Janine Benyus: Βιομιμητισμός σε δράση

Αν θα μπορούσα να αποκαλύψω κάτι που δεν το ξέρουμε, τουλάχιστον στις σύγχρονες κοινωνίες, θα ήταν να αποκαλύψω κάτι που έχουμε ξεχάσει, που γνωρίζαμε κάποτε τόσο καλά όσο το όνομά μας και αυτό είναι ότι ζούμε σε ένα ικανό σύμπαν, ότι είμαστε μέρος ενός εκπληκτικού πλανήτη. Και ότι περιβαλλόμαστε από ευφυία.

Ο βιομιμητισμός είναι ένας νέος τομέας που προσπαθεί να διδαχθεί και να πάρει συμβουλές από αυτήν την ευφυιά, συμβουλές σχεδιαστικές. Αυτό είναι το σπίτι μου. Και το πανεπιστήμιό μου επίσης. Περιβάλλομαι από ευφυία. Δεν μπορώ παρά να θυμηθώ τους οργανισμούς και τα οικοσυστήματα που ξέρουν πώς να επιβιώνουν με χάρη σε αυτόν τον πλανήτη. Αυτό θα σας έλεγα να θυμάστε αν πάτε να το ξεχάσετε ξανά. Να το θυμάστε. Αυτό συμβαίνει κάθε χρόνο. Αυτό κρατάει την υπόσχεσή του. Αυτό συμβαίνει. Άνοιξη.

Σκεφτείτε να σχεδιάζετε την άνοιξη. Φανταστείτε αυτό το συντονισμό. Νομίζετε ότι το TED έχει δύσκολη οργάνωση. (Γέλιο) Σωστά; Σκεφτείτε, κι αν δεν το έχετε κάνει πρόσφατα, κάντε το τώρα. Σκεφτείτε το συγχρονισμό που υπάρχει, χωρίς νόμους ή κανόνες, ή πρωτόκολλα κλιματικής αλλαγής. Αυτό συμβαίνει κάθε χρόνο. Υπάρχει μεγάλη επίδειξη. Υπάρχει πολλή αγάπη στον αέρα. Υπάρχουν πολλά μεγάλα ανοίγματα. Και οι οργανισμοί, πιστέψτε με, έχουν όλες τις προτεραιότητές τους σε τάξη.

Έχω ένα γείτονα που με κρατάει σε επαφή με όλο αυτό. Επειδή ζει, συνήθως ανάσκελα, κοιτώντας όλο αυτό το πράσινο. Κάποια στιγμή ήρθε σε μένα, ήταν περίπου επτά ή οκτώ ετών, ήρθε σε μένα. Υπήρχε μία σφηκοφωλιά στην αυλή μου, ακριβώς έξω από την πόρτα μου. Οι περισσότεροι τις καταστρέφουν όταν ακόμη είναι μικρές. Αλλά εμένα με συνεπήρε. Επειδή ενθουσιάστηκα με όλο αυτό το σχέδιο που είχε. Και ήρθε και μου χτύπησε την πόρτα. Ερχόταν κάθε μέρα για να μου δείξει κάτι. Και χτυπούσε στην πόρτα σαν τρυποκάρυδος μέχρι να ανοίξω. Και με ρώτησε πώς έφτιαξα αυτό το σπίτι για τις σφήκες. Επειδή δεν είχε δει ποτέ του μία τόσο μεγάλη φωλιά. Και του είπα "Ξέρεις, Cody, οι σφήκες το έφτιαξαν μόνες τους". Και το παρατηρήσαμε μαζί. Και κατάλαβα γιατί σκέφτηκε, καταλαβαίνετε, ήταν τόσο όμορφο. Ήταν αρχιτεκτονική η κατασκευή. Μεγάλης ακριβείας.

