Φίλιπ Χάουαρντ: Τέσσερις τρόποι να φτιάξεις ένα χαλασμένο νομικό σύστημα

Ανέκαθεν ενδιαφερόμουν για τη σχέση μεταξύ τυπικών δομών και ανθρώπινης συμπεριφοράς. Αν φτιάξεις ένα φαρδύ δρόμο που να οδηγεί στα περίχωρα μιας πόλης, ο κόσμος θα μετακομίσει προς τα εκεί. Ο νόμος είναι επίσης ένας πολύ δυνατός οδηγός της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Και αυτό που θα’θελα να συζητήσουμε σήμερα είναι η ανάγκη να αναθεωρήσουμε και να απλοποιήσουμε το νόμο, ώστε να απελευθερώσουμε την ενέργεια και το πάθος των Αμερικανών, και να μπορέσουμε να αρχίσουμε να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσεις της κοινωνίας μας.

Πιθανόν να έχετε προσέξει ότι ο νόμος έχει γίνει προοδευτικά πυκνότερος στις ζωές σας τα τελευταία 10-20 χρόνια. Αν τρέχεις μια επιχείρηση, είναι πολύ δύσκολο να κάνεις ο,τιδήποτε χωρίς να τηλεφωνήσεις στο νομικό σου σύμβουλο. Μάλιστα, στις μέρες μας έχει αρχίσει και παρατηρείται το φαινόμενο οι νομικοί σύμβουλοι να γίνονται διευθύνοντες σύμβουλοι. Είναι λίγο σαν την ταινία «Οι άνθρωποι του τρόμου». Χρειάζεσαι ένα δικηγόρο να τρέξει την εταιρεία, γιατί υπάρχουν πολλοί νόμοι. Αλλά δεν είναι μόνο οι επιχειρήσεις που επηρεάζονται, στην πραγματικότητα αυτό εντυπώνεται στις καθημερινές δραστηριότητες των απλών ανθρώπων.

Πριν από μερικά χρόνια, είχα πάει για ορειβασία κοντά στο Κόντι, στο Γουαϊόμινγκ. Ήταν ένα καταφύγιο για τις σταχτιές αρκούδες παρ' όλο που κανένας δεν με είχε ενημερώσει πριν πάμε. και οδηγός μας ήταν μία ντόπια καθηγήτρια φυσικής. Δεν ανησυχούσε καθόλου για τις αρκούδες, έτρεμε όμως τους δικηγόρους. Σιγά σιγά, οι ιστορίες άρχισαν να ξεπηδούν. Εκείνη την εποχή είχε εμπλακεί σε ένα περιστατικό όπου κάποιος γονέας απείλησε να κάνει αγωγή στο σχολείο επειδή μείωσε το βαθμό του μαθητή κατά 10 τοις εκατό όταν παρέδωσε καθυστερημένα την εργασία του. Ο διευθυντής του σχολείου δεν ήταν πρόθυμος να ορθώσει ανάστημα επειδή δεν ήθελε να παρασυρθεί σε νομικές διαδικασίες. Έτσι λοιπόν, εκείνη έπρεπε να πηγαίνει από συνάντηση σε συνάντηση, επαναλαμβάνοντας τα ίδια επιχειρήματα ξανά και ξανά. Μετά από 30 ημέρες αϋπνίας, τελικά συνθηκολόγησε και ανέβασε το βαθμό. Είπε, "Η ζωή είναι πολύ μικρή, δεν μπορώ να συνεχίσω έτσι."

Περίπου την ίδια χρονική περίοδο, ήθελε να πάει δύο μαθητές σε ένα συνέδριο ηγετικών ικανοτήτων στο Λάραμι, που είναι κανα δυό ώρες δρόμος από εκεί, και επρόκειτο να τους πάει με το αυτοκίνητό της, όμως το σχολείο είπε, "Όχι, δεν μπορείς να το κάνεις αυτό για λόγους αστικής ευθύνης. Πρέπει να πάτε με το σχολικό λεωφορείο." Έτσι, της παρείχαν ένα λεωφορείο χωρητικότητας 60 ατόμων για να πάει τους τρεις τους από και προς το Λάραμι, κάμποσες ώρες διαδρομή.

