Τζέοφ Μολγκαν: Μετά την Κρίση, επενδύοντας σε έναν καλύτερο κόσμο

Είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς ότι έχει περάσει λιγότερο από ένας χρόνος από τότε που η χρημαδότηση, η πίστωση, που οδηγεί τις οικονομίες μας, πάγωσε.♫ Μια τεράστια καρδιακή προσβολή. Το απoτέλεσμα, η αποπληρωμή, της μακριάς ύπαρξης βρικολάκων, αρπαχτικών, όπως ο Μπέρνι Μάντοφ, τους οποίους είδαμε πριν. Καταχρηστικά στεροειδή, όργια και ούτω καθεξής. Έχουν περάσει μόλις λίγοι μήνες από τότε που οι κυβερνήσεις βάλανε τεράστια χρηματικά ποσά προσπαθώντας να κρατήσουν ολόκληρο το σύστημα στην επιφάνεια. Kαι τώρα είμαστε σε μια πολύ περίεργη κατάσταση, σε ένα είδος ζώνης του λυκόφωτος, που κανένας δεν ξέρει πραγματικά τι δούλεψε και τι όχι. Δεν έχουμε πολύ ξεκάθαρους χάρτες ή πυξίδα να μας οδηγήσει. Δεν ξέρουμε ποιους εμπειρογνώμονες να πιστέψουμε πια.

Αυτό που θα προσπαθήσω να κάνω είναι να δώσω μερικές υποδείξεις για το πως νομίζω είναι το τοπίο στην άλλη πλευρά της κρίσης για ποια πράγματα πρέπει να έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά και πως μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε την κρίση. Υπάρχει ένας ορισμός της λέξης "αρχηγεία" που λέει, ότι αρχηγεία "είναι η ικανότητα να χρησιμοποιηθεί ακόμα και η μικρότερη δυνατή κρίση για να επιτευχθεί το μεγαλύτερο δυνατό αποτέλεσμα." Θέλω να ασχοληθώ με το πως μπορούμε να εξασφαλίσουμε ότι η κρίση, η οποία δεν είναι καθόλου μικρή, θα χρησιμοποιηθεί όντως στο έπακρο.

Θέλω να αρχίσω μιλώντας για λίγο για το πως έφτασα ως εδώ Έχω ένα πολύ μπερδεμένο παρελθόν το οποίο πιθανώς με κάνει κάταλληλο για μπερδεμένες εποχές. Έκανα το διδακτορικό μου στις τηλεπικοινωνίες, όπως μπορείτε να δείτε. Εκπαιδεύτηκα ως Βουδιστής Μοναχός για ένα μικρό διάστημα από αυτόν τον άνθρωπο. Έχω υπάρξει δημόσιος υπάλληλος και ήμουν επίσης υπεύθυνος για πολιτική για αυτόν τον άνθρωπο.

Αλλά όλα αυτά για τα οποία θα μιλήσω, αρχίζουν από τότε που ήμουν σε αυτή την πόλη, σε αυτό το πανεπιστήμιο, ως φοιτητής. Τότε όπως τώρα, ήταν ένα πανέμορφο μέρος με Χορούς και βαρκάδες, όμορφους ανθρώπους πολλοί από τους οποίους πιστέψαν βαθιά μέσα τους το σχόλιο του Ρόναλντ Ρίγκαν ότι "ακόμα και αν λένε ότι η σκληρή δουλεία δεν κάνει κακό γιατί να το ρισκάρει κανείς;"

