Όπως πολλοί από εσάς, προσπαθώ και εγώ να συνεισφέρω για την αναγέννηση της Αφρική. Η μεταμόρφωση της Αφρικής είναι στην ουσία θέμα ηγεσίας. Η Αφρική μπορεί να μεταμορφωθεί μόνο από πεφωτισμένους ηγέτες. Και πιστεύω ότι ο τρόπος που εκπαιδεύουμε τους ηγέτες μας είναι θεμελιώδους σημασίας για την πρόοδο σε αυτήν την ήπειρο. Θέλω να σας αναφέρω μερικές ιστορίες για να εξηγήσω την άποψή μου. Όλοι μας ακούσαμε χθες για την σημασία που έχουν οι ιστορίες. Μια Αμερικανίδα φίλη μου, φέτος, δήλωσε εθελόντρια νοσηλεύτρια στην Γκάνα. Και μέσα σε τρεις μήνες, συμπέρανε κάτι για την κατάσταση ηγεσίας στην Αφρική που εμένα μου πήρε πάνω από μια δεκαετία να συμπεράνω. Δύο φορές συμμετείχε σε χειρουργικές επεμβάσεις κατά την διάρκεια των οποίων κόπηκε το ρεύμα στο νοσοκομείο. Οι γεννήτριες έκτακτης ανάγκης δεν λειτούργησαν -- δεν υπήρχε ούτε φακός, ούτε φαναράκι, ούτε κερί. Απόλυτο σκοτάδι. Οι ασθενείς με ανοιχτές τομές -- δύο φορές. Την πρώτη φορά γινόταν Καισαρική τομή. Ευτυχώς, το μωρό το είχαν ήδη βγάλει -- μάνα και παιδί επέζησαν.
Την δεύτερη φορά ήταν μια επέμβαση που απαιτούσε τοπική αναισθησία. Το αναισθητικό χάνει την επίδρασή του. Ο ασθενής αρχίζει να νιώθει πόνο. Κλαίει. Ουρλιάζει. Προσεύχεται. Απόλυτο σκοτάδι. Ούτε ένα κερί, ούτε ένας φακός. Και το συγκεκριμένο νοσοκομείο είχε την δυνατότητα να προμηθευτεί φακούς. Είχαν την δυνατότητα να προμηθευτούν αυτά τα πράγματα, αλλά δεν το είχαν κάνει. Και έτυχε δύο φορές. Μια άλλη φορά, παρακολουθούσε με φρίκη καθώς νοσηλευτές άφησαν μια ασθενή να πεθάνει μπροστά στα μάτια τους επειδή αρνήθηκαν να της δώσουν οξυγόνο το οποίο είχαν στη διάθεσή τους. Και έτσι, τρεις μήνες αργότερα, λίγο πριν επιστρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι νοσηλευτές στην Άκκρα ξεκίνησαν απεργία. Και η συμβουλή της είναι να χρησιμοποιήσουν αυτήν την ευκαιρία για να απολύσουν τους πάντες, και να ξαναρχίσουν από την αρχή.
Τώρα, τι σχέση έχει αυτό με την ηγεσία; Βλέπετε, τα λάθη του υπουργείου υγείας, οι διαχειριστές του νοσοκομείου, οι γιατροί, οι νοσηλευτές -- αυτοί είναι μόνο το 5 τοις εκατό των συνομήλικών τους που συνεχίζουν τις σπουδές τους μετά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση. Πρόκειται για την ελίτ. Πρόκειται για τους ηγέτες μας. Οι αποφάσεις τους, οι ενέργειές τους παίζουν σημαντικό ρόλο. Και όταν αποτυγχάνουν, ένα ολόκληρο έθνος, κυριολεκτικά, υποφέρει. Όταν, λοιπόν, μιλάω για ηγεσία, δεν μιλάω μόνο για τους πολιτικούς ηγέτες. Έχουμε ακούσει αρκετά για αυτούς. Μιλάω για την ελίτ. Για αυτούς που έχουν εκπαιδευτεί. Των οποίων η δουλειά είναι να φυλάνε την κοινωνία τους. Οι δικηγόροι, οι δικαστές, οι αστυνομικοί, οι γιατροί, οι μηχανικοί, οι δημόσιοι υπάλληλοι -- αυτοί είναι οι ηγέτες. Και πρέπει να τους εκπαιδεύσουμε σωστά.
