Μουνίρ Βιράνι: Ο λόγος που αγαπώ τους γύπες

Θα ήθελα να σας μιλήσω για μια πολύ ξεχωριστή ομάδα ζώων.

Υπάρχουν 10.000 είδη πτηνών στον κόσμο. Οι γύπες αποτελούν ένα από τα πλέον απειλούμενα είδη. Όταν βλέπετε έναν τέτοιο γύπα, το πρώτο πράγμα που σκέφτεστε είναι ότι πρόκειται για αηδιαστικά, άσχημα, άπληστα πλάσματα που θέλουν τη σάρκα σας, που έχουν συσχετιστεί με τους πολιτικούς. (Γέλια) (Χειροκρότημα) Θέλω να αλλάξω αυτή την εντύπωση. Θέλω να αλλάξω τα αισθήματα που έχετε γι' αυτά τα πουλιά, διότι αυτά χρειάζονται τη συμπόνια μας. Πραγματικά τη χρειάζονται. (Γέλια) Θα σας πω γιατί.

Πρώτα απ' όλα, γιατί έχουν τόσο κακή δημοσιότητα; Όταν ο Κάρολος Δαρβίνος διέσχισε τον Ατλαντικό το 1832 με το Μπιγκλ, συνάντησε τον γύπα καθαρτή, και είπε: «Αυτά είναι απαίσια πουλιά με φαλακρά κόκκινα κεφάλια, γεννημένα για να διασκεδάζουν μέσα στη σήψη». (Γέλια) Δεν θα μπορούσατε να έχετε χειρότερη προσβολή και αυτή από τον Κάρολο Δαρβίνο. (Γέλια) Ξέρετε, άλλαξε γνώμη όταν επέστρεψε και θα σας πω το γιατί. Έχουν συσχετιστεί επίσης με την Ντίσνεϊ --- (Γέλια) --- προσωποποιημένοι ως ανόητοι, χαζοί, ηλίθιοι χαρακτήρες.

Πιο πρόσφατα, αν παρακολουθείτε τον κενυατικό Τύπο --- (Γέλια) (Χειροκρότημα) (Επιδοκιμασίες) --- αυτά είναι τα χαρακτηριστικά με τα οποία συσχέτισαν τους Κενυάτες βουλευτές. Ωστόσο θέλω να το αμφισβητήσω αυτό. Θέλω να το αμφισβητήσω. Ξέρετε για ποιο λόγο; Επειδή οι βουλευτές δεν διατηρούν το περιβάλλον καθαρό. (Γέλια) Οι βουλευτές δεν βοηθούν στην αποφυγή διάδοσης των ασθενειών. Δεν μπορείς να πεις ότι είναι μονογαμικοί. (Γέλια) (Χειροκρότημα) Δεν απειλούνται καν με εξαφάνιση. (Γέλια) Και το αγαπημένο μου, οι γύπες έχουν καλύτερη εμφάνιση. (Χειροκρότημα) (Γέλια)

Υπάρχουν λοιπόν δύο τύποι γύπα στον πλανήτη. Υπάρχουν οι γύπες του Νέου Κόσμου που βρίσκονται κυρίως στην Αμερική, όπως οι κόνδορες και τα καρακάρα, και έπειτα οι γύπες του Παλαιού Κόσμου, όπου έχουμε 16 είδη. Από αυτά, 11 αντιμετωπίζουν υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης.

Γιατί λοιπόν είναι σημαντικοί οι γύπες; Πρώτα απ' όλα, προσφέρουν σημαντικές οικολογικές υπηρεσίες. Καθαρίζουν. Είναι φυσικοί ρακοσυλλέκτες. Καθαρίζουν κουφάρια μέχρι το κόκκαλο. Βοηθάνε στην εξόντωση των βακτηρίων. Απορροφούν άνθρακα ο οποίος διαφορετικά θα εξαπλωνόταν και θα προκαλούσε τεράστιες απώλειες ζωντανών και ασθένειες σε άλλα ζώα. Πρόσφατες μελέτες έχουν δείξει πως σε περιοχές όπου δεν υπάρχουν γύπες, τα κουφάρια χρειάζονται τρεις με τέσσερις φορές περισσότερο χρόνο για να αποσυντεθούν και αυτό έχει τεράστιες συνέπειες στη διάδοση ασθενειών.

Οι γύπες έχουν επίσης απίστευτη ιστορική σημασία. Σχετίζονται με τον αρχαίο αιγυπτιακό πολιτισμό. Η Νεκχμπέτ ήταν προστάτιδα και σύμβολο της μητρότητας και σε συνδυασμό με την κόμπρα, συμβόλιζε την ενότητα μεταξύ της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου. Στην ινδική μυθολογία, ο Τζατάγιου ήταν ο θεός γύπας που κινδύνευσε για να σώσει τη θεά Σίτα από τον Ραβάνα, τον δαίμονα με τα δέκα κεφάλια. Στη θιβετιανή κουλτούρα εκτελούν πολύ σημαντικές ουράνιες ταφές. Σε μέρη όπως το Θιβέτ, δεν υπάρχουν σημεία για να ταφούν οι νεκροί ούτε ξύλο για να αποτεφρωθούν, οπότε αυτοί οι γύπες προσφέρουν ένα φυσικό σύστημα απόρριψης.

