Ρέιτσελ Σούσμαν: Τα παλιότερα ζωντανά πλάσματα του κόσμου

Αυτό το παράξενο φυτό ονομάζεται 'Λαρέτα'. Αυτό που φαίνεται σαν βράχια σκεπασμένα με μούσκλια στην πραγματικότητα είναι ένας θάμνος που αποτελείται από χιλιάδες κλάδους περιέχοντας ο καθένας τους ένα σύμπλεγμα από μικροσκοπικά πράσινα φύλλα στο τέλος του στριμωγμένα τόσο πυκνά μεταξύ τους που θα μπορούσε κανείς να σταθεί πάνω του. Αυτό το πλάσμα ζει στην έρημο της Ατακάμα στη Χιλή και τυχαίνει να είναι 3.000 χρονών. Τυχαίνει επίσης να συγγενεύει με το μαϊντανό.

Έχω ερευνήσει κατά τη διάρκεια των τελευταίων πέντε χρόνων, σε συνεργασία με βιολόγους και ταξιδεύοντας σε ολόκληρο τον κόσμο για να βρω συνεχώς ζωντανούς οργανισμούς που είναι 2.000 χρονών και παλιότεροι. Το πρόγραμμα είναι εν μέρει τέχνη κι εν μέρει επιστήμη. Υπάρχει ένα περιβάλλοντικό στοιχείο. Και προσπαθώ επίσης να δημιουργήσω τα μέσα με τα οποία θα βγούμε πέρα από τις καθημερινές μας χρονικές εμπειρίες και θα αρχίσουμε τη μελέτη μιας βαθύτερης χρονικής κλίμακας. Επέλεξα τα 2.000 χρόνια ως ελάχιστη ηλικία μου γιατί ήθελα να ξεκινήσω απ’ ό,τι πιστεύεται να είναι το έτος μηδέν και να δουλέψω προς τα πίσω από κει και πέρα.

Εκείνο το οποίο βλέπετε τώρα είναι ένα δέντρο που λέγεται Τζόμον Σούτζι, που ζει στο απομονωμένο νησί της Ιακουσίμα. Το δέντρο αυτό ήταν κατά κάποιο τρόπο και η αιτία του προγράμματος. Ταξίδευα στην Ιαπωνία χωρίς καμία ατζέντα παρά να βγάζω φωτογραφίες και τότε άκουσα να μιλάνε γι' αυτό το δέντρο που είναι 2.180 χρονών και ήξερα ότι έπρεπε να το επισκεφθώ. Μόνο αργότερα, όταν στην πραγματικότητα ήμουν στη Νέα Υόρκη μου ήρθε η ιδέα για το πρόγραμμα. Οπότε ήταν μια ιδέα, που αν θέλετε, στριφογύριζε αργά στο μυαλό μου. Νομίζω ότι ήταν μια παντοτινή επιθυμία να συγκεντρώσω τα ενδιαφέροντά μου στην τέχνη, στην επιστήμη και στη φιλοσοφία που μου επέτρεψε να είμαι έτοιμη για αυτή την έμπνευση. Έτσι άρχισα να κάνω έρευνες και προς μεγάλη μου έκπληξη το πρόγραμμα αυτό δεν είχε πραγματοποιηθεί ποτέ πριν στις τέχνες ή στις επιστήμες. Κι ίσως αφελώς, ξαφνιάστηκα που έμαθα ότι δεν υπάρχει ούτε ένας τομέας στις επιστήμες πάνω σ' αυτή την ιδέα της παγκόσμιας μακροβιότητας των ειδών.