Η δικιά μου πρώτη χαρακτηριστική και αξέχαστη εμπειρία με το θέμα ηγεσία στην Γκάνα ήταν όταν ήμουν 16 χρονών. Είχε μόλις γίνει στρατιωτικό πραξικόπημα, και οι στρατιώτες ήταν διάχυτοι στην κοινωνία μας. Υπήρχαν παντού. Και μια μέρα πάω στο αεροδρόμιο να συναντήσω τον πατέρα μου, και, όπως ανεβαίνω το ανάχωμα από το χώρο στάθμευσης προς τον τερματικό σταθμό του αεροδρομίου, με σταματάνε δύο στρατιώτες κρατώντας τουφέκια Καλάσνικοφ. Και μου ζητάνε να ακολουθήσω ένα πλήθος ανθρώπων που έτρεχαν πάνω-κάτω σ' αυτό το ανάχωμα. Γιατί; Επειδή η διαδρομή από όπου ερχόμουν θεωρούνταν εκτός ορίων. Δεν υπήρχανε σήματα που να σε προειδοποιούν.
Ήμουν 16 χρονών. Ανησυχούσα πολύ για το τι θα λέγανε οι συμμαθητές μου αν με βλέπανε να τρέχω πάνω-κάτω το λόφο. Με απασχολούσε ιδιαίτερα το τι θα λέγανε τα κορίτσια. Και έτσι αντιμίλησα στους στρατιώτες. Ήταν λίγο απερίσκεπτο, αλλά, ξέρετε, ήμουν 16. Στάθηκα τυχερός. Ένας πιλότος των αερογραμμών της Γκάνα εμπλέκεται στην ίδια υπόθεση. Εξαιτίας της στολής του όμως οι στρατιώτες του μιλάνε διαφορετικά, και του εξηγούν ότι απλά ακολουθούν διαταγές. Έτσι, τους ζητάει τον ασύρματό τους, μιλάει με τον ανώτερό τους, και καταφέρνει να μας απαλλάξει. Τι διδάγματα θα παίρνατε από μια τέτοια εμπειρία; Εγώ διάφορα. Η ηγεσία παίζει σημαντικό ρόλο. Αυτοί οι στρατιώτες ακολουθούσαν διαταγές ενός ανώτερού τους αξιωματικού. Έμαθα κάτι για το θάρρος. Ήταν καταλυτικό που το βλέμμα μου δεν έμεινε στα όπλα. Επίσης, έμαθα ότι μπορεί να είναι χρήσιμο να σκέφτεσαι τα κορίτσια.
Έτσι, μερικά χρόνια μετά το συμβάν, φεύγω από την Γκάνα με υποτροφία για να συνεχίσω τις σπουδές μου στο Κολέγιο του Σγουόρθμορ. Ήταν μια ανάσα φρέσκου αέρα. Ξέρετε, η καθηγητές εκεί δεν θέλανε να αποστηθίζουμε πληροφορίες και να τους τα λέμε απ'έξω, όπως με είχαν συνηθίσει στην Γκάνα. Ήθελαν να χρησιμοποιούμε κριτική σκέψη. Ήθελαν να μπορούμε να αναλύουμε. Ήθελαν να ενδιαφερόμαστε για τα κοινωνικά θέματα. Στα μαθήματα οικονομικών έπαιρνα υψηλούς βαθμούς επειδή κατανοούσα τα βασικά οικονομικά. Αλλά έμαθα και κάτι πιο βαθύ από αυτό, ότι οι ηγέτες -- οι διαχειριστές της οικονομίας της Γκάνα -- έπαιρναν συνταρακτικά κακές αποφάσεις οι οποίες έφεραν την οικονομία μας στο χείλος της κατάρρευσης. Και έτσι, να το δίδαγμα ξανά -- η ηγεσία παίζει σημαντικό ρόλο. Παίζει βαρυσήμαντο ρόλο.
Αλλά δεν είχα πραγματικά κατανοήσει πλήρως τι μου είχε συμβεί στο Σγουόρθμορ. Είχα μια υποψία. Αλλά δεν το συνειδητοποιήσα πλήρως μέχρι που μπήκα στο χώρο εργασίας, και πήγα να εργαστώ στην εταιρία της Μάικροσοφτ. Και ήμουν μέρος εκείνης της ομάδας -- που σκεφτόταν, που μάθαινε της οποίας η δουλειά ήταν να σχεδιάζει και να εφαρμόζει νέο λογισμικό που παράγει αξία ανά τον κόσμο. Και ήταν θαυμάσιο να είσαι μέλος αυτής της ομάδας. Ήταν θαυμάσιο. Και κατάλαβα ακριβώς τι μου είχε συμβεί στο Σγουόρθμορ, αυτή η μετάλλαξη -- η ικανότητα να αντιμετωπίζω προβλήματα, σύνθετα προβλήματα, και να σχεδιάζω λύσεις για αυτά τα προβλήματα. Η ικανότητα να δημιουργεί είναι το πιο δυναμωτικό πράγμα που μπορεί να συμβεί σε ένα άτομο. Και εγώ συμμετείχα σ'αυτό.
