Μαλίκα Σαραμπάι: Χορεύοντας αλλάζουμε τον κόσμο

Μια μέρα μία μονόφθαλμη μαϊμού ήρθε στο δάσος. Κάτω από ένα δέντρο, είδε μια γυναίκα να διαλογίζεται με πάθος. Η μαϊμού με το ένα μάτι αναγνώρισε τη γυναίκα, μια Σέκρι. Ήταν η σύζυγος ενός ακόμα πιο φημισμένου Βραχμάνου. Για να τη βλέπει καλύτερα, η μαϊμού σκαρφάλωσε στο δέντρο. Ακριβώς τότε, με ένα δυνατό θόρυβο, οι ουρανοί άνοιξαν. (Παλαμάκια) Και ο θεός Ίντρα πήδηξε μέσα στο ξέφωτο. Ο Ίντρα είδε τη γυναίκα, μια Σέκρι. Ενδιαφέρον. Η γυναίκα ούτε που τον πρόσεξε. Έτσι ο Ίντρα πλησίασε, την έριξε στο έδαφος και τη βίασε. Έπειτα ο Ίντρα εξαφανίστηκε. (Παλαμάκια! Παλαμάκια!) Και ο σύζυγος της γυναίκας, ο Βραχμάνος, εμφανίστηκε. Κατάλαβε αμέσως τι είχε συμβεί. Έτσι, ικέτεψε τους ύψιστους θεούς να του αποδώσουν δικαιοσύνη. Οπότε, κατέφθασε ο θεός Βίσνου.

"Υπάρχουν μάρτυρες;"

"Μόνο μια μονόφθαλμη μαϊμού", είπε ο Βραχμάνος.

Η μαϊμού με το ένα μάτι επιθυμούσε να δικαιωθεί η γυναίκα, μια Σέκρι, οπότε διηγήθηκε τα γεγονότα ακριβώς όπως έγιναν. Ο Βίσνου έβγαλε ετυμηγορία.

"Ο θεός Ίντρα αμάρτησε διαπράττοντας αδικία εναντίον... ενός Βραχμάνου." "Καλείται να ξεπλύνει την αμαρτία του."

Έτσι, κατέφθασε ο Ίντρα και εκτέλεσε τη θυσία ενός αλόγου. Και τα αποτελέσματα ήταν ότι ένα άλογο θανατώθηκε, ένας θεός παρέμεινε τρελός αλλά εξαγνισμένος, ο εγωισμός ενός Βραχμάνου αποκαταστάθηκε, μια γυναίκα... καταστράφηκε, και μια μονόφθαλμη μαϊμού... σάστισε με το πώς αντιλαμβάνονται οι άνθρωποι τη δικαιοσύνη.

Στην Ινδία πραγματοποιείται ένας βιασμός κάθε τρία λεπτά. Στην Ινδία μόνο το 25% των βιασμών καταγγέλλονται σε αστυνομικό τμήμα. Και από αυτό το ποσοστό μόνο το 4% καταδικάζονται. Είναι πάρα πολλές οι γυναίκες που δε δικαιώνονται.

Και δεν πρόκειται μόνο για τις γυναίκες. Κοιτάξτε γύρω σας, κοιτάξτε στις χώρες σας. Υπάρχουν στερεότυπα στα χαρακτηριστικά εκείνων που κρίνονται ως εγκληματίες. Στην Αυστραλία, οι φυλακές κατακλύζονται από Αβορίγινες. Στην Ινδία είναι κυρίως Μουσουλμάνοι ή Αντιβάζι, οι φυλές μας, των Ναξαλιτών. Στις ΗΠΑ, είναι κυρίως οι μαύροι. Υπάρχει κάτι κοινό. Και οι Βραχμάνοι και οι θεοί, όπως στην ιστορία μου, πάντα παρουσιάζουν την δική του πλευρά ως την απόλυτη Αλήθεια. Έτσι έχουμε όλοι γίνει μονόφθαλμες, αν και με δύο μάτια, μαϊμούδες; Έχουμε σταματήσει να διακρίνουμε την αδικία;

Καλημέρα. (Χειροκρότημα) Ξέρετε έχω διηγηθεί αυτή την ιστορία σχεδόν 550 φορές, σε σαράντα διαφορετικές χώρες, σε σχολεία, σε επίσημα δείπνα στο Σμιθσόνιαν και αλλού, και κάθε φορά αγγίζει τον κόσμο. Αν πήγαινα στους ίδιους ανθρώπους κι έλεγα "Θέλω να σας μιλήσω για τη δικαιοσύνη και την αδικία." θα μου απαντούσαν "Ευχαριστούμε πολύ, αλλά έχουμε δουλειές." Και αυτή είναι η εκπληκτική δύναμη της τέχνης.

