Ντέιβιντ Μπερν: Πώς η αρχιτεκτονική βοήθησε την εξέλιξη της μουσικής

Αυτή είναι η σκηνή όπου, μουσική που έγραψα νέος παίχτηκε για πρώτη φορά. Ήταν - αναπάντεχα - ένας χώρος αρκετά καλής ακουστικής. Παρά τους ανώμαλους τοίχους και όλα τα σκουπίδια παντού, είχε αρκετά καλή ακουστική. Αυτό το τραγούδι ηχογραφήθηκε εκεί. (Mουσική) Αυτό δεν είναι Τόκινγκ Χεντς, τουλάχιστον όχι η φωτογραφία. ♫ "A Clean Break (Let's Work)" - Talking Heads Έτσι, η φύση του χώρου σήμαινε ότι οι στίχοι γίνονταν κατανοητοί. Οι στίχοι των τραγουδιών ήταν, πάνω κάτω, κατανοητοί. Το σύστημα ήχου ήταν σχετικά καλό. Και δεν υπήρχε μεγάλη αντήχηση στον χώρο. Έτσι οι ρυθμοί έμεναν επίσης ανέπαφοι, αρκετά μεστοί. Άλλα μέρη σ' όλη τη χώρα είχαν παρόμοιους χώρους. Αυτό είναι το Τούτσις Όρκιντ Λάουντζ στο Νάσβιλ. Η μουσική ήταν κάπως διαφορετική, αλλά σε δομή και φόρμα, βασικά η ίδια. Η συμπεριφορά της πελατείας ήταν επίσης η ίδια. Έτσι τα συγκροτήματα στο Τούτσις ή στο CBGB έπρεπε να παίζουν αρκετά δυνατά, η ένταση έπρεπε να είναι τόσο δυνατή ώστε να ξεπερνά τον κόσμο που έπεφτε, φώναζε κι έκανε οτιδήποτε άλλο έκανε.

Από τότε, έχω παίξει σε άλλα μέρη, πολύ καλύτερα. έχω παίξει εδώ στο Ντίσνεϋ Χολ, στο Κάρνεγκι Χολ και σε παρόμοια μέρη. Και ήταν πολύ συναρπαστικό. Αλλά πρόσεξα επίσης ότι μερικές φορές η μουσική που είχα γράψει, ή έγραφα την εποχή εκείνη, δεν ακουγόταν και τόσο καλά σε μερικές από εκείνες τις αίθουσες. Τα καταφέραμε, αλλά μερικές φορές φαινόταν ότι οι αίθουσες εκείνες δεν ήταν κατάλληλες για τη μουσική που έφτιαχνα ή είχα φτιάξει. Έτσι αναρωτήθηκα: Μήπως γράφω μουσική για συγκεκριμένους χώρους; Έχω μήπως στο μυαλό ένα μέρος, μια σκηνή, όταν γράφω; Είναι αυτό ένα μοντέλο δημιουργίας; Μήπως όλοι δημιουργούμε έχοντας στο μυαλό μας μία συγκεκριμένη σκηνή ή ένα περιβάλλον;

ΟΚ, Αφρική. ♫ "Wenlenga" - Διάφοροι καλλιτέχνες Τα περισσότερα από τα δημοφιλή τραγούδια που γνωρίζουμε έχουν κατά μεγάλο ποσοστό τις ρίζες τους στην Δυτική Αφρική. Και η μουσική εκεί, θα έλεγα, τα όργανα, οι πολύπλοκοι ρυθμοί, ο τρόπος που παιζόταν, το σκηνικό, το περιβάλλον, όλα ήταν τέλεια. Όλα ταίριαζαν τέλεια. Η μουσική ακούγεται τέλεια σ'αυτό το σκηνικό. Δεν υπάρχει μεγάλη αίθουσα να δημιουργεί αντηχήσεις και να μπερδεύει τους ρυθμούς. Τα όργανα είναι αρκετά δυνατά ώστε μπορούν να ακουστούν χωρίς ενισχυτές κλπ. Δεν είναι τυχαίο. Είναι τέλειο για αυτό το περιβάλλον. Και θα ακουγόταν χάλια σε ένα περιβάλλον σαν αυτό. Σ' ένα γοτθικό ναό. ♫ "Spem In Alium" - Thomas Tallis Σ' ένα γοτθικό ναό, αυτού του είδους η μουσική είναι τέλεια. Δεν αλλάζει κλειδί. Οι νότες είναι μακριές. Δεν υπάρχει σχεδόν καθόλου ρυθμός. Και ο χώρος κολακεύει την μουσική. Μάλιστα, τη βελτιώνει. Αυτή είναι η αίθουσα στην οποία έγραψε ο Μπαχ κομμάτια της μουσικής του. Αυτό είναι το όργανο. Δεν είναι μεγάλη σαν ένα γοτθικό ναό, κι έτσι μπορούσε να γράφει λίγο πιο πολύπλοκα πράγματα. Μπορούσε, πολύ καινοτόμα, να αλλάζει κλειδιά χωρίς τον κίνδυνο μεγάλης παραφωνίας. ♫ "Fantasia On Jesu, Mein Freunde" - Johann S. Bach

