Τζοάννα Μπλάκλεϊ: Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το τέλος του φύλου

Θα αναπτύξω σήμερα ένα επιχείρημα, που μπορεί να φαίνεται λιγάκι τρελό: Μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το τέλος του φύλου. Επιτρέψτε μου να ενώσω τις τελείες. Σήμερα θα αναλύσω πώς οι εφαρμογές κοινωνικής δικτύωσης που όλοι γνωρίζουμε και αγαπάμε, ή αγαπάμε να μισούμε, πρόκειται να μας βοηθήσουν να απελευθερωθούμε από κάποιες παράλογες αντιλήψεις που έχουμε ως κοινωνία για το φύλο. Πιστεύω πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πρόκειται να μας βοηθήσουν να διαλύσουμε κάποια από τα ανόητα και ταπεινωτικά στερεότυπα, που βλέπουμε στα μέσα και τη διαφήμιση, σε σχέση με το φύλο.

Αν δεν το έχετε προσέξει, το κλίμα των μέσων συνήθως παρέχει μια πολύ παραμορφωμένη εικόνα της ζωής μας και του φύλου μας. Πιστεύω πως αυτό πρόκειται ν' αλλάξει. Οι περισσότερες εταιρείες ΜΜΕ - η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, οι εκδοτικοί, τα παιχνίδια, κτλ χρησιμοποιούν πολύ άκαμπτες μεθόδους κατηγοριοποίησης για την κατανόηση του κοινού τους. Είναι τα δημογραφικά της παλαιάς σχολής. Σκαρφίζονται αυτές τις πολύ περιοριστικές ταμπέλες για να μας προσδιορίσουν. Το τρελό μ' αυτό είναι πως οι εταιρείες ΜΜΕ πιστεύουν ότι εάν εμπίπτεις σε μια συγκεκριμένη δημογραφική κατηγορία, καθίστασαι προβλέψιμος κατά συγκεκριμένους τρόπους. Έχεις συγκεκριμένα γούστα, σου αρέσουν συγκεκριμένα πράγματα. Έτσι το παράξενο αποτέλεσμα απ' αυτό είναι πως εν πολλοίς η μαζική μας κουλτούρα βασίζεται σε αυτές τις εικασίες, σχετικά με τα δημογραφικά μας.

Δημογραφικά στοιχεία ηλικίας: Οι ηλικίες από 18 έως 49 είχαν τεράστιο αντίκτυπο στον προγραμματισμό όλων των μέσων σε αυτή τη χώρα, από τη δεκαετία του '60, όταν η γενιά του «μπέιμπι μπουμ» ήταν ακόμη νέοι. Τώρα έχουν μεγαλώσει και δεν ανήκουν σ' αυτό το δημογραφικό, αλλά ισχύει ακόμη πως ισχυρές εταιρείες δημοσκοπήσεων όπως η Νίλσον δεν λαμβάνουν καν υπόψιν τους τους θεατές των τηλεοπτικών σόου που είναι άνω των 54. Στο χώρο των μίντια, είναι σαν να μην υπάρχουν. Εάν παρακολουθείτε "Μαντ Μεν" όπως εγώ -- είναι ένα δημοφιλές τηλεοπτικό σόου των ΗΠΑ -- ο Δρ. Φέϊ Μίλερ κάνει κάτι που ονομάζεται "ψυχολογία των καταναλωτών", η οποία εμφανίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του '60 και δημιουργεί πολύπλοκα ψυχολογικά προφίλ των καταναλωτών. Τα ψυχογραφικά στοιχεία δεν είχαν μεγάλες επιπτώσεις στη βιομηχανία των μίντια. Στην ουσία ήταν τα βασικά δημογραφικά.