Η τέχνη μπορεί να φτάσει σε σημεία δυσπρόσιτα. Δεν βρίσκει εμπόδια γιατί σπάει κάθε προκατάληψη. Διαπερνάει όλα όσα οι άνθρωποι έχουν υιοθετήσει ως μάσκα, εκείνα που λένε "είμαι αυτό,είμαι εκείνο." Τα διαπερνάει όλα αυτά. Και φτάνει εκεί που άλλα πράγματα δεν μπορούν να φτάσουν. Σε ένα κόσμο όπου οι νοοτροπίες δύσκολα αλλάζουν, χρειαζόμαστε μια γλώσσα που μπορεί να διεισδύει.

Ο Χίτλερ το γνώριζε αυτό. Χρησιμοποίησε το Βάγκνερ για να κάνει τους Ναζί να αισθάνονται υπέροχοι και Άριοι. Και ο κύριος Μπερλουσκόνι το ξέρει, καθώς δεσπόζει στην κορυφή της τεράστιας αυτοκρατορίας των μίντια και της τηλεόρασης και άλλοι πολλοί. Και όλα τα υπέροχα δημιουργικά μυαλά στις διαφημιστικές εταιρίες που βοηθούν τις εταιρίες να μας πουλούν προϊόντα που δεν χρειαζόμαστε, γνωρίζουν πολύ καλά τη δύναμη της τέχνης.

Για εμένα ήρθε σε πολύ νεαρή ηλικία. Όταν ήμουν παιδί, η μητέρα μου που ήταν χορογράφος, αντιλήφθηκε ένα φαινόμενο που την ανησύχησε πολύ. Παρατήρησε ότι όλο και περισσότερες νεόνυμφες κοπέλες αυτοκτονούσαν στην αγροτική περιοχή Γκουτζαράτ, επειδή τις υποχρέωναν να βρίσκουν όλο και πιο πολλά λεφτά για τις οικογένειες των συζύγων τους. Η μητέρα μου έφτιαξε ένα χορευτικό, το οποίο παρακολούθησε ο πρωθυπουργός Νεχρού. Αυτός την πλησίασε και τη ρώτησε "Τι είναι όλο αυτό;" Τότε εκείνη του εξήγησε και εκείνος διέταξε την πρώτη διερεύνηση σχετικά με αυτό που σήμερα αποκαλούμε Χορό της Προίκας. Φανταστείτε ένα χορευτικό προκάλεσε την πρώτη διεξαγωγή έρευνας για κάτι που ακόμα και σήμερα είναι αιτία θανάτου για χιλιάδες γυναίκες.

Πολλά χρόνια αργότερα, όταν δούλευα με το σκηνοθέτη Πίτερ Μπρουκ στη "Μαχαμπαράτα" όπου έπαιζα μια θηλυκή θεότητα με φεμινιστικές ανησυχίες ...τη Ντραούπαντι, είχα παρόμοιες εμπειρίες. Τεράστιες μαύρες μαμάδες από το Μπρονξ έρχονταν και μου έλεγαν "Αυτό είναι κορίτσι μου!" Έπειτα έρχονταν νεαρές κομψές κοπελίτσες στη Σορβόνη κι έλεγαν, "Μαντάμ Ντραούπαντι, δεν είμαστε φεμινίστριες αλλά αυτό; Αυτό!" Και οι ιθαγενείς γυναίκες της Αφρικής με πλησίαζαν και μου έλεγαν "Αυτό είναι!" Κι εγώ σκεφτόμουν "Αυτό χρειαζόμαστε, ως γλώσσα."

Συναντήσαμε κάποιον από το υπουργείο υγείας. Και ο Ντέβντατ έχει αναφερθεί στη δημόσια υγεία. Εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο πεθαίνουν από μολυσμένο νερό κάθε χρόνο. Επειδή δεν έχουν πρόσβαση σε καθαρό νερό, ή επειδή σε χώρες όπως η Ινδία, πολλοί άνθρωποι δεν έχουν μάθει να πλένουν τα χέρια τους μετά την τουαλέτα. Οπότε τι κάνουν; Πίνουν το νερό που γνωρίζουν ότι είναι βρώμικο, προσβάλλονται από χολέρα, διάρροια, ίκτερο και πεθαίνουν. Και οι κυβερνήσεις δεν έχουν καταφέρει να εξασφαλίσουν καθαρό νερό. Προσπαθούν να φτιάξουν δίκτυα υδροδότησης, αλλά αποτυγχάνουν. Οι πολυεθνικές τους πουλάνε πανάκριβα μηχανήματα που δεν μπορούν να αγοράσουν. Οπότε τι κάνουμε; Τους αφήνουμε να πεθαίνουν;

