Πίτερ Βαν Ουμ: Γιατί επέλεξα το όπλο

Ως το πιο υψηλόβαθμο στρατιωτικό στέλεχος της Ολλανδίας, με στρατιώτες μας να υπηρετούν παντού στην υφήλιο, το θεωρώ μεγάλη μου τιμή να βρίσκομαι απόψε κοντά σας. Κοιτώντας γύρω μου μέσα σε αυτή την αίθουσα, αντικρύζω ένα πολύ ιδιαίτερο κοινό. Εσείς είστε ο λόγος για τον οποίο αποδέχτηκα την πρόσκληση και βρίσκομαι απόψε κοντά σας.

Κοιτώντας γύρω μου, βλέπω ανθρώπους που θέλουν να συνεισφέρουν, βλέπω ανθρώπους που θέλουν να φτιάξουν ένα καλύτερο κόσμο, διεξάγοντας καινοτόμες επιστημονικές έρευνες, ή δημιουργώντας εντυπωσιακά έργα τέχνης, γράφοντας κριτικές ή βιβλία που εμπνέουν, ξεκινώντας μια βιώσιμη επιιχείρηση. Έχετε λοιπόν ο καθένας επιλέξει το δικό του όργανο προκειμένου να πετύχει την αποστολή του και να δημιουργήσει ένα καλύτερο κόσμο. Κάποιοι επέλεξαν το μικροσκόπιο ως αυτό το όργανο. Άλλοι επέλεξαν το χορό ή τη ζωγραφική ή τη μουσική σαν και αυτή που μόλις ακούσαμε. Άλλοι επέλεξαν την πένα. Και άλλοι επέλεξαν το χρήμα ως εργαλείο τους.

Κυρίες και κύριοι, εγώ έκανα μια άλλη επιλογή. Σας ευχαριστώ. Κυρίες και κύριοι... (Γέλιο) (Χειροκρότημα) έχω τους ίδιους στόχους, Έχω τους ίδιους στόχους με τους ομιλητές που προηγήθηκαν. Εγώ όμως δεν επέλεξα να πιάσω την πένα, το πινέλο ή τη φωτογραφική μηχανή. Εγώ επέλεξα αυτό το εργαλείο. Εγώ επέλεξα το όπλο.

Εσείς, και μόλις το ακούσατε, μπορεί να νοιώθετε άβολα τόσο κοντά σε αυτό το όπλο. Μπορεί ακόμη και να φοβάστε. Ένα αληθινό όπλο σε τόσο μικρή απόσταση. Ας σταθούμε λίγο και ας επεξεργαστούμε αυτή τη δυσφορία. Μπορείτε ακόμη και να την αφουγκραστείτε. Ας εκτιμήσουμε το γεγονός ότι πιθανότατα οι περισσότεροι από εσάς δεν έχετε βρεθεί ποτέ άλλοτε τόσο κοντά σε όπλο. Αυτό σημαίνει πως η Ολλανδία είναι μια ειρηνική χώρα. Πως η Ολλανδία δεν βρίσκεται σε πόλεμο. Πως δεν χρειάζεται οι στρατιώτες να περιπολούν τους δρόμους μας. Τα όπλα δεν αποτελούν κομμάτι της ζωής μας. Σε πολλές χώρες όμως δεν ισχύει το ίδιο. Σε πολλές χώρες άνθρωποι έρχονται αντιμέτωποι με όπλα. Άνθρωποι καταπιέζονται. Άνθρωποι εκφοβίζονται από πολέμαρχους, από τρομοκράτες. από εγκληματίες. Τα όπλα μπορούν να προκαλέσουν μεγάλο κακό. Σε αυτά αποδίδονται μεγάλες συμφορές.

Γιατί λοιπόν θα αναρωτιέστε στέκομαι ενώπιόν σας με αυτό το όπλο; Γιατί επέλεξα το όπλο ως εργαλείο μου; Σήμερα θα ήθελα να σας εξηγήσω το γιατί. Το γιατί επέλεξα το όπλο για να κάνω τον κόσμο μας καλύτερο. Και θα ήθελα επίσης να σας εξηγήσω το πώς αυτό εδώ το όπλο μπορεί να μας βοηθήσει.