Αυτό είναι λίγο αργότερα. Ο Μότσαρτ έγραφε σε τέτοιου είδους αίθουσες. Νομίζω είναι γύρω στο 1770, κάπου εκεί γύρω. Είναι πιο μικρά, ακόμη λιγότερο αντηχητικά, έτσι μπορούσε να γράφει μουσική με πολλές φιοριτούρες - και ήταν εντάξει. ♫ "Sonata in F," KV 13 - Wolfgang A. Mozart Ταιριάζει τέλεια με το δωμάτιο. Αυτή είναι η Λα Σκάλα. Περίπου την ίδια εποχή. Νομίζω χτίστηκε γύρω στο 1776. Οι θεατές στο ακροατήριο σ' αυτές τις όπερες, όταν φτιάχτηκαν, συνήθιζαν να φωνάζουν ο ένας στον άλλο. Έτρωγαν, έπιναν και φώναζαν στους καλλιτέχνες στην σκηνή, όπως κάνουν στο CBGB και σε παρόμοια μέρη. Αν τους άρεσε μία άρια φώναζαν και ζητούσαν να παιχτεί ξανά, σαν μπιζάρισμα, όχι στο τέλος της παράστασης, αλλά αμέσως. (Γέλια) Αυτή λοιπόν ήταν η εμπειρία της όπερας. Αυτή είναι η σκηνή της όπερας που έχτισε ο Βάγκνερ για τον εαυτό του. Και το μέγεθος της αίθουσας δεν είναι τόσο μεγάλο. Είναι μικρότερο από αυτό. Αλλά ο Βάγκνερ εισήγαγε μια καινοτομία. Ήθελε μεγαλύτερη ορχήστρα. Ήθελε περισσότερο «όγκο». Έτσι αύξησε τον χώρο της ορχήστρας ώστε να χωρέσουν περισσότερα όργανα με χαμηλότερο τόνο. ♫ "Lohengrin / Prelude to Act III" - Richard Wagner

ΟΚ. Αυτό είναι το Κάρνεγκι Χολ. Προφανώς, αίθουσες σαν αυτή έγιναν δημοφιλείς. Οι αίθουσες έγιναν μεγαλύτερες. Το Κάρνεγκι Χολ είναι αρκετά μεγάλο. Είναι μεγαλύτερο από άλλες αίθουσες συμφωνικής μουσικής. Και έχουν λίγη παραπάνω αντήχηση από την Λα Σκάλα. Γύρω στην ίδια εποχή, σύμφωνα με τον Άλεξ Ρος του περιοδικού Νιου Γιόρκερ, ένας κανόνας άρχισε να υπερισχύει: το ακροατήριο έπρεπε να είναι ήσυχο, δεν επιτρέπεται πλέον να τρώνε, να πίνουν και να φωνάζουν στους καλλιτέχνες, ή να ψιλοκουβεντιάζουν μεταξύ τους κατά την διάρκεια της παράστασης. Έπρεπε να είναι πολύ ήσυχοι. Έτσι αυτά τα δύο μαζί σήμαιναν ότι ένας διαφορετικός τύπος μουσικής ακουγόταν καλύτερα σε αυτές τις αίθουσες. Σήμαινε ότι μπορούσαν πλέον να υπάρξουν ακραίες δυναμικές, που δεν υπήρχαν σε ορισμένους από αυτούς τους άλλους τύπους μουσικής. Τα ήσυχα μέρη, που άλλοτε θα είχαν πνιγεί από τις συζητήσεις και τις φωνές μπορούσαν τώρα να ακουστούν. Αλλά λόγω της αντήχησης σε αίθουσες όπως το Κάρνεγκι Χολ, η μουσική έπρεπε να είναι ίσως λιγότερο ρυθμική και με λίγο πιο πλούσια υφή. ♫ "Symphony No. 8 in E Flat Major" - Gustav Mahler Αυτός είναι ο Μάλερ. Μοιάζει με τον Μπομπ Ντύλαν, αλλά είναι ο Μάλερ. Αυτό ήταν το τελευταίο άλμπουμ του Μπομπ.