Κάποιος είχε μια εξαιρετική ιδέα. Και πολύ απλή μάλιστα. Μια ιδέα που δεν είχε οικονομικό όφελος για κάποιον αλλά θα βοηθούσε στη δημόσια υγεία. Τα περισσότερα σπίτια στην Ασία και την Ινδία διαθέτουν ένα βαμβακερό ύφασμα. Διαπιστώθηκε και μάλιστα υποστηρίχθηκε και από τον ΠΟΥ, ότι ένα καθαρό βαμβακερό ύφασμα διπλωμένο οκτώ φορές μπορεί να μειώσει τα βακτηρίδια κατά 80% φιλτράροντας το νερό. Όμως γιατί οι κυβερνήσεις δεν προβάλλουν αυτή την πληροφορία στην τηλεόραση; Γιατί δεν βρίσκεται σε αφίσες σε όλο τον Τρίτο Κόσμο; Επειδή κανείς δεν μπορεί να βγάλει χρήματα από αυτό. Επειδή κανείς δεν μπορεί να το εκμεταλλευτεί εμπορικά. Όμως είναι αναγκαίο να περάσει αυτό το μήνυμα στον κόσμο. Και ορίστε ένας από τους τρόπους που διαδίδουμε την πληροφορία.

Γυναίκα: Να μου αγοράσεις αυτά τα ωραία φίλτρα νερού.

Άντρας: Ξέρεις ότι αυτά είναι πανάκριβα. Έχω μια λύση που δεν απαιτεί ούτε μηχάνημα, ούτε ξύλα, ούτε γκάζι.

Γυναίκα: Τι λύση είναι αυτή;

Άντρας: Άκου, πήγαινε να μου φέρεις το βαμβακερό σου σάρι.

Αγόρι: Παππού, πες μου τη λύση, σε παρακαλώ.

Άντρας: Θα σας πω. Περίμενε λίγο.

Γυναίκα: Ορίστε, πατέρα. (Άντρας: Είναι καθαρό;) Γυναίκα: Ναι, βέβαια.

Άντρας: Τότε κάνε ό,τι σου πω. Δίπλωσέ το οκτώ φορές.

Γυναίκα: Εντάξει, πατέρα.

Άντρας: Κι εσύ μέτρα αν το κάνει σωστά. (Αγόρι: Εντάξει, παππού.)

Άντρας: Ένα, δύο, τρία, τέσσερα διπλώματα κάνουμε. Όλα τα μικρόβια από το νερό απομακρύνουμε.

Χορωδία: Ένα, δύο, τρία, τέσσερα διπλώματα κάνουμε. Όλα τα μικρόβια από το νερό απομακρύνουμε. Πέντε, έξι, επτά, οκτώ διπλώματα κάνουμε. Το πόσιμο νερό μας καθαρό γίνεται. Πέντε, έξι, επτά, οκτώ διπλώματα κάνουμε. Το πόσιμο νερό μας καθαρό γίνεται.

Γυναίκα: Ορίστε, πατέρα, το βαμβακερό σάρι οκτώ φορές διπλωμένο.

Άντρας: Να, λοιπόν, το βαμβακερό σάρι. Και μέσα από αυτό θα πάρουμε καθαρό νερό.

(Χειροκρότημα)

Νομίζω ότι μπορούμε να πούμε ότι όλοι μας εδώ ανησυχούμε για την εξάπλωση της βίας στην καθημερινότητα. Στα πανεπιστήμια παραδίδουν μαθήματα για την ειρηνική διευθέτηση των συγκρούσεων και οι κυβερνήσεις επιδιώκουν να σταματήσουν διενέξεις στα σύνορά τους, αλλά παρόλα αυτά περιβαλλόμαστε από τη βία, είτε στους δρόμους, είτε μέσα στα σπίτια μας, ή και σε ένα σχολείο όπου ένας δάσκαλος ξυλοκοπεί μια μαθήτρια μέχρι θανάτου επειδή ήταν αδιάβαστη, η βία είναι παντού. Όμως γιατί δεν κάνουμε κάτι για να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα σε καθημερινή βάση;

Τι κάνουμε για να μάθουμε στα παιδιά και στους νέους ότι η βία είναι κάτι στο οποίο παραδινόμαστε, κάτι που μπορούμε να εμποδίσουμε, και ότι υπάρχουν άλλοι τρόποι για να διοχετεύσουμε τα βίαια συναισθήματα, τον θυμό, την οργή, σε διαφορετικά πράγματα που δεν βλάπτουν άλλους ανθρώπους. Ορίστε ένας τέτοιος τρόπος.

