Κλέι Σίρκι: Πως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να γράψουν ιστορία

Θέλω να μιλήσω για την αλλαγή στο χώρο των ΜΜΕ, και τί σημαίνει για οποιονδήποτε έχει ένα μήνυμα που θέλει να μεταδώσει οπουδήποτε στον κόσμο. Και θέλω να το επεξηγήσω εξιστορώντας μερικές ιστορίες σχετικά με την αλλαγή αυτή.

Ξεκινάω εδώ. Τον προηγούμενο Νοέμβριο έγιναν οι προεδρικές εκλογές. Πιθανώς να διαβάσατε κάτι γι'αυτό στις εφημερίδες. Υπήρχε η ανησυχία πως σε μερικά μέρη της χώρας ενδεχομένως να αποτρέπονταν ο κόσμος να ψηφίσει. Κι έτσι αναπτύχθηκε ένα σχέδιο βιντεοσκόπησης της ψηφοφορίας. Η ιδέα ήταν ότι διάφοροι πολίτες με κινητά τηλέφωνα που βγάζουν φωτογραφίες ή βίντεο θα κατέγραφαν τα εκλογικά τους κέντρα, ψάχνοντας για οποιαδήποτε τεχνική αποτροπής των ψηφοφόρων. Και θα τα ανέβαζαν σε ένα κεντρικό μέρος. Και πως αυτό θα λειτουργούσε σαν ένα είδος κοινωνικής παρακολούθησης. Οι πολίτες δε θα βρίσκονταν εκεί μόνο για να ρίξουν την ψήφο τους. Αλλά επίσης για να βοηθήσουν στη διασφάλιση της εγκυρότητας της ψηφοφορίας.

Οπότε αυτό είναι ένα σχέδιο που προϋποθέτει πως είμαστε όλοι μαζί σ' αυτό. Αυτό που έχει σημασία εδώ δεν είναι το τεχνολογικό κεφάλαιο. Αλλά το κοινωνικό κεφάλαιο. Τα εργαλεία αυτά δεν αποκτούν κοινωνικό ενδιαφέρον μέχρι να γίνουν τεχνολογικά βαρετά. Δεν είναι όταν εμφανίζονται τα νέα αστραφτερό εργαλεία που η χρήση τους αρχίζει να εισχωρεί στην κοινωνία. Αυτό γίνεται όταν όλοι μπορούν να τα θεωρήσουν ως δεδομένα. Γιατί τώρα πλέον που τα μέσα επικοινωνίας γίνονται όλο και πιο κοινωνικά, η καινοτομία μπορεί να έρθει απ'όπουδήποτε ο κόσμος θεωρεί δεδομένη την ιδέα πως συμμετέχουμε σε αυτό όλοι μαζί.

Και έτσι αρχίζουμε να βλέπουμε ένα χώρο των ΜΜΕ στον οποίο η καινοτομία γεννιέται παντού. Και μετακινείται από το ένα σημείο στο άλλο. Αυτή είναι μια τεράστια αλλαγή. Για να το πώ πιο ξεκάθαρα, η περίοδος στην οποία ζούμε, η περίοδος στην οποία ζει η γενιά μας, παρουσιάζει την μεγαλύτερη ανάπτυξη στην δυνατότητα έκφρασης στην ανθρώπινη ιστορία. Αυτός είναι μεγάλος ισχυρισμός. Θα προσπαθήσω να τον υποστηρίξω.