Αλλά όταν ήμουν εδώ πολλοί από τους συνομίληκούς μου ήταν σε μια πολύ διαφορετική κατάσταση. Άφησαν το σχολείο σε μια περίοδο που την χαρακτήριζε γρήγορα αυξανόμενη ανεργία και ουστιαστικά σκότωσαν όλες τις ευκαιρίες τους. Πέρασα πολύ χρόνο με αυτούς τους ανθρώπους αντί να πηγαίνω για βαρκάδες. Δεν ήταν άτομα χαμηλού πνεύματος, χάρης ή ενέργειας αλλά δεν είχαν ελπίδα, δουλειές και δυνατότητες. Όταν δεν επιτρέπεται στους ανθρώπους να είναι χρήσιμοι σύντομα σκέφτονται ότι είναι άχρηστοι. Και παρόλο που όλα αυτά ήταν τέλεια για την τότε βιομηχανία της μουσικής, δεν ήταν καλά για τίποτα άλλο. Από τότε, αναρωτιέμαι γιατί ο καπιταλισμός είναι τόσο εκπληκτικά αποτελεσματικός σε μερικά πράγματα, και τόσο αναποτελεσματικός σε άλλα, και γιατί είναι τόσο καινοτομικός σε μερικούς τομείς και τόσο μη καινοτομικός σε άλλους.

Από τότε, έχουμε περάσει από μία εξαιρετικά μεγάλη άνθηση, την πιο μακριά άνθηση που έχει υπάρξει ποτέ στην ιστορία αυτής της χώρας. Άνευ προηγουμένου πλούτος και ευημερία, αλλά αυτή η ανάπτυξη δεν μας έδωσε πάντα αυτό που χρειαζόμασταν. Μια φορά ο Χένρι Λούις Μενκεν είπε ότι "σε ένα πολύ πολύπλοκο πρόβλημα υπάρχει μια πολύ απλή λύση, και αυτή είναι λάθος". Αλλά δεν λέω ότι η ανάπτυξη είναι λάθος. Λέω ότι είναι πολύ εντυπωσιακό το ότι καθ' όλη τη διάρκεια αυτής της ανάπτυξης πολλά πράγματα δεν βελτιώθηκαν. Τα ποσοστά της κατάθλιψης συνέχισαν να αυξάνονται σε όλο τον Δυτικό κόσμο. Αν κοιτάξετε την Αμερική, το ποσοστό των Αμερικανών που δεν έχουν κανέναν άνθρωπο με τον οποίο μπορούν να μιλήσουν για σημαντικά πράγματα αυξήθηκε από το ένα δέκατο στο ένα τέταρτο. Έχει αυξηθεί ο χρόνος που μας παίρνει να πηγαινοερχόμαστε στην δουλειά, αλλά όπως μπορείτε να δείτε σε αυτό το γράφημα όσο περισσότερο χρόνο μας παίρνει να πηγαινοερχόμαστε στην δουλειά, τόσο λιγότερες οι πιθανότητες να είμαστε χαρούμενοι. Έγινε ακόμα πιο ξεκάθαρο το ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται αυτόματα σε κοινωνική ανάπτυξη, ή ανθρώπινη ανάπτυξη.

Τώρα είμαστε σε μια άλλη περίοδο όπου ένα άλλο κύμα εφήβων μπαίνουν σε μια σκληρή αγορά εργασίας. Ένα εκατομμύριο άνεργοι νέοι θα υπάρχουν σε αυτή τη χώρα μέχρι το τέλος του χρόνου. Χιλιάδες χάνουν τη δουλειά τους κάθε μέρα στην Αμερική. Πρέπει να κάνουμε ότι μπορούμε για να τους βοηθήσουμε, αλλά πρέπει και να κάνουμε, νομίζω, μια άλλη πιο βαθυστόχαστη ερώτηση Το αν χρησιμοποιούμε αυτή την κρίση για να προχωρήσουμε μπροστά σε μια διαφορετικού είδος οικονομία, η οποία ταιριάζει περισσότερο στις ανθρώπινες ανάγκες σε μια καλύτερη ισορροπία οικονομίας και κοινωνίας.