Ο σύζυγός της ήταν επίσης καθηγητής φυσικής, και κάθε χρόνο πάει την τάξη της βιολογίας σε μία πεζοπορία στο κοντινό εθνικό πάρκο. Φέτος όμως του είπαν ότι δεν μπορεί να κάνει αυτή την εκδρομή, γιατί ένας από τους μαθητές της τάξης ήταν άτομο με ειδικές ανάγκες και επομένως ούτε οι υπόλοιποι 25 μαθητές δεν μπορούσαν να πάνε στην πεζοπορία. Όταν τέλειωσε εκείνη η μέρα, θα μπορούσα να γεμίσω ένα βιβλίο μόνο με ιστορίες για νομικές περιπέτειες από αυτή τη μία καθηγήτρια.

Ξέρω ότι έχουμε διδαχθεί να πιστεύουμε ότι ο νόμος είναι το θεμέλιο της ελευθερίας. Αλλά με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, η χώρα των ελεύθερων έχει γίνει ένα νομικό ναρκοπέδιο. Έχει αλλάξει τις ζωές μας με τρόπους που είναι σχεδόν αδιόρατοι και όμως, αν αποτραβηχτείς λίγο, τους βλέπεις όλη την ώρα. Έχει αλλάξει τον τρόπο που μιλάμε. Μιλούσα με ένα φίλο παιδίατρο, στην Βόρεια Καρολίνα. Μου είπε, "Ξέρεις, πλέον δεν αντιμετωπίζω τους ασθενείς με τον ίδιο τρόπο. Δεν θα ήθελες να πεις κάτι αυτοσχέδιο, χωρίς προετοιμασία το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί εναντίον σου." Και αυτό το λέει ένας γιατρός, του οποίου η ζωή είναι να νοιάζεται για τους ανθρώπους. Η ίδια μου η εταιρεία, έχει μία λίστα ερωτήσεων τις οποίες δεν επιτρέπεται να ρωτώ όταν κάνω συνέντευξη σε υποψήφιους, όπως τη σκοτεινή ερώτηση, αναβλύζουσα κρυμμένα κίνητρα και υποννοούμενα, "Από πού είσαι;" (Γέλια)

Εδώ και 20 χρόνια, οι μεταρρυθμιστές του δικαίου της αστικής ευθύνης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου ότι οι αγωγές έχουν βγει εκτός ελέγχου. Κάθε λίγο και λιγάκι διαβάζουμε επίσης για αυτές τις τρελές αγωγές, όπως εκείνου του τύπου στην περιφέρεια της Κολούμπια, ο οποίος κατέθεσε αγωγή αποζημίωσης ύψους $54 εκ. κατά ενός στεγνοκαθαριστηρίου, επειδή του έχασαν ένα παντελόνι του. Η υπόθεση τράβηξε για δύο χρόνια. Νομίζω πως ακόμα καταθέτει εφέσεις.

Η αλήθεια όμως είναι, ότι αυτές οι τρελές υποθέσεις, είναι σχετικά σπάνιες. Συνήθως δεν κερδίζουν. Ενώ το άμεσο κόστος αδικοπραξιών σε αυτή τη χώρα είναι περίπου 2%, ποσοστό διπλάσιο από ότι σε άλλες χώρες αλλά ουδόλως παραλυτικό, σε σχέση με τους φόρους. Αλλά τα άμεσα κόστη είναι πραγματικά μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Αυτό που συνέβη εδώ, και πάλι σχεδόν χωρίς να το πάρουμε είδηση, είναι ότι άλλαξε ο πολιτισμός μας. Οι άνθρωποι δεν νοιώθουν πλέον ελεύθεροι να πράξουν σύμφωνα με την καλύτερη κρίση τους. Εμείς λοιπόν, τι κάνουμε γι' αυτό; Σίγουρα δεν θέλουμε να παραιτηθούμε του δικαιώματος προσφυγής και αναζήτησης αποζημίωσης από τα δικαστήρια, όταν οι άνθρωποι κάνουν κάποιο λάθος. Χρειαζόμαστε ρυθμίσεις για να διασφαλίσουμε ότι οι άνθρωποι δεν μολύνουν το περιβάλλον κλπ. Μας λείπει ακόμα και το βασικό λεξιλόγιο για να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα, και αυτό γιατί έχουμε το λάθος πλαίσιο αναφοράς.

