Ο Λάρυ Λέσιγκ λέει ότι ο νόμος καταπνίγει τη δημιουργικότητα

(Χειροκρότημα) Θέλω να σας μιλήσω λιγάκι για το περιεχόμενο που δημιουργείται από τους χρήστες. Θα σας πω τρεις ιστορίες προς την κατεύθυνση ενός επιχειρήματος που θα σας εξηγήσει πως καθιστούμε διαθέσιμο στις επιχειρήσεις το περιεχόμενο που δημιουργείται από τους χρήστες. Να, λοιπόν, η πρώτη ιστορία.

1906. Αυτός ο άνθρωπος, ο Τζον Φίλιπ Σούζα, ταξίδεψε σ' αυτό το μέρος, το Καπιτώλιο των Ηνωμένων Πολιτειών, για να μιλήσει γι' αυτήν την τεχνολογία, αυτό που ονόμαζε "Ομιλούσες Μηχανές." Ο Σούζα δεν συμπαθούσε τις Ομιλούσες Μηχανές. Να τι είχε να πει. "Αυτές οι Ομιλούσες Μηχανές θα καταστρέψουν την καλλιτεχνική πρόοδο της μουσικής σ' αυτήν τη χώρα. Όταν ήμουν μικρός, τα καλοκαιρινά απογεύματα μπροστά από κάθε σπίτι μπορούσες να βρεις μαζεμένους νεαρούς ανθρώπους να τραγουδούν τα τότε επίκαιρα τραγούδια ή παλιά τραγούδια. Σήμερα ακούς αυτές τις διαολεμένες μηχανές να δουλεύουν μέρα νύχτα. Δεν θα μας μείνει ούτε μία φωνητική χορδή," έλεγε ο Σούζα Οι φωνητικές χορδές θα εξαφανιστούν μέσα από μια εξελικτική διαδικασία όπως η ουρά του ανθρώπου καθώς προήλθε από τον πίθηκο.

Αυτή είναι, τώρα, η εικόνα στην οποία θέλω να εστιάσετε. Είναι η εικόνα ενός πολιτισμού. Θα μπορούσαμε να τον περιγράψουμε χρησιμοποιώντας την σύγχρονη ορολογία υπολογιστών ως ένα είδος πολιτισμού ανάγνωσης-γραφής Πρόκειται για έναν πολιτισμό όπου οι άνθρωποι συμμετέχουν στη δημιουργία και την επαναδημιουργία του πολιτισμού τους. Υπ' αυτήν την έννοια είναι ανάγνωσης-γραφής. Ο Σούζα φοβόταν ότι θα χάναμε αυτήν την ικανότητα εξαιτίας αυτών των "διαολεμένων μηχανών." Θα μας τον στερούσαν. Και αντ' αυτού θα είχαμε το αντίθετο του πολιτισμού ανάγνωσης-γραφής, αυτό που θα μπορούσαμε να ονομάσουμε πολιτισμό μόνο ανάγνωσης. Έναν πολιτισμό όπου η δημιουργικότητα καταναλώνεται αλλά όπου ο καταναλωτής δεν είναι και δημιουργός. Έναν πολιτισμό που τον κατέχει η ιεραρχία όπου οι φωνητικές χορδές εκατομμυρίων (ανθρώπων) έχουν χαθεί.

Και τώρα, κοιτώντας πίσω στον 20ο αιώνα, αν μη τι άλλο όσον αφορά τον "ανεπτυγμένο κόσμο", είναι δύσκολο να μην συμπεράνει κανείς ότι ο Σούζα είχε δίκιο. Ποτέ πριν στην ιστορία του ανθρώπινου πολιτισμού αυτός δεν ήταν τόσο κυριαρχούμενος από επαγγελματίες και τόσο μονομερής. Ποτέ πριν η δημιουργικότητα των εκατομμυρίων δεν περιθωριοποιήθηκε τόσο δραστικά και αυτό εξαιτίας αυτών των "διαολεμένων μηχανών." Ο 20ος αιώνας ήταν αυτός ο αιώνας κατά τον οποίον, τουλάχιστον για τις περιοχές που γνωρίζουμε καλύτερα, ο πολιτισμός κύλησε από την κατάσταση ανάγνωσης-γραφής στην κατάσταση μόνο ανάγνωσης.

