Ο E.O. Ουίλσον για τη διάσωση της ζωής στη Γη.

Όλη μου τη ζωή, αναρωτιόμουν τι σήμαινε "αποσβολωμένος". Όντας εδώ δύο μέρες, δηλώνω ότι είμαι αποσβολωμένος και άκρως εντυπωσιασμένος και αισθάνομαι ότι εσείς είστε από τις μεγαλύτερες ελπίδες. Όχι μόνο για τις αμερικανικές ανακαλύψεις στην επιστήμη και τεχνολογία, αλλά για όλο τον κόσμο. Παρολαυτά, είμαι σε μία ειδική αποστολή εκ μέρους των ψηφοφόρων μου. Που είναι τα 10 εις την 18 -- δηλαδή ένα εκατομμύριο τρισεκατομμύρια -- έντομα και άλλα μικρά όντα και να παρακαλέσω για κάτι. Αν καταστρέφαμε ολοσχερώς τα έντομα, μόνο την ομάδα αυτή, στον πλανήτη -- που προσπαθούμε σκληρά να κάνουμε -- η υπόλοιπη ζωή και η ανθρωπότητα θα εξαφανίζονταν από τον πλανήτη. Μέσα σε λίγους μήνες. Τώρα, πώς μπήκα σε αυτή τη θέση υπεράσπισης;

Όταν ήμουν μικρό παιδί και μετά έφηβος, ενθουσιαζόμουν με την ποικιλομορφία της ζωής. Είχα μία περίοδο πεταλούδας, μία περίοδο φιδιών, μία περίοδο πουλιών, μία περίοδο ψαριών, μία περίοδο σπηλιάς και οριστικά και αμετάκλητα, μία περίοδο μυρμηγκιών. Στα κολεγιακά μου χρόνια, ήμουν αφοσιωμένος μυρμηγκολόγος, ειδικός στη βιολογία των μυρμηγκιών. Αλλά η προσοχή μου και η έρευνά μου συνεχίστηκαν σε ταξίδια σε όλη την ποικιλομορφία ζωής στη Γη γενικότερα, περιλαμβανομένου του τι σημαίνει για εμάς ως είδη, πόσα λίγα καταλαβαίνουμε και πόσο σοβαρό κίνδυνο προκαλούν οι δραστηριότητές μας.

Από αυτή την ευρύτερη μελέτη προέκυψε μία ανησυχία και μία φιλοδοξία, που συνδέονται στην ευχή που θα σας πω. Η επιλογή μου είναι αποτέλεσμα μίας δέσμευσης όλη μου τη ζωή που ξεκίνησε με το μεγάλωμά μου στην ακτή του Κόλπου της Αλαμπάμας, στη χερσόνησο της Φλόριντας. Όσο θυμάμαι τον εαυτό μου, ήμουν μαγεμένος από τη φυσική ομορφιά της περιοχής και τη σχεδόν τροπική αφθονία των φυτών και των ζώων που υπάρχουν εκεί. Μία μέρα, όταν ήμουν επτά ετών και ψάρευα, τράβηξα ένα ψάρι-πινέζα -- όπως ονομάζονται, με αιχμηρά αγκάθια στη ράχη τους -- πολύ γρήγορα και απότομα. Και τυφλώθηκα στο ένα μάτι. Ανακάλυψα αργότερα ότι είχα και πρόβλημα ακοής, μάλλον εκ γενετής, στις ανώτερες κλίμακες. Έτσι με σκοπό να γίνω επαγγελματίας φυσιογνώστης -- ποτέ δε σκέφτηκα κάτι άλλο στη ζωή μου -- ανακάλυψα ότι ήμουν σκράπας στην παρατήρηση πουλιών και στο να ακούω τα καλέσματα των βατράχων. Έτσι στράφηκα στα μικρά όντα που μπορούμε να κρατήσουμε με το δείκτη και τον αντίχειρα: τα μικρά πραγματάκια που αποτελούν τη βάση των οικοσυστημάτων μας. Τα μικρά πραγματάκια που, όπως λέω, κινούν τον κόσμο. Έτσι, βρέθηκα σε ένα τόσο παράξενο σύνορο της βιολογίας, τόσο πλούσιο που έμοιαζε να είναι από άλλο πλανήτη. Μάλιστα, ζούμε σε έναν κυρίως ανεξερεύνητο πλανήτη. Η μεγάλη πλειοψηφία των οργανισμών στη Γη παραμένει άγνωστη για την επιστήμη.