Μας εκπαίδευσαν να σκεφτόμαστε ότι κάθε διαφωνία, κάθε ζήτημα εντάσσεται με κάποιο τρόπο στο πλαίσιο των ατομικών δικαιωμάτων. Επομένως περνάμε τα πάντα μέσα από ένα νομικό μικροσκόπιο. Είναι πιθανό να υπάρχουν ειδικές ελαφρυντικές περιστάσεις που να εξηγούν γιατί ο Τζώννυ παρέδωσε καθυστερημένα την εργασία του στο Κόντυ του Γουαϊόμινγκ; Είναι πιθανό ο γιατρός να μπορούσε να κάνει κάτι διαφορετικά όταν ο ασθενής χειροτέρευσε; Και φυσικά η επιρροή της εκ των υστέρων θεώρησης είναι τέλεια. Πάντα υπάρχει ένα διαφορετικό σενάριο που μπορείς να φανταστείς όπου είναι πιθανό κάτι να μπορούσε να έχει γίνει διαφορετικά.

Κι όμως, είμαστε εκπαιδευμένοι να αλληθωρίζουμε μέσα σε αυτό το νομικό μικροσκόπιο, ελπίζοντας ότι μπορούμε να κρίνουμε κάθε διαφορά βάσει των σταθερών μίας τέλειας κοινωνίας, όπου όλοι συμφωνούν για το τι είναι δίκαιο, και όπου τα ατυχήματα θα αφανιστούν, και ο κίνδυνος δεν θα υπάρχει πια. Βέβαια, αυτό είναι ουτοπία, είναι η συνταγή για παράλυση, όχι για ελευθερία. Δεν αποτελεί τη βάση του Κράτους Δικαίου, ούτε τη βάση μίας ελεύθερης κοινωνίας. Τώρα λοιπόν, έχω την πρώτη από τέσσερις προτάσεις με τις οποίες πρόκειται να σας αφήσω, για το πώς να απλοποιήσουμε το νόμο. Πρέπει να κρίνεις το νόμο κυρίως από την επίδρασή του στην ευρύτερη κοινωνία, και όχι στις κατ' ιδίαν διαφορές. Απολύτως ζωτικής σημασίας.

Τώρα, ας φύγουμε για λίγο από την περιπτωσιολογία και ας κοιτάξουμε την κοινωνία μας από ψηλά. Δουλεύει; Τί μας δείχνουν τα μακροδεδομένα; Το σύστημα υγείας μεταμορφώθηκε: μία κουλτούρα που εμφορείται από την επιφυλακτικότητα, καθολική αναξιοπιστία του συστήματος δικαιοσύνης, καθολική αμυντική εξάσκηση ιατρικού επαγγέλματος. Είναι πολύ δύσκολο να μετρήσουμε γιατί υπάρχουν μεικτά κίνητρα. Οι γιατροί μπορούν μερικές φορές να βγάζουν περισσότερα χρήματα παραγγέλλοντας εξετάσεις και επίσης δεν ξέρουν ούτως ή άλλως τι είναι σωστό και τι λάθος πλέον. Όμως αξιόπιστοι υπολογισμοί κυμαίνονται μεταξύ 60 δις και 200 δις δολάρια το χρόνο. Αυτό το ποσό είναι αρκετό να παρέχει ιατρική φροντίδα σε όλους τους ανθρώπους στις ΗΠΑ που δεν την έχουν.

Οι μάχιμοι δικηγόροι λένε, "Ναι, αλλά αυτός ο φόβος των νομικών συνεπειών κάνει τους γιατρούς καλύτερους στην εξάσκηση του επαγγέλματός τους." Και αυτό όμως έχει μελετηθεί, από το Ινστιτούτο Ιατρικής και άλλους. Όπως φαίνεται, δεν έχουν έτσι τα πράγματα. Αυτός ο φόβος έχει παγώσει την αλληλεπίδραση στον επαγγελματικό χώρο με αποτέλεσμα να συμβαίνουν χιλιάδες τραγικά λάθη γιατί οι γιατροί φοβούνται να μιλήσουν: "Είστε σίγουρος ότι αυτή είναι η σωστή δοσολογία;" Επειδή δεν είναι σίγουροι, και επειδή δεν θέλουν να αναλάβουν τις νομικές ευθύνες.

