Μάρτιν Χάντσικ: Το όριο μεταξύ ζωής και μη-ζωής

Ιστορικά λοιπόν υπήρξε ένας μεγάλος διαχωρισμός μεταξύ αυτού που οι άνθρωποι θεωρούν ως μη έμβια συστήματα απ' τη μια μεριά και έμβια συστήματα απ' την άλλη. Ας πούμε λοιπόν ότι ξεκινάμε έχοντας απ' τη μία αυτό το όμορφο και πολύπλοκο κρύσταλλο το οποίο θεωρούμε ως μη έμβιο και απ' την άλλη αυτή την όμορφη και πολύπλοκη γάτα. Τα τελευταία 150 χρόνια περίπου η επιστήμη έχει θολώσει κάπως τα όρια μεταξύ μη έμβιων και έμβιων συστημάτων και πλέον σκεφτόμαστε μήπως υπάρχει κάποιο είδος αδιάσπαστης αλληλουχίας μεταξύ τους. Θα φέρώ εδώ ένα παράδειγμα: ένας ιός είναι ένα φυσικό σύστημα σωστά; Είναι όμως πολύ απλό. Υπεραπλουστευμένο. Δεν ικανοποιεί όλα τα κριτήρια. Δεν έχει όλα τα χαρακτηριστικά των έμβιων συστημάτων και είναι στην πραγματικότητα ένα παράσιτο των άλλων έμβιων συστημάτων προκειμένου να αναπαραχθεί και να εξελιχθεί.

Σήμερα όμως θα μιλήσουμε για πειράματα πάνω σε αυτό φάσμα έμβιων και μη έμβιων, Δηλαδή κάνοντας χημικά πειράματα στο εργαστήριο, ανακατεύοντας μαζί μη έμβια υλικά για να κάνεις νέες δομές και τελικά αυτές οι νέες δομές μπορεί να έχουν κάποια απ' τα χαρακτηριστικά των έμβιων συστημάτων. Μιλάω για μια προσπάθεια να δημιουργήσουμε ένα νέο είδος τεχνητής ζωής.

Τι είναι όμως αυτά τα χαρακτηριστικά για τα οποία μιλάω; Ορίστε: Καταρχάς θεωρούμε ότι η ζωή έχει ένα σώμα. Τώρα πρέπει να διαχωρίσουμε την υπόσταση απ' το περιβάλλον. H ζωή έχει και μεταβολισμό. Μέσω αυτής της διαδικασίας η ζωή μπορεί να μετατρέψει πόρους απ' το περιβάλλον σε «οικοδομικά υλικά» ώστε να συντηρήσει και να «χτίσει» τον εαυτό της. Η ζωή επίσης έχει ένα είδος κληρονομήσιμης πληροφορίας. Εμείς ως άνθρωποι αποθηκεύουμε τις πληροφορίες μας μέσω του DNA στα γονίδιά μας και περνάμε αυτήν την πληροφορία στους απογόνους μας. Αν ζευγαρώσουμε τα δύα πρώτα -το σώμα και το μεταβολισμό- θα πάρουμε ένα σύστημα που θα μπορούσε ίσως να κινηθεί και να ανατυπωθεί και αν ζευγαρώναμε αυτά τα δύο σε κληρονομήσιμες πληροφορίες θα παίρναμε ένα σύστημα που θα έμοιαζε πιο πολύ σε μια μορφή ζωής και ίσως να εξελισσόταν κιόλας. Κάτι τέτοιο λοιπόν προσπαθούμε να κάνουμε στο εργαστήριο κάνοντας πειράματα που έχουν ένα ή περισσότερα χαρακτηριστικά της ζωής.