Τα τελευταία 30 χρόνια, χάρη στις εξερευνήσεις σε απόμακρα μέρη του κόσμου και σε τεχνολογικές εξελίξεις, οι βιολόγοι έχουν, για παράδειγμα, προσθέσει ένα τρίτο των γνωστών ειδών βατράχων και αμφιβίων, στο σημερινό σύνολο των 5.400 ειδών. Και συνεχίζουν να προστίθενται καινούργια. Δύο νέα είδη φαλαινών ανακαλύφθηκαν μαζί με δύο νέες αντιλόπες, δεκάδες είδη πιθήκων και ένα νέο είδος ελέφαντα. Ακόμη και ένα διαφορετικό είδος γορίλα! Στο άλλο άκρο της κλίμακας μεγέθους, η τάξη των θαλάσσιων βακτηρίων, οι Προχλωρόκοκκοι -- αυτό θα είναι στις τελικές εξετάσεις -- αν και ανακαλύφθηκαν μόλις το 1988, τώρα αναγνωρίζονται ως οι πιο πολυπληθείς οργανισμοί στη Γη. Και είναι επιπλέον υπεύθυνοι για ένα μεγάλο μέρος της φωτοσύνθεσης στους ωκεανούς. Αυτά τα βακτήρια δεν βρέθηκαν νωρίτερα επειδή είναι από τους μικρότερους οργανισμούς της Γης -- τόσο μικροί που δε φαίνονται με τη συμβατική οπτική μικροσκοπία. Κι όμως, η ζωή στη θάλασσα μπορεί να βασίζεται σε αυτά τα μικρά όντα.

Αυτά τα παραδείγματα είναι μόλις η πρώτη ματιά στην άγνοιά μας για τη ζωή στον πλανήτη. Υπολογίστε τους μύκητες -- μανιτάρια, σκουριές, μούχλες και μολυσματικοί οργανισμοί. 60.000 είδη είναι γνωστά στους επιστήμονες αλλά υπολογίζεται ότι υπάρχουν πάνω από 1,5 εκατομμύριο είδη. Οι νηματώδεις σκώληκες, οι πιο πολυπληθείς από όλα τα ζώα. Τέσσερα στα πέντε ζώα στη Γη είναι νηματώδεις σκώληκες -- αν καταστρέφονταν όλα τα στερεά υλικά εκτός από τους νηματώδεις, θα μπορούσαμε να δούμε το περίγραμμά τους στους νηματώδεις. Περίπου 16.000 νηματώδεις σκώληκες έχουν ανακαλυφθεί από επιστήμονες. Μπορεί να υπάρχουν εκατοντάδες χιλιάδες, ή και εκατομμύρια, άγνωστα είδη. Το μέγεθος της κρυμμένης ποικιλομορφίας αυξάνεται ακόμη παραπάνω από τη σκοτεινή ύλη του βιολογικού κόσμου των βακτηρίων, που μέσα στα τελευταία χρόνια ήταν γνωστά μόλις 6.000 είδη βακτηρίων παγκοσμίως. Αλλά αυτός ο αριθμός βακτηριακών ειδών μπορεί να βρεθεί σε ένα γραμμάριο χώματος, ελάχιστο χώμα, μεταξύ των 10 δισεκατομμυρίων βακτηρίων που υπάρχουν σε αυτό. Υπολογίζεται ότι ένας τόνος χώματος -- εύφορου χώματος -- περιέχει περίπου τέσσερα εκατομμύρια είδη βακτηρίων, όλα άγνωστα.

Η ερώτηση είναι: τι κάνουν όλα αυτά; Δεν γνωρίζουμε. Ζούμε σε έναν πλανήτη γεμάτο δραστηριότητα, ως προς το ζωντανό περιβάλλον μας, που γίνεται μόνο από πίστη και εικασίες. Οι ζωές μας βασίζονται στα όντα αυτά. Ας δούμε ένα παράδειγμα: υπάρχουν πάνω από 500 γνωστά είδη βακτηρίων -- φιλικών βακτηρίων -- που ζουν συμβιωτικά στο στόμα και στο λαιμό σας, που είναι μάλλον απαραίτητα για την υγεία σας απωθώντας παθογόνα βακτήρια.