Δεύτερη ιστορία. Η γη αποτελεί ένα είδος ιδιοκτησίας, είναι ένα περιουσιακό στοιχείο και προστατεύεται από τον νόμο. Όπως το έθεσε ο Λόρδος Μπλάκστοουν, η ακίνητη περιουσία προστατεύεται από τους νόμους περί καταπάτησης το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας του οποίου θεωρούνταν ότι προστάτευε τη γη σ' όλο το βάθος προς τα κάτω και σ' όλη την έκταση προς τα πάνω. Αυτό ήταν ένα πολύ καλό σύστημα για το μεγαλύτερο μέρος της ιστορίας της ρύθμισης της ακίνητης περιουσίας μέχρι που εμφανίστηκε η εξής τεχνολογία, και οι άνθρωποι άρχισαν να αναρωτιούνται, μήπως αυτά τα μηχανήματα καταπατούν τη γη πετώντας πάνω από αυτή χωρίς την εξουσιοδότηση των ιδιοκτητών χωραφιών που βρίσκονται από κάτω τους όσο διασχίζουν τη χώρα; Το 1945 λοιπόν, το Ανώτατο Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει το ζήτημα.

Δύο αγρότες που εξέτρεφαν κοτόπουλα, ο Τόμας Λι και ο Τίνι Κόσμπι, προέβαλαν ένα σημαντικό παράπονο εις βάρος αυτής της τεχνολογίας. Το παράπονο ήταν ότι τα κοτόπουλά τους ακολουθούσαν την πορεία των αεροπλάνων και χτυπούσαν στην περίφραξη του αχυρώνα κάθε φορά που τα αεροπλάνα πετούσαν από πάνω. Έτσι, απευθύνθηκαν στον Λόρδο Μπλάκστοουν και ισχυρίστηκαν ότι αυτά τα αεροπλάνα καταπατούσαν τη γη τους. Από καταβολής χρόνου ο νόμος προέβλεπε ότι δεν μπορείς να πετάς πάνω από τη γη κάποιου χωρίς την άδειά του και συνεπώς αυτές οι πτήσεις πρέπει να σταματήσουν. Το Ανώτατο Δικαστήριο από την άλλη, λαμβάνοντας υπόψη αυτήν την εκατονταετή παράδοση κατέληξε, με μια απόφαση που γράφτηκε από τον Δικαστή Ντάγκλας, ότι οι Κόσμπι πρέπει να ηττηθούν. Το Ανώτατο Δικαστήριο απεφάνθη ότι ο κανόνας που προστατεύει την ακίνητη περιουσία σ' όλη την έκταση προς τα πάνω δεν έχει θέση στον σύγχρονο κόσμο. Ειδάλλως, κάθε διηπειρωτική πτήση θα εξέθετε τον πιλότο σε αμέτρητες προσφυγές καταπάτησης εναντίον του. Κοινή λογική, μια σπάνια έννοια στη νομοθεσία, κι όμως εδώ ήταν κοινή λογική. (Γέλια) Η κοινή λογική αντιτάχθηκε στην ιδέα.