Πώς θα το κάνουμε λοιπόν αυτό; Χρησιμοποιώντας ένα πρότυπο σύστημα που ονομάζουμε πρωτοκύτταρο. Θα μπορούσατε να το πείτε ένα είδος πρωταρχικού κυττάρου. Είναι ένα απλό χημικό μοντέλο ενός ζωντανού κυττάρου και αν σκεφτείτε π.χ. ένα κύτταρο στο σώμα σας μπορεί να έχει εκατομμύρια διαφορετικούς τύπους μορίων που πρέπει να συνδυαστούν φτιάχνοντας ένα πολύπλοκο δίκτυο ώστε to κυτταρο να «ζωντανέψει». Αυτό που θέλουμε να κάνουμε στο εργαστήριο είναι πάνω κάτω το ίδιο μόνο που οι συνδυασμοί μορίων είναι λιγότεροι ώστε να ειναι λιγότερο πολύπλοκο αλλά το κύτταρο να είναι όσο πιο κοντά γίνεται στο ζωντανό. Έτσι αυτό που κάνουμε είναι να ξεκινάμε απλά και να προχωράμε προς τα έμβια συστήματα. Αναλογιστείτε για μια στιγμή αυτή τη φράση του Λεντούκ εκατό χρόνια πριν σχετικά με τη συνθετική βιολογία: «Η σύνθεση της ζωής αν ποτέ συμβεί δε θα είναι μια εντυπωσιακή ανακάλυψη όπως την έχουμε στο μυαλό μας». Επομένως αν όντως θέλουμε να δημιουργήσουμε ζωή στα εργαστήρια πιθανότατα να μην επηρεάσει καθόλου τις ζωές μας.

«Αν δεχτούμε τη θεωρία της εξέλιξης τότε στην αυγή της σύνθεσης της ζωής θα πρέπει να υπάρχει παραγωγή τύπων μεταξύ ανόργανου και οργανικού κόσμου ή μεταξύ έμβιου και μη έμβιου, τύποι που θα έχουν μόνο μερικά απ'τα στοιχειώδη χαρακτηριστικά της ζωής» -όπως αυτές που μόλις σας ανέφερα- «στα οποία χαρακτηριστικά θα προστίθενται σταδιακά και άλλα καθώς εξελίσσεται μέσα από την αλληλεπίδραση με το περιβάλλον». Έτσι λοιπόν ξεκινάμε απλά, φτιάχνοντας κάποιες δομές που μπορεί να έχουν μερικά απ' αυτά τα χαρακτηριστικά της ζωής και προσπαθούμε να το αναπτύξουμε ώστε να μοιάζει περισσότερο με ζωή. Έτσι ξεκινάμε να φτιάξουμε ένα πρωτοκύτταρο. Αυτή την ιδέα την αποκαλούμε αυτο-συναρμολόγηση. Αυτό σημαίνει ότι μπορώ να συνδυάσω χημικά μεταξύ τους σε έναν σωλήνα στο εργαστήριο και αυτά τα χημικά να συνδέονται μεταξύ τους φτιάχνοντας όλο και μεγαλύτερες δομές. Έτσι μια σειρά από δεκάδες χιλιάδες, εκατοντάδες χιλιάδες μόρια θα ενωθούν σχηματίζοντας μία μεγάλη δομή που δεν υπήρχε νωρίτερα. Σ' αυτό το συγκεκριμένο παράδειγμα πήρα μόρια μεμβρανών, τα συνδύασα στο κατάλληλο περιβάλλον και μέσα σε δευτερόλεπτα σχημάτισαν αυτές τις κάπως πολύπλοκες και πανέμορφες δομές εδώ. Αυτές οι μεμβράνες είναι επίσης παρόμοιες μορφολογικά και λειτουργικά με τις μεμβράνες του σώματός μας και μπορούμε να τις χρησιμοποιήσουμε για να φτιάξουμε το σώμα του πρωτοκυττάρου μας.

Με παρόμοιο τρόπο μπορούμε να δουλέψουμε με το λάδι και συστήματα νερού. Όπως ξέρετε αν βάλεις λάδι και νερό μαζί δεν ανακατεύονται αλλά μέσω της αυτο-συναρμολόγησης φτιάχνεις μια σταγόνα λάδι και μπορούμε αυτό το σώμα να το χρησιμοποιήσουμε ως τεχνητο οργανισμό για το πρωτοκύτταρό μας, όπως θα δείτε αργότερα. Έτσι φτιάχνουμε «κορμί», σωστά; Μια αρχιτεκτονική δομή. Τώρα τΙ γίνεται με τις άλλες πλευρές των έμβιων συστημάτων; Έχουμε λοιπόν αυτό το μοντέλο πρωτοκύτταρου το οποίο σας δείχνω εδώ. Ξεκινήσαμε με φυσικό άργιλο που λέγεται μοντμοριλλονίτης. Αυτός ο άργιλος είναι φυσικό προϊόν του περιβάλλοντος. Σχηματίζει μία επιφάνεια που είναι ας πούμε χημικά ενεργή. Θα μπορούσε να έχει και μεταβολισμό. Σε ορισμένα είδη μορίων αρέσει να σχετίζονται με τον άργιλο. Για παράδειγμα σε αυτή την περίπτωση το RNA, με κόκκινο εδώ, συγγενής του DNA, είναι ένα πληροφοριακό μόριο, μπορεί ν' αρχίσει να αλληλεπιδρά με την επιφάνεια του άργιλου. Αυτή η δομή μπορεί να οργανώσει το σχηματισμό μιας μεμβράνης γύρω απ' το εαυτό της κι έτσι να φτιάξει ένα σώμα υγρών μορίων γύρω του κι αυτό φαίνεται εδώ με πράσινο σε αυτή τη μικρογραφία. Έτσι μέσω της αυτο-συναρμολόγησης, συνδυάζοντας πράγματα μαζί στο εργαστήριο μπορούμε να δούμε μια μεταβολική επιφάνεια με με κάποια πληροφοριακά μόρια μέσα σε αυτό το σώμα μεμβράνης, σωστά;