Ας πάμε στα σχολεία. Όπως είδαμε και με την καθηγήτρια στο Κόντι, στο Γουαϊόμινγκ, φαίνεται πως επηρεάζεται αρκετά από το νόμο. Αποδεικνύεται ότι τα σχολεία κυριολεκτικά κολυμπούν σε μία θάλασσα από νομικές διατάξεις. Θα μπορούσε να υπάρχει ένα ξεχωριστό παράρτημα μίας νομικής βιβλιοθήκης γύρω από οποιονδήποτε από τους ακόλουθους νομικούς όρους: νόμιμη διαδικασία, ειδική εκπαίδευση, κανένα παιδί δεν εγκαταλείπεται, μηδενική ανοχή, κανόνες εργασίας... η λίστα συνεχίζεται. Κάναμε μία μελέτη για όλους τους κανόνες που επηρεάζουν τη λειτουργία ενός σχολείου στη Νέα Υόρκη. Το Συμβούλιο Εκπαίδευσης δεν είχε ιδέα. Δεκάδες χιλιάδες διαφορετικοί κανόνες, 60 βήματα για να αποβάλεις ένα μαθητή από το σχολείο: Είναι μια συνταγή για παράλυση. Και ποια είναι τα αποτελέσματα; Το πρώτο είναι η μείωση στην τήρηση της τάξης.

Και πάλι, οι μελέτες δείχνουν ότι είναι ευθέως καταλογίσιμο στην ανάδυση της ρήτρας της νόμιμης διαδικασίας. Η εταιρεία Public Agenda έκανε πριν μερικά χρόνια μία έρευνα για μας όπου βρήκαν ότι 43% των καθηγητών στα γυμνάσια στις ΗΠΑ ξοδεύουν παραπάνω από το μισό χρόνο τους στην προσπάθεια διατήρησης της τάξης στην αίθουσα. Αυτό σημαίνει ότι αυτοί οι μαθητές παίρνουν τη μισή μάθηση απ' όση θα έπρεπε, επειδή αν ένα παιδί διακόπτει το μάθημα κανένα δεν μαθαίνει. Και τι συμβαίνει όταν ο καθηγητής προσπαθεί να εγκαθιδρύσει την τάξη; Απειλείται με την αντιμετώπιση των νομικών συνεπειών. Κάναμε έρευνα και γι' αυτό το θέμα. 78% των καθηγητών στα γυμνάσια και στα λύκεια των ΗΠΑ έχουν απειληθεί από τους μαθητές τους με παραβίαση των δικαιωμάτων τους, με αγωγές από τους μαθητές τους. Τους απειλούν οι ίδιοι οι μαθητές τους. Δεν είναι ότι συνήθως κάνουν αγωγές, δεν είναι καν ότι θα τις κέρδιζαν, αλλά είναι μία ένδειξη της διάβρωσης της εξουσίας.

Και πώς δουλεύει αυτό το νομικό σύστημα για την κυβέρνηση; Δεν φαίνεται να δουλεύει και πάρα πολύ καλά. Ούτε στο Σακραμέντο ούτε στην Ουάσινγκτον. Τις προάλλες στην ετήσια ομιλία του στο Κονγκρέσο ο πρόεδρος Ομπάμα είπε, και νομίζω όλοι μπορούμε να συμφωνήσουμε σε αυτό το στόχο, "Από τους πρώτους σιδηρόδρομους μέχρι το διαπολιτειακό σύστημα εθνικών οδών, το έθνος μας ήταν πάντα το πρώτο στον ανταγωνισμό. Δεν υπάρχει κανένας λόγος η Ευρώπη ή η Κίνα να έχουν τα γρηγορότερα τρένα." Στην πραγματικότητα όμως υπάρχει ένας λόγος: Η επιθεώρηση περιβάλλοντος έχει εξελιχθεί σε μία διαδικασία όπου καμία πέτρα δεν μένει ασήκωτη. Για κάθε μεγάλο έργο παίρνει σχεδόν μία δεκαετία, και μετά ακουλουθούν χρόνια εκδίκασης ένδικων προσφυγών που ασκούνται από οποιονδήποτε δεν του αρέσει το έργο.