Αλλά συνειδητοποίησα πως στη μικρή του ζωή ήδη πίστευε στο μύθο ότι αν κάτι ήταν φτιαγμένο καλά, είχε φτιαχτεί από εμάς. Πώς να ξέρει, κάτι που ξεχάσαμε κι εμείς, ότι δεν ήμασταν εμείς οι πρώτοι που φτιάξαμε κάτι. Δεν είμαστε οι πρώτοι που επεξεργαστήκαμε κυτταρίνη. Δεν είμαστε οι πρώτοι που φτιάξαμε χαρτί. Δεν είμαστε οι πρώτοι που θελήσαμε να βελτιώσουμε το χώρο αποθήκευσης ή που θελήσαμε να αδιαβροχοποιήσουμε ή να θερμάνουμε και να κρυώσουμε μία κατασκευή. Δεν είμαστε οι πρώτοι που φτιάξαμε σπίτια για τα μικρά μας.

Αυτό που συμβαίνει τώρα, στο πεδίο που λέγεται βιομιμητισμός, είναι ότι οι άνθρωποι αρχίζουν να θυμούνται ότι οι οργανισμοί, άλλοι οργανισμοί, ο υπόλοιπος φυσικός κόσμος, κάνουν πράγματα παρόμοια με αυτά που πρέπει να κάνουμε εμείς. Αλλά το κάνουν με έναν τρόπο που τους επέτρεψε να ζήσουν με χάρη στον πλανήτη για δισεκατομμύρια χρόνια. Έτσι, αυτοί οι άνθρωποι, οι βιομιμητές, είναι οι φύλακες της φύσης. Και εστιάζουν στη λειτουργία. Αυτό που θέλω να κάνω είναι να σας δείξω μερικά πράγματα που μαθαίνουν. Αναρωτήθηκαν, "Αν κάθε φορά που άρχιζα να σχεδιάζω κάτι, ρωτούσα 'Πώς θα το έλυνε αυτό η φύση;'"

Και να τι μαθαίνουν. Αυτή είναι μία εκπληκτική φωτογραφία από έναν Τσέχο φωτογράφο, τον Jack Hedley. Αυτή είναι η ιστορία για έναν μηχανικό στο JR West. Αυτοί είναι που έφτιαξαν το τρένο - σφαίρα. Ονομάστηκε τρένο - σφαίρα γιατί ήταν στρογγυλεμένο μπροστά. Αλλά κάθε φορά που έμπαινε σε σήραγγα δημιουργούσε ένα κύμα πίεσης. Το οποίο προκαλούσε κατά την έξοδο του τρένου μία ωστική έκρηξη. Έτσι, ο διευθυντής του μηχανικού είπε, "Βρες τρόπο να γίνει ήσυχο το τρένο αυτό".

Αυτός τύχαινε να είναι παρατηρητής πουλιών. Πήγαινε σε συναντήσεις της Λέσχης Audubon. Και μελετώντας, βρήκε ένα φιλμ για τα πουλιά king fishers. Και σκέφτηκε "Πηγαίνουν από μία πυκνότητα υλικού, τον αέρα, σε μία άλλη πυκνότητα υλικού, το νερό, χωρίς να κάνουν κύμα. Δείτε την εικόνα. Χωρίς κύμα, έτσι ώστε να βλέπουν τα ψάρια. Και σκέφτηκε, "Αν το κάναμε κι εμείς;" Έκανε ήσυχο το τρένο. Το έκανε να πηγαίνει 10% γρηγορότερα με 15% λιγότερη κατανάλωση.

Πώς απωθεί η φύση τα βακτήρια; Δεν είμαστε οι πρώτοι που προστατεύουμε τον εαυτό μας από κάποια βακτήρια. Όπως φαίνεται -- αυτός είναι ένας καρχαρίας Galapagos. Δεν έχει βακτήρια στο σώμα του, ούτε ακαθαρσίες, ούτε στρείδια επάνω του. Και δεν είναι επειδή κολυμπάει γρήγορα. Μάλιστα, κινείται πάρα πολύ αργά. Πώς καταφέρνει να εμποδίζει τη συσσώρευση βακτηρίων; Δεν το κάνει με χημικά. Το καταφέρνει με λέπια, παρόμοια με αυτά που υπήρχαν στα μαγιό Speedo, με τα οποία καταρρίφθηκαν τα ολυμπιακά ρεκόρ.