Και τέλος. Πριν το Διαδίκτυο, το πιο πρόσφατο φόβητρο που κατακλύζει τη βιομηχανία του περιεχομένου, ήταν ένα φόβητρο, δημιούργημα αυτής της τεχνολογίας: η ραδιοφωνική εκπομπή. Ένας νέος τρόπος διάδοσης του περιεχομένου και συνεπώς μια νέα μάχη για τον έλεγχο των επιχειρήσεων που θα διέδιδαν το περιεχόμενο. Την περίοδο εκείνη, η οργάνωση, το νομικό καρτέλ που έλεγχε τα δικαιώματα των ερμηνευτών για το μεγαλύτερο μέρος της μουσικής που θα εκπεμπόταν μέσω αυτής της τεχνολογίας ήταν η ASCAP. Κατείχαν αποκλειστική άδεια για το πιο δημοφιλές περιεχόμενο και την χρησιμοποιούσαν κατά τρόπο που επιχειρούσε να καταδείξει στους υπεύθυνους εκπομπής ποιος έκανε κουμάντο. Έτσι, ανάμεσα στο 1931 και το 1939 αύξησαν τις τιμές κατά 448%, μέχρι που οι υπεύθυνοι των εκπομπών συνασπίστηκαν και είπαν, αρκετά. Και το 1939 ένας δικηγόρος, ο Σίντνεϋ Κέι, ξεκίνησε την Broadcast Music Incorporated, γνωστή σε μας ως BMI. Η BMI ήταν πολύ πιο δημοκρατική ως προς την τέχνη που θα περιελάμβανε στο ρεπερτόριό της, στο οποίο πρόσθεσε για πρώτη φορά Αφροαμερικάνικη μουσική. Αλλά κυρίως, η BMI πήρε έργα που δεν προστατεύονταν πλέον από πνευματικά δικαιώματα και τα οργάνωσε σε συλλογές, τις οποίες έδινε δωρεάν στους συνδρομητές της. Έτσι, το 1940 όταν η ASCAP απείλησε ότι θα διπλασίαζε τις τιμές της, η πλειονότητα των υπεύθυνων εκπομπών στράφηκε προς τη BMI. Η ASCAP είπε ότι δεν την ένοιαζε. Πίστευαν ότι ο κόσμος θα αντιδρούσε, επειδή δεν ήταν πλέον διαθέσιμη η καλύτερης ποιότητας μουσική, καθώς την είχαν αφήσει για την αμέσως υποδεέστερη της BMI, αυτή χωρίς πνευματικά δικαιώματα. Ε λοιπόν, δεν αντέδρασαν, και το 1941 η ASCAP υπαναχώρησε. Το σημαντικό στοιχείο που πρέπει να επισημανθεί είναι πως, παρά το ότι οι υπεύθυνοι εκμπομπών χρησιμοποιούσαν ας πούμε υλικό χαμηλότερης ποιότητας αυτός ο ανταγωνισμός ήταν αρκετός εκείνη την περίοδο να σπάσει το νομικό καρτέλ που έλεγχε την πρόσβαση στη μουσική.

Ωραία λοιπόν. Τρεις ιστορίες. Και τώρα το επιχείρημα. Κατά τη γνώμη μου το πιο σπουδαίο πράγμα που πρέπει να διαπιστώσει κανείς στο τι κάνει το Διαδίκτυο είναι η δυνατότητα να επαναφέρει τον πολιτισμό ανάγνωσης-γραφής που είχε εκθειάσει ο Σούζα. Η ψηφιακή τεχνολογία αποτελεί την ευκαιρία να αναβιώσουν αυτές οι φωνητικές χορδές για τις οποίες με τόσο πάθος μίλησε στο Κογκρέσο. Το περιεχόμενο που δημιουργούν οι χρήστες διαδίδεται και στις επιχειρήσεις με εκπληκτικούς τρόπους όπως οι παραπάνω, αποθεώνοντας την τέχνη που δημιουργείται από τους ερασιτέχνες. Και μ' αυτό δεν εννοώ τέχνη ερασιτεχνικής ποιότητας, αλλά αυτή που παράγουν οι άνθρωποι από αγάπη προς αυτό που κάνουν και όχι για τα χρήματα. Εννοώ την τέχνη που παράγουν ανά πάσα στιγμή τα παιδιά μας. Γιατί όταν σκέφτεστε αυτό που εκθείαζε ο Σούζα στους νέους, να τραγουδούν τα τότε επίκαιρα τραγούδια, ή παλιά τραγούδια, πρέπει να βλέπετε αυτό που κάνουν σήμερα τα παιδιά σας. Παίρνουν τα σύγχρονα και τα παλιά τραγούδια και τα συνθέτουν φτιάχνοντας κάτι διαφορετικό. Έτσι αντιλαμβάνονται την πρόσβαση στον πολιτισμό. Ας δούμε, λοιπόν, μερικά παραδείγματα για να καταλάβουμε για τι μιλάω.