Μετά, για να παραμείνουμε λίγο ακόμα στην πραγματικότητα, οι άνθρωποι συμπεριφέρονται σαν ηλίθιοι, (Γέλια) σε όλα τα πλάτη και μήκη της χώρας. (Χειροκρότημα) Ηλίθιοι. Πριν από κάποια χρόνια, η κομητεία του Μπρόγουαρντ, στη Φλόριντα, απαγόρεψε το τρέξιμο στο διάλειμμα. (Γέλια) Αυτό σημαίνει φυσικά ότι όλα τα αγόρια θα διαγνωσθούν με διαταραχή ελλειμματικής προσοχής. Αυτή είναι απόλυτα μία συνταγή για αποτυχία.

Το αγαπημένο μου, όμως, είναι οι προειδοποιητικές ετικέτες. "Προσοχή: Καυτό περιεχόμενο" πάνω σε δισεκατομμύρια ποτηράκια καφέ. Οι αρχαιολόγοι θα μας ξεθάψουν μετά από 1000 χρόνια και δεν θα ξέρουν τι είναι αμυντική εξάσκηση του ιατρικού επαγγέλματος, αλλά θα δούν όλες αυτές τις προειδοποιήσεις: "Τα περιεχόμενα είναι καυτά". Οι άνθρωποι θα νομίζουν ότι πρόκειται περί κάποιου είδους αφροδισιακού. Αυτή είναι η μόνη εξήγηση. Διότι για ποιο λόγο θα έπρεπε να πεις σε κάποιον ότι κάτι είναι όντως ζεστό; Η αγαπημένη μου προειδοποίηση όμως ήταν πάνω σε ένα αλιευτικό δόλωμα 12 εκατοστών. Μεγάλωσα στο Νότο όπου πήγαινα τα καλοκαίρια για ψάρεμα. Ένα δόλωμα 12 εκατοστών είναι ένα μεγάλο δόλωμα, με ένα τριπλό γάντζο στο πίσω μέρος, και η συσκευασία απέξω έλεγε: "Επιβλαβές σε περίπτωση κατάποσης". (Γέλια)

Επομένως, κανείς από αυτούς τους ανθρώπους δεν κάνει αυτό που θεωρεί σωστό. Γιατί άραγε; Μα επειδή δεν εμπιστεύονται το νόμο. Γιατί δεν εμπιστεύονται το νόμο; Γιατί μας δίνει τα χειρότερα των δύο κόσμων: Είναι τυχαίος - ο οποιοσδήποτε μπορεί να κάνει αγωγή για σχεδόν ο,τιδήποτε και φέρει τη διαφορά ενώπιον των ενόρκων, γιατί δεν καταβάλλεται ούτε καν προσπάθεια για συνέπεια -- και επίσης είναι πολύ λεπτομερής. Στους τομείς της ζωής που είναι ρυθμισμένοι, υπάρχουν τόσο πολλοί κανόνες που κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε να τους γνωρίζει. Και λοιπόν πώς το διορθώνουμε αυτό; Θα μπορούσαμε να ξοδέψουμε 10.000 ζωές προσπαθώντας να κλαδέψουμε αυτή τη νομική ζούγκλα. Αλλά εδώ η πρόκληση που τίθεται δεν είναι μόνον η διόρθωση του νόμου, γιατί το εμπόδιο προς την επιτυχία είναι η εμπιστοσύνη.