Έτσι βρισκόμαστε στο δρόμο προς τα έμβια συστήματα. Αλλά αν βλέπατε αιυτό το πρωτοκύτταρο δε θα το μπερδεύατε με κάτι που θα ήταν πραγματικά ζωντανό. Είναι σχεδόν χωρίς ζωή. Με το που σχηματίζεται δεν κάνει και τίποτα περισσότερο. Έτσι κάτι λείπει Κάποια πράγματα λείπουν. Ανάμεσα σε αυτά που λείπουν είναι για παράδειγμα, αν είχες ένα κύμα ενέργειας μέσα από ένα σύστημα, θα θέλαμε ένα πρωτοκύτταρο που μπορεί να συγκεντρώσει λίγο απ' αυτή την ενέργεια ώστε να αυτοδιατηρηθεί, όπως κάνουν τα έμβια συστήματα. Έτσι ήρθαμε αντιμέτωποι με ένα μοντέλο διαφορετικού πρωτοκύτταρου, πιο απλού απ' το προηγούμενο. Σε αυτό το μοντέλο έχουμε απλά μια σταγόνα λαδιού κι ένα χημικό μεταβολισμό μέσα που επιτρέπει σε αυτό το πρωτοκύτταρο να χρησιμοποιήσει ενέργεια για να γίνει δυναμικό όπως θα δούμε εδώ. Προσθέτεις τη σταγόνα στο σύστημα. Είναι μια πισίνα νερού και το πρωτοκύτταρο αρχίζει να κινείται μέσα στο σύστημα. Εντάξει; Η σταγόνα λαδιού σχηματίζεται μέσω της αυτο-συναρμολόγησης, έχει ένα χημικό μεταβολισμό ώστε μπορεί να καταναλώσει ενέργεια και τη χρησιμοποιεί για να κινηθεί μέσα στο περιβάλλον της.

Όπως ακούσαμε νωρίτερα η κίνηση είναι πολύ σημαντική σε αυτού του είδους τα έμβια συστήματα. Κινείται ανακαλύπτοντας το περιβάλλον του και αναδομώντας το περιβάλλον του όπως βλέπετε, μέσω αυτών των χημικών κυμάτων που σχηματίζονται απ' το πρωτοκύτταρο. Έτσι συμπεριφέρεται κατά μία έννοια σαν έμβιο σύστημα προσπαθώντας να διατηρηθεί. Παίρνουμε αυτό το ίδιο πρωτοκύτταρο εδώ και το βάζουμε σε ένα άλλο περιβάλλον να το κάνουμε να κινηθεί. Tώρα θα προσθέσω φαγητό στο σύστημα, εδω αυτό φαίνεται με μπλε, οκ; Προσθέτω λίγο φαγητό στο σύστημα. Το πρωτοκύτταρο κινείται. Συναντά το φαγητό. Αναδιαμορφώνει το εαυτό του και τότε πραγματικά μπορεί να σκαρφαλώσει σε υψηλότερη συγκέντρωση φαγητού σε αυτό το σύστημα και σταματά εκεί. Εντάξει; Έτσι όχι μόνο έχουμε ένα σύστημα που έχει σώμα, μεταβολισμό, που μπορεί να χρησιμοποιήσει ενέργεια, κινείται. Μπορεί να αισθανθεί το άμεσο περιβάλλον του και να βρει πόρους μέσα σε αυτό το περιβάλλον ώστε να συντηρηθεί.