(Γέλια)

Την ίδια εποχή έρχεται και η ποπ μουσική. Αυτή είναι μια μπάντα τζαζ. Σύμφωνα με τον Σκοτ Τζόπλιν, οι μπάντες έπαιζαν σε ποταμόπλοια και κλαμπ. Και πάλι, είναι θορυβώδης μουσική γιατί παίζουν για τους χορευτές. Μερικά μέρη του τραγουδιού - τα τραγούδια είχαν διακριτά μέρη - άρεσαν ιδιαίτερα στους χορευτές. Και έλεγαν, "Παίξ' το ξανά αυτό". Φυσικά, μπορείς να παίξεις μερικές μόνο φορές το ίδιο κομμάτι του τραγουδιού ξανά και ξανά για τους χορευτές. Έτσι η μπάντα άρχισε να αυτοσχεδιάζει με νέες μελωδίες. Και ένα νέο είδος μουσικής γεννήθηκε. ♫ "Royal Garden Blues" - W.C. Handy / Ethel Waters Αυτή παιζόταν κυρίως σε μικρές αίθουσες. Ο κόσμος χόρευε, φώναζε και έπινε. Έτσι η μουσική έπρεπε να παίζει αρκετά δυνατά ώστε να ακούγεται πάνω από τον θόρυβο. Το ίδιο ισχύει και - είμαστε στην αρχή του αιώνα - για την ποπ μουσική όλου του 20ου αιώνα, είτε είναι ροκ ή λάτιν μουσική ή οτιδήποτε άλλο. Δεν αλλάζουν και πολλά.

Αλλάζει όμως μετά τα πρώτα 30 χρόνια του 20ού αιώνα, όταν αυτό έγινε ένας από τους κύριους χώρους όπου παιζόταν η μουσική. Και αυτός ήταν ένα τρόπος που η μουσική έφτασε εκεί. Τα μικρόφωνα έδωσαν παραπάνω δυνατότητες σε τραγουδιστές, μουσικούς και συνθέτες ν' αλλάξουν τελείως το είδος της μουσικής που έγραφαν. Ως τώρα, στο ραδιόφωνο παιζόταν περισσότερο ζωντανή μουσική, αλλά τραγουδιστές όπως ο Φρανκ Σινάτρα, μπορούσε να χρησιμοποιήσει το μικρόφωνο και να κάνει πράγματα που δεν θα μπορούσαν να κάνουν ποτέ χωρίς μικρόφωνο. Άλλοι τραγουδιστές μετά απ' αυτόν, πήγαν ακόμα παραπέρα. ♫ "My Funny Valentine" - Chet Baker Αυτός είναι ο Τσετ Μπέικερ. Αυτό το πράγμα θα ήταν αδύνατο χωρίς μικρόφωνο. Θα ήταν επίσης αδύνατο χωρίς ηχογραφημένη μουσική. Τραγουδάει κυριολεκτικά μέσα στ' αυτί σου. Ψιθυρίζει στ' αυτί σου. Η μουσική είναι φορτισμένη. Είναι σαν να κάθεται δίπλα σου, και σου ψιθυρίζει ποιος ξέρει τι στ' αυτί.

Έτσι σ' αυτό το σημείο η μουσική διαχωρίστηκε. Υπάρχει η ζωντανή μουσική, και η ηχογραφημένη μουσική. Και δεν χρειάζεται πλέον να είναι ακριβώς το ίδιο. Και υπάρχουν τώρα χώροι όπως αυτοί, μια ντισκοτέκ, τα τζουκ-μποξ στα μπαρ, όπου δεν χρειάζεσαι καν ένα συγκρότημα. Δεν χρειάζονται καθόλου μουσικοί που παίζουν ζωντανά. Και τα ηχοσυστήματα είναι καλά. Ο κόσμος άρχισε να φτιάχνει μουσική ειδικά για ντισκοτέκ και για αυτά τα ηχοσυστήματα. Και, όπως με την τζαζ, στους χορευτές άρεσαν ιδιαίτερα κάποια μέρη περισσότερο από άλλα. Έτσι οι πρωτοπόροι του χιπ-χοπ άρχισαν να επαναλαμβάνουν κάποια μέρη. ♫ "Rapper's Delight" - The Sugarhill Gang Ο τραγουδιστής αυτοσχεδίαζε στίχους όπως οι μουσικοί της τζαζ αυτοσχεδίαζαν μελωδίες. Μια νέα φόρμα μουσικής γεννήθηκε.