Για να μπορέσει ο νόμος να είναι η πλατφόρμα για την ελευθερία, οι άνθρωποι πρέπει να τον εμπιστεύονται. Αυτή, λοιπόν, είναι η δεύτερη πρότασή μου: Η εμπιστοσύνη είναι ένας βασικός όρος μίας ελεύθερης κοινωνίας Η ζωή είναι αρκετά περίπλοκη και χωρίς το φόβο του νόμου. Ο νόμος βέβαια είναι πολύ διαφορετικός από άλλα είδη ανασφάλειας, διότι μαζί του φέρει και τη δύναμη του κράτους. Και έτσι η πολιτεία μπορεί να επέμβει. Αυτό στην πραγματικότητα αλλάζει τον τρόπο που οι άνθρωποι σκέφτονται. Είναι σαν να έχεις ένα μικρό δικηγόρο στον ώμο σου όλη μέρα και να σου ψιθυρίζει στο αυτί, "Μπορεί κάτι να πάει στραβά εδώ; Είναι εφικτό να πάει κάτι στραβά εδώ;" Αυτή η κατάσταση οδηγεί τους ανθρώπους μακριά από το έξυπνο μέρος του μυαλού τους -- αυτό το σκοτεινό, βαθύ πηγάδι του υποσυνείδητου, όπου βρίσκονται τα ένστικτα και η εμπειρία, και όλες οι υπόλοιπες συνιστώσες της δημιουργικότητας και της ορθής κρίσης -- μας οδηγεί προς το λεπτό μανδύα της ενσυνείδητης λογικής.

Πολύ σύντομα ο γιατρός αρχίζει και λέει, "Αμφιβάλω ότι ο πονοκέφαλος μπορεί να είναι όγκος, αλλά ποιος θα με προστατέψει αν ήταν; Ίσως καλύτερα να κάνω μία μαγνητική τομογραφία." Και τότε έχεις ξοδέψει 200 δις δολάρια σε περιττές εξετάσεις. Αν κάνεις τους ανθρώπους να τελούν σε επίγνωση των αποφάσεών τους, οι μελέτες δείχνουν ότι θα τους κάνεις να πάρουν χειρότερες αποφάσεις. Αν πεις σε μία πιανίστρια να σκέφτεται πώς ακριβώς πατάει τις νότες όταν παίζει το κομμάτι, δεν μπορεί να παίξει το κομμάτι. Η αυτοσυνειδησία είναι ο εχθρός της επιτυχίας. Ο Έντισον το είπε καλύτερα απ' όλους. Είπε: "Διάολε, εδώ γύρω δεν έχουμε κανόνες, προσπαθούμε να πετύχουμε κάτι." (Γέλια)

Πώς λοιπόν μπορείς να αποκαταστήσεις την εμπιστοσύνη; Το να κάνεις μικροδιορθώσεις στο νόμο είναι ξεκάθαρο ότι δεν είναι αρκετό, και η μεταρρύθμιση του δικαίου της αστικής ευθύνης, που είναι μία πολύ καλή ιδέα, μπορεί να μειώνει το κόστος σου αν είσαι άνθρωπος της αγοράς, αλλά είναι σαν να βάζεις επίδεσμο σε μία χαίνουσα πληγή δυσπιστίας. Οι πολιτείες που ρυθμίζουν εκτεταμένα το δίκαιο της αδικοπρακτικής ευθύνης ακόμα υποφέρουν από όλες αυτές τις παθολογίες. Οπότε, αυτό που χρειάζεται δεν είναι απλώς να μειώσουμε τις προσφυγές, αλλά να δημιουργήσουμε ένα εδάφος απόλυτης ελευθερίας. Προκύπτει τελικά ότι η ελευθερία έχει μία τυπική δομή. Η οποία είναι η εξής: Ο νόμος θέτει όρια, και στη μία πλευρά αυτών των ορίων βρίσκονται όλα εκείνα τα πράγματα που δεν μπορείς ή που πρέπει να κάνεις -- δεν μπορείς να κλέβεις, πρέπει να πληρώνεις τους φόρους σου -- όμως τα ίδια αυτά όρια υποτίθεται ότι πρέπει να προσδιορίζουν και να προστατεύουν ένα χώρο απόλυτης ελευθερίας.

