Άκουσα αυτή τη θαυμάσια ιστορία για την Μιούτσια Πράντα. Είναι μια Ιταλίδα σχεδιάστρια μόδας. Πηγαίνει σε ένα κατάστημα ρούχων εποχής στο Παρίσι με μια φίλη της. Σκαλίζει τα ρούχα. Βρίσκει ένα σακάκι Μπαλενσιάγκα. Το λατρεύει. Γυρνάει το μέσα-έξω. Κοιτάζει τις ραφές. Κοιτάζει την κατασκευή. Η φίλης της λέει: "Αγόρασέ το επιτέλους". Εκείνη απαντά: "Θα το αγοράσω, αλλά θα το αντιγράψω κιόλας". Ίσως οι ακαδημαϊκοί στο ακροατήριο να σκέπτονται: "Αυτό ακούγεται σαν τυποκλοπία". Αλλά για έναν φασιονίστα είναι ένα δείγμα της ευφυίας της Πράντα, η οποία μπορεί να ανασκαλεύει μέσα στην ιστορία της μόδας και να επιλέγει εκείνο το σακάκι που δεν χρειάζεται την παραμικρή αλλαγή, ώστε να είναι σύγχρονο και τωρινό.
Ίσως αναρωτιέστε εάν υπάρχει πιθανότητα αυτό να είναι παράνομο. Ε, λοιπόν, όπως φαίνεται, δεν είναι παράνομο. Στο χώρο της μόδας, υπάρχει ελάχιστη προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας. Έχουν προστασία του εμπορικού σήματος, αλλά όχι προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας, ή προστασία της πατέντας. Το μόνο που έχουν στην πραγματικότητα είναι προστασία του εμπορικού σήματος. Αυτό σημαίνει ότι οποιοσδήποτε μπορεί να αντιγράψει ένα ρούχο οποιουδήποτε ατόμου μέσα στην αίθουσα και να το πουλήσει ως δικό του σχέδιο. Το μόνο που δεν μπορούν να αντιγράψουν είναι το εμπορικό σήμα της φίρμας από αυτό το ενδυματολογικό κομμάτι. Αυτός είναι ο λόγος που βλέπετε λογότυπα σε όλη την επιφάνεια αυτών των προϊόντων. Επειδή είναι δυσκολότερο για τους πλαστογράφους να ξεσηκώσουν αυτά τα σχέδια επειδή δεν μπορούν να αντιγράψουν το λογότυπο. Όμως αν πάτε στο Σάντι Άλει, ναι. Λοιπόν, ναι. Στην οδό Κανάλ, ξέρω. Μερικές φορές έχουν πλάκα, σωστά;
Ο λόγος που συμβαίνει αυτό, ο λόγος που η βιομηχανία της μόδας δεν έχει προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας είναι επειδή τα δικαστήρια αποφάσισαν καιρό πριν πως ο ρουχισμός είναι δημόσιο αγαθό για να επιτραπεί κάτι τέτοιο. Δεν ήθελαν μια χούφτα σχεδιαστές να έχουν στην κατοχή τους τα στοιχειώδη δομικά υλικά του ρουχισμού μας. Έπειτα όλοι υπόλοιποι θα έπρεπε να παίρνουν άδειες γι' αυτή τη μανσέτα ή αυτό το μανίκι επειδή ανήκει στον Τζο Μπλόου. Μα, δημόσιο αγαθό; Θέλω να πω, έτσι σκέφτεστε τη μόδα; Αυτό είναι Βιβιάν Γουέστγουντ. Όχι. Ίσως το βρίσκουμε ανόητο, πολύ άχρηστο.
Όσοι είστε εξοικειωμένοι με τη λογική της πνευματικής ιδιοκτησίας, που λέει πως χωρίς ιδιοκτησία δεν υπάρχει κίνητρο για καινοτομία, μπορεί να εκπλαγείτε από την σημαντική επιτυχία της βιομηχανίας μόδας όπως και από την οικονομική της επιτυχία. Θα σας δείξω σήμερα, πώς λόγω της έλλειψης πνευματικής ιδιοκτησίας στη βιομηχανία μόδας, οι σχεδιαστές κατάφεραν να ανυψώσουν το χρηστικό σχέδιο, από αυτό που καλύπτει το γυμνό κορμί μας, σε κάτι που θεωρούμε τέχνη. Λόγω της έλλειψης πνευματικής ιδιοκτησίας στη βιομηχανία αυτή, υπάρχει μια πολύ ανοιχτή και δημιουργική οικολογία της δημιουργίας.