Η ιστορία μου ξεκινά από την πόλη Νάιμεχεν στα ανατολικά της Ολλανδίας, την πόλη όπου γεννήθηκα. Ο πατέρας μου ήταν ένας εργατικός φούρναρης που αφού τελείωνε τη δουλειά από το φούρνο, συχνά αφηγούνταν σε μένα και τον αδελφό μου ιστορίες. Και τις περισσότερες φορές μάλιστα, μας έλεγε την ιστορία που θα μοιραστώ τώρα μαζί σας. Μια ιστορία από τότε που ο ίδιος υπηρέτησε ως στρατιώτης στις στρατιωτικές δυνάμεις της Ολλανδίας στις αρχές του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Οι Ναζί είχαν εισβάλλει στην Ολλανδία. Οι προθέσεις τους ήταν πλέον ξεκάθαρες. Σκόπευαν να κυβερνήσουν μέσω της καταδυνάστευσης. Η διπλωματία είχε αποτύχει παταγωδώς. Έμενε μόνο η ωμή βία. Ήταν η μόνη διέξοδος. Ο πατέρας μου λοιπόν ήταν εκεί για να την επιβάλλει.

Όντας γιός αγρότη που ήξερε να κυνηγά, ο πατέρας μου ήταν άριστος ελεύθερος σκοπευτής. Όταν έβαζε στόχο ποτέ δεν αστοχούσε. Αυτή την καθοριστική στιγμή στην ολλανδική ιστορία ο πατέρας μου είχε αποσπαστεί στις όχθες του ποταμού Βάαλ κοντά στην πόλη Νάιμεχεν. Είχε καθαρή βολή απέναντι από τους Γερμανούς στρατιώτες οι οποίοι είχαν έρθει να κατακτήσουν μια ελεύθερη χώρα, τη χώρα του, τη χώρα μας. Πυροβόλησε.Τίποτα δεν συνέβη. Πυροβόλησε ξανά. Κανένας Γερμανός δεν έπεσε στο έδαφος νεκρός. Του πατέρα μου του είχε δοθεί ένα τόσο παλιό όπλο που η σφαίρα δεν μπορούσε καν να φτάσει στην απέναντι όχθη. Έτσι λοιπόν οι στρατιές του Χίτλερ παρέλασαν από μπροστά του δίχως αυτός να μπορεί να κάνει τίποτα γι' αυτό. Μέχρι και τη μέρα που ο πατέρας μου πέθανε ήταν αγανακτισμένος εξαιτίας εκείνων των βολών. Θα μπορούσε να είχε κάνει κάτι. Αλλά με ένα τόσο παλιό όπλο, ούτε και ο καλύτερος σκοπευτής στις ένοπλες δυνάμεις δεν θα μπορούσε να χτυπήσει στόχο. Αυτή λοιπόν η ιστορία χαράχτηκε στη μνήμη μου.

Έπειτα στο γυμνάσιο, εντυπωσιάστηκα από τις ιστορίες των συμμαχικών δυνάμεων.. για στρατιώτες που εγκατέλειπαν τη θαλπωρή του σπιτιού τους και ρίσκαραν τη ζωή τους για να απελευθερώσουν μια χώρα και ένα λαό που δεν γνώριζαν. Αυτοί απελευθέρωσαν τη γενέτειρά μου. Τότε ήταν που αποφάσισα ότι εγώ θα σηκώσω το όπλο... από σεβασμό και ευγνωμοσύνη απέναντι σε όλους αυτούς τους άνδρες και γυναίκες που ήρθαν για να μας απελευθερώσουν -- από τη συνειδητοποίηση πως μερικές φορές μόνον το όπλο μπορεί να σταθεί μεταξύ του καλού και του κακού.

Γι' αυτό λοιπόν επέλεξα το όπλο, όχι για να πυροβολώ, όχι γα να σκοτώνω. όχι για να καταστρέφω μα για να εμποδίσω όλους εκείνους που θα έκαναν κακό, για να προστατέψω τους αδύναμους, για να υπερασπιστώ δημοκρατικές ιδέες, για να υπερασπιστώ την ελευθερία που έχουμε όλοι εμείς να μιλάμε σήμερα εδώ στο Άμστερνταμ για το πώς μπορούμε να κάνουμε τον κόσμο μας καλύτερο.

Κυρίες και κύριοι, δεν στέκομαι σήμερα εδώ για να εκθειάσω τα όπλα. Προσωπικά δεν μου αρέσουν τα όπλα. Και ιδίως από τη στιγμή που κάποιος έχει δεχτεί πυρά συνειδητοποιεί πέραν πάσης αμφιβολίας ότι το όπλο δεν είναι ένα εργαλείο ανδρισμού άξιο επαίνου. Στέκομαι ενώπιόν σας σήμερα για να σας μιλήσω για τη χρησιμότητα του όπλου ως εργαλείου ειρήνης και σταθερότητας. Για την ακρίβεια, το όπλο ίσως και να είναι το πιο σημαντικό εργαλείο ειρήνης και σταθερότητας στον κόσμο.

