esti natura sunkremo. En kiu ĝi ŝirmis la korpon kontraŭ la degenerado de transviola radiado, la detruo aŭ damaĝo de DNA kaj la rompiĝo de tre grava molekulo nomata folato, kiu helpas en la intensifo de la ĉela produktado, kaj reproduktado en la korpo. Do estas mirinde. Ni disvolvis tiun tre protektan, mirindan kovraĵon el melanino.

Sed tiam ni translokiĝis. Kaj homoj disiĝis ne unu fojon, sed du fojojn. Grandaj translokiĝoj, ekster nia ekvatora patrujo, el Afriko en aliajn partojn de la malnova mondo, kaj pli freŝe, en la Novan Mondon. Kiam homoj moviĝis al tiuj latitudoj, kion ili alfrontis? La kondiĉoj estis signife pli malvarmaj, sed ankaŭ estis malpli severaj rilate al la transviola nivelo.

Do se ni estas ie en la Norda Hemisfero, rigardu al tio, kio okazas al la transviola radiado. Ni plu ricevas dozon da UV-A. Sed la tuta UV-B aŭ preskaŭ la tuto, disipiĝas tra la denseco de nia atmosfero. En la vintro, kiam vi skias en la Alpoj, vi povas sperti transviolan radiadon. Sed ĝi estas nur UV-A, kaj signifoplene, tiu UV-A ne havas la kapablon produkti vitaminon D en via haŭto.

Do homoj loĝantaj en nordhemisferaj medioj malhavis la kapablon fari vitaminon D en sia haŭto la plej grandan parton de la jaro. Tio havis gigantajn konsekvencojn por la evoluado de la homa haŭtpigmento. Ĉar kio okazis, por garantii la sanon kaj bonfarton, tiuj homaj linioj kiuj disiĝis en la Nordan Hemisferon, perdis sian haŭtpigmenton. Estis natura selektado al la evoluo de hele pigmentita haŭto.

En tio ni komencas vidi la evoluadon de la bela sepia ĉielarko kiu nun karakterizas la tutan homaron. Hele pigmentita haŭto disvolviĝis ne nur unu fojon, nek nur du fojojn, sed probable tri fojojn. Ne nur en modernaj homoj, sed en unu el niaj malproksimaj nerilataj prauloj, la neandertaloj. Rimarkinda, rimarkinda atesto pri la forto de evoluado. Homoj moviĝadas jam delonge. Kaj simple en la lastaj 5 mil jaroj pli kaj pli, laŭ pli kaj pli grandaj distancoj. Jen nur kelkaj el la plej grandaj homaj movoj, volontaj movoj, en la lastaj 5 mil jaroj.

Rigardu kelkajn el la ĉefaj latitudaj transiroj. Homoj el areoj kun alta transviola radiado irantaj al regionoj kun malalta radiado kaj male. Kaj ne ĉiuj ĉi moviĝoj estis volontaj. Inter 1520 kaj 1867 12 kaj duona milionoj da homoj estis movitaj el regionoj kun alta radiado al regionoj kun malalta radiado, kadre de la transoceana sklavtrafiko. Nun tio havis ĉiajn insidajn sociajn konsekvencojn. Sed ĝi ankaŭ havis nocajn konsekvencojn al la sano de la homoj.

Kaj do? Ni moviĝadis. Ni estas tiel lertaj, ke ni povas superi ĉiujn ĉi ŝajnajn biologiajn barojn. Nu, ofte ni estas senkonsciaj pri la fakto, ke ni vivas en medioj en kiuj nia haŭto estas esence malmulte adaptita. Kelkaj el ni kun hele pigmentita haŭto vivas en regionoj kun alta transviola radiado. Kelkaj el ni kun malhele pigmentita haŭto vivas en regionoj kun malalta transviola radiado. Tio havas grandegajn konsekvencojn por nia sano.