Όσο ήμουν στην Μάικροσοφτ, τα ετήσια έσοδα της εν λόγω εταιρείας αυξήθηκαν και γίνανε περισσότερα από το ΑΕΠ της Δημοκρατίας της Γκάνα. Και, παρεμπιπτόντως, συνέχισαν να αυξάνονται. Το χάσμα διευρύνθηκε από τότε που έφυγα. Σας είπα ήδη έναν από τους λόγους για τους οποίους αυτό συνέβη. Θέλω να πω, είναι οι άνθρωποι εκεί που δουλεύουν τόσο σκληρά, επίμονοι, δημιουργικοί, με ελευθερία αποφάσεων. Υπήρξαν όμως και ορισμένοι εξωγενείς παράγοντες: ελεύθερη αγορά, κράτος δικαίου, σωστές υποδομές. Αυτά παρέχονται από θεσμικά όργανα που διοικούνται από τους ανθρώπους που αποκαλώ ηγέτες. Και οι ηγέτες αυτοί δεν αναδύθηκαν από το πουθενά. Κάποιος τους εκπαίδευσε να κάνουν τη δουλειά που κάνουν. Τώρα, όσο ήμουν στη Μάικροσοφτ, συνέβη το εξής αστείο: έγινα γονιός. Και για πρώτη φορά, η Αφρική με ενδιέφερε περισσότερο από ποτέ. Επειδή συνειδητοποίησα ότι η κατάσταση της Αφρικανικής ηπείρου θα είχε σημασία για τα παιδιά μου και τα παιδιά τους. Ότι η κατάσταση του κόσμου εξαρτάται από το τι συμβαίνει στην Αφρική, εφόσον αυτή αφορά τα παιδιά μου.
Και εκείνη τη περίοδο, που περνούσα αυτό που αποκαλώ την "προ-μεσήλικη κρίση" μου, η Αφρική ήταν σε μαύρο χάλι. Στην Σομαλία επικρατούσε αναρχία. Η Ρουάντα ήταν στα δεινά του πολέμου γενοκτονίας. Και ένιωθα ότι πηγαίναμε προς λάθος κατεύθυνση, και έπρεπε να επιστρέψω για να βοηθήσω. Δεν θα μπορούσα απλώς να μείνω στο Σιάτλ και να μεγαλώσω τα παιδιά μου σε μια μεσοαστική γειτονιά και να νιώθω καλά. Αυτός δεν ήταν ο κόσμος στον οποίον θα ήθελα να μεγαλώσουν τα παιδιά μου. Έτσι αποφάσισα να εμπλακώ, και το πρώτο πράγμα που έκανα ήταν να επιστρέψω στην Γκάνα και να μιλήσω με πολλούς ανθρώπους και πραγματικά να προσπαθήσω να καταλάβω ποια είναι τα πραγματικά ζητήματα. Και τρία πράγματα συνεχώς αναδύονταν για κάθε πρόβλημα: διαφθορά, αδύναμα θεσμικά όργανα και οι άνθρωποι που τα διοικούν -- οι ηγέτες.
Ήμουν λίγο φοβισμένος γιατί όταν βλέπεις αυτά τα τρία προβλήματα, φαντάζουν πολύ δύσκολα να τα αντιμετωπίσεις. Και συχνά σου λένε: "Μην προσπαθήσεις καν". Αντίθετα, για μένα, έκανα την εξής ερώτηση: "Μα, από πού προέρχονται αυτοί οι ηγέτες; Τι είναι αυτό που κάνει την Γκάνα να παράγει ηγέτες που παραείναι ανήθικοι ή ανίκανοι για να λύσουν προβλήματα;" Έτσι, πήγα να δω τι συνέβαινε στο εκπαιδευτικό μας σύστημα. Είχε παραμείνει το ίδιο -- παπαγαλία -- από το δημοτικό μέχρι τις μεταπτυχιακές σχολές. Ελάχιστο βάρος έπεφτε στο ήθος. Και ο μέσος όρος, ξέρετε, ο τυπικός πτυχιούχος ενός πανεπιστημίου της Γκάνα έχει πολύ πιο δυνατό αίσθημα δικαιώματος παρά αίσθημα ευθύνης. Αυτό είναι λάθος.
