Ο Χάϊμε Λέρνερ τραγουδάει για την πόλη.

Ελπίζω να καταλάβετε τα Αγγλικά μου. Το πρωί είναι χάλια και το απόγευμα χειρότερα. (Γέλια) Για πολλά χρόνια, ξεκίναγα τις ομιλίες μου λέγοντας αυτή την πρόταση: «η πόλη δεν είναι το πρόβλημα, η πόλη είναι η λύση». Όλο και περισσότερο, είμαι πεπεισμένος πως δεν είναι η λύση για μια μόνο χώρα αλλά η λύση για το πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής.

Έχουμε όμως μια πολύ αρνητική αντιμετώπιση στο θέμα των πόλεων. Δουλεύω σε πόλεις εδώ και σχεδόν 40 χρόνια, και κάθε δήμαρχος προσπαθεί να με πείσει ότι η πόλη του είναι πάρα πολύ μεγάλη ή ότι δεν έχει αρκετά χρήματα. Θα ήθελα να πω, με βάση την εμπειρία που έχω, πως κάθε πόλη του κόσμου μπορεί να βελτιωθεί σε λιγότερο από τρία χρόνια. Δεν είναι θέμα μεγέθους, δεν είναι ζήτημα οικονομικών κονδυλίων. Κάθε πρόβλημα στις πόλεις πρέπει να έχει την δική του εξίσωση συνυπευθυνότητας. Και πρέπει επίσης να υπάρχει σχεδιασμός.

Κατ’αρχήν θα ήθελα να σας παρουσιάσω μερικούς ήρωες από ένα βιβλίο για εφήβους που έγραψα. Το καλύτερο παράδειγμα ποιότητας ζωής είναι η χελώνα, γιατί η χελώνα είναι ένα παράδειγμα του να ζεις και να εργάζεσαι στο ίδιο μέρος. Όταν συνειδητοποιήσεις πως το κέλυφος της χελώνας, μοιάζει με τον αστικό ιστό, και φανταστείς ότι της το αφαιρείς, δεν θα είναι πάρα πολύ λυπημένη; Αυτό κάνουμε στις πόλεις μας! Ζούμε εδώ, εργαζόμαστε εδώ, διασκεδάζουμε εδώ. Και οι περισσότεροι άνθρωποι φεύγουν από τις πόλεις και ζουν έξω από αυτές.

Ο άλλος ήρωας είναι ο Όττο, ένα αυτοκίνητο. Είναι καλεσμένος σε ένα πάρτι. Δεν θέλει καθόλου να φύγει. Οι καρέκλες έχουν μπει πάνω στο τραπέζι, κι αυτός πίνει ακόμα πίνει πολύ! (Γέλια) Και βήχει πολύ. Είναι πολύ εγωιστής. Μεταφέρει μόνο ένα ή δύο άτομα. Ζητάει συνεχώς καινούρια έργα υποδομής. Αυτοκινητοδρόμους. Είναι πολύ απαιτητικός τύπος. Ενώ από την άλλη έχουμε τον Ακορντεόν, το φιλικό λεωφορείο, που μεταφέρει 300 άτομα στη Βραζιλία και 275 στη Σουηδία . (Γέλια)

Μιλώντας για σχεδιασμό, κάθε πόλη έχει τον δικό της. Η πόλη μου, η Κουριτίμπα, έχει τρία εκατομμύρια κατοίκους στη μητροπολιτική περιοχή, 1.800.000 άτομα στην πόλη αυτή καθ’εαυτή. Η Κουριτίμπα και το Ρίο είναι σαν δυο πουλιά που φιλιούνται. Η Οαξάκα, το Σαν Φρανσίσκο… είναι πολύ εύκολο. Μάρκετ Στριτ, Βαν Νες και το λιμάνι. Κάθε πόλη έχει τη δική της δομή. Άλλα για να γίνει κάτι, πρέπει καμιά φορά να προτείνεις ένα σενάριο, να προτείνεις έναν σχεδιασμό, μια ιδέα που όλοι, ή τουλάχιστον οι περισσότεροι θα βοηθήσουν ώστε να πραγματοποιηθεί. Και αυτή είναι η δομή της πόλης της Κουριτίμπα.