Υπάρχουν μόνο τέσσερις περίοδοι στα τελευταία 500 χρόνια όπου τα ΜΜΕ άλλαξαν αρκετά ώστε να χαρακτηριστούν ως Επανάσταση. Η πρώτη και πιο γνωστή είναι η εφεύρεση της τυπογραφίας. Με κινητά μέρη, μελάνια με βάση το λάδι, το όλο σύνολο των καινοτομιών που κατέστησαν την τυπογραφία δυνατή και έφεραν τα πάνω-κάτω στην Ευρώπη, ξεκινώντας στα μέσα του 1400. Μετά πάλι πριν από διακόσια περίπου χρόνια υπήρξε καινοτομία στον τομέα της αμφίδρομης επικοινωνίας. Μέσα επικοινωνίας, πρώτα ο τηλέγραφος, κατόπιν το τηλέφωνο. Αργές συνδιαλέξεις που βασίζονταν στο γραπτό κείμενο, κατόπιν φωνητικές συνδιαλέξεις σε πραγματικό χρόνο. Μετά πάλι, πριν περίπου 150 χρόνια, υπήρξε μια επανάσταση στα μέσα καταγραφής πέρα της τυπογραφίας. Πρώτα οι φωτογραφίες, μετά οι ηχογραφήσεις, μετά οι ταινίες, όλα κωδικοποιημένα και καταγεγραμμένα σε φυσικά αντικείμενα. Τέλος, πριν περίπου 100 χρόνια, ο έλεγχος του ηλεκτρομαγνητικού φάσματος για την αποστολή ήχων και εικόνων μέσω ραδιοκυμάτων, το ραδιόφωνο και η τηλεόραση. Αυτός είναι το τοπίο των ΜΜΕ όπως τον γνωρίζαμε στον 20ο αιώνα. Εμείς που είμαστε κάποιας ηλικίας, με αυτά μεγαλώσαμε και είμαστε εξοικειωμένοι.

Αλλά εδώ υπάρχει μια περίεργη ασυμμετρία. Τα μέσα που είναι αποτελεσματικά για την ανάπτυξη συνδιαλέξεων δεν είναι αποτελεσματικά στη δημιουργία ομάδων. Και αντίστροφα αυτά που είναι αποτελεσματικά στη δημιουργία ομάδων δεν είναι αποτελεσματικά στη δημιουργία συνδιαλέξεων. Αν θέλετε να κάνετε μια συζήτηση σε αυτόν τον κόσμο, την κάνετε με ένα μόνο άτομο. Αν θέλετε να απευθυνθείτε σε μια ομάδα, παίρνετε το ίδιο μήνυμα και το δίνετε σε όλα τα μέλη της ομάδας. Είτε το κάνετε αυτό μέσω κάποιου πύργου αναμετάδοσης ή του πιεστηρίου. Αυτός ήταν το τοπίο των ΜΜΕ όπως ήταν στον εικοστό αιώνα.

Και αυτές είναι οι αλλαγές που έγιναν. Αυτό που μοιάζει με παγόνι που έσκασε πάνω σε παρμπρίζ είναι ένα χάρτης του διαδικτύου του Μπιλ Τσέσγουικ. Παρακολουθεί τις διασυνδέσεις των ξεχωριστών δικτύων και τις κωδικοποιεί με βάση το χρώμα. Το Ίντερνετ είναι το πρώτο μέσο στην ιστορία που από τη φύση του υποστηρίζει τις ομάδες και τις συνομιλίες ταυτοχρόνως. Ενώ το τηλέφωνο μας επέτρεπε το μοντέλο επικοινωνίας ένα-προς-ένα. Και η τηλεόραση, το ραδιόφωνο, τα περιοδικά, τα βιβλία, υποστήριζαν το μοντέλο ένας-προς-πολλούς. Το Ίντερνετ υποστηρίζει το μοντέλο πολλοί-προς-πολλούς. Για πρώτη φορά, τα ΜΜΕ είναι εξ ορισμού καλά στην υποστήριξη τέτοιου είδους συζητήσεων. Αυτή είναι μια από τις μεγάλες αλλαγές.

Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή είναι ότι εφόσον όλα τα ΜΜΕ ψηφιοποιούνται το Ίντερνετ, επίσης, μετατρέπεται στον τρόπο μεταφοράς όλων των άλλων μέσων. Εννοώντας ότι οι τηλεφωνικές κλήσεις μεταφέρονται στο Ίντερνετ. Τα περιοδικά μεταφέρονται στο Ίντερνετ. Οι ταινίες μεταφέρονται στο Ίντερνετ. Κι αυτό σημαίνει ότι το ένα μέσο βρίσκεται δίπλα στο άλλο μέσο. Δηλαδή, τα ΜΜΕ είναι όλο και λιγότερο απλά μια πηγή πληροφόρησης. Και είναι όλο και περισσότερο τόπος συντονισμού και οργάνωσης. Γιατί οι ομάδες που βλέπουν, ή ακούν, ή παρακολουθούν κάτι μπορούν τώρα να συγκεντρωθούν και να συζητήσουν μεταξύ τους.

Και η τρίτη μεγάλη αλλαγή είναι ότι μέλη του πρώην κοινού, όπως τα ονομάζει ο Νταν Γκίλμορ, μπορούν τώρα να είναι και παραγωγοί, όχι μόνο καταναλωτές. Κάθε φορά που ένας νέος καταναλωτής εισέρχεται σε αυτόν το χώρο των ΜΜΕ εισέρχεται κι ένας νέος παραγωγός. Γιατί ο ίδιος εξοπλισμός, τα τηλέφωνα, οι ηλεκτρονικοί υπολογιστές, σου επιτρέπει να καταναλώσεις και να παράγεις. Είναι σαν αγοράζοντας ένα βιβλίο να σου έδωσαν μαζί δώρο και το πιεστήριο. Είναι σαν να είχες ένα τηλέφωνο που θα μπορούσε να μετατραπεί σε ραδιόφωνο με το πάτημα ενός κουμπιού. Αυτή είναι μια τεράστια αλλαγή στο τοπίο των ΜΜΕ με τον οποίο είμαστε εξοικειωμένοι. Και δεν είναι απλά η διαφορά με Ίντερνετ ή χωρίς Ίντερνετ. Το Ίντερνετ υπάρχει στη δημόσια μορφή του εδώ και σχεδόν 20 χρόνια. Και συνεχίζει να αλλάζει καθώς τα ΜΜΕ γίνονται πιο κοινωνικά. Συνεχίζει να αλλάζει μορφές ακόμα και μέσα σε ομάδες που ξέρουν πώς να χειρίζονται καλά το Ίντερνετ.

Θα σας αφηγηθώ μια δεύτερη ιστορία. Τον προηγούμενο Μάιο, στην περιοχή Σίτσουαν στην Κίνα σημειώθηκε ένας ισχυρός σεισμός εντάσεως 7,9 ρίχτερ, που προκάλεσε τεράστιες καταστροφές στην ευρύτερη περιοχή. Και ο σεισμός μεταδιδόταν καθώς συνέβαινε. Ο κόσμος έστελνε μηνύματά από τα κινητά. Έπαιρνε φωτογραφίες των κτιρίων. Τραβούσε βίντεο των κτιρίων να σείονται. Και ανέβαζαν τα αρχεία στο QQ, τη μεγαλύτερη διαδικτυακή πύλη στην Κίνα. Ανέφεραν το γεγονός στο Twitter. Και συνεπώς καθώς συνέβαινε ο σεισμός μεταδίδονταν και τα νέα. Και λόγω των κοινωνικών δικτύων οι Κινέζοι φοιτητές που θα ερχόντουσαν διαφορετικά και πήγαιναν στο σχολείο ή οι επιχειρήσεις στον υπόλοιπο κόσμο που άνοιγαν γραφεία στην Κίνα, υπήρχαν άτομα που παρακολουθούσαν αυτές τις ειδήσεις σε όλον τον κόσμο. Το BBC πήρε τις πρώτες πληροφορίες για το σεισμό στην Κίνα μέσω του Twitter. Το Twitter ανακοίνωσε την ύπαρξη του σεισμού πολλά λεπτά πριν το Αμερικάνικο Γεωλογικό Παρατηρητήριο είχε ανεβάσει όλες τις πληροφορίες στο διαδίκτυο για να είναι προσβάσιμες σε όλους. Την τελευταία φορά που σημειώθηκε σεισμός τέτοιας έντασης στην Κίνα τους πήρε 3 μήνες για να παραδεχτούν ότι είχε συμβεί.