Ο Αϊζάια Μπερλίν το έθεσε με τον εξής τρόπο: "Ο νόμος θέτει σύνορα, τα οποία δεν είναι τεχνητώς τοποθετημένα, μέσα στα οποία οι άνθρωποι πρέπει να μένουν απαραβίαστοι." Έχουμε ξεχάσει το δεύτερο μέρος. Αυτά τα αναχώματα έχουν σπάσει. Οι άνθρωποι κυριολεκτικά τσαλαβουτάνε μέσα στο νόμο όλη μέρα. Οπότε, αυτό που χρειάζεται τώρα, είναι να ξαναχτίσουμε αυτά τα όρια. Και είναι ιδιαιτέρως σημαντικό να τα ξαναχτίσουμε όσον αφορά τις αγωγές, γιατί αυτό για το οποίο μπορεί κάποιος να κάνει αγωγή, εγκαθιδρύει τα όρια για την ελευθερία όλων των άλλων. Αν κάποιος κάνει αγωγή γιατί "Ένα παιδί έπεσε από την τραμπάλα," δεν έχει σημασία τι θα απογίνει αυτή η αγωγή, όλες οι τραμπάλες θα εξαφανιστούν. Γιατί κανείς δεν θα θέλει να πάρει το ρίσκο μιας αγωγής. Και αυτό ακριβώς έγινε. Δεν υπάρχουν πλέον τραμπάλες, μονόζυγα, αλογάκια που να κάνουν γύρω-γύρω, σχοινάκια, όλα δηλαδή τα πράγματα που θα μπορούσαν να ενδιαφέρουν ένα παιδί πάνω από την ηλικία των τεσσάρων, απλώς επειδή μ' αυτό τον τρόπο δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος.

Οπότε πώς την ξαναχτίζουμε; Η ζωή είναι υπερβολικά περίπλοκη... (Χειροκρότημα) Η ζωή είναι υπερβολικά περίπλοκη για να την τρέξει ένα πρόγραμμα υπολογιστή. Όλες αυτές οι επιλογές εμπεριέχουν αξιακές κρίσεις και κοινωνικούς κανόνες, και όχι αντικειμενικά γεγονότα. Και εδώ λοιπόν είναι η τέταρτη πρόταση που έχω να κάνω. Αυτό είναι που έχουμε, η φιλοσοφία προς την οποία πρέπει να κινηθούμε. Και η φιλοσοφία αυτή έχει δύο βασικά στοιχεία: Πρέπει να απλοποιήσουμε το νόμο. Πρέπει να μεταναστεύσουμε από αυτή την περιπλοκότητα προς γενικές αρχές και στόχους. Το σύνταγμα είναι μόλις 16 σελίδες. Και δούλεψε μια χαρά για 200 χρόνια.

Ο νόμος πρέπει να είναι αρκετά απλός ώστε οι άνθρωποι να μπορούν να τον εσωτερικεύσουν στις καθημερινές τους επιλογές. Εάν δεν μπορούν να τον εσωτερικεύσουν, δεν πρόκειται να τον εμπιστευτούν. Και πώς απλοποιείς το νόμο; Επειδή η ζωή είναι περίπλοκη, και εδώ είναι η δυσκολότερη και μεγαλύτερη αλλαγή: Πρέπει να αποκαταστήσουμε την αυθεντία των δικαστών και των αξιωματούχων στο να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν το νόμο. (Χειροκρότημα) Πρέπει να επανεξανθρωπίσουμε το νόμο. Να κάνουμε το νόμο απλό ώστε να νοιώθετε ελεύθεροι, οι άνθρωποι που έχουν εξουσία πρέπει να είναι ελεύθεροι να χρησιμοποιήσουν την κρίση τους για να ερμηνεύουν και να εφαρμόζουν το νόμο σε συμφωνία με τους λογικούς κοινωνικούς κανόνες. Όταν περπατάτε στο πεζοδρόμιο κατά τη διάρκεια της ημέρας, πρέπει να σκέφτεστε ότι εάν προκύψει μία διαφορά, υπάρχει κάποιος σ' αυτή την κοινωνία που το βλέπει σαν τη δουλειά του να σας προστατέψει ενεργά εάν πράττετε λογικά. Αυτό το πρόσωπο δεν υπάρχει σήμερα.