Η ζωντανή παράσταση, όταν ήταν εξαιρετικά πετυχημένη, κατέληγε σ' αυτά που είναι, ακουστικά, οι χώροι με την χειρότερη απόδοση στον κόσμο, όπως αθλητικά στάδια, γήπεδα του μπάσκετ και του χόκεϊ. Οι μουσικοί που έπαιζαν εκεί έκαναν ό,τι καλύτερο μπορούσαν. Έγραφαν αυτό που τώρα λέγεται "ροκ σταδίου", δηλαδή μπαλάντες μέσης ταχύτητας. ♫ "I Still Haven't Found What I'm Looking For" - U2 Έκαναν το καλύτερο που μπορούσαν με δεδομένο ότι έγραφαν για τέτοιους χώρους. Τα τέμπο είναι μεσαία. Ο ήχος είναι "μεγάλος". Είναι πιο πολύ μια κοινωνική φάση παρά μια μουσική φάση. Και μερικές φορές η μουσική που έγραφν γι' αυτό το μέρος ακουγόταν μια χαρά.

Υπάρχουν και νέοι χώροι. Ένας από αυτούς είναι το αυτοκίνητο. Μεγάλωσα με ραδιόφωνο στ' αυτοκίνητο. Αλλά τώρα αυτό έχει εξελιχθεί σε κάτι άλλο. Το αυτοκίνητο είναι από μόνο του αίθουσα. ♫ "Who U Wit" - Lil' Jon & the East Side Boyz Η μουσική που θα έλεγα ότι έχει γραφτεί για ηχοσυστήματα αυτοκινήτων, ακούγεται μια χαρά σ' αυτά. Μπορεί να μην είναι αυτό που θα 'θελες ν' ακούσεις στο σπίτι, αλλά ακούγεται πολύ ωραία στ' αυτοκίνητο - έχει μεγάλο φάσμα συχνοτήτων, με καλά μπάσα, υψηλούς τόνους και τα φωνητικά να 'ναι κάπου στη μέση. Μουσική αυτοκινήτου, που μπορείς να μοιραστείς με τους φίλους σου.

Υπάρχει άλλος ένας νέος χώρος: η προσωπική συσκευή MP3. Φαντάζομαι αυτή προορίζεται μόνο για Χριστιανική μουσική! (Γέλια) Και κατά κάποιον τρόπο είναι σαν το Κάρνεγκι Χολ, ή όταν το ακροατήριο έπρεπει να σιωπήσει, γιατί τώρα πλέον μπορείς ν' ακούσεις και την παραμικρή λεπτομέρεια. Απ' την άλλη, είναι σαν τη μουσική της Δυτικής Αφρικής γιατί αν η μουσική σε μία συσκευή MP3 γίνει πολύ σιγανή, ανεβάζεις την ένταση, και στο επόμενο λετπό, ξεκουφαίνεσαι από ένα πιο δυνατό κομμάτι. Δηλαδή δεν είναι ιδανικό. Νομίζω ότι η ποπ μουσική, κυρίως, που γράφεται σήμερα, γράφεται, σε μεγάλο βαθμό, γι' αυτού του είδους τις συσκευές, γι' αυτού του είδους την προσωπική εμπειρία όπου μπορείς να ακούσεις την παραμικρή λεπτομέρεια, αλλά η δυναμική δεν αλλάζει και πολύ.