Και κατά τη γνώμη μου ένα από τα μαθήματα που μας έχει δώσει η ιστορία είναι ότι ακόμα και οι πιο μεγάλες κρίσεις μπορούν να γίνουν στιγμές ευκαιρίας. Φέρνουν ιδέες από το περιθώριο στον κύριο κορμό. Πολύ συχνά οδηγούν στην επιτάχυνση πολύ αναγκαίων μεταρρυθμίσεων Έχετε δει που στην δεκαετία του 30 η Μεγάλη Ύφεση άνοιξε τον δρόμο στον Μπρέτον Γουντς, στα κράτη πρόνοιας, κτλ. Και νομίζω ότι μπορείτε να δείτε γύρω μας τώρα μερικά από τα πράσινα βλαστάρια μιας πολύ διαφορετικής οικονομίας και καπιταλισμού που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν. Μπορείτε να το δείτε στην καθημερινή ζωή. Όταν οι καιροί είναι δύσκολοι, οι άνθρωποι πρέπει να κάνουν τα πράγματα από μόνοι τους, και σε όλο το κόσμο, στην Οξφόρδη, την Oμάχα, το 'Oμσκ, μπορείτε να δείτε μια εντυπωσιακή έκρηξη αστικής καλλιέργειας. Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν τη γη γύρω τους, καταλαμβάνουν τις ταράτσες μετατρέπουν τα πλοία-σπίτια τους σε προσωρινές φάρμες

Είμαι κι εγώ ένα πολύ μικρό κομμάτι όλων αυτών Έχω 60 χιλιάδες από αυτές στον κήπο μου. Μερικά από αυτά. Αυτή είναι η κότα μου, ο Αττίλας. Είμαι ένα πολύ μικρό κομμάτι ενός πολύ μεγάλου κινήματος το οποίο για μερικούς ανθρώπους έχει να κάνει με την επιβίωση αλλά έχει να κάνει και με τις αξίες, με μία διαφορετικού είδους οικονομία, η οποία δεν έχει να κάνει κυρίως με την κατανάλωση και την πίστωση αλλά με όλα όσα έχουν σημασία για μας. Μπορείτε να δείτε παντού τον πολλαπλασιασμό των "Τραπεζών χρόνου" και παράλληλων νομισμάτων ("Δολάρια χρόνου"), ανθρώπους να χρησιμοποιούν έξυπνες τεχνολογίες να διαδικτυωθούν να ενώνουν όλες τις πηγές που απελευθερώθηκαν από την αγορά, τους ανθρώπους, τα κτήρια, τη γη, με αυτούς που έχουν τις πιο επιτακτικές ανάγκες.

Υπάρχει μια παρόμοια ιστορία, νομίζω, που έχει να κάνει με τις κυβερνήσεις. Ο Ρόναλντ Ρίγκαν, πάλι, είπε ότι οι δύο πιο αστείες προτάσεις στην Αγγλική γλώσσα είναι, "Είμαι μέρος της κυβέρνησης. Και είμαι εδώ για να βοηθήσω." Αλλά νομίζω ότι πέρσι, όταν οι κυβερνήσεις όντως προσπάθησαν να βοηθήσουν, οι άνθρωποι ήταν πολύ χαρούμενοι που οι κυβερνήσεις ήταν όντως εκεί, ότι όντως έπραξαν. Αλλά τώρα, μερικούς μήνες μετά, άσχετα με το πόσο καλοί είναι οι πολιτικοί στο να καταπίνουν βατράχια χωρίς να παραμορφώνεται το πρόσωπό τους, όπως κάποιος το έθεσε, δεν μπορούν να κρύψουν την αβεβαιότητά τους. Γιατί είναι ήδη ξεκάθαρο ποιο ποσοστό από τα τεράστια ποσά που βάζουν στην οικονομία όντως χρησιμοποιήθηκε για να διορθώσουν το παρελθόν, να ξεχρεώσουν τις τράπεζες, τις εταιρίες αυτοκινήτων και όχι για να μας προετοιμάσουν για το μέλλον. Και ποιο ποσοστό αυτών των χρημάτων πηγαίνει στην σταθεροποίηση και στην ώθηση της κατανάλωσης και όχι στα πραγματικά δύσκολα προβλήματα που έχουμε να λύσουμε,