Είναι ένα παράδειγμα του να ζεις και να εργάζεσαι στο ίδιο μέρος. Και εκεί θα έχουμε την πιο μεγάλη πυκνότητα πληθυσμού και τα περισσότερα μέσα μαζικής μεταφοράς. Το σύστημα αυτό ξεκίνησε το ’74. Ξεκινήσαμε με 25 000 επιβάτες την ημέρα, και τώρα φτάσαμε στους 2 200 000 επιβάτες την ημέρα. Χρειάστηκαν 25 χρόνια μέχρι μια άλλη πόλη, η Μπογκοτά, να το εφαρμόσει και αυτή, και έκαναν πολύ καλή δουλειά. Υπάρχουν σήμερα 83 πόλεις στον κόσμο που εφαρμόζουν το επονομαζόμενο σύστημα ΜπΡΤ(BRT) της Κουριτίμπα. Η εφαρμογή αυτού του συστήματος δεν είναι σημαντική μόνο για την εκάστοτε πόλη. Κάθε πόλη εκτός από τα προβλήματά της έχει και μια σημαντικότατη ευθύνη ως προς την υπόλοιπη ανθρωπότητα. Αυτό αφορά κυρίως δυο μεγάλα θέματα, τις μεταφορές και τη μακροχρόνια ανάπτυξη, που είναι πολύ σοβαρά ζητήματα για τις πόλεις.

Να ένα αρθρωτό λεωφορείο. Αρθρωτό σε δυο σημεία. Είμαστε πολύ κοντά στο σπίτι μου. Μπορείτε να έρθετε για καφέ αν επισκεφτείτε την Κουριτίμπα. Η εξέλιξη σε σχέση με τα άλλα λεωφορεία έγκειται στον σχεδιασμό και στους κυλίνδρους επιβίβασης. Οι κύλινδροι επιβίβασης δίνουν στα λεωφορεία την αποτελεσματικότητα του μετρό. Έτσι, είναι σαν να μεταμορφώνουμε τα λεωφορεία σε μετρό. Ορίστε ο σχεδιασμός του λεωφορείου. Μπορείτε να πληρώσετε προτού επιβιβασθείτε. Και μπορούν άνετα να χρησιμοποιηθούν από αναπήρους.

Αυτό που θέλω να σας πω είναι πως τα αυτοκίνητα ευθύνονται κυρίως για τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα. Για περισσότερο από 50% του συνόλου. Γι’ αυτό δεν πρέπει να εξαρτώμαστε μόνο από τα αυτοκίνητα. Όταν μιλάμε για μακροχρόνια ανάπτυξη, δεν αρκεί να λέμε για οικολογικά κτήρια, για καινούργια υλικά ή για νέες πηγές ενέργειας. Η αντίληψη για την κάθε πόλη μετράει καθώς και ο σχεδιασμός της. Ο τρόπος που εκπαιδεύουμε τα παιδιά είναι επίσης σημαντικός. Θα επανέλθω σ’αυτό το θέμα αργότερα.

Αντιλαμβανόμαστε τις μετακινήσεις σαν ένα σύστημα που συνδέει όλους τους τρόπους μεταφοράς. Ξεκινήσαμε το ’83, προτείνοντας για την πόλη του Ρίο την ένωση του μετρό με το λεωφορείο. Αρχικά το μετρό ήταν αρνητικό, φυσικά. Αλλά 23 τρία χρόνια μετά, μας κάλεσαν να έρθουμε να αξιοποιήσουμε αυτή την ιδέα και αυτό κάνουμε. Καταλαβαίνετε πώς θα είναι όταν διαμορφωθεί το Ρίο με αυτό το σύστημα- μετακινήσεις με συχνότητα του ενός λεπτού. Δεν μιλάμε για τη Σαγκάη, τα σημεία αυτά δεν θα είναι φωτισμένα στη διάρκεια της ημέρας, μόνο τη νύχτα θα δείχνει έτσι.