Αλλά είναι ένα ιδιαίτερο σχέδιο. Και το σχέδιο αυτό, η αρχιτεκτονική του σχεδίου των λεπιών αυτών εμποδίζει την προσκόλληση των βακτηρίων πάνω τους. Υπάρχει μία εταιρεία που λέγεται Sharklet Technologies που επιστρώνει με αυτά τις επιφάνειες στα νοσοκομεία για να εμποδίσουν την προσκόλληση βακτηρίων. Είναι σίγουρα καλύτερο από την αλόγιστη χρήση αντιβακτηριακών και απορρυπαντικών στα οποία πολλοί οργανισμοί γίνονται πλέον ανθεκτικοί. Οι μολύνσεις από τα νοσοκομεία σκοτώνουν πλέον περισσότερους ανθρώπους κάθε χρόνο στις ΗΠΑ από αυτούς που πεθαίνουν συνολικά από AIDS, καρκίνο και τροχαία, περίπου 100 χιλιάδες.

Υπάρχει ένα μικρό ζώο στην έρημο της Ναμίμπια. Δεν έχει καθαρό νερό για να πιεί. Αλλά πίνει νερό από την ομίχλη. Έχει βαθουλώματα στο πίσω μέρος των φτερών του. Και αυτά τα βαθουλώματα είναι σαν μαγνήτης νερού. Έχουν υδρόφιλες άκρες και κέρινες πλευρές. Και η ομίχλη έρχεται και μαζεύεται στις άκρες. Κατεβαίνει από τις πλευρές και μπαίνει στο στόμα του ζώου. Υπάρχει ένας επιστήμονας εδώ στην Οξφόρδη που το μελέτησε αυτό, ο Andrew Parker. Και τώρα, κινητικές και αρχιτεκτονικές εταιρείες όπως η Grimshaw αρχίζουν να το σκέφτονται αυτό ως έναν τρόπο επίστρωσης κτιρίων έτσι ώστε να συλλέγεται νερό από την ομίχλη. 10 φορές καλύτερο από τα δίχτυα συλλογής ομίχλης.

Το διοξείδιο του άνθρακα ως δομικό υλικό. Οι οργανισμοί δεν θεωρούν το διοξείδιο του άνθρακα δηλητήριο. Τα φυτά και οι οργανισμοί που δημιουργούν κελύφη, τα κοράλια, το θεωρούν δομικό υλικό. Υπάρχει τώρα μία εταιρεία παρασκευής τσιμέντου στις ΗΠΑ που λέγεται Clara. Δανείστηκαν τη συνταγή από τον κοραλιογενή ύφαλο. Και χρησιμοποιούν το διοξείδιο ως δομικό υλικό στο τσιμέντο, στο μπετόν. Αντί επομένως το τσιμέντο όπως συνήθως να απελευθερώνει έναν τόννο διοξειδίου για κάθε τόννο τσιμέντου, η εξίσωση αντιστρέφεται και πλέον δεσμεύει μισό τόννο διοξειδίου χάρη στη συνταγή από τα κοράλια.

Κανείς από αυτούς δε χρησιμοποιεί τους οργανισμούς. Χρησιμοποιούν μόνο τα προσχέδια ή τις συνταγές των οργανισμών αυτών. Πώς συλλέγει η φύση την ηλιακή ενέργεια; Υπάρχει ένα νέο είδος ηλιακής κυψέλης που βασίζεται στη λειτουργία ενός φύλλου. Είναι αυτοσυναρμολογούμενη. Μπορεί να τοποθετηθεί σε οποιοδήποτε υπόστρωμα. Είναι πολύ φθηνή και επαναφορτίζεται κάθε πέντε χρόνια. Είναι μία εταιρεία, στην οποία βρίσκομαι κι εγώ που λέγεται OneSun, με τον Paul Hawken.