Αντίθετα με συναδέλφους τους δημιουργούς που είναι γλύπτες ή φωτογράφοι ή κινηματογραφιστές και μουσικοί, οι σχεδιαστές μόδας μπορούν να πάρουν δείγματα από τα σχέδια όλων των άλλων. Μπορούν να πάρουν στοιχεία οποιουδήποτε ενδύματος από την ιστορία της μόδας και να το ενσωματώσουν στο δικό τους σχέδιο. Είναι επίσης διαβόητοι πως διασκευάζουν τα σημεία των καιρών. Εδώ υποψιάζομαι πως εμπνεύστηκαν από τα κοστούμια της ταινίας Άβαταρ. Ίσως λιγάκι. Δεν μπορείς να κατοχυρώσεις επίσης δικαιώματα για κοστούμια.
Οι σχεδιαστές μόδας έχουν την ευρύτερη παλέτα που μπορούμε να φανταστούμε σ' αυτή τη δημιουργική βιομηχανία. Αυτό το νυφικό εδώ έχει κατασκευαστεί από κουταλοπίρουνα. Και αυτό το φόρεμα, έχει γίνει από αλουμίνιο. Έχω ακούσει ότι το φόρεμα αυτό ακούγεται σαν μεταλλικός μελωδός καθώς περπατούν. Έτσι μια από τις μαγικές παρενέργειες της κουλτούρας της αντιγραφής, αφού έτσι έχουν τα πράγματα, είναι η εγκαθίδρυση των τάσεων. Οι άνθρωποι πιστεύουν πως είναι κάτι μαγικό. Γιατί συμβαίνει αυτό; Επειδή είναι νόμιμο να αντιγράφουν ο ένας τον άλλο.
Μερικοί πιστεύουν πως υπάρχουν λίγοι άνθρωποι στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας της μόδας που κατά κάποιο τρόπο μας υπαγορεύουν τι να φορέσουμε. Αλλά εάν μιλήσετε με οποιονδήποτε σχεδιαστή σε οποιοδήποτε επίπεδο, συμπεριλαμβανομένων και των κορυφαίων σχεδιαστών, λένε πάντοτε πως αντλούν την έμπνευσή τους κυρίως από το δρόμο, όπου άνθρωποι σαν εμάς, ανακατεύουν και συνταιριάζουν τα στυλ τους, και από εκεί προέρχεται πολλή από τη δημιουργική τους έμπνευση. Είναι ταυτόχρονα μια βιομηχανία ανοδική και καθοδική.
Πιθανότατα, οι κολοσσοί της μόδας αιχμής έχουν ωφεληθεί περισσότερο από την έλλειψη πνευματικής ιδιοκτησίας στη βιομηχανία της μόδας. Είναι διαβόητοι για την αντιγραφή ακριβοπληρωμένων σχεδίων που τα πωλούν σε εξευτελιστικές τιμές. Έχουν αντιμετωπίσει πολλές μηνύσεις, αλλά συνήθως αυτές οι μηνύσεις δεν κερδίζονται από τους σχεδιαστές μόδας. Τα δικαστήρια έχουν επαναλάβει πολλές φορές: "Δεν χρειάζεστε περισσότερη προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας". Όταν βλέπετε κόπιες σαν αυτήν, αναρωτιέστε, πώς οι πολυτελείς ακριβοπληρωμένες μάρκες παραμένουν στο επάγγελμα; Εάν μπορείς να το αγοράσεις για 200 δολάρια, γιατί να πληρώσεις χίλια; Αυτός είναι ένας από τους λόγους που οργανώσαμε ένα συνέδριο εδώ στο U.S.C μερικά χρόνια πριν. Καλέσαμε τον Τομ Φόρντ. Το συνέδριο ονομαζόταν "Έτοιμοι να μοιραστούμε: Μόδα και Ιδιοκτησία της Δημιουργίας". Και του θέσαμε ακριβώς αυτή την ερώτηση. Ορίστε τι είχε να μας πει. Μόλις είχε παραδώσει ένα επιτυχημένο έργο ως αρχι-σχεδιαστής της Γκούτσι σε περίπτωση που δεν το ξέρατε.