Λοιπόν, αυτό που βλέπετε εδώ είναι το Rhizocarpon geographicum, ή η λειχήνα του χάρτη και είναι περίπου 3.000 χρονών και ζει στη Γροιλανδία, το οποίο είναι αρκετά μακριά για κάποιες λειχήνες. Η επίσκεψή μου στη Γροιλανδία έμοιαζε πολύ με ένα ταξίδι πίσω στο χρόνο παρά με ένα ταξίδι στο μακρινό βορρά. Ήταν πολύ πρωτογενής και πιο απομονωμένη από κάθε άλλη προηγούμενή μου εμπειρία. Και αυτό ήταν το αποκορύφωμα κάποιων συγκεκριμένων εμπειριών. Μία από αυτές ήταν όταν αποβιβάστηκα από ένα πλοίο σ' ένα απομονωμένο φιόρδ, μόνο που ανακάλυψα ότι οι αρχαιολόγοι που θα συναντούσα δεν βρίσκονταν πουθενά. Κι όχι ότι μπορούσε κανείς να τους στείλει ένα μήνυμα από το κινητό ή από τον υπολογιστή, οπότε ήμουν κυριολεκτικά ολομόναχη. Αλλά ευτυχώς, η υπόθεση τακτοποιήθηκε, προφανώς. Αλλά ήταν μια ταπεινωτική εμπειρία να νοιώθει κανείς τόσο ξεκομμένος. Και λίγες μέρες αργότερα, είχαμε την ευκαιρία να πάμε για ψάρεμα σ' ένα παγετώδες ρέμα κοντά στη κατασκήνωση, όπου τα ψάρια ήταν τόσο άφθονα που κυριολεκτικά μπορούσε κανείς να βουτήξει τα χέρια του στο ρέμα και να βγάλει έξω μια πέστροφα 30 εκατοστών. Ήταν σαν μια επίσκεψη σε μια πιο αθώα εποχή στον πλανήτη. Και φυσικά, να τες και οι λειχήνες μας. Αυτές οι λειχήνες μεγαλώνουν μόνο ένα εκατοστό κάθε εκατό χρόνια. Αυτό πιστεύω πραγματικά βάζει τη μέγιστη διάρκεια ανθρώπινης ζωής σε μία διαφορετική προοπτική.

Αυτό που βλέπετε εδώ είναι μια εναέρια φωτογραφία πάνω από το ανατολικό Όρεγκον Κι αν ο τίτλος 'Στην αναζήτηση των Θανατηφόρων Δακτυλιδιών της Αρμιλάρια' ακούγεται δυσοίωνος, πράγματι, έτσι είναι. Η Αρμιλάρια είναι στην πραγματικότητα ένας αρπακτικός μύκητας που σκοτώνει κάποια είδη δέντρων στο δάσος. Είναι ωστόσο γνωστή με το καλοκάγαθo όνομα το μανιτάρι του μέλιτος, ή ο "τεράστιος μύκητας" επειδή τυχαίνει να είναι επίσης ένας από τους μεγαλύτερους οργανισμούς στον κόσμο. Έτσι με τη βοήθεια κάποιων βιολόγων που μελετούν το μύκητα πήρα μερικούς χάρτες και κάποιες συντεταγμένες GPS και ναύλωσα ένα αεροπλάνο και άρχισα να ψάχνω για τα θανατηφόρα δαχτυλίδια, τα κυκλικά σχέδια με τα οποία ο μύκητας σκοτώνει τα δέντρα. Δεν είμαι σίγουρη εάν υπάρχει κανένα σε αυτή τη φωτογραφία αλλά ξέρω ότι ο μύκητας είναι εκεί κάτω. Κι έπειτα αυτό κάτω στο έδαφος, μπορείτε να δείτε ότι ο μύκητας έχει πράγματι εισβάλλει σε αυτό το δέντρο. Οπότε αυτό το λευκό υλικό που βλέπετε μεταξύ του φλοιού και του κορμού είναι το βλαστικό μυκήλιο του μύκητα και αυτό που κάνει ... στην πραγματικότητα σκοτώνει αργά το δέντρο δια στραγγαλισμού εμποδίζοντας τη ροή του νερού και των θρεπτικών. Έτσι αυτή η τακτική τον έχει εξυπηρετήσει αρκετά καλά. Είναι 2.400 χρονών. Στη συνέχεια από το υπέδαφος στο υποθαλάσσιο.