Υπάρχουν τόσοι τρόποι που η φύση φιλτράρει το νερό ώστε να αφαιρεί από αυτό τα άλατα. Παίρνουμε το νερό και το πιέζουμε πάνω σε μία μεμβράνη. Και αναρωτιόμαστε μετά γιατί η μεμβράνη μπουκώνει και γιατί χρειάζεται τόση πολλή ηλεκτρική ενέργεια. Η φύση κάνει κάτι πολύ πιο έξυπνο. Και υπάρχει σε κάθε κύτταρο. Κάθε ερυθρό αιμοσφαίριο του σώματός σας τώρα έχει πόρους που μοιάζουν με κλεψύδρα που λέγονται ακουαπορίνες. Δουλειά τους είναι να περνούν από αυτές τα μόρια νερού. Είναι ένα είδος ώσμωσης. Αφήνουν να περνάνε τα μόρια νερού, εμποδίζοντας τη διέλευση των διαλυμένων ουσιών. Μία εταιρεία που λέγεται Aquaporin άρχισε να φτιάχνει μεμβράνες αφαλάτωσης που μιμούνται την τεχνολογία αυτή.

Τα δέντρα και τα κόκκαλα συνεχώς αναδημιουργούνται πάνω σε γραμμές πίεσης. Αυτός ο αλγόριθμος τοποθετήθηκε σε ένα πρόγραμμα που χρησιμοποιείται πλέον για να γίνουν ελαφριές γέφυρες, για να γίνουν οι δοκοί πιο ελαφριές. Μάλιστα, η G.M. Opel το χρησιμοποίησε για να φτιάξει το σκελετό που βλέπετε στο λεγόμενο βιονικό της αμάξι. Έκανε έναν ελαφρύ σκελετό με την ελάχιστη δυνατή ποσότητα υλικού, όπως ένας οργανισμός, για τη μέγιστη δύναμη.

Αυτό το σκαθάρι, σε αντίθεση με αυτή τη σακούλα, αυτό το σκαθάρι χρησιμοποιεί ένα υλικό, τη χιτίνη. Και βρίσκει πολλούς τρόπους για να της δώσει πολλές λειτουργίες. Είναι αδιάβροχη. Είναι δυνατή και ανθεκτική. "Αναπνέει". Δίνει χρώμα μέσα από τη δομή της. Ενώ αυτή η σακούλα έχει περίπου επτά στρώματα για να τα κάνει όλα αυτά. Μία από τις μεγαλύτερες εφευρέσεις που πρέπει να κάνουμε για να πλησιάσουμε λίγο σε αυτό που κάνουν οι οργανισμοί είναι να βρούμε έναν τρόπο να ελαχιστοποιήσουμε την ποσότητα και το είδος του υλικού που χρησιμοποιούμε και να δώσουμε κατάλληλο σχέδιο. Ο φυσικός κόσμος χρησιμοποιεί πέντε πολυμερή για να κάνει όσα βλέπετε. Εμείς πάλι χρησιμοποιούμε 350 περίπου πολυμερή για να τα κάνουμε όλα αυτά.

Η φύση είναι στην κλίμακα νανο-. Νανοτεχνολογία, νανοσωματίδια, ακούτε πολλά για αυτά. Ιπτάμενα νανοσωματίδια. Αυτό που είναι ενδιαφέρον για μένα είναι ότι δεν ρωτούν πολλοί άνθρωποι, "Πώς να συμβουλευτούμε τη φύση για να κάνουμε ασφαλή τη νανοτεχνολογία;" Η φύση το κάνει εδώ και πολύ καιρό. Για παράδειγμα, η τοποθέτηση νανοσωματιδίων σε ένα υλικό. Μάλιστα, τα θειοαναγωγικά βακτήρια, ως μέρος της σύνθεσής τους, παράγουν ως παραπροϊόν νανοσωματίδια μέσα στο νερό. Αλλά αμέσως μετά, παράγουν μία πρωτεΐνη που συλλέγει και συσσωματώνει τα νανοσωματίδια αυτά ώστε να καθιζάνουν.