Παντού, οι άνθρωποι σκέφτονται τα πρωτοφανή ποσά που ξοδεύουν από τα δικά μας τα χρήματα και από αυτά των παιδιών μας και τώρα, στην μέση της κρίσης, ρωτάνε Δεν θα έπρεπε να τα χρησιμοποιήσουμε με ένα πιο μακρόπνοο όραμα, να επιταχύνουμε την στροφή προς μια πράσινη οικονομία, να προετοιμαστούμε για τα γερατιά, να αντιμετωπίσουμε τις ανισότητες οι οποίες αφήνουν σημάδια στις χώρες όπως αυτή (το Ηνωμένο Βασίλειο) και οι Ηνωμένες Πολιτείες, αντί να δίνουμε τα χρήματα στα κατεστημένα; Δεν θα έπρεπε να δωθούν αυτά τα ποσά στους επιχειρηματίες, για την κοινωνία των πολιτών, στους ανθρώπους οι οποίοι μπορούν να φτιάξουν το καινούργιο, όχι στις μεγάλες, καλά δικτυομένες εταιρίες, ή σε μεγάλα βαριά κυβερνητικά προγράμματα;" Μετά από όλα αυτά, ο μεγάλος κινέζος σοφός Λάο Τσου είπε, "Το να διοικείς μια σπουδαία χώρα είναι σαν να μαγειρεύεις μικρά ψάρια. Μην το παρακάνεις."

Και νομίζω ότι όλο και περισσότερο, ο κόσμος ρωτάει επίσης: "Γιατί να ενισχύσουμε την κατανάλωση αντί να αλλάξουμε αυτά που καταναλώνουμε;" Όπως ο δήμαρχος του Σάο Πάολο (Βραζιλία) ο οποίος απαγόρευσε τις διαφημιστικές πινακίδες ή πολλές πόλεις όπως το Σαν Φρανσίσκο οι οποίες βάζουν υποδομές για ηλεκτρικά αυτοκίνητα. Μπορεί κανείς να δει τα ίδια πράγματα στο κόσμο των επιχειρήσεων. Σε μερικούς, νομίζω τραπεζίτες, οι οποίοι μοιάζουν να μην έχουν μάθει ποτέ τίποτα και ξεχάσει τίποτα. Αλλά, αναρωτηθείτε: Ποιοι θα είναι οι μεγαλύτετοι τομείς της οικονομίας σε 10, 20, 30 χρόνια? Δεν θα είναι αυτοί που θα περιμένουν στην ουρά για δωρεές από την κυβέρνηση, όπως οι επιχειρήσεις αυτοκινήτων, οι αεροπορικές επιχειρήσεις, κτλ.

Ο μεγαλύτερος τομέας με διαφορά θα είναι η υγεία - ήδη 18% της αμερικάνισης οικονομίας, και υπολογίζεται ότι θα φτάσει το 30%, ακόμα και το 40% μέχρι το μέσο του αιώνα. Η περίθαλψη των γέρων, η φροντίδα των παιδιών, είναι ήδη πολύ μεγαλύτεροι εργοδότες από αυτούς των αυτοκινήτων. Η Εκπαίδευση είναι 6%, 7%, 8% της οικονομίας και όλο και αυξάνει το ποσοστό. Περιβαλλοντικές και ενεργειακές υπηρεσίες, μυριάδες πράσινες θέσεις εργασίας όλα δείχνουν προς μια διαφορετικού είδους οικονομία η οποία δεν έχει να κάνει μόνο με προϊόντα, αλλά χρησιμοποιεί τα διάφορα δίκτυα και βασίζεται πάνω από όλα στο ενδιαφέρον, στις σχέσεις, στο τι κάνουν οι άνθρωποι σε άλλους ανθρώπους, συχνά ένας προς ένα, αντί για να πουλάει απλά τα προϊόντα της.