Αυτό είναι το δυσκολότερο εμπόδιο. Στην πραγματικότητα δεν είναι και τόσο δύσκολο. Στο 98% των περιπτώσεων είναι πανεύκολο. Ίσως να δικαιούσαι προσφυγής σε ένα ειρηνοδικείο για την απώλεια του παντελονιού σου και αποζημίωσης $100, όμως όχι σε ένα δικαστήριο γενικής δωσιδικίας για εκατομμύρια δολάρια. Η υπόθεση απορρίπτεται χωρίς επιφύλαξη ή δικαίωμα προσφυγής σε χαμηλόβαθμο δικαστήριο. Παίρνει 5 λεπτά. Αυτό είναι όλο, δεν είναι και τόσο δύσκολο.

Αλλά είναι δύσκολο γιατί έχουμε μπεί σε αυτή τη νομική κινούμενη άμμο επειδή ξυπνήσαμε τη δεκαετία του 1960 και είχαμε όλες αυτές τις κακές αξίες: ρατσισμός, ανισότητα φύλων, μόλυνση -- ήταν κακές αξίες. Και θέλαμε να δημιουργήσουμε ένα νομικό σύστημα όπου κανείς δεν θα μπορούσε να έχει πλέον κακές αξίες. Το πρόβλημα είναι ότι δημιουργήσαμε ένα σύστημα μέσα στο οποίο εξαλείψαμε το δικαίωμα να έχει κανείς καλές αξίες. Αυτά δεν σημαίνουν ότι οι άνθρωποι στην εξουσία μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν. Ακόμα δεσμεύονται από νομικούς στόχους και αρχές: Ο καθηγητής λογοδοτεί στο γυμνασιάρχη, ο δικαστής λογοδοτεί στο εφετείο, ο πρόεδρος λογοδοτεί στους ψηφοφόρους. Όμως αυτή η λογοδοσία φθάνει μέχρι το σημείο της κρίσης της απόφασης σε σχέση με την επιρροή της σε όλους, και όχι μόνο για το δυσαρεστημένο πρόσωπο. Δεν μπορείς να διοικείς μία κοινωνία βάσει του ελάχιστου κοινού παρονομαστή. (Χειροκρότημα)

Οπότε, αυτό που χρειάζεται είναι μία βασική αλλαγή φιλοσοφίας. Μπορούμε να σταματήσουμε πολλά από αυτά τα πράγματα εάν αλλάξουμε τη φιλοσοφία μας. Μας έχουν διδάξει ότι η εξουσία είναι ο εχθρός της ελευθερίας. Δεν είναι αλήθεια. Η εξουσία, στην πραγματικότητα είναι απαραίτητη για την ελευθερία. Ο Νόμος είναι ένας ανθρώπινος θεσμός. Η ευθύνη είναι ένας νομικός θεσμός. Εάν οι καθηγητές δεν έχουν εξουσία στην τάξη, ώστε να διατηρούν την ευταξία, ολονών η μάθηση υποφέρει. Εάν ο δικαστής δεν έχει εξουσία να απορρίψει παράλογες προσφυγές, τότε όλοι μας περνάμε τη μέρα κοιτάζοντας πίσω από την πλάτη μας. Εάν η υπηρεσία περιβάλλοντος δεν μπορεί να αποφασίσει ότι οι ρευματοδότες είναι φιλικοί προς το περιβάλλον, τότε δεν υπάρχει τρόπος να φέρουμε την ενέργεια από τα αιολικά πάρκα στην πόλη. Μία ελεύθερη κοινωνία απαιτεί κόκκινα και πράσινα φώτα, ειδάλλως πολύ γρήγορα καταντάει σε μποτιλιάρισμα. Αυτό συνέβη και στην Αμερική. Κοιτάξτε τριγύρω.

Αυτό που χρειάζεται ο νόμος τώρα είναι η αποκατάσταση της εξουσίας να κάνει κανείς κοινές επιλογές. Είναι ο μόνος τρόπος να πάρουμε πίσω την ελευθερία μας, και είναι ο μόνος τρόπος να απελευθερώσουμε την ενέργεια και το πάθος που χρειάζεται ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις της εποχής μας. Σας ευχαριστώ. (Χειροκρότημα)