Έτσι αναρωτήθηκα: Είναι αυτή η προσαρμογή που κάνουμε ένα μοντέλο δημιουργίας; Και συμβαίνει πουθενά αλλού; Σύμφωνα με τον Ντέιβιντ Άτενμπορο και μερικούς άλλους, τα πουλιά κάνουν το ίδιο. Τα πουλιά στην κορυφή του δάσους, όπου το φύλλωμα είναι πυκνό, τα τιτιβίσματά τους είναι συνήθως υψίσυχνα, βραχέα και επαναλαμβανόμενα. Και τα πουλιά κοντά στο έδαφος τιτιβίζουν σε χαμηλότερες συχνότητες, έτσι ώστε να μην παραμορφώνεται ο ήχος όταν αντανακλάται στο έδαφος του δάσους. Και πουλιά σαν αυτό το σπουργίτι της Σαβάνας, είναι σύνηθες να έχουν ένα βομβοειδές ♪ Κελάιδισμα σπουργιτιού της Σαβάνας τιτίβισμα. Και τελικά ήχος σαν αυτόν είναι ο πιο οικονομικός ενεργειακά και ο πιο πρακτικός τρόπος να μεταδώσουν το τιτίβισμά τους στα λιβάδια και στις σαβάνες. Άλλα πουλιά, σαν αυτή την τανάγρα, έχουν εξελιχθεί εντός του είδους τους. Η τανάγρα της ανατολικής ακτής των Ηνωμένων Πολιτειών, όπου τα δάση είναι λίγο πιο πυκνά, τιτιβίζει με έναν τρόπο, και η τανάγρα της άλλης πλευράς, στην δύση, ♪ Κελάιδισμα κόκκινης τανάγρας τιτιβίζει διαφορετικά. ♪ Κελάιδισμα κόκκινης τανάγρας Δηλαδή τα πουλιά το κάνουν αυτό επίσης.

Και σκέφτηκα: Αν αυτό είναι ένα μοντέλο δημιουργίας, αν φτιάχνουμε μουσική, τουλάχιστον την φόρμα αρχικά, που να ταιριάζει στο περιβάλλον, και αν φτιάχνουμε τέχνη που να ταιριάζει στους τοίχους γκαλερί ή μουσείων, και αν γράφουμε λογισμικό που να ταιριάζει με τα υπάρχοντα λειτουργικά συστήματα - έτσι λειτουργεί το όλο σύστημα; Ναι, νομίζω ότι είναι εξελικτικό. Είναι προσαρμοστικό. Αλλά η ευχαρίστηση και το πάθος και η απόλαυση είναι ακόμη εδώ. Αυτή είναι μια αντίθετη θεώρηση των πραγμάτων από την παραδοσιακή ρομαντική θεώρηση. Η ρομαντική θεώρηση λέει ότι πρώτα έρχεται το πάθος μετά η εκδήλωση των συναισθημάτων, και μετά αυτό παίρνει κάποιο σχήμα, κάπως. Εγώ λέω ότι το πάθος είναι εδώ, αλλά το δοχείο στο οποίο χύνεται και καλουπώνεται, αυτό δημιουργείται πρώτο, διαισθητικά διαισθητικά κι ενστικτωδώς. Ξέρουμε ήδη πού πηγαίνει αυτό το πάθος. Αλλά αυτή η σύγκρουση θεωρήσεων είναι ενδιαφέρουσα.

Ο συγγραφέας Τόμας Φρανκ, λέει ότι αυτό μπορεί να επεξηγεί γιατί μερικοί ψηφοφόροι ψηφίζουν ενάντια στα συμφέροντά τους. Ότι οι ψηφοφόροι, όπως πολλοί από εμάς, υποθέτουν ότι αν ακούν κάτι που ακούγεται ειλικρινές, που ακούγεται ότι έρχεται απ' την καρδιά, είναι παθιασμένο, ότι είναι πιο αυθεντικό. Και το ψηφίζουν. Έτσι αν κάποιος μπορεί να προσποιηθεί την ειλικρίνεια, να προσποιηθεί το πάθος, έχει μεγαλύτερη πιθανότητα να τον επιλέξουν - πράγμα που είναι λίγο επικίνδυνο. Εγώ λεώ ότι τα δύο, το πάθος και η απόλαυση, δεν είναι ασυμβίβαστα.

Ίσως αυτό που χρειάζεται τώρα ο κόσμος είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι είμαστε σαν τα πουλιά. Προσαρμοζόμαστε. Τραγουδάμε. Και σαν τα πουλιά, η απόλαυση συνεχίζει να υπάρχει, έστω και αν αλλάξαμε αυτό που κάνουμε για να ταιριάζει με το περιβάλλον.

Σας ευχαριστώ πολύ.

(Χειροκρότημα)