Αυτό είναι ένα Κοράλλι Εγκέφαλος που ζει στο Τομπάγκο κι είναι περίπου 2.000 χρονών. Έπρεπε να ξεπεράσω τους φόβους μου για τα βάθη για να το βρω. Είναι περίπου 60 πόδια, ή 18 μέτρα βαθιά. Όπως παρατηρείτε, υπάρχει κάποια ζημιά στην επιφάνεια του κοραλλιού. Στην πραγματικότητα το έκανε ένα κοπάδι σκάρων που άρχισαν να το τρώνε, αλλά για καλή τύχη, έχασαν το ενδιαφέρον τους πριν προλάβουν να το σκοτώσουν. Για καλή τύχη επίσης, φαίνεται πως ήταν εκτός κινδύνου από την πρόσφατη διαρροή πετρελαίου. Με άλλα λόγια, θα μπορούσαμε να χάσουμε πολύ εύκολα, ένα από τα παλιότερα πλάσματα στον πλανήτη, και τις πλήρεις συνέπειες εκείνης της καταστροφής θα τις δείξει το μέλλον.

Αυτό όμως είναι κάτι το οποίο πιστεύω ότι είναι ένα από τα πιο ευπροσάρμοστα πλάσματα στον πλανήτη. Είναι μια κλωνική αποικία της Τρεμάμενης Λεύκας, που ζει στη Γιούτα, που είναι κυριολεκτικά 80.000 χρονών. Αυτό που μοιάζει με δάσος στην πραγματικότητα είναι μόνο ένα δέντρο. Φανταστείτε ότι είναι ένα γιγάντιο σύστημα ριζών και κάθε δέντρο είναι ένας μίσχος που προέρχεται από εκείνο το σύστημα. Οπότε αυτό που έχετε είναι ένα διασυνδεδεμένο, γενετικά ταυτόσημο άτομο, το οποίο έχει ζήσει για 80.000 χρόνια. Τυχαίνει επίσης να είναι αρσενικό και, θεωρητικά, αθάνατο.

(Γέλια)

Αυτό είναι επίσης ένα δέντρο κλώνος. Αυτό είναι το έλατο Γραν Πικέα, που στα 9.550 χρόνια είναι ένα μωρό στο δάσος. Στην πραγματικότητα η τοποθεσία του κρατάται μυστική, για την προστασία του. Μίλησα με το βιολόγο που το ανακάλυψε και μου είπε πως εκείνη η ψηλόλιγνη ανάπτυξη που βλέπετε στο κέντρο, πιθανότατα να είναι το αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής. Με την αύξηση της θερμοκρασίας στην κορυφή του βουνού, η ζώνη βλάστησης στην πραγματικότητα αλλάζει. Οπότε στην ουσία δεν πρέπει να έχουμε άμεση επαφή με αυτούς τους οργανισμούς για να τους επηρεάσουμε σημαντικά.