Τομ Φόρντ: Και ανακαλύψαμε μετά από αρκετή έρευνα πως - στην πραγματικότητα όχι και τόση πολλή έρευνα, μια απλή έρευνα - ότι ο πελάτης των ιμιτασιόν, δεν ήταν δικός μας πελάτης.
Για φαντάσου. Οι άνθρωποι στο Σάντι Άλει δεν είναι αυτοί που ψωνίζουν στα Γκούτσι. (Γέλια) Είναι πολύ διαφορετικό αγοραστικό κοινό. Ξέρετε η κόπια δεν είναι ποτέ ίδια με το αυθεντικό ακριβοπληρωμένο σχέδιο. τουλάχιστον από θέμα υλικών, είναι πάντα κατασκευασμένη από φτηνά υλικά. Αλλά μερικές φορές ακόμη και οι φτηνές εκδόσεις μπορεί να έχουν μερικά θελκτικά χαρακτηριστικά, μπορεί να εμπνεύσουν λίγη παραπάνω ζωή σε μια ετοιμοθάνατη τάση. Είναι πολλές οι αρετές της αντιγραφής. Μια, που αρκετοί πολιτιστικοί κριτικοί έχουν τονίσει είναι ότι τώρα έχουμε μια πολύ ευρύτερη σχεδιαστική παλέτα δυνατοτήτων για να επιλέξουμε, απ' αυτή που είχαμε στο παρελθόν. Κι αυτό συμβαίνει κυρίως εξ' αιτίας της βιομηχανίας της μόδας αιχμής. Είναι καλό πράγμα. Χρειαζόμαστε αρκετές επιλογές.
Η μόδα, είτε σας αρέσει είτε όχι, σας βοηθά να προβάλετε αυτό που είστε στον κόσμο. Λόγω της μόδας αιχμής, οι παγκόσμιες τάσεις, εδραιώνονται πολύ γρηγορότερα από ό,τι παλαιότερα. Κι αυτά είναι καλά νέα για όσους παράγουν νέες τάσεις. Θέλουν οι τάσεις να εδραιώνονται έτσι ώστε να κινείται το εμπόρευμα. Οι φασιονίστες, θέλουν να είναι πάντα επικεφαλής. Δεν θέλουν να φορούν, ό,τι φορούν κι όλοι οι άλλοι. Θέλουν να προχωρούν στην επόμενη τάση όσο το δυνατόν, γρηγορότερα.
Δεν υπάρχει ανάπαυλα για το μοδάτο. Κάθε σεζόν, αυτοί οι σχεδιαστές παλεύουν να σκαρφιστούν νέες εξαιρετικές ιδέες που όλοι πρόκειται ν' αγαπήσουν. Κι αυτό, επιτρέψτε μου να σας πω, είναι πολύ καλό για το ισοζύγιο. Βέβαια υπάρχει πλήθος συνεπειών που προκαλεί η κουλτούρα της αντιγραφής, στην δημιουργική διαδικασία. Ο Στιούαρτ Γουάιτσμαν είναι ένας πολύ επιτυχημένος σχεδιαστής υποδημάτων. Έχει παραπονεθεί επανειλημμένα για ανθρώπους που τον αντιγράφουν. Αλλά σε μια συνέντευξη διαβάζω πως είπε, ότι η αντιγραφή τον ανάγκασε να στοχεύσει ψηλότερα. Να σκαρφιστεί νέες ιδέες, νέα πράγματα που θα ήταν δυσκολότερο να αντιγραφούν. Σκέφτηκε αυτό το σφηνοειδές τακούνι που πρέπει να είναι από ατσάλι ή τιτάνιο. Εάν το κατασκευάσεις από κάποιο φτηνότερο υλικό, σπάζει στα δύο. Τον ανάγκασε να γίνει λίγο πιο καινοτόμος.
Και αυτό μου θύμισε τον μεγάλο τζαζίστα Τσάρλι Πάρκερ. Δεν ξέρω εάν γνωρίζετε το ανέκδοτο, εγώ το έχω ακούσει. Είπε πως ένας από τους λόγους που εφηύρε το μπίμποπ, ήταν η βεβαιότητά του πως οι λευκοί μουσικοί δεν θα μπορούσαν να αναπαράγουν τον ήχο. Ήθελε να τον κάνει πολύ δύσκολο να αντιγραφεί. Και αυτό είναι που κάνουν συνεχώς και οι σχεδιαστές μόδας. Προσπαθούν να δημιουργήσουν ένα προσωπικό στυλ, μια αισθητική, που να αντικατοπτρίζει ποιοι είναι. Όταν κάτι αντιγράφεται, όλοι το γνωρίζουν επειδή αυτό το στυλ έχει βγει στην πασαρέλα, και είναι μια συνεκτική αισθητική.