Και πριν πείτε ότι είναι σχέδιο του Νόρμαν Φόστερ, εμείς το είχαμε σχεδιάσει το ’83. Αυτό είναι το μοντέλο λειτουργίας του. Είναι το ίδιο σύστημα, αλλάζει το μέσον. Αυτό είναι το μοντέλο. Δεν προσπαθώ να σας πείσω για το ποιό σύστημα μετακίνησης είναι το καλύτερο. Προσπαθώ να σας πω πως πρέπει να συνδυάζονται. Πρέπει να συνδυάζεις όλα τα συστήματα, με μια προϋπόθεση όμως: ποτέ, είτε έχεις μετρό, είτε έχεις επίγεια συστήματα, είτε οποιοδήποτε σύστημα, ποτέ, μη θέσεις σε συναγωνισμό το ένα μέσο με το άλλο στον ίδιο χώρο.

Επανέρχομαι στα αυτοκίνητα. Πάντοτε λέω πως τα αυτοκίνητα είναι σαν την πεθερά σου. Πρέπει να έχεις καλή σχέση μαζί της, αλλά δεν πρέπει να σου κατευθύνει τη ζωή. Αν η μοναδική γυναίκα στη ζωή σου είναι η πεθερά σου, τότε έχεις πρόβλημα. (Γέλια) Όλες οι ιδέες για το πώς μπορείς να μετατρέψεις με σχεδιασμό -νταμάρια και υπαίθρια Πανεπιστήμια, και βοτανικούς κήπους- όλα σχετίζονται με το πώς διδάσκεις τα παιδιά σου. Εκπαιδεύσαμε παιδιά επί έξι μήνες για το πώς να κάνουν διαλογή στα σκουπίδια. Αυτά μετά εκπαίδευσαν τους γονείς τους. Και τώρα γίνεται διαχωρισμός στο 70% των σκουπιδιών. Εδώ και 20 χρόνια έχουμε φτάσει στα υψηλότερα επίπεδα στον κόσμο. Εβδομήντα. (Χειροκροτήματα) Οπότε εκπαιδεύσετε τα παιδιά.

Αν θέλουμε έναν κόσμο μακρόχρονης ανάπτυξης, πρέπει να δουλέψουμε πάνω σε όλα όσα αναφέραμε παραπάνω. Μην ξεχνάτε όμως τις πόλεις και τα παιδιά. Δουλεύω σε ένα μουσείο αλλά και σε μια πόλη πολυχρηστική, γιατί δεν μπορούμε να έχουμε αχρησιμοποίητους χώρους επί 18 ώρες τη μέρα. Πρέπει να έχουμε πάντα δομές για να ζούμε και να εργαζόμαστε συγχρόνως. Προσπαθήσετε να βρείτε τομείς της πόλης που θα μπορούσαν να παίξουν διαφορετικούς ρόλους μέσα σε ένα 24ωρο.

Μια πόλη είναι σαν ένα οικογενειακό πορτραίτο. Δεν σκίζουμε μια οικογενειακή φωτογραφία, ακόμα και αν δεν μας αρέσει η μύτη του θείου μας, γιατί αυτό το πορτραίτο είμαστε εμείς. Αυτά είναι τα σημεία αναφοράς που έχουμε σε κάθε πόλη: έχουμε το κύριο πεζοδρομημένο εμπορικό κέντρο. Το δημιουργήσαμε μέσα σε 72 ώρες! Ναι , πρέπει να είναι κανείς γρήγορος. Αυτές είναι οι αναφορές στους διάφορους πολιτισμούς που μας συνθέτουν. Η ιταλική πύλη, το ουκρανικό πάρκο, το πολωνέζικο πάρκο, η γιαπωνέζικη πλατεία, το γερμανικό πάρκο. Όταν ξαφνικά κατέρρευσε η πρώην Σοβιετική Ένωση, ήρθε κόσμος από το Ουζμπεκιστάν, το Καζακστάν, το Τατζικιστάν και λοιπά, οπότε αναγκαστικά σταματήσαμε το πρόγραμμα. (γέλια)