Ενεργειακή χρήση. Οι οργανισμοί ρουφούν ενέργεια. Επειδή πρέπει να δουλέψουν για κάθε ίχνος ενέργειας που παίρνουν. Και ένα από τα μεγαλύτερα πεδία τώρα, στον κόσμο των ενεργειακών δικτύων, ακούτε για το έξυπνο δίκτυο. Ένας από τους μεγαλύτερους συμβούλους είναι τα κοινωνικά έντομα. Τεχνολογία σμήνους. Υπάρχει μία εταιρεία με το όνομα Regen. Μελετούν πώς τα μυρμήγκια και οι μέλισσες βρίσκουν το φαγητό και τα άνθη τους με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο ως σμήνος. Και η εταιρεία αυτή κάνει τις οικιακές συσκευές σας να μιλούν μεταξύ τους με έναν παρόμοιο αλγόριθμο και αποφασίζουν πώς να μειώσουν την ενεργειακή κατανάλωση.

Υπάρχει μία ομάδα ερευνητών στο πανεπιστήμιο Cornell που κατασκευάσει το λεγόμενο συνθετικό δέντρο. Επειδή λένε, "Δεν υπάρχει καμιά αντλία στις ρίζες ενός δέντρου". Είναι η τριχοειδής δράση και η διαπνοή που τραβούν το νερό προς τα πάνω, σταγόνα σταγόνα, αντλώντας το, απελευθερώνοντάς το από τα φύλλα και παίρνοντάς το από τις ρίζες. Και δημιουργούν -- σκεφτείτε το σα ένα είδος ταπετσαρίας. Σκέφτονται να κάνουν κάτι αντίστοιχο στο εσωτερικό των κτιρίων ώστε να ανεβαίνει το νερό ψηλά χωρίς αντλίες.

Το ηλεκτρικό χέλι του Αμαζονίου. Απειλούμενα με εξαφάνιση, κάποια από τα είδη αυτά παράγουν 600 βολτ ηλεκτρισμού με τα χημικά που υπάρχουν και στο σώμα σας. Ακόμη πιο ενδιαφέρον είναι ότι τα 600 βολτ δεν το ψήνουν. Χρησιμοποιούμε PVC. Και φτιάχνουμε καλώδια με PVC για μόνωση. Αυτοί οι οργανισμοί, πώς μονώνουν τον εαυτό τους ενάντια στη δική τους ηλεκτρική ενέργεια; Αυτές είναι ερωτήσεις που πρέπει να απαντήσουμε.

Εδώ είναι ένας κατασκευαστής ανεμογεννήτριας που μελέτησε μία φάλαινα. Η φάλαινα αυτή έχει φολιδωτές άκρες στα πτερύγιά της. Και αυτές οι πλευρές παίζουν με τη ροή με τέτοιο τρόπο που μειώνει την παρεμπόδιση κατά 32%. Αυτές οι ανεμογεννήτριες μπορούν να περιστραφούν σε πολύ χαμηλές ταχύτητες ανέμου, ως αποτέλεσμα.

Το ΜΙΤ μόλις έκανε ένα νέο τσιπ που χρησιμοποιεί πολύ λιγότερη ενέργεια από τα υπάρχοντα. Και βασίζεται στον κοχλία, το οστό του αυτιού σας, και το τσιπ αυτό μπορεί να δέχεται σήματα ασύρματου ίντερνετ, τηλεόρασης και ραδιοφώνου, όλα σε ένα. Τέλος, σε κλίμακα οικοσυστήματος.