Εργάζομαι στο Κέντρο Νόρμαν Λιρ του Πανεπιστημίου της Ν. Καλιφόρνια. Έχουμε κάνει μεγάλη έρευνα τα τελευταία επτά-οκτώ χρόνια για τα δημογραφικά και πώς αυτά επηρεάζουν τα μίντια και την ψυχαγωγία σε αυτή τη χώρα και στο εξωτερικό. Τα τελευταία τρία χρόνια εστιάσαμε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να δούμε τι άλλαξε. Ανακαλύψαμε κάποια πολύ ενδιαφέροντα πράγματα. Όλοι οι άνθρωποι που συμμετέχουν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης ανήκουν στις παλιές καλές δημογραφικές κατηγορίες που οι εταιρείες ΜΜΕ και οι διαφημιστές χρησιμοποιούσαν για να τους καταλάβουν. Μόνο που αυτές οι κατηγορίες σημαίνουν πολύ λιγότερα πλέον απ' ό,τι στο παρελθόν. Εξαιτίας των διαδικτυακών εργαλείων κοινωνικής δικτύωσης, είναι ευκολότερο για μας να ξεφύγουμε από κάποια απ' τα δημογραφικά κουτιά μας. Μπορούμε να συνδεόμαστε με τους ανθρώπους ελεύθερα και να επαναπροσδιορίζουμε τους εαυτούς μας διαδικτυακά. Μπορούμε επίσης, να πούμε ψέματα για την ηλικία μας πολύ εύκολα. Μπορούμε να συνδεόμαστε με ανθρώπους με βάση τα προσωπικά μας ενδιαφέροντα. Δεν έχουμε ανάγκη μια εταιρεία ΜΜΕ να το κάνει αυτό για μας.

Έτσι οι παραδοσιακές εταιρείες ΜΜΕ, φυσικά, παρακολουθούν πολύ στενά αυτές τις διαδικτυακές κοινότητες. Ξέρουν ότι αυτό είναι το ευρύ κοινό του μέλλοντος. Χρειάζεται να το κατανοήσουν. Δυσκολεύονται όμως, επειδή προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν δημογραφικά στοιχεία για να το κάνουν, επειδή έτσι καθορίζονται ακόμη οι διαφημιστικοί δείκτες. Όταν παρακολουθούν τις κινήσεις σας στις ιστοσελίδες - και το ξέρετε πως το κάνουν - δυσκολεύονται πολύ να βρουν την ηλικία, το φύλο και το εισόδημά σας. Μπορούν να κάνουν μερικές βάσιμες υποθέσεις. Συλλέγουν όμως πολύ περισσότερες πληροφορίες για το τι κάνετε στο διαδίκτυο, τι σας αρέσει, τι σας ενδιαφέρει. Αυτά τα βρίσκουν ευκολότερα από το ποιοι είστε. Και παρόλο που είναι ανατριχιαστικό, υπάρχει και η θετική πλευρά της παρακολούθησης του γούστου σου. Ξαφνικά, το γούστο μας γίνεται σεβαστό, έτσι όπως δεν έγινε ποτέ στο παρελθόν. Πριν γίνονταν υποθέσεις.

Εάν παρατηρήσετε τον τρόπο που συγκεντρώνονται οι άνθρωποι στο διαδίκτυο, δεν συγκεντρώνονται με βάση την ηλικία, το φύλο και το εισόδημα. Συγκεντρώνονται γύρω από τα πράγματα που αγαπούν, γύρω από τα πράγματα που τους αρέσουν. Αν το καλοσκεφτείτε, τα κοινά ενδιαφέροντα και οι αξίες είναι πολύ ισχυρότερος πόλος έλξης ανθρώπων, απ' ό,τι οι δημογραφικές κατηγορίες. Θα προτιμούσα να γνωρίζω αν σας αρέσει η "Μπάφφυ η Βαμπιροφόνισσα" παρά πόσων ετών είστε. Αυτό, θα μου έλεγε κάτι πιο ουσιαστικό για σας.

Υπάρχει και κάτι ακόμη που ανακαλύψαμε για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που είναι αξιομνημόνευτο. Φαίνεται πως οι γυναίκες είναι αυτές που οδηγούν την επανάσταση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Εάν δείτε τα στατιστικά - αυτά είναι παγκόσμια στατιστικά - σε κάθε ηλικιακή κατηγορία, οι γυναίκες είναι περισσότερες από τους άνδρες στη χρήση των τεχνολογιών κοινωνικής δικτύωσης. Έπειτα εάν δείτε πόσο χρόνο δαπανούν σ' αυτές τις ιστοσελίδες, πραγματικά διαφεντεύουν το χώρο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, που είναι ένας χώρος με μεγάλη επιρροή στα παλιά ΜΜΕ. Το ερώτημα είναι, τι είδους αντίκτυπο πρόκειται να έχει στον πολιτισμό μας, και τι θα σημάνει αυτό για τις γυναίκες; Εάν ισχύει πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κυριαρχούν επί των παλαιότερων μέσων και οι γυναίκες κυριαρχούν επί των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τότε μήπως αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες πρόκειται να κατακτήσουν τα παγκόσμια ΜΜΕ; Μήπως πρόκειται ξαφνικά να δούμε πολύ περισσότερους γυναικείους χαρακτήρες στα καρτούν, στα παιχνίδια και τα τηλεοπτικά σόου; Μήπως τα επόμενα ακριβοπληρωμένα μπλοκμπάστερ θα είναι ροζ ταινίες για γυναίκες; Είναι δυνατόν ξαφνικά, το τοπίο των μίντια να γίνει φεμινιστικό;