Μην ξεχνάτε τη δημιουργικότητα, η οποία ξεκινάει όταν αφαιρέσεις ένα μηδενικό από τον προϋπολογισμό σου. Αν βγάλετε δυο μηδενικά είναι ακόμα καλύτερα! Αυτή είναι η Συρμάτινη Όπερα. Τη φτιάξαμε μέσα σε δύο μήνες. Πάρκα-παλιά νταμάρια που μεταμορφώσαμε σε πάρκα. Πάρκα-παλιά νταμάρια που μεταμορφώσαμε σε πάρκα. Κάθε μέρος μπορεί να μεταμορφωθεί - κάθε βάτραχος μπορεί να μεταμορφωθεί σε πρίγκηπα.

Πρέπει να δουλεύεις γρήγορα όταν σχεδιάζεις μια πόλη. Ο σχεδιασμός είναι χρονοβόρος. Γι’ αυτό προτείνω ένα είδος αστικού βελονισμού. Αυτός είναι ο ρόλος μου, να δίνω μερικές κεντρικές ιδέες για να βοηθήσω την συνήθη πορεία σχεδιασμού. Πρόκειται για μια ιδέα βελονισμού, μια ιδέα μικρής ομορφιάς από τον Ι.Μ.Πέϊ. Μικρά πράγματα που μπορούν να κάνουν την πόλη καλύτερη. Ορίστε και το μικρότερο πάρκο στη Νέα Υόρκη. Το πιο όμορφο. 32 μέτρα.

Θέλω να κλείσω λέγοντάς σας ότι μπορείτε πάντα να προτείνετε νέα υλικά, νέα υλικά για μακροχρόνια ανάπτυξη, αλλά μην ξεχνάτε πως πρέπει να δουλεύετε γρήγορα. Από την αρχή ώς το τέλος καθώς δεν έχουμε πολύ χρόνο για τον σχεδιασμό. Το ξεκίνημα είναι η δημιουργικότητα, η πρωτοπορία. Και δεν μπορούμε να έχουμε απαντήσεις για όλα. Οπότε όταν ξεκινάτε πρέπει να ξέρετε ότι δεν μπορείτε να είστε παντογνώστες. Αυτό που έχει σημασία είναι να ξεκινήστε και να έχετε τη συνεισφορά ανθρώπων που θα σας κατευθύνουν αν δεν είστε στο σωστό δρόμο.

Τέλος, θα ήθελα να με βοηθήσετε να τραγουδήσουμε το τραγούδι της μακροχρόνιας ανάπτυξης. Εντάξει; Δυο λεπτά θέλω μόνο. Θα δίνετε εσείς τη μουσική και τον ρυθμό.

♫Τούντσι-του! Τούντσι-του! Τούντσι-του!♫

♫ Τούντσι-του! Τούντσι-του! Τούντσι-του!♫

♫ Είναι δυνατόν! Είναι δυνατόν! Μπορείς! Μπορείς!♫

♫Λιγότερο αυτοκίνητο! Κάνε αυτή την αλλαγή!♫

♫ Λιγότερες εκπομπές άνθρακα! Γίνεται! Γίνεται!♫

♫ Μπορείς! Μπορείς!♫

♫Ζήσε πιο κοντά στη δουλειά σου!♫

♫Εργάσου πιο κοντά στο σπίτι σου! Εξοικονόμησε ενέργεια στο σπίτι!♫

♫Γίνεται! γίνεται! Μπορείς!♫

♫Μπορείς! Κάνε διαλογή στα σκουπίδια σου!♫

♫Βιολογικά! Εξοικονόμησε παραπάνω! Πέτα λιγότερο! Γίνεται!♫

♫Μπορείς! Σε παρακαλώ! Καν’ το-τώρα!♫

Ευχαριστώ. (Χειροκρότημα)