Γι' αυτό και αποφάσισα να ασχοληθώ με αυτό το συγκεκριμένο πρόβλημα. Γιατί πιστεύω ότι κάθε κοινωνία, πρέπει να έχει συγκεκριμένες προθέσεις όταν εκπαιδεύει τους ηγέτες της. Και η Γκάνα δεν έδινε επαρκή προσοχή. Και αυτό, στην πραγματικότητα, ισχύει για ολόκληρη την υποσαχάρια Αφρική. Τώρα, λοιπόν, κάνω το εξής: Προσπαθώ να φέρω την εμπειρία που είχα στο Σγουόρθμορ στην Αφρική. Μακάρι να υπήρχαν πανεπιστήμια βασισμένα στις ελευθέριες τέχνες σε όλες τις αφρικανικές χώρες. Πιστεύω ότι θα έκανε τεράστια διαφορά. Και αυτό που προσπαθεί να κάνει το Πανεπιστήμιο Ασέσι (ιδιωτικό κολέγιο που ίδρυσε ο ομιλητής) είναι να εκπαιδεύσει μια νέα γενιά ηθικών, επιχειρηματικών ηγετών. Προσπαθούμε να εκπαιδεύσουμε ηγέτες εξαίρετης ακεραιότητας, που έχουν την ικανότητα να αντιμετωπίζουν σύνθετα προβλήματα, να θέτουν τα σωστά ερωτήματα, και να δίνουν υλοποιήσιμες λύσεις.
Θα παραδεχτώ ότι υπάρχουν στιγμές που αυτό φαίνεται να είναι μια αδύνατη αποστολή. Αλλά πρέπει να πιστέψουμε ότι αυτά τα παιδιά είναι έξυπνα. Ότι αν τα συμπεριλάβουμε στην εκπαίδευση τους, αν τα βάλουμε να συζητήσουν τα πραγματικά ζητήματα που αντιμετωπίζουν -- αυτά που αντιμετωπίζει ολόκληρη η κοινωνία -- και αν τους δώσουμε τις δεξιότητες που θα τους επιτρέψουν να αντιμετωπίσουν τον πραγματικό κόσμο, θα συμβούν θαύματα. Ένα μήνα, λοιπόν, αφού ξεκίνησε το εγχείρημα, είχαμε μόλις ξεκινήσει τα μαθήματα. Ένα μήνα μετά, φτάνω στο γραφείο μου, και λαμβάνω ένα μήνυμα από ένα φοιτητή μας. Και έγραφε, πολύ απλά, "Τώρα σκέφτομαι". Και υπογράφει, "Ευχαριστώ". Είναι μια τόσο απλή δήλωση. Αλλά συγκινήθηκα σχεδόν μέχρι δακρύων, επειδή κατάλαβα τι συνέβαινε σε αυτό το νεαρό άνδρα. Και είναι κάτι φοβερό να παίρνεις μέρος στην χειραφέτηση κάποιου ατόμου με αυτόν τον τρόπο. Τώρα σκέφτομαι.
Φέτος, προκαλέσαμε τους φοιτητές μας να καθιερώσουν έναν κώδικα τιμής μόνοι τους. Γίνεται μια πολύ ζωντανή συζήτηση στην πανεπιστημιούπολη τώρα, για το κατά πόσον πρέπει να υπάρχει ένας κώδικας τιμής, και αν ναι, τι μορφή θα έπρεπε να έχει. Μια από τις φοιτήτριες έκανε μια ερώτηση που με συγκίνησε. "Μπορούμε να δημιουργήσουμε μια τέλεια κοινωνία;" Η κατανόησή της, ότι ένας κώδικας τιμής καθιερωμένος από φοιτητές αποτελεί μια προέκταση προς την τελειότητα, είναι απίστευτη. Δεν μπορούμε να επιτύχουμε την τελειότητα. Αλλά αν προεκταθούμε προς αυτήν, τότε μπορούμε να επιτύχουμε την αριστεία. Δεν ξέρω τελικά τι θα κάνουν. Δεν ξέρω αν θα αποφασίσουν να αποκτήσουν αυτόν τον κώδικα τιμής. Αλλά το ότι συζητούν -- για το τι μορφή θα πρέπει να έχει η καλή τους κοινωνία, τι μορφή θα πρέπει να έχει η άριστη κοινωνία τους -- είναι κάτι πάρα πολύ καλό.