Αυτό μπορεί να ακούστηκε κάπως αντιφατικό σε μερικούς. Αλλά όχι μόνον το έχω δει αυτό με τα ίδια μου τα μάτια στις αποστολές μου στο Λίβανο, το Σαράγιεβο και [ασαφές] έθνοι ως υπουργός Αμύνης της Ολλανδίας, μα αυτό υποστηρίζεται βάσει στατιστικών. Η βία έχει μειωθεί δραματικά τα τελευταία 500 χρόνια. Παρά τις εικόνες με τις οποίες βομβαρδιζόμαστε καθημερινά στις ειδήσεις, πόλεμοι μεταξύ αναπτυγμένων χωρών σπανίζουν πλέον. Τα ποσοστά φόνου στην Ευρώπη έχουν πέσει 30% από τον Μεσαίωνα. Οι εμφύλιοι πόλεμοι και τα πραξικοπήματα σημειώνουν επίσης πτωτική τάση από τη λήξη του Ψυχρού Πολέμου. Τα στατιστικά στοιχεία δείχνουν πως διανύουμε μια σχετικά ειρηνική περίοδο στην ανθρώπινη ιστορία.

Γιατί; Γιατί έχει μειωθεί η βία; Έχει αλλάξει η ανθρώπινη φύση; Γι' αυτό ακριβώς δεν μιλούσαμε σήμερα το πρωί; Έτσι απλά λέτε να εξαφανίστηκαν τα ζωώδη ένστικτά μας για εκδίκηση, για βίαια τελετουργικά, για καθαρό μένος; Ή μήπως συμβαίνει κάτι άλλο; Στο τελευταίο του βιβλίο ο καθηγητής Στίβεν Πίνκερ του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ καθώς και πολλοί διανοούμενοι προκάτοχοί του συμπέραναν πως μια από τις κινητήριες δυνάμεις πίσω από τις λιγότερο βίαιες κοινωνίες αποτελεί η εξάπλωση του συνταγματικού κράτους και η εισαγωγή -σε μεγάλη κλίμακα- του κρατικού μονοπώλιου όσον αφορά τη νομιμοποίηση της χρήσης βίας... από μια δημοκρατικά εκλεγμένη κυβέρνηση, από ελέγχους και ισορροπίες και από ένα ανεξάρτητο δικαστικό σύστημα. Εν ολίγοις, ένα κρατικό μονοπώλιο που έχει υπό έλεγχο τη χρήση βίας.

Ένα τέτοιο μονοπώλιο της βίας, πρωτίστως λειτουργεί ως ασφαλιστική δικλείδα. Αποκλείει το ενδεχόμενο για ένα οπλικό συναγωνισμό μεταξύ πιθανά εχθρικών ομάδων μέσα στην κοινωνία μας. Επίσης, η εφαρμογή ποινών που υπερτερούν των οφελών της βίας εξασφαλίζει περαιτέρω ισορροπία. Η αποχή από τη βία καθίσταται πιο επικερδής από τη σύρραξη. Πλέον, η μη-βία λειτουργεί εποικοδομητικά. Ενισχύει την ειρήνη περαιτέρω. Όπου δεν υπάρχουν εχθροπραξίες το εμπόριο ανθεί. Και το εμπόριο αποτελεί ένα ακόμη σπουδαίο κίνητρο ενάντια στη βία. Μέσω του εμπορίου υπάρχει αμοιβαία αλληλεξάρτηση και αμοιβαίο όφελος μεταξύ των μελών. Και όπου υπάρχει αμοιβαίο όφελος, κινδυνεύουν να χάσουν πολύ περισσότερα από ό,τι θα κέρδιζαν σε περίπτωση που έκαναν πόλεμο. Ο πόλεμος πλέον δεν αποτελεί την καλύτερη λύση, και γι' αυτό η βία έχει μειωθεί.

Αυτό, κυρίες και κύριοι, είναι το σκεπτικό πίσω από την ύπαρξη των ενόπλων δυνάμεών μου. Οι ένοπλες δυνάμεις εφαρμόζουν το κρατικό μονοπώλιο στη βία. Και το πετυχαίνουμε αυτό με νόμιμα μέσα και μόνον εφόσον η δημοκρατία μας το ζητήσει. Είναι αυτή η νόμιμη, ελεγχόμενη χρήση των όπλων που έχει συνεισφέρει σημαντικά στα στατιστικά του πολέμου, των διαταραχών και της βίας ανά την υφήλιο. Χάρη στη συμμετοχή μας σε ειρηνευτικές αποστολές έχουμε βοηθήσει στην επίλυση πολλών εμφυλίων. Οι στρατιώτες μου χρησιμοποιούν το όπλο ως εργαλείο ειρήνης.