(Βίντεο)(Γέλια) Είστε ειρηνικοί άνθρωποι. Οι γονείς σας ήταν ειρηνικοί άνθρωποι. Οι παππούδες και οι γιαγιάδες σας ήταν ειρηνικοί άνθρωποι. Τόση ειρήνη μαζεμένη; Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς;

(Μουσική)

Όμως για σκεφτείτε αν... Ναι. Αν... Ένα μικρό γονίδιο μέσα σας προσπαθούσε να βγει στην επιφάνεια; Από τους πρώτους ανθρώπους στην Αφρική ταξιδεύοντας γενιές, πέρασε σε εσάς, στη δημιουργία σας. Είναι μια κρυφή ορμή, που κρύβεται βαθιά μέσα σας. Κι αν το έχετε εσείς, τότε το έχω κι εγώ.

Σας έκανε να χαστουκίσετε το μικρό σας αδερφό, να λιώσετε μια κατσαρίδα, να γρατζουνίσετε τη μαμά σας. Είναι το συναίσθημα που πηγάζει από βαθιά μέσα σας όταν ο άντρας σας γυρίζει σπίτι μεθυσμένος και θέλετε να τον γδάρετε ζωντανό. Όταν θέλετε να πατήσετε τον ποδηλάτη καθώς πάτε στη δουλειά, και να πνίξετε τη ξαδέρφη σας που είναι τόσο ηλίθια. Κι όσο για τους ξένους, λευκούς, μαύρους ή καστανούς, πίσσα και πούπουλα και να τους πετάξουν έξω από την πόλη.

Είναι αυτό το μικρό γονίδιο. Είναι μικρό και μοχθηρό. Πολύ μικρό για να εντοπιστεί, είναι η ενσωματωμένη άμυνά σου. Αδρεναλίνη, σκότωσε. Θα σου δώσει τη θέληση. Ω, ναι καλύτερα να το αντικρίσεις γιατί δεν μπορεί να κρυφτεί. Είσαι Β-Ι-Α-Ι-Ο-Σ Γιατί είσαι είτε θύμα, είτε στην κορυφή όπως κι εγώ.

Αντίο, Αβραάμ Λίνκολν. Αντίο, Μαχάτμα Γκάντι. Αντίο, Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Γεια σας συμμορίες αυτής της γειτονιάς που σκοτώνεστε με συμμορίες της άλλης. Χαίρετε κυβερνήσεις των πλούσιων χωρών που πουλάτε όπλα στις κυβερνήσεις των φτωχών χωρών για τις οποίες δεν εξασφαλίζετε καν τροφή. Γεια σου πολιτισμέ. Γεια σου εικοστέ πρώτε αιώνα. Κοίτα τι έχουμε... κοίτα τι έχουν κάνει. (Χειροκρότημα)

Η ευρείας απήχησης τέχνες, ο κινηματογράφος, έχουν χρησιμοποιηθεί σε όλο τον κόσμο για να μιλήσουν για κοινωνικά ζητήματα. Πριν από λίγα χρόνια είχαμε μια ταινία, το Rang De Basanti, η οποία έκανε χιλιάδες νέους ανθρώπους να θέλουν να προσφέρουν εθελοντικά για την κοινωνική αλλαγή. Στη Βενεζουέλα, μια από τις πιο δημοφιλείς σαπουνόπερες έχει μια ηρωίδα, την Κρίσταλ. Όταν η Κρίσταλ προσβλήθηκε από καρκίνο του μαστού στη σειρά, 75.000 νέες γυναίκες παραπάνω έκαναν μαστογραφία. Και φυσικά, το "Αιδοίων Μονόλογοι" που γνωρίζουμε όλοι. Και υπάρχουν stand-up κωμικοί που μιλούν για θέματα ρατσισμού και για θέματα εθνοτήτων.