Στην πραγματικότητα δεν νομίζω ότι θα συμβεί αυτό. Πιστεύω πως οι εταιρείες ΜΜΕ θα προσλάβουν πολλές περισσότερες γυναίκες, επειδή συνειδητοποιούν ότι αυτό είναι σημαντικό για τη δουλειά τους. Πιστεύω πως οι γυναίκες θα συνεχίσουν να διαφεντεύουν τη σφαίρα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Η ειρωνεία είναι πως οι ίδιες οι γυναίκες θα μπήξουν παλούκι στην καρδιά των γλοιώδους ύφους θεαμάτων όπως είναι οι ροζ ταινίες και όλες οι άλλες περί φύλου κατηγορίες που συμπεραίνουν πως συγκεκριμένες δημογραφικές ομάδες αγαπούν συγκεκριμένα πράγματα, πως οι Ισπανόφωνοι αγαπούν συγκεκριμένα πράγματα, πως οι νέοι αγαπούν συγκεκριμένα πράγματα. Αυτό παραείναι απλοϊκό. Τα μέσα ψυχαγωγίας που θα δούμε στο μέλλον θα επικεντρώνονται στα δεδομένα, και θα βασίζονται στις πληροφορίες που διαπιστώνουμε από τις προτιμήσεις των διαδικτυακών κοινοτήτων, όπου κυρίως οι γυναίκες κατευθύνουν τη δράση.

Μπορεί να αναρωτιέστε γιατί είναι σημαντικό να γνωρίζουμε τι διασκεδάζει τον κόσμο; Γιατί πρέπει να το γνωρίζουμε αυτό; Φυσικά οι παλαιές εταιρείες ΜΜΕ και οι διαφημιστές χρειάζεται να το γνωρίζουν. Η άποψή μου είναι, πως εάν θέλει κανείς να κατανοήσει το παγκόσμιο χωριό, είναι μάλλον καλή ιδέα να βρει αυτά για τα οποία οι άνθρωποι παθιάζονται, αυτά που τους διασκεδάζουν, αυτά που επιλέγουν να κάνουν στον ελεύθερο χρόνο τους. Αυτά είναι πολύ σημαντικά στοιχεία για τους ανθρώπους. Τον περισσότερο χρόνο της επαγγελματικής μου ζωής ερευνώ τα μίντια, το χώρο της ψυχαγωγίας και τον αντίκτυπο που έχει στις ζωές των ανθρώπων. Και δεν το κάνω απλά επειδή είναι διασκεδαστικό - παρόλο που στην ουσία είναι - αλλά κι επειδή η έρευνά μας, έχει αποδείξει επανειλημμένα ότι η ψυχαγωγία και το παιχνίδι έχουν τεράστιο αντίκτυπο στις ζωές των ανθρώπων - για παράδειγμα στα πολιτικά τους πιστεύω και στην υγεία τους. Αν ενδιαφέρεται κανείς να κατανοήσει τον κόσμο, οι τρόποι που οι άνθρωποι διασκεδάζουν είναι ένα καλό σημείο για να ξεκινήσει.

Φανταστείτε λοιπόν το κλίμα των μέσων ενημέρωσης να μην κυριαρχείται από σαθρά στερεότυπα για το φύλο και άλλα δημογραφικά χαρακτηριστικά. Μπορείτε να φανταστείτε πως θα είναι κάτι τέτοιο; Ανυπομονώ να το ανακαλύψω.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ.

(Χειροκρότημα)