Τζόναθαν Ντρόρι: Κάθε κόκκος γύρης έχει και μια ιστορία

Σας ευχαριστώ. Έχω δύο αποστολές εδώ σήμερα. Αρχικά, ελπίζω να σας πω κάτι για τη γύρη και να σας πείσω ότι είναι κάτι παραπάνω από μια ενόχληση στη μύτη σας. Και έπειτα, να σας πείσω ότι κάθε σπίτι θα πρέπει να έχει ένα ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης. (Γέλια) Η γύρη είναι ο τρόπος των λουλουδιών να δημιουργούν περισσότερα λουλούδια. Μεταφέρει τα αρσενικά γεννητικά κύτταρα από το ένα λουλούδι στο άλλο. Αυτό μας δίνει γενετική ποικιλότητα, ή δίνει στα φυτά τουλάχιστον γενετική ποικιλότητα. Και είναι καλύτερο να μην ζευγαρώνεις με τον εαυτό σου. Αυτό ισχύει και για τους ανθρώπους, κυρίως.

Η γύρη παράγεται από τους ανθήρες των λουλουδιών. Κάθε ανθήρας μπορεί να μεταφέρει μέχρι και 100.000 κόκκους γύρης. Επομένως, είναι εξαιρετικά άφθονη. Και δεν είναι μόνο τα φανταχτερά λουλούδια που έχουν γύρη -- έχουν επίσης και τα δέντρα, και τα χόρτα. Και θυμηθείτε ότι όλες οι σοδιές δημητριακών είναι και αυτές χόρτα.

Εδώ βλέπουμε μια ηλεκτρονική μικρογραφία σάρωσης ενός κόκκου γύρης. Για τη μικρή οπή στη μέση θα μιλήσουμε πιο μετά. Είναι για το σωλήνα γύρης που θα εξέλθει αργότερα -- ένας πολύ μικρός σωλήνας. Αυτό λοιπόν έχει μήκος 20 μικρόμετρα, αυτός ο κόκκος γύρης. Αυτό είναι περίπου το 1/50 του χιλιοστού. Όμως δεν μοιάζει όλη η γύρη το ίδιο απλή.

Αυτή είναι η μορίνα. Είναι ένα φυτό που πάντα θεωρούσα βαρετό, που πήρε το όνομά του από τον Μορέν, ένα δραστήριο Γάλλο κηπουρό, ο οποίος εξέδωσε τον πρώτο κατάλογο σπόρων, το 1621. Αλλά όπως και να 'χει, ρίξτε μία ματιά στη γύρη του. Μου φαίνεται εκπληκτική. Αυτή η μικρή οπή στη μέση είναι για το σωλήνα γύρης. Και όταν η γύρη βρίσκει το ειδικό θυληκό σημείο σε μια άλλη μορίνα, στο σωστό είδος, τι συμβαίνει τότε; Όπως είπα και πριν, η γύρη μεταφέρει τα αρσενικά γεννητικά κύτταρα. Ίσως δεν έχετε συνειδητοποιήσει ότι τα φυτά κάνουν σεξ, αλλά η αλήθεια είναι ότι κάνουν οργιαστικό, αχαλίνωτο και πραγματικά αξιοπερίεργο σεξ. (Γέλια)

Η ιστορία μου όμως δεν έχει να κάνει με την αναπαραγωγή των φυτών αλλά με τη γύρη αυτή καθ΄ αυτή. Οπότε, ποιες είναι οι ιδιότητες της γύρης; Πρώτα απ' όλα, η γύρη είναι μικροσκοπική. Εντάξει, το ξέρουμε αυτό. Είναι επίσης βιολογικά πολύ ενεργή, όπως ξέρουν όσοι έχουν αλλεργική ρινίτιδα. Η γύρη που διασπείρεται στον αέρα από φυτά, όπως τα δέντρα και τα χόρτα, είναι αυτή που συνήθως προκαλεί αλλεργική ρινίτιδα. Και αυτό συμβαίνει γιατί πρέπει να διώξουν από πάνω τους μεγάλες ποσότητες γύρης αυξάνοντας έτσι την πιθανότητα η γύρη να φτάσει σε άλλο φυτό του ίδιου είδους.

Δείτε μερικά παραδείγματα. Εάν κοιτάξετε αυτές τις εικόνες της γύρης δέντρων θα δείτε ότι έχει ομαλή επιφάνεια ώστε να μεταφέρεται μέσω του αέρα. Κι ο σφένδαμος, παρομοίως. Οπότε, τα δέντρα έχουν βαρετά λουλούδια, και δεν προσπαθούν να προσελκύσουν τα έντομα. Η γύρη που έχει ενδιαφέρον όμως... Αυτή εδώ μ' αρέσει ιδιαιτέρως. Αυτό είναι γύρη πεύκου, η οποία έχει μικρούς αερόσακους κι έτσι μεταφέρεται ακόμη πιο μακριά. Θυμηθείτε, αυτό το πράγμα έχει μήκος περίπου 30 μικρόμετρα.