Αυτό είναι το πουρνάρι του Φόρντινγκαλ Όχι καλέ, αστειεύομαι. Αυτό είναι το πουρνάρι του Φόρντινγκαλ (Γέλια) Αλλά βάζω αυτό το σλάιντ μέσα επειδή συχνά με ρωτούν αν το πρόγραμμα περιέχει κάποια ζώα. Κι εκτός από το κοράλλι, η απάντηση είναι όχι. Ξέρει κανείς να μου πει πόσο χρονών είναι η παλιότερη χελώνα; Μπορεί να μαντέψει κανείς; (Ακροατήριο: 300.) 300; Όχι, 175 είναι η παλιότερη χελώνα οπότε καμία σχέση με 2.000. Κι ωστόσο, θα έχετε ακούσει για αυτό το γιγάντιο μύδι που ανακαλύφθηκε στις ακτές της βόρειας Ισλανδίας κι έγινε 405 χρονών. Αλλά όμως πέθανε στο εργαστήριο καθώς προσπαθούσαν να προσδιορίσουν την ηλικία του. Νομίζω πως η πιο ενδιαφέρουσα ανακάλυψη τον τελευταίο καιρό, είναι η υποτιθέμενη αθάνατη μέδουσα, η οποία έχει πράγματι παρατηρηθεί στο εργαστήριο να έχει την ικανότητα να επιστρέψει στην κατάσταση του πολύποδα μετά από πλήρη ωριμότητα. Ωστόσο, είναι πολύ απίθανο για μία μέδουσα να επιβιώσει στη φύση. Επιστρέφουμε στο πουρνάρι. Όπως βλέπετε, είναι σε ένα νεκροταφείο. Είναι στη Σκωτία πίσω από έναν προστατευτικό τοίχο. Και στην πραγματικότητα εκεί υπάρχουν αρκετά αρχαία πουρνάρια στα νεκροταφεία του Ηνωμένου Βασιλείου ωστόσο, εάν υπολογίσετε, θα θυμάστε ότι πρώτα υπήρχαν τα πουρνάρια εκεί κι έπειτα οι εκκλησίες

Και τώρα πέρα σε ένα άλλο μέρος του πλανήτη. Είχα την ευκαιρία να ταξιδέψω γύρω από την Επαρχία του Λιμπόπο στη Ν. Αφρική με έναν ειδικό στα δένδρα Μπαομπάμπ. Και είδαμε αρκετά από αυτά και αυτό εδώ είναι πιθανότατα το πιο παλαιό. Είναι γύρω στα 2.000 χρόνια και ονομάζεται το Σαγγόλι Μπαομπάμπ. Ξέρετε, αυτοί οι οργανισμοί μου φαίνονται σαν παλίμψηστα. Περιέχουν χιλιάδες χρόνια προσωπικής ιστορίας μέσα τους περιέχουν επίσης καταγραφές φυσικών και ανθρώπινων γεγονότων Και ιδιαίτερα τα Μπαομπάμπ είναι ένα σπουδαίο παράδειγμα. Θα δείτε ότι αυτό εδώ έχει ονόματα χαραγμένα στον κορμό του, αλλά καταγράφει επίσης φυσικά γεγονότα. Έτσι τα Μπαομπάμπ, καθώς μεγαλώνουν, έχουν την τάση γίνονται πλαδαρά στο κέντρο τους καθώς κουφώνουν. Και αυτό δημιουργεί σπουδαία φυσικά καταφύγια για τα ζώα αλλά έχουν οικειοποιηθεί επίσης για κάποιες μάλλον αμφίβολες ανθρώπινες δραστηριότητες, μαζί με ένα μπαρ, μια φυλακή ακόμα και μια τουαλέτα μέσα στο δέντρο.

Το οποίο μας φέρνει σ'ένα άλλο από τα αγαπημένα μου -- Επειδή, πιστεύω, είναι αρκετά ασυνήθιστο. Αυτό το φυτό ονομάζεται Ουελουίτσια και ζει μόνο σε μέρη των ακτών της Ναμίμπια και Αγκόλα, όπου έχει προσαρμοστεί με μοναδικό τρόπο να συλλέγει υγρασία από τη θαλασσινή ομίχλη. Και το πιο σπουδαίο, στην ουσία είναι ένα δέντρο. Είναι ένα πρωτόγονο κωνοφόρο δέντρο. Θα παρατηρήσετε ότι φέρει κώνους στο κέντρο. Κι εκείνο που φαίνεται σαν μια μεγάλη στοίβα φύλλων, στην ουσία είναι δύο φύλλα τα οποία έχουν κομματιαστεί με το πέρασμα του χρόνου από τις κακές καιρικές συνθήκες της ερήμου. Και πράγματι ποτέ δεν χάνει τα φύλλα της, διακρίνεται ωστόσο για το ότι έχει τα μακρύτερα φύλλα στο φυτικό βασίλειο. Μίλησα με έναν βιολόγο στο Βοτανικό Κήπο του Κίρστενμπος στο Κέιπ Τάουν για τη γνώμη του για την καταγωγή αυτού του εκπληκτικού φυτού, κι εκείνος πίστευε ότι, αν ταξιδέψει κανείς στη Ναμίμπια θα δει αρκετά πετρωμένα δάση και όλοι οι κορμοί των δέντρων είναι -- όλοι οι κορμοί είναι γιγάντια κωνοφόρα δέντρα, ωστόσο δεν υπάρχει ούτε ένας ίχνος για την καταγωγή τους. Έτσι εκείνος πίστευε ότι οι πλημμύρες στη νότια Αφρική έφεραν μαζί τους τα κωνοφόρα δέντρα, πριν από δεκάδες χιλιάδες χρόνια, και το αποτέλεσμα ήταν αυτή η αξιοσημείωτη προσαρμογή σ' αυτό το μοναδικό ερημικό περιβάλλον.