Στη Λέσχη Βιομιμητισμού, που είναι η εταιρεία που συμβουλεύομαι, συνεργαζόμαστε με τους ΗΟΚ Αρχιτέκτονες, θέλουμε να κατασκευάσουμε ολόκληρες πόλεις στο σχεδιαστικό τμήμα τους. Και αυτό που λέμε είναι, δεν θα έπρεπε οι πόλεις μας να είναι τουλάχιστον εξίσου καλές σε θέματα υπηρεσιών οικοσυστήματος με τα εγγενή συστήματα που αντικαθιστούν; Έτσι, δημιουργούμε κάτι που ονομάζουμε Πρότυπα Οικολογικής Απόδοσης που κάνουν τις πόλεις να φτάνουν αυτόν τον υψηλό πήχυ.

Η ερώτηση είναι -- ο βιομιμητισμός είναι ένας άκρως δυνατός τρόπος καινοτομίας. Η ερώτηση που θα ρωτούσα είναι "Τι αξίζει να επιλυθεί;" Αν δεν το έχετε δει αυτό, είναι φανταστικό. Ο Δρ. Adam Neiman. Αυτή είναι μία απεικόνιση όλου του νερού στη Γη σε σχέση με τον όγκο της Γης, όλος ο πάγος, όλο το καθαρό νερό, όλο το θαλασσινό νερό και όλη η ατμόσφαιρα που αναπνέουμε, σε σχέση με τον όγκο της Γης. Μέσα στις σφαίρες αυτές, η ζωή, εδώ και 3,8 δισεκατομμύρια χρόνια, δημιούργησε ένα πλούσιο περιβάλλον για εμάς.

Και είμαστε στο άκρο μίας πολύ μακριάς σειράς οργανισμών που ήρθαν στον πλανήτη και αναρωτιόμαστε "Πώς μπορούμε να ζήσουμε εδώ με χάρη;" Πώς μπορούμε να κάνουμε αυτό που έμαθε να κάνει η ζωή; Που είναι η δημιουργία συνθηκών ευνοϊκών για τη ζωή. Τώρα, προκειμένου να γίνει αυτό, η σχεδιαστική πρόκληση του αιώνα μας, πιστεύω, είναι να βρούμε έναν τρόπο να ξαναθυμηθούμε αυτήν την ευφυιά και να την ξανασυναντήσουμε.

Μία από τις μεγάλες ιδέες, ένα από τα μεγάλα σχέδια που έχω την τιμή να εργάζομαι πάνω σε αυτό είναι μία νέα ιστοσελίδα. Και σας παροτρύνω να την επισκεφθείτε. Λέγεται AskNature.org. Αυτό που προσπαθούμε να κάνουμε, με έναν τρόπο αλά TED, είναι να οργανώσουμε όλη τη βιολογική πληροφορία με βάση το σχέδιο και τη μηχανιστική λειτουργία της.

Και συνεργαζόμαστε με την ΕΟL, Εγκυκλοπαίδεια της Ζωής, την ευχή που έκανε στο TED ο Ed Wilson. Και συλλέγει ο ίδιος όλη τη βιολογική πληροφορία σε μία ιστοσελίδα. Και οι επιστήμονες που συνεισφέρουν στην EOL απαντούν σε ένα ερώτημα. "Τι μπορούμε να μάθουμε από τον οργανισμό αυτόν;" Και όλη η πληροφορία θα πάει στο AskNature.org. Και ελπίζουμε, οποιοσδήποτε σχεδιαστής, οπουδήποτε στον κόσμο, να μπορεί, τη στιγμή της σύλληψης, να γράψει "Πώς η φύση αφαιρεί τα άλατα από το νερό;" Και να εμφανιστούν μαγκρόβιες (δέντρα) και θαλάσσιες χελώνες και τα νεφρά σας.

Και θα αρχίσουμε να μπορούμε να κάνουμε όπως κάνει και ο Cody και να είμαστε σε επαφή με τα απίστευτα αυτά μοντέλα, αυτά που υπάρχουν εδώ πολύ πολύ περισσότερο απ'ό,τι εμείς. Και μακάρι, με τη βοήθειά τους, να μάθουμε πώς να ζούμε στη Γη αυτή, και στο σπίτι μας, που όμως δεν είναι μόνο δικό μας. Σας ευχαριστώ πολύ. (Χειροκρότημα)