Ως πρώτο παράδειγμα, βλέπετε εδώ κάτι που ονομάζεται Μουσικό Βίντεο Κινουμένων Σχεδίων, το οποίο παίρνει κινούμενα σχέδια από την τηλεόραση επενδεδυμένα εκ νέου με μουσικά κομμάτια. (Μουσική) Αυτό πρέπει να είναι -μην ανησυχείτε, ο Χριστός επιβιώνει. (Μουσική: "Θα Επιβιώσω" από την Γκλόρια Γκέινορ) (Γέλια) Και αυτό είναι το καλύτερο. (Μουσική: "Ατέλειωτη Αγάπη" από τον Λάιονελ Ρίτσι και την Νταϊάνα Ρος) Αγάπη μου... Μόνο εσύ υπάρχεις στη ζωή μου... Το μόνο φωτεινό πράγμα... Η πρώτη μου αγάπη... Είσαι κάθε ανάσα μου... Είσαι κάθε βήμα μου... Κι εγώ... Θέλω να μοιραστώ όλη μου την αγάπη μαζί σου... Κανείς άλλος δεν κάνει... Και τα μάτια σου... Μου λένε πόσο πολύ νοιάζεσαι... (Μουσική) Αυτό, λοιπόν, είναι το ρεμίξ. (Χειροκρότημα) Είναι επιπλέον σημαντικό να τονίσουμε ότι κάτι τέτοιο δεν είναι αυτό που αποκαλούμε "πειρατεία". Δεν αναφέρομαι και ούτε υποστηρίζω αυτούς που παίρνουν μαζικά τη δουλειά των άλλων και τη διανέμουν χωρίς την άδεια των πνευματικών δημιουργών. Αναφέρομαι σ' αυτούς που δημιουργούν νέο υλικό παίρνοντας και χρησιμοποιώντας τη δουλειά των άλλων μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας για να το θέσω διαφορετικά. Το σημαντικό εδώ δεν είναι η τεχνική που μόλις είδατε. Γιατί, όλες τις τεχνικές που είδατε εδώ τις χρησιμοποιούν οι τηλεοπτικοί και κινηματογραφικοί παραγωγοί τα τελευταία 50 χρόνια. Το σημαντικό είναι ότι αυτή η τεχνική έχει εκδημοκρατιστεί. Τώρα μπορεί ο καθένας που έχει πρόσβαση σ' έναν υπολογιστή 1500 δολαρίων να καταγράψει ήχους κα εικόνες από τον πολιτισμό γύρω μας και να τα χρησιμοποιήσει για να πει τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο. Αυτά τα εργαλεία δημιουργικότητας έχουν μετατραπεί σε εργαλεία έκφρασης. Αποτελούν το αλφάβητο αυτής της γενιάς. Είναι ο τρόπος που μιλάνε τα παιδιά μας. Ο τρόπος που σκέφτονται και το τι γίνονται όσο περισσότερο κατανοούν τις ψηφιακές τεχνολογίες και τη σχέση τους μ' αυτές.

Σε απάντηση αυτής της νέας χρήσης της τέχνης μέσω ψηφιακών τεχνολογιών ο νόμος δεν αντιμετώπισε αυτήν την αναβίωση του Σούζα με κοινή λογική. Αντιθέτως, η δομή του δικαίου πνευματικής ιδιοκτησίας και η δομή των ψηφιακών τεχνολογιών έχουν δημιουργήσει με τον τρόπο που αλληλεπιδρούν το τεκμήριο ότι αυτές οι ενέργειες είναι παράνομες. Καθώς ο νόμος πνευματικής ιδιοκτησίας ρυθμίζει κατά βάση αυτό που ονόμαζουμε αντίγραφα στον ψηφιακό κόσμο είναι αναπόφευκτο να θεωρήσουμε ότι κάθε μία χρήση πνευματικού υλικού δημιουργεί ένα αντίγραφο. Κάθε μια χρήση λοιπόν χρειάζεται άδεια. Χωρίς άδεια καταπατείς το δίκαιο. Είσαι καταπατητής με περίπου το ίδιο νόημα όπως και εκείνοι ήταν καταπατητές. Τώρα όμως η κοινή λογική δεν έχει αντιταχθεί ακόμη σε απάντηση της απάντησης που ο νόμος έδωσε σ' αυτές τις εκφάνσεις δημιουργικότητας. Αντ' αυτού, αυτό που βλέπουμε είναι κάτι πολύ χειρότερο. Παρατηρείται ένας διογκούμενος εξτρεμισμός και από τις δύο πλευρές σ' αυτόν τον διάλογο, ως απάντηση σ' αυτήν τη διαμάχη ανάμεσα στη νομοθεσία και τη χρήση αυτών των τεχνολογιών.

