Ρούμπι Γουάξ: Τι είναι τόσο αστείο με την ψυχική ασθένεια;

Ένας στους τέσσερις ανθρώπους πάσχει από κάποιου τύπου ψυχική ασθένεια, οπότε αν ήταν ένας, δύο, τρεις, τέσσερις, είστε εσείς κύριε. Εσείς. Ναι. (Γέλια) Με τα περίεργα δόντια. Κι εσείς δίπλα του. (Γέλια) Ξέρετε ποιοι είστε. Για την ακρίβεια, όλη αυτή η σειρά έχει πρόβλημα. (Γέλια) Αυτό δεν είναι καλό. Γεια. Ναι. Πολύ άσχημα. Μη με κοιτάζετε καν. (Γέλια)

Είμαι μία στην κατηγορία ένας στους τέσσερις. Σας ευχαριστώ. Νομίζω ότι το κληρονόμησα απ' τη μητέρα μου, η οποία συνήθιζε να μπουσουλά μέσα στο σπίτι και με τα τέσσερα άκρα της. Είχε δύο σφουγγάρια στα χέρια της, κι έπειτα είχε δύο δεμένα στα γόνατά της. Η μητέρα μου ήταν τελείως απορροφητική. (Γέλια) Και μπουσούλαγε από πίσω μου λέγοντας, «Ποιος αφήνει πατημασιές μέσα σ' ένα κτίριο;!» Οπότε αυτό ήταν μια κάποια ένδειξη ότι υπήρχε πρόβλημα. Οπότε πριν ξεκινήσω, θα ήθελα να ευχαριστήσω τους δημιουργούς των Λαμοτριγίνη, Σερτραλίνη, και Ρεβοξετίνη, επειδή χωρίς αυτές τις λίγες κι απλές χημικές ουσίες, δε θα στεκόμουν όρθια σήμερα.

Πώς άρχισε λοιπόν; Η ψυχική μου ασθένεια -- λοιπόν, ούτε που πρόκειται να μιλήσω για την ψυχική μου ασθένεια. Γιατί πρόκειται να μιλήσω; Εντάξει. Πάντα ονειρευόμουν ότι, όταν θα πάθαινα τον τελικό μου κλονισμό, θα συνέβαινε επειδή θα είχα μια βαθιά Καφκακική υπαρξιακή αποκάλυψη, ή ότι ίσως η Κέιτ Μπλάνσετ θα υποδυόταν εμένα και θα κέρδιζε Όσκαρ γι' αυτό. (Γέλια) Αλλά δε συνέβη αυτό. Έπαθα κλονισμό την ημέρα αθλημάτων της κόρης μου. Όλοι οι γονείς κάθονταν σ' έναν χώρο στάθμευσης τρώγοντας απ' το πίσω μέρος των αυτοκινήτων τους -- μόνο οι Άγγλοι -- τρώγοντας τις λουκανικούμπες τους. Τις λάτρευαν τις λουκανικούμπες τους. (Γέλια) Ο λόρδος και η κυρία Ρίγκορ Μόρτις τσιμπολογούσαν στην άσφαλτο, και τότε το όπλο εκπισωκρότησε κι όλα τα κοριτσόπουλα άρχισαν να τρέχουν, κι όλες οι μανούλες φώναζαν, «Τρέξε! Τρέξε Κλαμίντια! Τρέξε!»(Γέλια) «Τρέξε σαν τον άνεμο, Βερούκα! Τρέξε!» Κι όλα τα κοριτσόπουλα έτρεχαν κι έτρεχαν κι έτρεχαν, όλα εκτός απ' την κόρη μου, που απλώς στεκόταν στη γραμμή εκκίνησης, απλώς χαιρετώντας, επειδή δεν ήξερε ότι έπρεπε να τρέξει. Οπότε έμεινα στο κρεβάτι περίπου ένα μήνα, κι όταν ξύπνησα ανακάλυψα ότι βρισκόμουν σε κέντρο αποκατάστασης, κι όταν είδα τους άλλους τρόφιμους, συνειδητοποίησα ότι είχα βρει τους ανθρώπους μου, τη φυλή μου. (Γέλια) Επειδή έγιναν οι μόνοι μου φίλοι, έγιναν φίλοι μου, επειδή πολύ λίγα από τα άτομα που γνώριζα -- Καλά, δεν έλαβα πολλές κάρτες ή λουλούδια. Εννοώ, αν είχα σπάσει το πόδι μου ή είχα γεννήσει θα είχα κατακλυστεί, αλλά το μόνο που έλαβα ήταν μερικά τηλεφωνήματα που μου έλεγαν να ζωηρέψω. Να ζωηρέψω. Επειδή αυτό δεν το είχα σκεφτεί. (Γέλια) (Γέλια) (Χειροκρότημα)