Νομίζω έχουμε ένα μικρό ιμπρεσσιονιστικό βίντεο που έγινε ειδικά για αυτή τη στιγμή. Και θα ήθελα να σας το δείξω. Με βοήθεια από τη Μπίλι Χάλιντεϊ. (Βίντεο)

Και αυτό είναι μόνο η αρχή! Οι ιοί, αυτοί οι ημι-οργανισμοί μεταξύ των οποίων οι προφάσιες -- οι γενετικοί υφαντές που προωθούν τη συνεχή εξέλιξη της ζωής των βακτηρίων -- είναι ένα ουσιαστικά άγνωστο σύνορο της σύγχρονης βιολογίας, ένας κόσμος από μόνος τους. Το τι αποτελεί ένα ιικό είδος είναι ακόμη ακαθόριστο αν και προφανώς είναι άκρως σημαντικό για εμάς. Αλλά να τι μπορούμε να πούμε: η πληθώρα των γονιδίων του πλανήτη στους ιούς υπερβαίνει ή πιθανότατα υπερβαίνει τα συνολικά γονίδια όλης της υπόλοιπης ζωής. Σήμερα, σε ό,τι αφορά τη μικροβιακή βιοποικιλία, οι επιστήμονες είναι σαν εξερευνητές σε μία βαρκούλα στον Ειρηνικό Ωκεανό.

Αλλά αυτό αλλάζει γρήγορα με τη βοήθεια της νέας γενωμικής τεχνολογίας. Ήδη γίνεται η αλληλούχιση του γενετικού κώδικα ενός βακτηρίου σε λιγότερο από 4 ώρες. Σύντομα θα είμαστε σε θέση να πηγαίνουμε στο πεδίο με συσκευές αλληλούχισης στις πλάτες μας -- κυνηγώντας βακτήρια σε μικρές σχισμές της επιφάνειας του οικότοπου όπως ακριβώς παρατηρούμε πουλιά με κυάλια. Τι θα βρούμε χαρτογραφώντας το ζωντανό κόσμο, όταν τελικά ασχοληθούμε σοβαρά με αυτό; Προχωρώντας από τα σχετικά γιγαντιαία θηλαστικά, πουλιά, βατράχους και φυτά προς τα πιο μικρά έντομα και ασπόνδυλα και ακόμη παραπέρα -- στα αναρίθμητα εκατομμύρια οργανισμών στον αόρατο ζωντανό κόσμο που περικλείουν και ζουν μαζί με την ανθρωπότητα. Ήδη αυτά που θεωρούνταν βακτήρια για γενιές βρέθηκε ότι αποτελούν δύο μεγάλες ομάδες μικροοργανισμών: τα αληθινά βακτήρια και τους μονοκύτταρους οργανισμούς άρχαια, που είναι πιο κοντά στους ευκαρυώτες, όπου ανήκουμε εμείς, παρά στα βακτήρια.

Κάποιοι σοβαροί βιολόγοι, μεταξύ των οποίων θεωρώ και εμένα, άρχισαν να σκέφτονται ότι μεταξύ της τεράστιας και άγνωστης ποικιλομορφίας των μικροοργανισμών, κανείς μπορεί -- απλά μπορεί -- να βρει εξωγήινους. Αληθινούς εξωγήινους, που προήλθαν από το διάστημα. Είχαν δισεκατομμύρια χρόνια για να το κάνουν, αλλά ειδικά κατά την πρώιμη περίοδο βιολογικής εξέλιξης στον πλανήτη αυτό. Ξέρουμε ότι ορισμένα βακτηριακά είδη γήινης προέλευσης αντέχουν σε απίστευτα ακραίες θερμοκρασίες και άλλες ζόρικες μεταβολές του περιβάλλοντος όπως ακτινοβόληση τόσο δυνατή και συνεχή που μπορεί να ραγίσει τα δοχεία πυρέξ γύρω από τον αυξανόμενο αριθμό βακτηρίων. Μπορεί να υπάρχει μία τάση να συμπεριφερόμαστε ολιστικά στη βιόσφαιρα και στα είδη της ως μία μεγάλη ροή οντοτήτων που μετά βίας διαφέρουν μεταξύ τους. Αλλά καθένα από τα είδη αυτά, ακόμη και οι μικροσκοπικοί Προχλωρόκοκκοι, είναι αριστουργήματα της εξέλιξης. Καθένα άντεξε χιλιάδες με εκατομμύρια χρόνια. Καθένα είναι τέλεια προσαρμοσμένο στο περιβάλλον όπου ζει, συνυφασμένο με άλλα είδη δημιουργώντας οικοσυστήματα από τα οποία εξαρτάται η ζωή μας με τρόπους που δεν φανταζόμαστε καν. Καταστρέφουμε τα οικοσυστήματα και τα είδη τους με κίνδυνο την ύπαρξή μας -- και δυστυχώς τα καταστρέφουμε με ευφυία και συνεχή ενέργεια.