Όμως, πώς συμβαίνει ενώ μοιάζουμε όλοι να συμφωνούμε ότι χρειαζόμαστε ένα καλύτερο κόσμο, ότι χρειαζόμαστε έναν πιο δίκαιο κόσμο, πώς συμβαίνει να μην χρησιμοποιούμε την μόνη γλώσσα που μας έχει επανειλημμένα αποδείξει ότι μπορούμε να σπάσουμε τους φραγμούς και να φτάσουμε σε κάθε άνθρωπο; Αυτό που θέλω να πω σε εκείνους που σχεδιάζουν τις ζωές μας, στις κυβερνήσεις, στους στρατηγικούς αναλυτές, είναι το εξής: "Αντιμετωπίζετε τις τέχνες ως το κερασάκι της τούρτας." "Αλλά χρειάζεται να τις δείτε ως ζύμη." Επειδή κάθε μελλοντικός σχεδιασμός, αν θέλουμε να φτάσουμε στο 2048, εάν οι τέχνες δεν σταθούν στο πλευρό των επιστημόνων, δίπλα στους οικονομολόγους, δίπλα σε όσους προετοιμάζουν το μέλλον, άσχημα δυστυχώς, δε θα φτάσουμε ποτέ στο μέλλον. Αν δεν το συνειδητοποιήσουμε, δε θα υπάρξει μέλλον.

Οπότε, ποιο είναι το ζητούμενο; Τι χρειαζόμαστε; Χρειαζόμαστε να αποδομήσουμε την εικόνα που έχουμε για πώς πρέπει να είναι οι σχεδιαστές, και για το ποια είναι η σωστή διαδρομή. Να αναγνωρίσουμε ότι τόσα χρόνια προσπαθούμε για έναν καλύτερο κόσμο, αλλά αποτυγχάνουμε. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι βιάζονται. Περισσότεροι πόλεμοι ξεσπάνε. Περισσότεροι άνθρωποι πεθαίνουν από ασήμαντα αίτια. Κάτι πρέπει να αλλάξει. Κι αυτό επιθυμώ. Μπορώ να έχω το τελευταίο μου ηχητικό παρακαλώ;

Κάποτε ήταν μια πριγκίπισσα που σφύριζε όμορφα. (Σφυρίζει) Ο πατέρας της, ο βασιλιάς, είπε, "Μη σφυρίζεις." Η μητέρα της, η βασίλισσα, είπε, "Αχ, μη σφυρίζεις." Αλλά η πριγκίπισσα συνέχισε να σφυρίζει. (Σφυρίζει)

Τα χρόνια πέρασαν και η πριγκίπισσα μεγάλωσε και έγινε μια όμορφη γυναίκα, που σφύριζε ακόμα ωραιότερα. (Σφυρίζει) Ο πατέρας της, ο βασιλιάς, έλεγε, "Ποιος θα παντρευτεί μια πριγκίπισσα που σφυρίζει;" Η μητέρας της, η βασίλισσα, έλεγε, "Ποιος θα παντρευτεί μια πριγκίπισσα που σφυρίζει;"

Αλλά ο βασιλιάς είχε μια ιδέα. Ανακοίνωσε ένα Swayamvara. Κάλεσε όλους τους πρίγκιπες να έρθουν να νικήσουν την κόρη του στο σφύριγμα. "Όποιος νικήσει την κόρη μου θα πάρει το βασίλειό μου και το χέρι της σε γάμο!" Σύντομα το παλάτι γέμισε με πρίγκιπες που σφύριζαν. (Σφυρίζει) Κάποιοι σφύριζαν άσχημα. Κάποιοι σφύριζαν καλά. Αλλά κανείς δεν μπορούσε να νικήσει την πριγκίπισσα.

"Τώρα τι κάνουμε;" είπε ο βασιλιάς. "Τώρα τι κάνουμε;" είπε η βασίλισσα. Αλλά η πριγκίπισσα είπε, "Πατέρα, μητέρα, μην ανησυχείτε." "Έχω μια ιδέα. Θα πάω στον κάθε έναν από αυτούς τους νεαρούς και θα τους ρωτήσω αν παραδέχονται ότι έχασαν δίκαια." "Όποιος το παραδεχτεί, αυτόν θα επιλέξω."

Κι έτσι πήγε στον καθένα και είπε, "Παραδέχεσαι ότι σε νίκησα;" Και εκείνοι έλεγαν, "Εμένα; Να με νικήσει γυναίκα;" "Αποκλείεται, αδύνατο! Όχι! Αυτό είναι αδύνατο!" Μέχρι που τέλος κάποιο πριγκιπόπουλο είπε, "Πριγκίπισσα, παραδέχομαι ότι με νίκησες επάξια." "Μάλιστα..." είπε εκείνη. "Πατέρα, μητέρα, αυτός ο άνδρας θα γίνει η γυναίκα μου." (Σφυρίζει)

Σας ευχαριστώ. (Χειροκρότημα)