Και γι' αυτό ακριβώς τα κράτη που έχουν καταρρεύσει είναι τόσο επικίνδυνα. Τα κράτη που έχουν καταρρεύσει δεν εφαρμόζουν νόμιμα ή δημοκρατικά ελεγχόμενα τη χρήση βίας. Τα κράτη που έχουν καταρρεύσει δεν αναγνωρίζουν το όπλο ως εργαλείο ειρήνης και σταθερότητας. Γι' αυτό ακριβώς τα κράτη που έχουν καταρρεύσει μπορούν να οδηγήσουν μια ολόκληρη περιοχή σε χάος και συγκρούσεις. Γι' αυτό η εξάπλωση της ιδέας ενός συνταγματικού κράτους αποτελεί μια τόσο σημαντική πτυχή των ξένων αποστολών. Γι' αυτό προσπαθούμε να οικοδομήσουμε ένα δικαστικό σύστημα αυτή τη στιγμή στο Αφγανιστάν. Γι' αυτό εκπαιδεύουμε αστυνόμους, δικαστές, και εισαγγελείς ανά τον κόσμο. Και γι' αυτό... ξεχωρίζει η Ολλανδία, είμαστε μοναδικοί ως προς τ' ότι... το ολλανδικό Σύνταγμα ξεκάθαρα ορίζει πώς ένα από τα κύρια καθήκοντα των ενόπλων δυνάμεων είναι να διατηρούν και να προάγουν το Διεθνές Δίκαιο.

Κυρίες και κύριοι, αντικρίζοντας αυτό το όπλο ερχόμαστε αντιμέτωποι με την άσχημη πλευρά της ανθρώπινης φύσης. Κάθε μέρα ελπίζω οι πολιτικοί, οι διπλωμάτες και οι ερευνητές να καταφέρουν να μετατρέψουν την αντιπαλότητα σε ειρήνη και την απειλή σε ελπίδα. Και επίσης ελπίζω μια μέρα οι στρατοί ανά τον κόσμο να διαλυθούν και οι άνθρωποι να βρουν έναν τρόπο να ζήσουν δίχως βία ή καταπίεση. Αλλά μέχρις ότου έρθει εκείνη η μέρα, θα πρέπει τα ιδανικά μας και η ανθρώπινη αποτυχία να τα βρουν κάπου στη μέση. Μέχρις ότου έρθει εκείνη η μέρα, εγώ θα υπερασπίζομαι τη μνήμη του πατέρα μου που προσπάθησε να ρίξει στους Ναζί με εκείνο το παλιό όπλο. Θα υπερασπίζομαι τους άνδρες και τις γυναίκες που είναι έτοιμοι να ρισκάρουν τη ζωή τους για έναν πιο ειρηνικό κόσμο. Θα υπερασπίζομαι τη λοχαγό που υπέστη μερική απώλεια ακοής και μόνιμα τραύματα στο πόδι της, όταν χτυπήθηκε από ρουκέτα σε μια αποστολή στο Αφγανιστάν.

Κυρίες και κύριοι, μέχρις ότου έρθει εκείνη η μέρα που θα μπορέσουμε να βάλουμε το όπλο στην άκρη, ελπίζω όλοι να συμφωνήσετε πως η ειρήνη και η σταθερότητα δεν εξασφαλίζονται χωρίς αντίτιμο. Απαιτείται σκληρή δουλειά, συχνά μάλιστα παρασκηνιακά. Απαιτείται καλός εξοπλισμός και καλά εκπαιδευμένοι, αφοσιωμένοι στρατιώτες. Εύχομαι να στηρίξετε τις προσπάθειες των ενόπλων δυνάμεων να εκπαιδεύσουν στρατιώτες όπως αυτή εδώ η αξιωματικός και να της παρέχουμε ένα καλό όπλο, αντί για ένα κακό σαν του πατέρα μου. Εύχομαι να στηρίξετε τους στρατιώτες μας όταν θα είναι εκεί έξω, όταν γυρίσουν σπίτι και όταν τραυματιστούν και χρειαστούν τη φροντίδα μας. Ρισκάρουν τη ζωή τους, για εμάς, εσάς, και δεν πρέπει να τους απογοητεύσουμε.

Εύχομαι να σεβαστείτε τους στρατιώτες μου, αυτήν με το όπλο. Γιατί θέλει έναν καλύτερο κόσμο. Γιατί συνεισφέρει ενεργά στην επίτευξη αυτού, όπως και όλοι μας εδώ σήμερα.

Σας ευχαριστώ πολύ.

(Χειροκρότημα)