Οπότε πού είναι το πρόβλημα με τους γύπες; Έχουμε οκτώ είδη γύπα που υπάρχουν στην Κένυα, έξι εκ των οποίων κινδυνεύουν σοβαρά να εκλείψουν. Αυτό συμβαίνει επειδή δηλητηριάζονται και ο λόγος που δηλητηριάζονται είναι πως υπάρχει σύγκρουση ανθρώπων και φύσης. Οι αγροτικές κοινότητες χρησιμοποιούν αυτό το δηλητήριο με στόχο τα αρπακτικά και κατά συνέπεια οι γύπες πλήττονται εξίσου.

Στη Νότια Ασία, σε χώρες όπως η Ινδία και το Πακιστάν, τέσσερα είδη γύπα καταγράφονται ως σοβαρά απειλούμενα με εξαφάνιση, που σημαίνει ότι τους μένουν λιγότερο από 10 ή 15 χρόνια μέχρι να εκλείψουν και αυτό συμβαίνει επειδή γίνονται θύματα καταναλώνοντας ζώα στα οποία έχει χρησιμοποιηθεί κάποιο παυσίπονο φάρμακο όπως η δικλοφενάκη . Αυτό το φάρμακο έχει πλέον απαγορευτεί στην Ινδία για κτηνιατρική χρήση, που έχει πάρει σαφή θέση επ' αυτού. Καθώς δεν υπάρχουν γύπες, υπάρχει μια αύξηση στον αριθμό των αδέσποτων σκύλων σε χωματερές κουφαριών και όταν έχεις αδέσποτα σκυλιά, έχεις μια τεράστια ωρολογιακή βόμβα λύσσας. Ο αριθμός των περιστατικών λύσσας έχει διογκωθεί τρομακτικά στην Ινδία.

Η Κένυα θα αποκτήσει ένα από τα μεγαλύτερα αιολικά πάρκα στην Αφρική: 353 ανεμογεννήτριες θα τοποθετηθούν στη Λίμνη Τουρκάνα. Δεν είμαι κατά της αιολικής ενέργειας, αλλά πρέπει να συνεργαστούμε με τις κυβερνήσεις, επειδή οι ανεμογεννήτριες κάνουν αυτό στα πουλιά. Τα κόβουν στη μέση. Είναι μπλέντερ πουλιών. Στη Δυτική Αφρική υφίσταται ένα απαίσιο εμπόριο νεκρών γυπών που εξυπηρετεί την αγορά μαγείας και ειδώλων.

Τι γίνεται λοιπόν; Εμείς ερευνούμε αυτά τα πτηνά. Τοποθετούμε πάνω τους πομπούς. Προσπαθούμε να καθορίσουμε τη βασική τους οικολογική συμπεριφορά και να δούμε πού πηγαίνουν. Βλέπουμε πως ταξιδεύουν σε διάφορες χώρες, άρα αν επικεντρωθούμε τοπικά σ' ένα πρόβλημα, δεν θα μας βοηθήσει σε κάτι. Χρειάζεται να συνεργαστούμε με κυβερνήσεις σε περιφερειακό επίπεδο. Συνεργαζόμαστε με τοπικές κοινότητες. Τους μιλάμε για την αξία που έχουν οι γύπες, για την εγγενή ανάγκη να εκτιμήσουμε αυτά τα υπέροχα πλάσματα και τα οφέλη που προσφέρουν.

Πώς μπορείτε να βοηθήσετε; Μπορείτε να δραστηριοποιηθείτε, να διαμαρτυρηθείτε. Μπορείτε να γράψετε στην κυβέρνησή σας και να τους πείτε ότι πρέπει να εστιάσουμε σ' αυτά τα παρεξηγημένα πλάσματα. Προσφέρετε το χρόνο σας για να διαδώσετε το μήνυμα. Διαδώστε το. Όταν βγείτε από αυτό το δωμάτιο, θα είστε ενημερωμένοι για τους γύπες, αλλά μιλήστε στις οικογένειές σας, στα παιδιά σας, στους γείτονές σας για τους γύπες.

Είναι πολύ χαριτωμένοι. Ο Κάρολος Δαρβίνος είπε ότι άλλαξε γνώμη γιατί τους παρατήρησε να πετάνε αβίαστα στους ουρανούς χωρίς ενέργεια. Η Κένυα, αυτός ο κόσμος, θα είναι πολύ φτωχότερος χωρίς αυτά τα υπέροχα είδη. Σας ευχαριστώ πολύ. (Χειροκρότημα)