Νομίζω ότι αυτό που ενώνει την πρόκληση της κοινωνίας των πολιτών, την πρόκληση των κυβερνήσεων και την πρόκληση των επιχειρήσεων τώρα, είναι από μιας πλευράς πολύ απλό, αλλά αρκετά δύσκολο. Ξέρουμε ότι οι κοινωνίες μας πρέπει να αλλάξουν ριζικά. Ξέρουμε ότι δεν μπορούμε να γυρίσουμε εκεί που ήμασταν πριν την κρίση. Αλλά επίσης ξέρουμε ότι μόνο με πειραματισμό θα ανακαλύψουμε πως να διαχειριστούμε μια πόλη χαμηλής κατανάλωσης άνθρακα πως να φροντίζουμε ένα περισσότερο ηλικιωμένο πληθυσμό πώς να αντιμετωπίσουμε την τοξικομανία κτλ

Το πρόβλημα είναι το εξής. Στην επιστήμη, γίνονται πειράματα συστηματικά. Οι κοινωνίες μας αφιερώνουν 2,3,4% του ΑΕΠ τους για να επενδύσουν συστηματικά για νέες ανακαλύψεις, στην επιστήμη, στην τεχνολογία, να τροφοδοτήσουν μια σειρά λαμπρών εφευρέσεων που φωτίζουν συγκεντρώσεις σαν αυτή (TED). Δεν είναι ότι οι επιστήμονες είναι αναγκαστικά πιο έξυπνοι από ότι ήταν 100 χρόνια πριν, μπορεί και να είναι, αλλά έχουν πολύ περισσότερη στήριξη από ότι είχαν ποτέ. Αλλά αυτό που είναι εντυπωσιακό, είναι ότι στην κοινωνία δεν υπάρχει τίποτα συγκρίσιμο, καμία συγκρίσιμη επένδυση, κανένα συστηματικό πείραμα στους τομείς που ο καπιταλισμός δεν είναι πολύ καλός όπως η συμπόνια, ή η συμπάθεια, ή οι σχέσεις, ή η φροντίδα.

Δεν τα είχα καταλάβει όλα αυτά μέχρι που γνώρισα αυτόν τον άνθρωπο που ήταν τότε 80 χρονών, ένας ελαφρώς χαώδης άνθρωπος, που ζούσε με ντοματόσουπα και που θεωρούσε ότι το σιδέρωμα ήταν υπερεκτιμημένο. Βοήθησε στην διαμόρφωση των Βρετανικών μεταπολεμικών ιδρυμάτων το κράτος πρόνοιάς της, την οικονομία της αλλά μετά επανεφήυρε τον εαυτό του ως κοινωνικό επιχειρηματία δημιούργησε πολλές, πολλές διαφορετικές οργανώσεις. Μερικές πολύ διάσημες σαν το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο το οποίο έχει 110.000 φοιτητές το "Πανεπιστήμιο της Τρίτης Ηλικίας" το οποίο έχει σχεδόν μισό εκατομμύριο ηλικιωμένους ανθρώπους που διδάσκουν άλλους ηλικιωμένους ανθρώπους, όπως επίσης παράξενα πράγματα σαν γκαράζ DIY (κάντο μόνος σου) και "γραμμές γλώσσας" (διερμηνεία μέσω τηλεφώνου στις δημόσιες υπηρεσίες) και σχολεία για κοινωνικούς επιχειρηματίες. Στο τέλος της ζωής του πουλούσε εταιρίες σε κεφαλαιούχους.

Πίστευε ότι αν βρεις κάποιο πρόβλημα, δεν πρέπει να λες σε κάποιον άλλον να κάνει κάτι γι' αυτό αλλά να κάνεις κάτι γι' αυτό ο ίδιος, και έζησε αρκετά έτσι ώστε να δει αρκετές από τις ιδέες του αρχικά να απαξιώνονται και στη συνέχεια να πετυχαίνουν και είπε ότι πρέπει πάντα να παίρνεις το "όχι" ως ερώτηση και όχι ως απάντηση. Η ζωή του ήταν ένα συστηματικό πείραμα με σκοπό την εύρεση καλύτερων κοινωνικών απαντήσεων, όχι από την θεωρία, αλλά από πειράματα στα οποία εμπλέκονταν άνθρωποι με την καλύτερη νοημοσύνης όσον αφορά τις κοινωνικές ανάγκες, οι οποίοι ήταν συνήθως οι ίδιοι άνθρωποι που ζούσαν με αυτές τις ανάγκες. Και πίστευε ότι ζούμε με άλλους, μοιραζόμαστε τον κόσμο με άλλους άρα η καινοτομία μας πρέπει επίσης να γίνει με άλλους. Να μην κάνουμε πράγματα στους ανθρώπους, αλλά για αυτούς, κτλ.