Τώρα, δεν έχει μυαλό, δεν έχει νευρικό σύστημα. Είναι απλά ένα σακί χημικών που μπορεί να έχει αυτή την ενδιαφέρουσα και περίπλοκη συμπεριφορά που μοιάζει ζωντανή. Αν μετρήσουμε τον αριθμό των χημικών που είναι μέσα στο σύστημα μαζί με το νερό που είναι στο πιάτο, έχουμε 5 χημικά που μπορούν να το κάνουν αυτό. Έτσι βάζουμε τα πρωτοκύτταρα μαζί σε ένα και μοναδικό πείραμα για να δούμε τι μπορούν να κάνουν και ανάλογα με την περίσταση έχουμε κάποια πρωτοκύτταρα στα αριστερά που κινούνται γύρω γύρω και τους αρέσει να έρχονται σε επαφή με τις άλλες δομές στο περιβάλλον. Απ' την άλλη έχουμε δύο κινούμενα πρωτοκύτταρα που κυκλώνουν το ένα το άλλο και σχηματίζουν ένα είδος χορού, ενός πολύπλοκου χορού μεταξύ τους. Εντάξει; Έτσι όχι μόνο κάθε πρωτοκύτταρο έχει δική του συμπεριφορά, ό,τι ερμηνεύουμε ως συμπεριφορά στο εν λόγω περιβάλλον , αλλά έχουμε παρόμοια συμπεριφορά σε επίπεδα πληθυσμών όπως και οι οργανισμοί. Τώρα που γίνατε όλοι ειδικοί στα πρωτοκύτταρα πάμε να παίξουμε ένα παιχνίδι με αυτά τα πρωτοκύτταρα. Θα φτιάξουμε δύο διαφορετικά είδη. Το πρωτοκύτταρο Α έχει ένα ορισμένο είδος χημείας μέσα του που όταν ενεργοποιείται, το πρωτοκύτταρο αρχίζει να δονείται, χορεύοντας. Θυμηθείτε ότι αυτά είναι πρωταρχικά πράγματα έτσι τα πρωτοκύτταρα-χορευτές είναι πολύ ενδιαφέροντα για μας. (Γέλια)

Το δεύτερο πρωτοκύτταρο έχει μια διαφορετική χημεία μέσα του και όταν ενεργοποιείται τα πρωτοκύτταρα μαζεύονται και ενώνονται σ' ένα μεγάλο. Εντάξει; Και βάζουμε αυτά τα δύο μαζί στο ίδιο σύστημα. Έχουμε τον πληθυσμό Α και τον πληθυσμό Β και τότε ενεργοποιούμε το σύστημα και τα πρωτοκύτταρα Β, που είναι τα μπλε μαζεύονται μαζί. Ενώνονται και κάνουν ενα γρομπαλάκι,ενώ το άλλο πρωτοκύτταρο απλά χορεύει. Και αυτό συμβαίνει μέχρι που η ενέργεια στο σύστημά τους εξαντλείται και τότε τέρμα. Έτσι επανέλαβα το πείραμα αυτό αρκετές φορές και μια φορά συνέβη κάτι πολύ ενδιαφέρον. Έτσι πρόσθεσα αυτά τα πρωτοκύτταρα μαζί στο σύστημα και τα πρωτοκύτταρα Α και Β ενώθηκαν και φτιάξαν ένα υβριδικό πρωτοκύτταρο ΑΒ. Αυτό δεν είχε ξανασυμβεί. Και πάει, ξεκίνησε. Να ένα πρωτοκύτταρο ΑΒ στο σύστημα αυτό. Το πρωτοκύτταρο ΑΒ χορεύει γύρω γύρω για λίγο ενώ το Β ενώνεται, εντάξει;

Και τότε γίνεται κάτι ακόμα πιο ενδιαφέρον. Κοιτάξτε όταν τα δύο μεγάλα πρωτοκύτταρα, τα υβριδικά, ενώνονται. Έτσι έχουμε ένα πρωτοκύτταρο που χορεύει και δίπλα μια απομίμηση. (Γέλια) Απλά με μπαλίτσες χημικών, ξανά. Έτσι ο τρόπος με τον οποίο δουλεύει αυτό είναι με ένα απλό σύστημα πέντε χημικών εδώ ένα απλό σύστημα εδώ. Όταν γίνονται υβριδικά, τότε δημιουργείται κάτι διαφορετικό σε σχέση με πριν, κάτι πιο πολύπλοκο και έχεις την εμφάνιση ενός άλλου είδους «έμβιας» συμπεριφοράς που σ' αυτή την περίπτωση είναι απομίμηση.