Ni devas, se ni estas hele pigmentitaj, esti zorgemaj pri la problemoj de haŭtkancero, kaj la detruo de folato en niaj korpoj, pro multe da suno. Epidemiologoj kaj kuracistoj tre diligente rakontis al ni pri protektado de nia haŭto. Pri kio ili ne estis tiel kompetentaj rilate instruadon de la homoj estas la problemo de malhele pigmentitaj homoj vivantaj en regionoj de alta latitudo aŭ laborantaj interne de konstruaĵoj la tutan tempon.

Ĉar la problemo en tio estas same severa. Sed ĝi estas pli sinistra. Ĉar la deficito de vitamino D pro manko de transviola radiado B, estas tre grava problemo. Deficito de vitamino D silente instaliĝas en la homoj kaj kaŭzas ĉiajn sanproblemon al iliaj ostoj, per laŭgrada malfortiĝo de iliaj imunosistemoj, aŭ per la perdo de la imunaj funkcioj kaj probable kelkajn problemojn kun iliaj humoro kaj sano, ilia mensa sano.

Tial ni havas, en haŭtpigmento, unu el tiuj mirindaj produktoj de evoluo, kiu ankoraŭ havas konsekvencojn por ni hodiaŭ. Kaj la sociaj konsekvencoj, kiel ni scias, estas nekredeble profundaj. Ni vivas en mondo, en kiu ni havas hele kaj malhele pigmentitajn homojn vivantajn unu apud la alia. Sed ofte alproksimigitaj unue kiel rezulto de tre insidaj sociaj interrilatoj. Do kiel ni povas superi tion? Kiel ni povas ekkompreni ĝin? Evoluo helpas nin.

200 jarojn post la naskiĝo de Darwin, ni havas la unuan iom pigmentitan Prezidanton de Usono. < aplaŭdoj > Kiom mirinda estas tio? < aplaŭdoj > Tiu viro estas signifoplena pro tuta serio da kialoj. Sed ni bezonas pensi kiel li estas komparebla rilate sian pigmentadon, al aliaj homoj sur la Tero. Li, kiel unu el multaj urbaj kaj miksitaj loĝantoj, estas vere reprezenta pri miksitaj gepatroj, pri miksita pigmentado. Kaj li similas, tre proksime, al homoj kun mezaj niveloj de pigmento kiuj vivas en suda Afriko aŭ sudorienta Azio.

Tiuj homoj havas grandegan eblecon bruniĝi, disvolvi pli da pigmento en sia haŭto, kiel rezulto de elmetiĝo al la suno. Ili ankaŭ riskas la deficiton de vitamino D, se ili havas kabinetajn laborojn, kiel tiu ulo. Do bondezirojn al li pri bona sano kaj pri lia konsciiĝo pri sia propra haŭtpigmentado.

Nu, kio estas mirinda pri la evoluo de la homa haŭtpigmento kaj la fenomeno de pigmentado, estas tio, ke ĝi elmontras ĝi evidentigas la evoluon per natura selektado ĝuste en via korpo. Kiam homoj demandas vin "Kiu estas la evidenteco pri evoluo?" Vi ne bezonas pensi pri iuj ekzotikaj ekzemploj aŭ fosilioj. Vi simple devas rigardi vian haŭton.

Darwin, mi kredas, estus tion ŝatinta, eĉ se li evitis pritrakti la gravecon de klimato en la evoluo de pigmentoj, dum sia propra vivo. Mi pensas, ke se li estus povinta rigardi la evidentecon, kiun ni havas nun, li estus tion kompreninta. Li ŝatus ĝin. Kaj ĉefe, li instruus ĝin.

Vi, vi povas instrui ĝin. Vi povas tuŝi ĝin. Vi povas kompreni ĝin. Portu tion ekster tiun ĉi ĉambron. Prenu vian haŭtkoloron kaj celebru ĝin. Disvastigu tion. Vi havas la evoluon de la historio de nia specio, parton de ĝi, skribitan en via haŭto. Komprenu ĝin. Aprezu ĝin. Celebru ĝin. Antaŭen. Ĉu ĝi ne estas bela? Ĉu ĝi ne estas mirinda? Vi estas rezultoj de evoluado. Dankon. < aplaŭdoj >