Η δική μου έκλαμψη ως συντηρητικός ήρθε το 1953, όντας μεταπτυχιακός φοιτητής του Χάρβαρντ που έψαχνε για σπάνια μυρμήγκια στα δασώδη βουνά της Κούβας. Μυρμήγκια που λάμπουν υπό το φως του ήλιου -- μεταλλικό πράσινο ή μεταλλικό μπλε, ακόμη και μεταλλικό χρυσό. Βρήκα τα μαγικά μου μυρμήγκια, αλλά μόνο μετά από μία δύσκολη ανάβαση στα βουνά όπου υπήρχε το τελευταίο από τα ιθαγενή δάση της Κούβας τα οποία συνεχίζουν μέχρι σήμερα να αποψιλώνουν. Διαπίστωσα ότι αυτά τα είδη και ένα μεγάλο τμήμα των άλλων μοναδικών ζώων και φυτών στο νησί εκείνο -- και αυτό ισχύει ουσιαστικά σε κάθε τμήμα του κόσμου -- που εξελίχθηκαν μέσα σε εκατομμύρια χρόνια, κινδυνεύουν να εξαφανιστούν για πάντα. Έτσι συμβαίνει παντού.

Ο ανθρώπινος οδοστρωτήρας καταστρέφει για πάντα την αρχαία βιόσφαιρα της Γης με συνδυασμό δυνάμεων που συνοψίζονται στο ακρώνυμο "HIPPO", το ζώο ιπποπόταμος. Το Η είναι η καταστροφή των βιοτόπων, περιλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής από τα αέρια του θερμοκηπίου. Το Ι είναι για τα επιδρομικά είδη όπως τα κόκκινα μυρμήγκια, τα μύδια ζέβρες και τα παθογόνα βακτήρια και ιούς που πλημμυρίζουν κάθε χώρα με εκθετικό ρυθμό -- αυτό είναι το Ι. Το Ρ, το πρώτο στο "ΗΙΡΡΟ", είναι η ρύπανση. Το δεύτερο είναι η ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση και επέκταση. Και το τελευταίο γράμμα, το Ο, είναι η υπερθήρευση -- είδη που εξαφανίζονται λόγω συνεχούς κυνηγιού και αλιείας. Ο οδοστρωτήρας ΗΙΡΡΟ που δημιουργήσαμε, αν δεν καταπολεμηθεί, πρόκειται -- σύμφωνα με τις καλύτερες εκτιμήσεις της έρευνας για την ποικιλομορφία -- να οδηγήσει τα μισά ζωικά και φυτικά είδη του πλανήτη σε εξαφάνιση ή κρίσιμο κίνδυνο μέχρι το τέλος του αιώνα. Η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή από μόνη της -- αν δεν καταπολεμηθεί -- μπορεί να καταστρέψει ένα τέταρτο των ειδών στις επόμενες πέντε δεκαετίες Τι θα χάσουμε εμείς και οι επόμενες γενιές αν καταστρέφεται έτσι το ζωντανό περιβάλλον; Τεράστιες πιθανές πηγές επιστημονικής πληροφορίας, το μεγαλύτερο τμήμα περιβαλλοντικής σταθερότητας και νέα είδη φαρμακευτικών προϊόντων απίστευτης δύναμης και αξίας -- όλα στα σκουπίδια.