Αυτό είναι πιστεύω το πιο ποιητικό και το πιο παλιό πλασμα. Είναι κάτι που ονομάζεται υπόγειο δάσος. Λοιπόν, μίλησα μ' έναν βοτανολόγο στο Βοτανικό Κήπο της Πρετόρια, που μου εξήγησε πως μερικά είδη δέντρων έχουν προσαρμοστεί σ' αυτό το περιβάλλον. Είναι ένας θαμνότοπος ο οποίος είναι ξηρός κι επιρρεπής σε πολλές πυρκαγιές, οπότε αυτό που έχουν κάνει τα δέντρα είναι, αν μπορείτε να φανταστείτε ότι αυτή είναι η κορώνα του δέντρου κι αυτό είναι το έδαφος, φανταστείτε ότι ολόκληρος, ο όγκος του δέντρου, μετανάστευσε στο υπέδαφος κι έχουμε μόνο αυτά τα φύλλα που προβάλλουν πάνω από την επιφάνεια. Οπότε, όταν μια πυρκαγιά σαρώνει τα πάντα είναι σαν να σου καψαλιστούν τα φρύδια Το δέντρο μπορεί να επανέλθει εύκολα. Αυτά ωστόσο αυξάνονται κλωνικά, με το παλαιότερό τους στα 13.000 χρόνια.

Τώρα, στις ΗΠΑ είναι μερικά φυτά παρόμοιας ηλικίας. Αυτός είναι ο κλωνικός θάμνος Κρεοζώτου, που έχει ηλικία γύρω στα 12.000 χρόνια. Αν έχετε πάει στην Δυτική Αμερική θα ξέρετε ότι ο θάμνος Κρεοζώτου είναι πανταχού παρών, αλλά ωστόσο, βλέπετε πως αυτό έχει το μοναδικό αυτό κυκλικό σχήμα. Κι αυτό που συμβαίνει, είναι ότι διευρύνεται αργά προς τα έξω από την αρχική του μορφή. Κι είναι πάλι -- εκείνο το διασυνδεδεμένο σύστημα ριζών, που τον κάνει ένα γενετικά ταυτόσημο άτομο. Έχει επίσης κι ένα φίλο κοντά -- λοιπόν, νομίζω ότι είναι φίλοι. Αυτό είναι το κλωνικό Ισπανικό Στιλέτο [γιούκα της Μοχάβε], βρίσκεται περίπου ένα μίλι μακριά, και είναι λίγο μεγαλύτερο από 12.000 χρόνια. Κι όπως βλέπετε έχει εκείνο το παρόμοιο κυκλικό σχήμα. Κι υπάρχουν μερικοί νεαροί κλώνοι διάσπαρτοι στο τοπίο πίσω του. Και τα δύο, το στιλέτο και ο θάμνος Κρεοζώτου, ζουν σε περιοχές που ελέγχονται από το Γραφείο Διαχείρισης Χερσαίων Εκτάσεων, κι αυτό είναι πολύ διαφορετικό από την προστασία σ' ένα εθνικό πάρκο Στην πραγματικότητα, αυτή η γη έχει προοριστεί για ψυχαγωγική χρήση οχημάτων υπαίθριων δραστηριοτήτων [ATV].