Όλα αυτά που έκανε δεν είχαν τότε όνομα, αλλά νομίζω ότι γρήγορα γίνεται η κύρια τάση. Αυτά είναι που κάνουμε σε μια οργάνωση η οποία πήρε το όνομά του (Young Foundation) στην οποία προσπαθούμε να δημιουργήσουμε και να αρχίσουμε νέες επιχειρήσεις, από σχολεία , σε εταιρίες δικτύου, σε οργανώσεις υγείας, κτλ. Βρίσκουμε τους εαυτούς μας να είναι ένα κομμάτι ενός ταχύτατα αυξανόμενου παγκόσμιου κινήματος από ιδρύματα που δουλεύουν πάνω στην κοινωνική καινοτομία, χρησιμοποιώντας ιδέες από τη σχεδίαση ή την τεχνολογία ή τις κοινοτικές οργανώσεις για την ανάπτυξη των μικροβίων του μελλοντικού κόσμου, αλλά μέσω της πρακτικής και μέσω της επίδειξης, όχι μέσω της θεωρίας. Ιδρύματα που εξαπλώνονται από την Κορέα στην Βραζιλία στην Ινδία στις ΗΠΑ. Και σε όλη την Ευρώπη. Τους δόθηκε μια νέα ώθηση από την κρίση, από την ανάγκη για καλύτερες απαντήσεις για την ανεργία, την κατάρρευση των κοινοτήτων, κτλ.

Μερικές από τις ιδέες είναι παράξενες. Αυτές είναι οι χορωδίες παραπόνων. Άνθρωποι μαζεύονται για να τραγουδήσουν για πράγματα τα οποία τους ενοχλούν τραγικά πολύ (Γέλια) Άλλοι είναι πολύ πιο ρεαλιστικοί, σύμβουλοι υγείας, βοηθοί εκμάθησης, επαγγελματικοί σύλλογοι. Μερικοί σκέφτονται πιο δομικά, π.χ. ομόλογα κοινωνικού αντικτύπου όπου συγκεντρώνονται χρήματα για να επενδυθούν έτσι ώστε οι έφηβοι να εκτροχιαστούν μακριά από το έγκλημα ή για να βοηθηθούν τους ηλικιωμένους έτσι ώστε να μείνουν μακριά από τα νοσοκομεία, και το κέρδος σου είναι ανάλογο από το πόσο επιτυχημένα είναι τα έργα.

Η ιδέα πίσω από όλες αυτές τις προσπάθειες είναι, νομίζω, ότι γρήγορα όλα αυτά γίνονται κοινή λογική και ένα μέρος του πως θα αντιδράσουμε στην κρίση, αναγνωρίζοντας την ανάγκη να επενδύσουμε σε κοινοτομίες για κοινωνική πρόοδο και τεχνολογική πρόοδο. Υπάρχουν μεγάλα ταμεία της καινοτομίας για την υγεία τα οποία δημιουργήθηκαν στην αρχή αυτού του χρόνου σε αυτή τη χώρα όπως επίσης ένα εργαστήριο καινοτομίας για δημόσιες υπηρεσίες. Σε όλη την Ευρώπη, πολλές κυβερνήσεις έχουν δημιουργήσει εργαστήρια καινοτομίας. Μερικούς μήνες πριν, ο πρόεδρος Ομπάμα δημιούργησε το Γραφείο για Κοινωνική Καινοτομία στο Λευκό Οίκο.