Λατρεύω αυτά τα Γκαλιάνος. Εντάξει, ας προχωρήσουμε.
Μοιάζει πολύ με το χώρο της κωμωδίας. Δεν ξέρω αν γνωρίζετε ότι τα αστεία δεν έχουν προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας. Έτσι όταν τα ευφυολογήματα ήταν δημοφιλή, έκλεβαν ο ένας απ' τον άλλον. Τώρα όμως έχουμε ένα διαφορετικό είδος αστείου. Αναπτύσσουν μια περσόνα, ένα προσωπικό στυλ, περίπου όπως κάνουν και οι σχεδιαστές μόδας. Και τα αστεία τους, περίπου όπως τα σχέδια μόδας από κάποιον σχεδιαστή, λειτουργούν μόνο μέσα σε αυτή την αισθητική. Εάν κάποιος κλέψει ένα καλαμπούρι από τον Λάρι Ντέιβιντ για παράδειγμα, δεν είναι εξίσου αστείο.
Ένα άλλο πράγμα που έκαναν οι σχεδιαστές μόδας για να επιβιώσουν μέσα σ' αυτή την κουλτούρα της αντιγραφής είναι που έμαθαν να αντιγράφουν τους εαυτούς τους. Κλέβουν τα δικά τους σχέδια. Κάνουν συμφωνίες με τους κολοσσούς της μόδας αιχμής, και σκαρφίζονται τρόπους να πουλήσουν το προϊόν τους σε ένα εντελώς νέο αγοραστικό κοινό, αυτό της Σάντι Άλει.
Κάποιοι σχεδιαστές μόδας θα πουν: "Μόνο στις ΗΠΑ δεν χαίρουμε σεβασμού. Σε άλλες χώρες υπάρχει προστασία για τα καλλιτεχνικά μας σχέδια". Αλλά εάν δείτε τις άλλες δύο μεγαλύτερες αγορές του κόσμου, αποδεικνύεται πως η προστασία που παρέχουν είναι αναποτελεσματική. Στην Ιαπωνία για παράδειγμα, που νομίζω ότι είναι η τρίτη μεγαλύτερη αγορά, έχουν έναν σχεδιαστικό νόμο που προστατεύει το ρούχο, αλλά το πρότυπο καινοτομίας είναι τόσο υψηλό, που πρέπει να αποδείξεις ότι το ένδυμά σου δεν έχει υπάρξει ποτέ στο παρελθόν. Πως είναι μοναδικό. Αυτό μοιάζει με το πρότυπο καινοτομίας για τις πατέντες στις ΗΠΑ, που οι σχεδιαστές μόδας δεν παίρνουν ποτέ, ή πολύ σπάνια εδώ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το αντιμετώπισαν διαφορετικά. Ελάχιστα πρότυπα καινοτομίας, οποιοσδήποτε μπορεί να κατοχυρώσει οτιδήποτε. Παρόλο που είναι η έδρα της βιομηχανίας της τρέχουσας μόδας και βρίσκει κανείς πολλούς ακριβοπληρωμένους σχεδιαστές εκεί, γενικά δεν κατοχυρώνουν τα ενδύματά τους, και δεν υπάρχουν πολλές δικαστικές διαμάχες. Απ' ό,τι φαίνεται, αυτό συμβαίνει επειδή το πρότυπο καινοτομίας είναι τόσο χαμηλό. Κάποιος μπορεί να πάρει το φόρεμα κάποιου άλλου, να κόψει τρεις ίντσες από κάτω, να πάει στην Ευρωπαϊκή Ένωση και να το κατοχυρώσει σαν νέο, πρωτότυπο σχέδιο. Αυτό δεν σταματά τους αντιγραφείς. Εάν δείτε το μητρώο, πολλά από τα καταχωρημένα ρούχα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι κοντομάνικες μπλούζες Nike που είναι πανομοιότυπες μεταξύ τους.