Λοιπόν, τώρα θέλω να σας δείξω αυτό που μπορεί να είναι το παλιότερο πλάσμα στον πλανήτη. Αυτό είναι το Ακτινοβακτήριο της Σιβηρίας, το οποίο είναι μεταξύ 400.000 και 600.000 χρονών. Αυτό το βακτήριο ανακαλύφθηκε πριν από μερικά χρόνια από μια ομάδα πλανητικών βιολόγων που έλπιζαν να βρουν ίχνη ζωής σε άλλους πλανήτες εξετάζοντας τις σκληρότερες συνθήκες διαβίωσης στο δικό μας. Κι αυτό που βρήκαν, καθώς μελετούσαν τις ζώνες μόνιμου πάγου ήταν αυτό το βακτήριο. Αλλά το πιο ξεχωριστό πράγμα είναι το ότι επισκευάζει το DNA του σε θερμοκρασίες υπό το μηδέν. Το οποίο σημαίνει ότι δεν είναι σε ληθαργική κατάσταση. Στην πραγματικότητα έχει ζήσει και μεγαλώσει για μισό εκατομμύριο χρόνια. Πιθανότατα να είναι και ένα από τα πιο ευπρόσβλητα από τα παλιότερα πλάσματα, επειδή, εάν λιώσει η ζώνη μόνιμου πάγου, δεν θα μπορέσει να επιβιώσει.

Αυτός είναι ένας χάρτης τον οποίο έχω σχεδιάσει με τα παλιότερα ζωντανά πλάσματα, οπότε μπορείτε να πάρετε μια ιδέα για τη τοποθεσία τους, βλέπετε πως είναι σ’ ολόκληρο το κόσμο. Οι μπλε σημαίες αντιπροσωπεύουν εκείνα τα οποία έχω ήδη φωτογραφίσει, και οι κόκκινες είναι τα μέρη στα οποία προσπαθώ να πάω. Βλέπετε επίσης, υπάρχει μια σημαία στην Ανταρκτική. Προσπαθώ να ταξιδέψω εκεί, για να βρω ένα μούσκλι 5.000 ετών, το οποίο βρίσκεται στη Χερσόνησο της Ανταρκτικής.

Οπότε, έχω ακόμα περίπου δύο χρόνια, σ' αυτό το πρόγραμμα -- σ' αυτό το στάδιο του προγράμματος, αλλά μετά από πέντε χρόνια, ειλικρινά νιώθω ότι γνωρίζω εκείνο το οποίο βρίσκεται στην καρδιά της μελέτης αυτής. Τα πιο παλιά πλάσματα στο κόσμο είναι μια καταγραφή κι ένας έπαινος του παρελθόντος μας, μια κινητοποίηση στο παρόν, και ένα βαρόμετρο για το μέλλον μας. Έχουν επιβιώσει για χιλιετίες σε ερήμους, και ζώνες μόνιμου πάγου στις κορυφές βουνών και στο βυθό του ωκεανού. Έχουν αντισταθεί σε ανείπωτους φυσικούς κινδύνους και ανθρώπινες εισβολές αλλά τώρα μερικά κινδυνεύουν και δεν μπορούν απλά να σηκωθούν και να φύγουν. Ελπίζω πως βρίσκοντας αυτούς τους οργανισμούς, θα βοηθήσω να επιστήσω την προσοχή στην αξιοθαύμαστή τους προσαρμοστικότητα και να παίξω ένα ρόλο στη διασφάλιση της συνεχούς μακροβιότητάς τους στο εγγύς μέλλον.

Ευχαριστώ.

(Χειροκροτήματα)