Επειδή, ξέρετε, το μόνο πράγμα, το μόνο πράγμα που παίρνετε μαζί μ' αυτήν την ασθένεια, αυτό σας έρχεται πακέτο, είναι η απόκτηση μιας πραγματικής αίσθησης ντροπής, επειδή οι φίλοι σας λένε, «Έλα, δείξε μου το καρούμπαλο, δείξε μου τις ακτινογραφίες,» και φυσικά δεν έχετε τίποτα να τους δείξετε, οπότε νιώθετε σα να σιχαίνεστε πραγματικά τον εαυτό σας επειδή σκέφτεστε, «Δε δέχομαι μαζικό βομβαρδισμό. Δε ζω σε κωμόπολη.» Οπότε αρχίζετε ν' ακούτε αυτές τις ενοχλητικές φωνές, αλλά δεν ακούτε μόνο μία ενοχλητική φωνή, ακούτε περίπου χίλιες -- 100,000 ενοχλητικές φωνές, σαν ο Διάβολος να έπασχε απ' το σύνδρομο Τουρέτ, έτσι θα ακουγόταν. Αλλά όλοι εδώ ξέρουμε,ότι δεν υπάρχει Διάβολος, δεν υπάρχουν φωνές μέσα στο κεφάλι σας. Ξέρετε ότι όταν ακούτε αυτές τις ενοχλητικές φωνές, όλοι αυτοί οι μικροί νευρώνες ενώνονται και σ' αυτό το μικρό κενό σας διαπερνά μια τοξική χημική ουσία του τύπου «Θέλω ν' αυτοκτονήσω», κι αν αυτό σας συμβαίνει συνέχεια σαν σε κασέτα, ίσως να έχετε κατάθλιψη. Κι αυτή δεν είναι καν η κορυφή του παγόβουνου. Αν πάρετε ένα μωράκι, κι αρχίσετε να το κακοποιείτε λεκτικά, ο μικρός του εγκέφαλος εκρίνει χημικές ουσίες που είναι τόσο βλαβερές που το μικρό τμήμα του εγκεφάλου του που διακρίνει το καλό απ' το κακό απλώς δεν αναπτύσσεται, συνεπώς μπορεί να έχετε οι ίδιοι έναν ψυχωτικό στο σπίτι. Αν ένας στρατιώτης δει τον φίλο του να σκοτώνεται, ο εγκέφαλός του μεταβαίνει σε τόσο υψηλό επίπεδο πανικού που στην ουσία δεν μπορεί να εκφράσει την εμπειρία με λόγια, οπότε απλώς νιώθει τον τρόμο ξανά και ξανά.

Ιδού λοιπόν η ερώτησή μου. Η ερώτησή μου είναι, πώς γίνεται όταν οι άνθρωποι παθαίνουν ψυχική βλάβη, να πρόκειται πάντα για ενεργητική φαντασία; Πώς γίνεται όλα τ' άλλα όργανα στο σώμα σας να μπορούν να πάθουν κάποια βλάβη και να δέχεστε συμπαράσταση, εκτός απ' τον εγκέφαλο;

Θα ήθελα να μιλήσω λίγο ακόμα για τον εγκέφαλο, επειδή ξέρω ότι εδώ στο TED σας ενδιαφέρει, δώστε μου μόνο ένα λεπτάκι, εντάξει. Εντάξει, να πω απλώς ότι υπάρχουν μερικά καλά νέα. Υπάρχουν μερικά καλά νέα. Αρχικά, να πω ότι, έχουμε εξελιχθεί πάρα πολύ. Ξεκινήσαμε ως μια πολύ μικροσκοπική μονοκύτταρη αμοιβάδα, μικροσκοπική, κολλώντας απλώς σε μια πέτρα, και τώρα, ιδού, ο εγκέφαλος. Πάμε λοιπόν. (Γέλια) Αυτό το μωράκι διαθέτει μεγάλη ιπποδύναμη. Έρχεται μ' όλες του τις αισθήσεις. Διαθέτει λοβούς τελευταίας τεχνολογίας. Διαθέτουμε τον ινιακό λοβό ώστε να μπορούμε ουσιαστικά να δούμε τον κόσμο. Διαθέτουμε τον κροταφικό λοβό ώστε να μπορούμε ουσιαστικά ν' ακούμε τον κόσμο. Εδώ διαθέτουμε λίγη μακροπρόθεσμη μνήμη, οπότε, θυμάστε τη νύχτα που θέλετε να ξεχάσετε, τότε που ήπιατε πολύ; Αντίο! Εξαφανίστηκε. (Γέλια) Οπότε ουσιαστικά, είναι γεμάτος με 100 δισεκατομμύρια νευρώνες που απλώς θορυβίζουν, μεταδίδοντας πληροφορίες ηλεκτρικά, θορυβίζοντας, θορυβίζοντας. Θα σας δείξω λίγο την πλαϊνή μεριά. Δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε αυτό εδώ. (Γέλια) Οπότε, θορυβίζοντας, κι έτσι — (Γέλια) — Και για κάθε ένα — το ξέρω, το ζωγράφισα η ίδια. Σας ευχαριστώ. Για κάθε ένα νευρώνα, μπορείτε ουσιαστικά να έχετε από 10,000 μέχρι 100,000 διαφορετικές συνδέσεις ή δενδρίτες ή όπως θέλετε να το αποκαλέσετε, και κάθε φορά που μαθαίνετε κάτι, ή έχετε μια εμπειρία, αυτός ο θάμνος μεγαλώνει, ξέρετε, αυτός ο θάμνος πληροφοριών. Μπορείτε να φανταστείτε ότι κάθε άνθρωπος κουβαλά αυτόν τον εξοπλισμό, ακόμη κι η Πάρις Χίλτον; (Γέλια) Αναλογιστείτε το.