Αυτό όμως δεν σταμάτησε την Νταϊάν φον Φίρστενμπεργκ. Είναι επικεφαλής του Συμβουλίου Σχεδιαστών Μόδας της Αμερικής, και έχει πει στους υποστηρικτές της ότι θα διεκδικήσει προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας για τους σχεδιαστές μόδας. Πάντως οι μεταπράτες έχουν απορρίψει αυτή την αντίληψη. Δεν νομίζω πως η νομοθεσία θα καταφέρει οτιδήποτε. Συνειδητοποιούν πως είναι πολύ δύσκολο να βρεις τη διαφορά μεταξύ ενός πειρατικού σχεδίου και ενός σχεδίου που είναι τμήμα μιας παγκόσμιας τάσης. Σε ποιον ανήκει ένα στυλ; Είναι πολύ δύσκολο ν' απαντηθεί. Χρειάζονται πολλοί δικηγόροι και πολλές ώρες δικαστηρίων. Οι μεταπράτες αποφάνθηκαν πως αυτό θα ήταν πολύ δαπανηρό.
Δεν είναι μόνο η βιομηχανία μόδας που δεν έχει προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας. Ένα σωρό άλλες βιομηχανίες δεν έχουν προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης και αυτής των τροφίμων. Δεν μπορείς να διεκδικήσεις πνευματική ιδιοκτησία για μια συνταγή επειδή είναι ένα σύνολο οδηγιών, είναι γεγονός. Δεν μπορείς να πάρεις προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας για την εμφάνιση ή την υφή ακόμη και του πιο μοναδικού πιάτου. Το ίδιο και με τα οχήματα. Δεν έχει σημασία πόσο εξωφρενικά φαίνονται ή πόσο φίνα, δεν μπορείς να κατοχυρώσεις το εξωτερικό σχέδιο. Είναι χρηστικό αντικείμενο. Γι' αυτό. Το ίδιο με τα έπιπλα. Είναι δημόσια αγαθά. Τα μαγικά κόλπα, είναι νομίζω οδηγίες, περίπου σαν τις συνταγές. Δεν έχουν πνευματική ιδιοκτησία. Τα χτενίσματα, το ίδιο. Λογισμικό ανοιχτού κώδικα. Αυτοί αποφάσισαν ότι δεν ήθελαν πνευματική ιδιοκτησία. Θεώρησαν ότι θα ήταν περισσότερο καινοτόμοι χωρίς αυτήν. Είναι δύσκολο να λάβεις προστασία πνευματικής ιδιοκτησίας για βάσεις δεδομένων. Οι καλλιτέχνες των τατουάζ, αυτοί δεν τη θέλουν. Δεν είναι μαγκιά. Μοιράζονται τα σχέδιά τους. Τα Ανέκδοτα, δεν έχουν πνευματική ιδιοκτησία. Τα πυροτεχνήματα επίσης. Οι κανόνες των παιχνιδιών. Οι οσμές των αρωμάτων. Κάποιες από αυτές τις βιομηχανίες μπορεί να σας φαίνονται περιθωριακές αλλά αυτός είναι ο τζίρος βιομηχανιών, με ελάχιστα πνευματικά δικαιώματα. Και εδώ είναι ο τζίρος ταινιών και βιβλίων. (Χειροκρότημα) Δεν είναι όμορφο.
Όταν μιλάς στους ανθρώπους της βιομηχανίας της μόδας σου λένε "Σιωπή! Μην το πεις σε κανέναν, μπορούμε να κλέψουμε ο ένας τα σχέδια του άλλου. Είναι ντροπιαστικό." Αλλά ξέρετε κάτι, είναι επαναστατικό. Είναι ένα μοντέλο που πολλές άλλες βιομηχανίες, όπως αυτές που μόλις είδαμε, με τις μικρές ράβδους, πρέπει να το σκεφτούν, διότι αυτή τη στιγμή, αυτές οι βιομηχανίες, με την ισχυρή πνευματική ιδιοκτησία λειτουργούν σε μια ατμόσφαιρα που είναι σαν να μην είχαν καθόλου προστασία. Και δεν ξέρουν τι να κάνουν.
Όταν έμαθα πως υπάρχουν ένα κάρο βιομηχανίες που δεν έχουν δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας, αναρωτήθηκα ποια είναι η λογική πίσω απ' αυτό; Θέλω μια εικόνα και οι δικηγόροι δεν την παρέχουν. Έτσι έφτιαξα μια. Αυτά είναι τα δύο βασικά ζεύγη αντιθέσεων μέσα στη λογική του νόμου περί πνευματικής ιδιοκτησίας. Είναι πιο περίπλοκο απ' αυτό, όμως μας κάνει. Είναι κάτι, καλλιτεχνικό αντικείμενο; Τότε αξίζει προστασία. Είναι χρηστικό αντικείμενο; Τότε όχι, δεν αξίζει προστασία. Αυτός είναι ένας δύσκολος ασταθής δυισμός.