Έτσι απ' τη στιγμή που φτιάχνουμε ενδιαφέροντα πρωτοκύτταρα που μας αρέσουν, με ενδιαφέροντα χρώματα και ενδιαφέρουσες συμπεριφορές, εύκολα να φτιαχτούν με ενδιαφέρουσες ιδιότητες που μοιάζουν με αυτές των έμβιων, ίσως αυτά τα πρωτοκύτταρα έχουν κάτι να μας πουν για την απαρχή της ζωής στη Γη. Ίσως αυτά να αντιπροσωπεύουν εύκολα προσβάσιμα βήματα, ένα απ' τα πρώτα που έγιναν όταν η ζωη ξεκίνησε στη Γη. Σίγουρα, υπήρχαν μόρια πάνω στη νεαρή Γη, αλλά δεν θα ήταν αυτοί οι αγνοί συνδυασμοί με τους οποίους δουλέψαμε στο εργαστήριο και που σας έδειξα στα πειράματα. Αντιθέτως, θα ήταν πραγματικά περίπλοκη ανάμειξη όλων των ειδών καθώς ανεξέλεγκτες χημικές αντιδράσεις παράγουν ποικίλες μίξεις οργανικών συνδυασμών. Σκεφτείτε το σαν μία αρχέγονη λάσπη. Μια πισίνα που είναι πολύ δύσκολο να την περιγράψεις πλήρως ακόμα και με σύγχρονες μεθόδους και το προϊόν φαίνεται καφέ όπως η πίσσα εδώ στα αριστερά. Ένας καθαρός συνδυασμός φαίνεται στα δεξιά, για αντίθεση.

Έτσι αυτό είναι παρόμοιο με αυτό που σου συμβαίνει όταν παίρνεις καθαρή κρυσταλλική ζάχαρη στην κουζίνα σου και τη βάζεις σ' ένα τηγάνι και προσθέτεις ενέργεια. Ανοίγεις τη φωτιά, και ξεκινάς να φτιάχνεις ή να σπας χημικούς δεσμούς μέσα στη ζάχαρη φτιάχνοντας καραμέλα, σωστά; Αν συνεχίσεις να ανακατεύεις τυχαία θα συνεχίσεις να φτιάχνεις και να χαλάς χημικούς δεσμούς φτιάχνοντας μια ακόμα πιο διαφορετική μίξη μορίων που σχηματίζουν αυτού του είδους τη μαύρη πίσσα στο τηγάνι που δεν μπορείς να πλύνεις εύκολα! Με κάτι τέτοιο πρέπει να έμοιαζε η πρώτη ζωή. Έπρεπε να φτιάξεις ζωή απ' αυτό το πράγμα που υπήρχε στα πρώτα χρόνια της Γης 4.5 δισεκατομμύρια χρόνια πριν. Η πρόκληση είναι να πετάξεις όλα τα αγνά χημικά απ' το εργαστήριο και να φτιάξεις πρωτοκύτταρα με χαρακτηριστικά έμβιων μέσα απ' αυτή τη λάσπη.

Έτσι μπορούμε να δούμε την αυτο-συναρμολόγηση αυτών των σταγονών λαδιού ξανά όπως είδαμε πριν και τα μαύρα σημάδια μέσα είναι κομμάτια αυτής της μαύρης πίσσας - αυτή η ποικίλη πολύπλοκη οργανικη μαύρη πίσσα. Και τα βάζεις μαζί σ' ένα απ' αυτά τα πειράματα όπως είδαμε πριν και τότε βλέπουμε να γίνονται έντονες κινήσεις. Φαίνονται πραγματικά καλές, όμορφες κινήσεις και επίσης φαίνονται να έχουν ένα είδος συμπεριφοράς όπου σα να κυκλώνουν το ένα το άλλο και αλληλοακολουθούνται όπως είδαμε να κάνουν πριν - αλλά πάλι δουλεύοντας με αρχέγονες καταστάσεις, όχι αγνά χημικά. Υπάρχουν επίσης αυτά τα πρωτοκύτταρα τα γεμάτα πίσσα που μπορούν να εντοπίσουν πόρους μέσα στο περιβάλλον τους. Θα προσθέσω κάποιους πόρους στα αριστερά, εδώ, που θα διαχυθούν στο σύστημα και μπορείτε να δείτε ότι τους αρέσει. Γίνονται πολύ ενεργητικά και μπορούν να βρουν τους πόρους στο περιβάλλον, όπως είδαμε να κάνουν πριν. Αλλά και πάλι αυτά γίνονται σε αρχέγονες, πολύ χάλια συνθήκες και όχι σε αποστειρωμένες συνθήκες εργαστηρίου. Είναι πολύ βρώμικα πρωτοκύτταρα για την ακρίβεια. (Γέλια) Το θέμα όμως είναι ότι έχουν ιδιότητες έμβιων.