Αλλά έχω μερικά άσχημα νέα, φιλαράκια μου. Έχω μερικά άσχημα νέα. Δεν αφορούν τον έναν στους τέσσερις. Αφορούν τους τέσσερις στους τέσσερις. Δεν είμαστε εξοπλισμένοι για τον 21ο αιώνα. Η εξέλιξη δε μας προετοίμασε γι' αυτό. Απλά δε διαθέτουμε το εύρος, και για όσους λένε ότι περνάνε ωραία τη μέρα τους, είναι πάρα πολύ καλά, αυτοί είναι πιο παράφρονες από εμάς τους υπόλοιπους. Επειδή θα σας δείξω που μπορεί να υπάρχουν μερικές ανωμαλίες στην εξέλιξη. Επιτρέψτε μου να σας το εξηγήσω. Όταν ήμασταν πρωτόγονοι — (Γέλια) — εκατομμύρια χρόνια πριν, και ξαφνικά νιώθαμε να απειλούμαστε από ένα αρπακτικό, εντάξει; — (Γέλια) — Γεμίζαμε — Σας ευχαριστώ. Τα ζωγράφισα μόνη μου. (Γέλια) Σας ευχαριστώ πάρα πολύ. Σας ευχαριστώ. Σας ευχαριστώ. (Χειροκρότημα) Σας ευχαριστώ. Τέλος πάντων, γεμίζαμε με την ίδια μας την αδρεναλίνη και την ίδια μας την κορτιζόλη, και στη συνέχεια σκοτώναμε ή σκοτωνόμασταν, τρώγαμε ή τρωγόμασταν, κι έπειτα ξαφνικά «αδειάζαμε», κι επιστρέφαμε στην κανονική μας κατάσταση. Εντάξει. Οπότε το πρόβλημα, σήμερα, έχει να κάνει με τον σύγχρονο άνθρωπο — (Γέλια) — όταν νιώθουμε ότι κινδυνεύουμε, εξακολουθούμε να γεμίζουμε με τις δικές μας χημικές ουσίες αλλά επειδή δεν μπορούμε να σκοτώσουμε τροχονόμους — (Γέλια) — ή να φάμε μεσίτες, τα «καύσιμα» μένουν απλώς στο σώμα μας συνεχώς, οπότε είμαστε σε μια διαρκή κατάσταση πανικού, μια διαρκή κατάσταση. Κι ιδού κάτι άλλο που συνέβη. Πριν από 150,000 περίπου χρόνια, όταν η γλώσσα έγινε διαδυκτιακή, αρχίσαμε να χρησιμοποιούμε τις λέξεις σε συνθήκες εκτάκτου ανάγκης οπότε από «Ω, Θεέ μου, μια τίγρης με σουβλερά δόντια» που θα μπορούσε να υφίσταται, αρχίσαμε να λέμε, «Ω, Θεέ μου, δεν έστειλα το μήνυμα. Ω, Θεέ μου, οι μηροί μου είναι πολύ χοντροί. Ω, Θεέ μου, όλοι θα με θεωρούν ηλίθια. Δεν με προσκάλεσαν στη χριστουγεννιάτικη γιορτή!» Οπότε έχετε αυτή την ενοχλητική κασέτα που παίζει συνεχώς και σας τρελαίνει, οπότε, βλέπετε ποιο είναι το πρόβλημα; Αυτό που κάποτε σας πρόσφερε ασφάλεια τώρα σας τρελαίνει. Λυπάμαι που φέρνω άσχημα νέα, αλλά κάποιος πρέπει να το κάνει. Τα κατοικίδιά σας είναι πιο ευτυχισμένα από εσάς. (Γέλια) (Χειροκρότημα) Οπότε η γατούλα, νιάου, τρισευτυχισμένη κι oι άνθρωποι χαμένοι. (Γέλια) Διά παντός -- χαμένοι.

Αλλά αυτό που θέλω να πω, είναι ότι αν δε μιλάμε γι' αυτά τα πράγματα, και δε μάθουμε πώς να ελέγχουμε τη ζωή μας, δεν πρόκειται να είναι ένας στους τέσσερις. Θα πρόκειται για τέσσερις στους τέσσερις που αναμφίβολα θα αρρωστήσουν στο επάνω τμήμα. Και μιας που το συζητάμε, μπορούμε παρακαλώ να σταματήσουμε τον στιγματισμό; Σας ευχαριστώ. (Χειροκρότημα) (Χειροκρότημα) Σας ευχαριστώ.