Ο άλλος δυισμός είναι: Πρόκειται για ιδέα; Είναι κάτι που χρειάζεται να κυκλοφορεί ελεύθερα σε μια ελεύθερη κοινωνία; Καμία προστασία. Ή μήπως είναι μια πραγματωμένη έκφραση ιδέας, κάτι που κάποιος έφτιαξε, και αξίζει να το κατέχει για λίγο και να βγάζει χρήματα απ' αυτό; Το πρόβλημα είναι πως η ψηφιακή τεχνολογία έχει παντελώς ανατρέψει τη λογική αυτής της πραγματωμένης έκφρασης ιδεών σε αντίθεση με την αφηρημένη ιδέα. Στις μέρες μας, δεν αναγνωρίζουμε ένα βιβλίο ως κάτι που στέκεται στο ράφι μας ή τη μουσική σαν ένα φυσικό αντικείμενο που μπορούμε να αγγίξουμε. Είναι ένα ψηφιακό αρχείο. Μετά βίας συνδέεται με τη φυσική πραγματικότητα στο μυαλό μας. Επειδή αυτά μπορούμε να τα αντιγράφουμε και να τα διαβιβάζουμε τόσο εύκολα, κυκλοφορούν μέσα στην κουλτούρα μας περισσότερο ως ιδέες παρά ως αντικείμενα με φυσική υπόσταση.
Τα εννοιολογικά ζητήματα είναι σπουδαία όταν μιλάμε για δημιουργικότητα και ιδιοκτησία και επιτρέψτε μου, δεν θέλουμε να τα παραδώσουμε στα χέρια των δικηγόρων. Είναι έξυπνοι. Ζω με έναν. Είναι ο φίλος μου. Είναι εντάξει. Είναι έξυπνος. Αλλά θέλουμε μια διεπιστημονική ομάδα ανθρώπων να τα μελετήσει, και να προσπαθήσει να βρει ποιο είναι το μοντέλο ιδιοκτησίας στον ψηφιακό κόσμο, που θα οδηγήσει σε περισσότερη καινοτομία. Η πρότασή μου είναι πως η μόδα μπορεί να είναι μια καλή αφετηρία για την εύρεση ενός τέτοιου μοντέλου για τις δημιουργικές βιομηχανίες του μέλλοντος.
Εάν θέλετε περισσότερες πληροφορίες για αυτήν την έρευνα, παρακαλώ επισκεφτείτε την ιστοσελίδα μας, ReadyToShare.org. Θέλω να ευχαριστήσω την Βερόνικα Ζαουρίκι για τη δημιουργία αυτής της μοδάτης παρουσίασης.
You can share this video by copying this HTML to your clipboard and pasting into your blog or web page. This video will play with subtitles.
You either have JavaScript turned off or have an old version of the Adobe Flash Player. To view this rating widget you
need to get the latest Flash player.
If your browser allows only "trusted sites" to execute Javascript, you should add the "googleapis.com" domain to your whitelist to allow our Flash detection to work properly.
Got an idea, question, or debate inspired by this talk? Start a TED Conversation.
Η νομοθεσία περί της πνευματικής ιδιοκτησίας που περικλείει ασφυκτικά την βιομηχανία του θεάματος, της μουσικής και του λογισμικού, μετά βίας αγγίζει τη βιομηχανία της μόδας ...και η μόδα επωφελείται απ' αυτό σε πωλήσεις και καινοτομίες, λέει η Τζοάννα Μπλάκλεϊ. Στο TEDxUSC 2010, μιλά για όσα μπορούν να μάθουν οι βιομηχανίες της δημιουργίας, από την ελεύθερη κουλτούρα της μόδας.
Johanna Blakley studies the impact of mass media and entertainment on our world. Full bio »
Translated into Greek by Dimitra Papageorgiou
Reviewed by Constantine Anetakis
Comments? Please email the translators above.
18:56 Posted: Nov 2007
Views 1,218,894 | Comments 308
20:46 Posted: Jul 2008
Views 476,976 | Comments 57
17:52 Posted: Apr 2008
Views 440,069 | Comments 85
Just follow the guidelines outlined under our Creative Commons license.
This comment will be attributed to . Not ? Sign Out.