Η απώλεια αυτή θα έχει σοβαρή συνέπεια στον πλούτο, στην ασφάλεια και στην πνευματικότητα για τις επόμενες γενιές. Γιατί οι προηγούμενοι κατακλυσμοί αυτού του είδους -- ο τελευταίος έκλεισε την εποχή των δεινοσαύρων -- χρειάζονταν πέντε με δέκα εκατομμύρια χρόνια για να επιδιορθωθούν. Δυστυχώς, η γνώση μας για την ποικιλομορφία είναι τόσο ελλιπής που ρισκάρουμε να χάσουμε μεγάλο τμήμα της χωρίς καν να ανακαλυφθεί. Για παράδειγμα, στις ΗΠΑ, τα 200.000 γνωστά είδη είναι γνωστά μόνο εν μέρει. Είναι κυρίως άγνωστα για εμάς στη βασική βιολογία. Μόλις το 15% των γνωστών ειδών έχουν μελετηθεί αρκετά καλά ώστε να εκτιμούμε την κατάστασή τους. Από το 15%, το 20% θεωρείται "σε κίνδυνο". Σε κίνδυνο εξαφάνισης. Μόνο στις ΗΠΑ. Εν ολίγοις, πετάμε τυφλά στο περιβαλλοντικό μέλλον μας. Πρέπει επειγόντως να το αλλάξουμε αυτό. Πρέπει να ερευνήσουμε κατάλληλα τη βιόσφαιρα ώστε να την καταλάβουμε και να τη διαχειριστούμε. Πρέπει να σταματήσουμε προτού καταστρέψουμε τον πλανήτη. Και χρειαζόμαστε τη γνώση αυτή.

Αυτό θα πρέπει να είναι ένα τεράστιο επιστημονικό έργο παρόμοιο με τη Χαρτογράφηση του Ανθρώπινου Γονιδιώματος. Πρέπει να θεωρηθεί η βιολογική μας προσελήνωση με χρονοδιάγραμμα. Κι έρχομαι στην ευχή μου, φίλοι του TED, και όσοι ακούτε την ομιλία σε όλο τον κόσμο. Εύχομαι να συνεργαστούμε ώστε να δημιουργήσουμε τα εργαλεία που χρειαζόμαστε για να εμπνεύσουμε τη διατήρηση της γήινης ποικιλομορφίας. Και να τα ονομάσουμε "Εγκυκλοπαίδεια της Ζωής". Τι είναι η "Εγκυκλοπαίδεια της Ζωής" -- μία έννοια που ήδη άρχισε να εξαπλώνεται και να αντιμετωπίζεται σοβαρά; Είναι μία εγκυκλοπαίδεια που ζει στο ίντερνετ και στην οποία συνεισφέρουν χιλιάδες επιστήμονες από όλο τον κόσμο. Ερασιτέχνες μπορούν επίσης. Έχει μία συνεχώς επεκτεινόμενη σελίδα για κάθε είδος.

Καθιστά προσβάσιμη κάθε πληροφορία για τη ζωή στη Γη σε όλους, οπουδήποτε στον κόσμο. Έγραψα ξανά για αυτή την ιδέα, και ξέρω ότι υπάρχουν άνθρωποι εδώ που έχουν μοχθήσει στο παρελθόν για αυτό. Αλλά αυτό που με εξιτάρει είναι ότι από τότε που πρωτοανέφερα αυτή την ιδέα, η επιστήμη εξελίχθηκε. Η τεχνολογία προχώρησε. Σήμερα, τα πρακτικά θέματα δημιουργίας μίας τέτοιας εγκυκλοπαίδειας, άσχετα από το μέγεθος των πληροφοριών σε αυτή, έχουν σχεδόν λυθεί. Πράγματι, τον περασμένο χρόνο, μία ομάδα ισχυρών επιστημονικών οργανισμών άρχισε να δρα προς την πραγματοποίηση του ονείρου αυτού. Εύχομαι να τη βοηθήσετε. Δουλεύοντας μαζί, μπορούμε να το πραγματοποιήσουμε.

Η εγκυκλοπαίδεια θα μας ωφελήσει γρήγορα σε πρακτικά ζητήματα. Θα αφορά συνεχείς ποιότητες της ανθρώπινης συνείδησης και ανάγκης. Θα μετατρέψει την επιστήμη της βιολογίας με τρόπους άμεσου όφελους για την ανθρωπότητα. Και κυρίως, θα εμπνεύσει μία νέα γενιά βιολόγων για να συνεχίσουν την αποστολή που ξεκίνησε για μένα προσωπικά πριν από 60 χρόνια. Για την αναζήτηση, κατανόηση και διατήρηση της ζωής. Αυτή είναι η ευχή μου. Ευχαριστώ.