Η μια πλευρά αναπτύσσει νέες τεχνολογίες σαν αυτή που προσφάτως ανακοινώθηκε η οποία επιτρέπει να αφαιρείται από σελίδες όπως το YouTube οποιοδήποτε υλικό με περιεχόμενο προστατευόμενο από πνευματικά δικαιώματα ανεξάρτητα από το αν μπορεί να θεωρηθεί ότι η χρήση αυτού του υλικού αποτελεί εύλογη χρήση. Και από την άλλη πλευρά, διάχυτο ανάμεσα στα παιδιά μας, υπάρχει ένα κίνημα κατάργησης των πνευματικών δικαιωμάτων. Μια γενιά που απορρίπτει την ίδια την ιδέα του τι υποτίθεται ότι προσφέρουν τα πνευματικά δικαιώματα. Τα απορρίπτει και πιστεύει ότι ο νόμος δεν είναι τίποτα παραπάνω από μια βλακεία που πρέπει να αγνοηθεί και να πολεμηθεί σε κάθε δυνατή ευκαιρία. Ο εξτρεμισμός της μιας πλευράς προκαλεί τον εξτρεμισμό της άλλης, κάτι που έπρεπε να είχαμε μάθει ξανά και ξανά, και οι δύο ακραίες πλευρές σ' αυτή τη διαμάχη έχουν απλά λάθος. Η ισορροπία για την οποία μάχομαι - Εγώ, όπως και κάθε σωστός φιλελεύθερος μάχομαι γι αυτήν στρεφόμενος πρώτα προς την κυβέρνηση. Μεγάλο λάθος, έτσι; (Γέλια)

Στραφείτε πρώτα προς τα δικαστήρια και τους νομοθέτες και προσπαθείστε να τους πείσετε να κάνουν κάτι ώστε να βγάζει περισσότερο νόημα το σύστημα. Αυτό έχει αποτύχει εν μέρει διότι τα δικαστήρια είναι αδιάφορα, εν μέρει γιατί οι νομοθέτες είναι διεφθαρμένοι. Και δεν εννοώ ότι δωροδοκούνται για να αποτρέψουν την πραγματική αλλάγη, αλλά ότι οι συνθήκες άσκησης επιρροής που ελέγχουν το πως λειτουργεί το Κονγκρέσο συνεπάγονται ότι οι νομοθέτες δεν θα αντιληφθούν το πρόβλημα παρά μόνο όταν είναι πολύ αργά για να διορθωθεί. Χρειαζόμαστε λοιπόν κάτι διαφορετικό, μια άλλου είδους λύση. Και η λύση εδώ είναι, κατά τη γνώμη μου, ιδιωτική. Είναι μια λύση που επιδιώκει να νομιμοποιήσει αυτό που είναι και πάλι νέο και να πραγματώσει τις οικονομικές του δυνατότητες. Και εδώ η ιστορία της ΒΜΙ γίνεται συναφής. Γιατί όπως απέδειξε η ΒΜΙ, ο ανταγωνισμός εν προκειμένω μπορεί να οδηγήσει σε μια ισορροπία. Το ίδιο μπορεί να συμβεί και τώρα. Εδώ δεν έχουμε προηγούμενο παράδειγμα να βασιστούμε κι έτσι αυτό που χρειαζόμαστε είναι δύο είδη αλλαγής.