Ο κόσμος έχει αρχίσει να ρωτάει: "Όπως ακριβώς επενδούμε σε Έρευνα και Ανάπτυξη, δύο, τρία, τέσσερα τοις εκατό του ΑΕΠ μας, της οικονομίας μας, γιατί να μην βάζουμε, ας πούμε, 1% των δημοσίων δαπανών σε κοινωνική καινοτομία, στην φροντίδα των ηλικιωμένων, σε καινούργια είδη εκπαίδευσης σε καινούργιους τρόπους να βοηθήσουμε τους ανάπηρους;" Μπορεί, να πετύχουμε αύξηση της παραγωγικότητας στην κοινωνία παρόμοια αυτών που έχουμε δει στην οικονομία και την τεχνολογία.

Μια γενιά ή δύο πριν, οι μεγάλες προκλήσεις ήταν τύπου "πως θα πάει ο άνθρωπος στο φεγγάρι" ίσως οι προκλήσεις που πρέπει να βάλουμε στην ανθρωπότητα τώρα είναι τέτοιες σαν την εξάλειψη του παιδικού υποσιτισμού, τη διακοπή της σωματεμπορίας, ή, μια πρόκληση πιο κοντά στην Αμερική και την Ευρώπη, γιατί δεν βάζουμε ως στόχο να δώσουμε ένα δισεκατομμύριο χρόνια ζωής στους σημερινούς πολίτες. Όλοι αυτοί οι στόχοι μπορούν να επιτευχθούν μέσα σε μια δεκαετία αλλά μόνο με ριζοσπαστικά και συστηματικά πειράματα, όχι μόνο με τις τεχνολογίες, αλλά επίσης με την αλλαγή του τρόπου ζωής και των πολιτιστικών προτύπων και των πολιτικών και των ιδρυμάτων επίσης.

Θέλω να τελειώσω μιλώντας λιγάκι για το τι πιστεύω εγώ ότι όλα αυτά θα σημαίνουν για τον καπιταλισμό. Νομίζω ότι όλα αυτά, ολόκληρο το κίνημα το οποίο μεγαλώνει από τα περιθώρια, έχει παραμείνει αρκετά μικρό. Τίποτα σαν τις πηγές του CERN, ή του Darpa ή της IBM ή του Dupont. Αυτό που καταλάβαίνουμε είναι ότι ο καπιταλιστμός θα γίνει πιο κοινωνικός. Ήδη είναι βυθισμένος σε κοινωνικά δίκτυα. Θα εμπλακεί ακόμα περισσότερο σε κοινωνικές επενδύσεις και κοινωνική φροντίδα και σε βιομηχανίες όπου η αξία έρχεται από το τι κάνεις για τους άλλους, όχι μόνο από το τι τους πουλάς, από τις σχέσεις, συγχρόνως με την κατανάλωση. Αλλά επίσης ενδιαφέρον είναι ότι υπονοείται ένα μέλλον στο οποίο η κοινωνία μαθαίνει μερικά κόλπα από τον καπιταλισμό, το πως θα βάλει το DNA της ανήσυχης συνεχής καινοτομίας μέσα στην κοινωνία, το πως δοκιμάζει πράγματα, τα μεγαλώνει και ζυγίζει αυτά που δουλεύουν.

Νομίζω ότι το μέλλον θα εκπλήξει πολλούς ανθρώπους. Τα τελευταία χρόνια, πολλοί έξυπνοι άνθρωποι νόμιζαν ότι ο καπιταλισμός είχε βασικώς κερδίσει. Ότι η ιστορία είχε τελειώσει και η κοινωνία θα πρέπει αναπόφευκτα να λάβει τη δεύτερη θέση πίσω από την οικονομία. Αλλά μου έχει κάνει ιδιαίτερη εντύπωση μια παράλληλη ανάμεσα στον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι συχνά μιλούν για καπιταλισμό σήμερα και τον τρόπο με τον οποίο μιλούσαν για την Μοναρχία 200 χρόνια πριν, ακριβώς μετά την Γαλλική Επανάσταση και την αποκατάσταση της μοναρχίας στη Γαλλία.