Έτσι κάνοντας τέτοια πειράματα μας βοηθάει να ορίσουμε ένα πιθανό μονοπάτι μεταξύ έμβιων και μη-έμβιων συστημάτων. Και όχι μόνο αυτό αλλά μας βοηθάει να διευρύνουμε τους ορίζοντές μας σχετικά με το τι είναι ζωή και τι άλλους είδους ζωή είναι πιθανό να υπάρχει εκεί έξω - ζωή που θα μπορούσε να είναι πολύ διαφορετική απ' αυτη που συναντάμε στη Γη. Και αυτό με ωθεί στον επόμενο όρο που είναι η «αφύσικη ζωή». Είναι όρος του Στιβ Μπένερ. Αναφέρεται σε σχέση με μια έκθεση του 2007 απ΄το Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών των ΗΠΑ, όπου προσπαθούσαν να καταλάβουν πώς μπορεί να είναι η ζωή κάπου αλλού στο σύμπαν, ειδικά αν αυτή η ζωή διαφέρει πολύ απ' τη ζωή στη Γη. Αν πηγαίναμε σε άλλο πλανήτη και σκεφτόμασταν ότι μπορεί να υπάρχει εκεί ζωή, πώς θα μπορούσαμε να την αναγνωρίσουμε;

Λοιπόν δώσανε τρία πολύ γενικά κριτήρια. Το πρώτο - παρουσιάζονται εδώ. Το πρώτο είναι ότι το σύστημα πρέπει να 'ναι σε ανισορροπία. Αυτό σημαίνει ότι το σύστημα δεν πρέπει να είναι νεκρό για την ακρίβεια. Βασικά αυτό σημαίνει ότι βάζεις ενέργεια μέσα στο σύστημα την οποίο η ζωή μπορεί να χρησιμοποιήσει για να συντηρηθεί. Όπως ο ήλιος λάμπει στη Γη και βοηθάει στη φωτοσύνθεση φτιάχνοντας το οικοσύστημα. Χωρίς τον ήλιο δε θα υπήρχε ζωή στον πλανήτη. Δεύτερον η ζωή πρέπει να είναι σε υγρή μορφή κι αυτό συμαίνει ότι ακόμα κι αν είχαμε κάποιες ενδιαφέρουσες δομές, ενδιαφέροντα μόρια μαζί αλλα ήταν παγωμένα, αυτό δε θα ήταν καλό μέρος για τη ζωή. Και τρίτον χρειάζεται να μπορείς να φτιάχνεις και να χαλάς χημικούς δεσμούς. Και πάλι είναι πολύ σημαντικό γιατί η ζωή μετατρέπει πόρους απ' το περιβάλλον σε δομές ώστε να μπορεί να συντηρηθεί.

Τώρα σήμερα σας είπα γι' αυτά τα πολύ παράξενα και αφύσικα πρωτοκύτταρα - κάποια που περιέχουν άργιλο, κάποια που έχουν αρχέγονη λάσπη μέσα τους, κάποια που έχουν λάδι αντί για νερό. Τα περισσότερα απ' αυτά δεν έχουν DNA αλλά έχουν ιδιότητες έμβιων συστημάτων. Αυτά τα πρωτοκύτταρα ικανοποιούν τις βασικές απαιτήσεις των έμβιων συστημάτων. Φτιάχνοντας αυτά τα χημικά τεχνητά πειράματα ζωής ελπίζουμε όχι μόνο να καταλάβουμε κάποια θεμελιώδη θέματα σχετικά με την απαρχή της ζωής και την ύπαρξη ζωής στον πλανήτη αλλά επίσης πώς θα μπορούσε να είναι η ζωή εκεί έξω στο σύμπαν. Σας ευχαριστώ. (Χειροκρότημα)