Πρώτον, να ενστερνιστούν οι καλλιτέχνες και οι δημιουργοί την ιδέα να επιλέξουν τα έργα τους να είναι διαθέσιμα περισσότερο ελεύθερα. Μπορούν, λοιπόν, να πουν ότι η δουλειά τους είναι διαθέσιμη δωρεάν για μη εμπορικούς σκοπούς, δηλαδή για ερασιτεχνική χρήση, αλλά όχι δωρεάν για εμπορική χρήση. Και δεύτερον, πρέπει οι εταιρίες που οικοδομούν τον πολιτισμό ανάγνωσης-γραφής να υποστηρίξουν ξεκάθαρα αυτήν την ευκαιρία, να τη διευκολύνουν, ώστε το κίνημα του ελεύθερου περιεχομένου, ή τουλάχιστον του πιο ελεύθερου, να μπορεί να αναπτυχθεί επί ουδέτερης βάσης όπου και τα δύο μπορούν να συνυπάρχουν ώστε το περισσότερο ελεύθερο να ανταγωνίζεται το λιγότερο ελεύθερο, και η δυνατότητα να αναπτυχθεί η δημιουργικότητα μέσα σ' αυτόν τον ανταγωνισμό να μπορεί να δώσει στο ένα μαθήματα από το άλλο.

Θα σας μιλούσα τώρα για ένα τέτοιο σχέδιο για το οποίο γνωρίζω κάποια πράγματα αλλά δεν θέλω να παραβιάσω την πρώτη εντολή του TED περί πωλήσεων κι έτσι δεν να αναφερθώ καθόλου σ' αυτό. Θα σας θυμήσω απλώς αυτό που μας δίδαξε η ΒΜΙ. Ότι οι επιλογές των καλλιτεχνών είναι καθοριστικές για το αν οι νέες τεχνολογίες θα έχουν μια ευκαιρία να τις εκμεταλλευτούν οι επιχειρήσεις. Και πρέπει να δημιουργήσουμε τέτοιες επιλογές τώρα αν είναι να δώσουμε στις νέες τεχνολογίες μια τέτοια ευκαιρία. Αλλά ας τελειώσω με κάτι που θεωρώ πολύ πιο σημαντικό, πολύ πιο σημαντικό απ' τις επιχειρήσεις. Το πως όλα τα προηγούμενα αφορούν τα παιδιά μας. Πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι διαφορετικά από εμάς. Εμείς είμαστε αυτοί, σωστά; (Γέλια) Εμείς φτιάχναμε κασέτες με διάφορα τραγούδια, αυτά κάνουν ρεμίξ μουσικής. Εμείς βλέπαμε τηλεόραση, αυτά δημιουργούν την τηλεόραση.

Η τεχνολογία τα έχει κάνει διαφορετικά και βλέποντας τι μπορεί να κάνει η τεχνολογία πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι δεν μπορεί κανείς να σκοτώσει το ένστικτο που γεννά η τεχνολογία. Μπορούμε μόνο να το ποινικοποιήσουμε. Δεν μπορούμε να αποτρέψουμε τα παιδιά μας από το να τη χρησιμοποιούν. Μπορούμε μόνο να την καταστήσουμε παράνομη. Δεν μπορούμε να κάνουμε τα παιδιά μας παθητικά ξανά. Μπορούμε μόνο να τα κάνουμε "πειρατές." Και είναι καλό αυτό; Ζούμε σε μια περίεργη εποχή, σαν την εποχή των απαγορεύσεων, όπου σε διάφορες πτυχές της ζωής μας ζούμε συνεχώς ενάντια στον νόμο. Συνηθισμένοι άνθρωποι που ζουν ενάντια στον νόμο και αυτό είναι που εγώ -εμείς- κάνουμε στα παιδιά μας. Ζουν τη ζωή τους γνωρίζοντας ότι παρανομούν. Η συνειδητοποίηση αυτού είναι εκπληκτικά διαβρωτική, εκπληκτικά εκφαυλιστική. Σε μια δημοκρατία οφείλουμε να κάνουμε κάτι καλύτερο, τουλάχιστον γι αυτά, αν όχι για το άνοιγμα προς τις επιχειρήσεις. Σας ευχαριστώ πολύ. (Χειροκρότημα)