Τότε, οι άνθρωποι λέγαν ότι η μοναρχία κυριαρχούσε παντού επειδή ήταν ριζωμένη στην ανθρώπινη φύση Ότι ήμασταν από φύσης ευλαβής. Ότι χρειαζόμασταν ιεραρχία. Όπως και τώρα, οι οπαδοί του άκρατου καπιταλισμού λένε ότι είναι ριζωμένος στην ανθρώπινη φύση απλά τώρα μιλάνε για ατομικισμό, φιλοπεριέργεια, και ούτω καθεξής. Τότε η μοναρχία είχε ξεπροβοδίσει το μεγαλύτερο αμφισβητία της, την μαζική δημοκρατία, η οποία θεωρήθηκε ως καλή πρόθεση, αλλά καταδικασμένο πείραμα. Όπως ο καπιταλισμός έχει ξεπροβοδίσει τον σοσιαλισμό. Ακόμα και ο Φιντέλ Κάστρο λέει τώρα ότι το μόνο χειρότερο από να σε εκμεταλλεύεται ο πολυεθνικός καπιταλισμός είναι να μην σε εκμεταλλεύεται ο πολυεθνικός καπιταλισμός. Όταν στις τότε μοναρχίες, παλάτια και κάστρα κυριαρχούσαν στους ορίζοντας της κάθε πόλης και μοιάζαν μόνιμα και βέβαια, Σήμερα είναι οι αστραφτεροί πύργοι των τραπεζών που κυριαρχούν σε κάθε μεγάλη πόλη.

Δεν προτείνω ότι τα πλήθη είναι έτοιμα να εισβάλουν μέσα από τα οδοφράγματα και να κρεμάσουν κάθε τραπεζίτη επενδύσεων από την πιο κοντινή κολώνα παρόλο που αυτό μπορεί να είναι αρκετά δελεαστικό. Αλλά πιστεύω όντως ότι είμαστε στα πρόθυρα μιας περιόδου κατά την οποία, όπως έγινε και με την μοναρχία, και στο στρατό επίσης, η κεντρική θέση των κεφαλαίων χρηματοδότησης πρόκειται να έρθει στο τέλος της, και σταθερά θα μετακινηθεί στις άκρες, στα περιθώρια της κοινωνίας μας, μεταμορφωμένα από αφέντης σε υπηρέτη, υπηρέτης σε μια αποδοτική οικονομία και στις ανθρώπινες ανάγκες.

Και όσο αυτά γίνονται θα θυμόμαστε κάτι πολύ απλό και προφανές για τον καπιταλισμό, το ότι σε αντίθεση με ό,τι διαβάζει κανείς στα οικονομικά βιβλία δεν είναι ένα αυτάρκες σύστημα. Βασίζεται σε άλλα συστήματα, στην οικολογία, την οικογένεια, την κοινότητα και αν αυτές δεν αναπληρώνονται, ο καπιταλισμός υποφέρει επίσης. H ανθρώπινη φύση μας δεν είναι μόνο εγωιστική, αλλά επίσης συμπονετική. Δεν είναι μόνο ανταγωνιστική, αλλά επίσης νοιάζεται. Λόγω του βάθους της κρίσης, νομίζω ότι είμαστε σε ένα σταυροδρόμι επιλογών.

Είναι σίγουρο ότι η κρίση μεγαλώνει γύρω μας. Θα είναι ακόμα χειρότερη στο τέλος του χρόνου, και μάλλον ακόμα χειρότερη σε ένα χρόνο από σήμερα. Αλλά αυτή είναι μία από αυτές τις πολύ σπάνιες στιγμές όπου πρέπει να αποφασίσουμε αν δουλεύουμε μανιακά για να μπορέσουμε να γυρίσουμε εκεί που ήμασταν πριν ένα ή δύο χρόνια πριν με μια πολύ μικρή ιδέα για το γιατί υπάρχει η οικονομία ή για να προχωρήσουμε μπροστά, να επανεκκινήσουμε και να κάνουμε μερικά πράγματα τα οποία θα έπρεπε να κάνουμε έτσι κι αλλιώς εδώ και καιρό. Ευχαριστώ

(χειροκροτήματα)