Είναι πιο αποδοτικό εάν μπορείς να βάζεις τα έντομα να κάνουν το θέλημά σου . Αυτό είναι το πόδι μιας μέλισσας, με τη γύρη από μια μολόχα κολλημένη πάνω του. Και αυτό είναι το πανέμορφο και πληθωρικό λουλούδι του μαγγρόβιου φοίνικα. Είναι πολύ φανταχτερό, ώστε να προσελκύει πολλά έντομα να κάνουν το θέλημά του. Εάν κοιτάξετε, θα δείτε ότι η γύρη έχει μικρές ακίδες πάνω της. Αυτές οι μικρές ακίδες κολλάνε προφανώς καλά πάνω στα έντομα, αλλά μπορούμε να συμπεράνουμε και κάτι άλλο από αυτή τη φωτογραφία, και πιθανά μπορείτε να δείτε μία γραμμή σαν ρωγμή κατά μήκος αυτού που μοιάζει με ισημερινό, όπως στην υδρόγειο. Αυτό μου λέει ότι αυτή η γύρη είναι απολιθωμένη. Και είμαι ιδιαίτερως περήφανος να σας πω ότι αυτό βρέθηκε κοντά στο Λονδίνο, και πριν από 55 εκατομμυρία χρόνια το Λονδίνο ήταν γεμάτο από μαγγρόβιους φοίνικες. Δεν είναι τέλειο αυτό; (Γέλια)

Αυτό λοιπόν, είναι ένα ακόμη είδος που εξελίχθηκε για να διασπείρεται μέσω των εντόμων. Αυτό φαίνεται από τις μικρές ακίδες πάνω του. Όλες αυτές οι εικόνες ελήφθησαν με ηλεκτρονικό μικροσκόπιο σάρωσης στα εργαστήρια του Κιού για την ακρίβεια. Δεν είναι σύμπτωση που τις τράβηξε ο Ρομπ Κέσλερ, ο οποίος είναι ένας καλλιτέχνης. Και μου φαίνεται ότι δεν είναι τυχαίο που κάποιος με τη δική του καλλιτεχνική ματιά κατάφερε να αναδείξει τα κάλλη της γύρης. (Γέλια)

Όλη αυτή η ποικιλία λοιπόν, σημαίνει ότι μπορείς να κοιτάξεις έναν κόκκο γύρης και να καταλάβεις σε ποιο είδος ανήκει. Και αυτό είναι πολύ χρήσιμο εάν για παράδειγμα έχεις ένα δείγμα και θέλεις να μάθεις από που προήλθε. Επομένως, διαφορετικά είδη φυτών αναπτύσσονται σε διαφορετικά μέρη. Και κάποια είδη γύρης μεταφέρονται πιο μακριά από άλλα. Οπότε, εάν έχεις ένα δείγμα γύρης τότε, θεωρητικά, μπορείς να καταλάβεις από που προήλθε αυτό το δείγμα. Κι εδώ είναι που αποκτά ενδιαφέρον για την ιατροδικαστική.

Η γύρη είναι μικροσκοπική. Κολλάει και μένει πάνω σε αντικείμενα. Επομένως, όχι μόνο κάθε είδος γύρης έχει και διαφορετική εμφάνιση, αλλά και κάθε περιβάλλον έχει διαφορετικό συνδυασμό φυτών, μια διαφορετική υπογραφή γύρης, εάν θέλετε, ή ένα διαφορετικό αποτύπωμα γύρης. Εξετάζοντας τις διαστάσεις και τους συνδυασμούς διαφορετικών ειδών γύρης σε ένα δείγμα, μπορείς να καταλάβεις με μεγάλη ακρίβεια από που προήλθε. Αυτή είναι γύρη που έχει προσκολληθεί σε ένα βαμβακερό πουκάμισο, παρόμοιο με αυτό που φοράω. Η περισσότερη γύρη θα παραμείνει εκεί ακόμη και μετά από πολλά πλυσίματα. Που βρίσκονταν; Τέσσερα πολύ διαφορετικά περιβάλλοντα μπορεί να μοιάζουν ίδια αλλά έχουν πολύ διαφορετικές υπογραφές γύρης. Βασικά, αυτό ήταν αρκετά εύκολο. Οι εικόνες είναι από διαφορετικές χώρες.

Αλλά η ιατροδικαστική παλυνολογία εξετάζει αδιόρατα στοιχεία. Χρησιμοποιείται σήμερα για να ανιχνεύσει εγκαταστάσεις όπου γίνεται παραχάραξη φαρμάκων, την προέλευση χαρτονομισμάτων, και αντικών έτσι ώστε να διαπιστωθεί εάν πράγματι προέρχονται από το μέρος που ο πωλητής ισχυρίζεται. Και ύποπτοι για φόνο έχουν ανιχνευθεί από τα ρούχα τους, στη Βρετανία σίγουρα, εντός μιας περιοχής που είναι αρκετά μικρή ώστε είναι εφικτό να στείλεις ανιχνευτικά σκυλιά για την εύρεση του δολοφονημένου θύματος. Οπότε, είναι δυνατόν από ένα κομμάτι ύφασμα σε απόσταση ενός χιλιομέτρου περίπου, να μάθεις που βρίσκονταν πρόσφατα αυτό το κομμάτι, και έπειτα να στείλεις τα σκυλιά. Και τέλος, με κάπως ανατριχιαστικό τρόπο, τα εγκλήματα πολέμου στη Βοσνία. Κάποιοι άνθρωποι δικάστηκαν λόγω αποδεικτικών στοιχείων από γύρη, η οποία έδειξε ότι είχαν θάψει σώματα κάπου, τα ξέθαψαν, και μετά τα ξαναθάψαν κάπου αλλού.

Ελπίζω να σας άνοιξα λιγάκι τα μάτια, -να κάνουμε και λίγο καλαμπούρι- σε κάποια από τα μυστικά της γύρης. Παρεπιπτόντως, αυτό είναι καστανιά. Υπάρχει μια αόρατη ομορφιά τριγύρω μας, και κάθε κόκκος έχει και μια ιστορία να μας πει, ο καθένας μας μάλιστα, έχει και μια ιστορία να διηγηθεί από το αποτύπωμα γύρης που είναι πάνω του. Ευχαριστώ τους συναδέλφους στο Κιού. Και όλους τους παλυνολόγους παντού. (Χειροκρότημα)