Πέρασε ο χρόνος μου; ΟΚ. Τώρα, θέλω απλά να αφήσω αυτήν τη διαφάνεια να φαίνεται, επειδή είναι σημαντικό να σκεφτούμε αυτά που λέει. Είμαι πολύ ενθουσιασμένος για το γεγονός ότι κάθε φοιτητής στο Πανεπιστήμιο Ασέσι κάνει κοινωνική εργασία πριν αποφοιτήσει. Ότι για πολλούς από αυτούς, είναι μια εμπειρία που τους άλλαξε την ζωή. Αυτοί οι νέοι μελλοντικοί ηγέτες αρχίζουν να κατανοούν την πραγματική υπόθεση της ηγεσίας. Το πραγματικό προνόμιο της ηγεσίας, που είναι να υπηρετεί την ανθρωπότητα. Είμαι ακόμη πιο ενθουσιασμένος για το γεγονός ότι πέρσι οι φοιτητές μας εξέλεξαν μια γυναίκα να είναι ο επικεφαλής της Φοιτητικής Κυβέρνησης. Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία της Γκάνα που μια γυναίκα εκλέγεται επικεφαλής της Φοιτητικής Κυβέρνησης σε κάποιο πανεπιστήμιο. Αυτό μαρτυράει πολλά για την ίδια. Μαρτυράει πολλά για τον πολιτισμό που σχηματίζεται στην πανεπιστημιούπολη. Μαρτυράει πολλά για τους συμφοιτητές της που την εξέλεξαν. Νίκησε με 75 τοις εκατό των ψήφων.
Και μου δίνει πολλές ελπίδες. Αποδεικνύεται ότι και ο κόσμος των εταιριών στην Δυτική Αφρική εκτιμά αυτό που συμβαίνει με τους μαθητές μας. Αποφοίτησαν δυο γενιές φοιτητών μέχρι σήμερα. Και κάθε ένας από αυτούς έχει απορροφηθεί. Και δεχόμαστε πολύ καλές αναφορές από τις εταιρίες της Γκάνα, τις εταιρίες της Δυτικής Αφρικής. Και αυτό που τους εντυπωσιάζει περισσότερα από όλα είναι η υπευθυνότητα στη δουλειά τους. Ξέρετε, αυτό το πάθος που νιώθουν για αυτό που κάνουν. Η επιμονή, η ικανότητά τους να αντιμετωπίσουν ασαφή προβλήματα, η ικανότητά τους να αντιμετωπίζουν προβλήματα που δεν έχουν ξανασυναντήσει. Αυτό είναι πολύ καλό, ξέρετε, γιατί τα τελευταία πέντε χρόνια, υπήρξαν στιγμές που ένιωσα πως αυτό είναι μια αδύνατη αποστολή.
Και είναι απλά υπέροχο να βλέπουμε, κατά κάποιον τρόπο, αυτές τις αχτίδες υπόσχεσης για το τι μπορεί να συμβεί αν εκπαιδεύσουμε τα παιδιά μας σωστά. Πιστεύω ότι οι σημερινοί και οι μελλοντικοί ηγέτες της Αφρικής έχουν μια απίστευτη ευκαιρία να ηγηθούν μια μεγάλη αναγέννηση στην ήπειρο αυτή. Είναι μια απίστευτη ευκαιρία. Δεν υπάρχουν πάρα πολλές ακόμα ευκαιρίες όπως αυτή στον κόσμο. Πιστεύω ότι η Αφρική έχει φτάσει σε ένα σημείο καμπής με την εξάπλωση της δημοκρατίας και των ελεύθερων αγορών σε όλη την ήπειρο. Έχουμε φτάσει σε μια θέση από την οποία μπορεί να αναδυθεί μια μεγαλειώδης κοινωνία μέσα σε μια γενιά. Αυτό θα εξαρτηθεί από την πεφώτιση της ηγεσίας. Και είναι πεποίθησή μου ότι ο τρόπος με τον οποίον εκπαιδεύουμε τους ηγέτες μας θα κάνει όλη τη διαφορά. Σας ευχαριστώ, και ο Θεός να σας ευλογεί.
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Ο Πάτρικ Άγουα συνηγορεί υπέρ της σημασίας των ελευθέριων τεχνών στην εκπαίδευση για την διαμόρφωση πραγματικών ηγετών.
After working at Microsoft for almost a decade, Patrick Awuah returned home to Ghana and cofounded Ashesi University, a small liberal arts college that aims to educate Africa's next generation of leaders. Its first class of students graduated in 2006. Full bio »
Translated into Greek by Georgios Chatzimilioudis
Reviewed by Christina Vlahaki
Comments? Please email the translators above.
18:18 Posted: Jul 2008
Views 170,456 | Comments 33
04:12 Posted: Jul 2007
Views 645,693 | Comments 142
19:24 Posted: Jun 2006
Views 16,526,688 | Comments 3005
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.