(Γέλια)

Τώρα, μπορεί να ήθελαν να είχε γίνει το ίδιο κι αυτή τη φορά, αντί να δούνε αυτές τις φωτογραφίες στο διαδίκτυο. Αλλά δεν είχαν την επιλογή, γιατί τους πρόλαβαν οι ίδιοι οι πολίτες τους. Ακόμη και η κυβέρνηση ενημερώθηκε για το σεισμό από τους πολίτες, αντί αυτό να γίνει από το Πρακτορείο Ειδήσεων Xinhua. Και τα νέα αυτά εξαπλώθηκαν σαν φωτιά. Για αρκετό διάστημα από τους 10 πρώτους σε επισκεψιμότητα συνδέσμους στο Twitter, την διεθνή υπηρεσία ανταλλαγής σύντομων μηνυμάτων, οι 9 αφορούσαν τον σεισμό. Χρήστες συνέλεγαν πληροφορίες, και κατεύθυναν τον κόσμο στις ειδησεογραφικές πηγές, και στο Αμερικάνικο Γεωλογικό Παρατηρητήριο. Ο 10ος σύνδεσμος έδειχνε γατάκια που κάναν διάδρομο, αλλά έτσι είναι το Ίντερνετ.

(Γέλια)

Αλλά 9 στους 10 στις πρώτες ώρες. Και μέσα σε μισή μέρα εμφανίστηκαν ιστοσελίδες δωρεών. Και δωρεές εισέρρεαν από όλα τα μέρη του κόσμου. Αυτή ήταν μία καταπληκτική, συντονισμένη, παγκόσμια ανταπόκριση. Και οι Κινεζικές αρχές, σε μία από τις περιόδους τους ελεύθερης έκφρασης των ΜΜΕ, αποφάσισαν να την επιτρέψουν. Αποφάσισαν να επιτρέψουν αυτήν την κοινωνική αναμετάδοση. Και ύστερα συνέβη αυτό. Ο κόσμος στην περιοχή της Σιτσουάν άρχισε να καταλαβαίνει ότι ο λόγος που τόσα σχολικά κτήρια καταστράφηκαν, γιατί δυστυχώς ο σεισμός έγινε ημέρα που τα σχολεία ήταν ανοιχτά, ο λόγος που τόσα σχολικά κτήρια καταστράφηκαν ήταν ότι διεφθαρμένοι δημόσιοι υπάλληλοι δωροδοκήθηκαν για να επιτρέψουν να χτιστούν αυτά τα κτήρια με λιγότερες προδιαγραφές. Και έτσι ξεκίνησαν οι πολίτες-δημοσιογράφοι

να μεταδίδουν και αυτό. Και μεταδόθηκε μία απίστευτη φωτογραφία. Μπορεί να την έχετε δει σε πρωτοσέλιδο των New York Times. Ένας τοπικός δημόσιος υπάλληλος να ξαπλώνει κυριολεκτικά στη μέση του δρόμου, μπροστά από τους διαδηλωτές, για να τους κάνει να φύγουν. Βασικά για να πει: "Θα κάνουμε τα πάντα για να σας κατευνάσουμε. απλά σταματήστε να διαμαρτύρεστε δημόσια παρακαλώ."

Αλλά αυτοί είναι άνθρωποι που έγιναν ριζοσπαστικοί. Γιατί λόγω της πολιτικής του ενός παιδιού έχουν χάσει τα παιδιά της επόμενης γενιάς. Κάποιος που έχει δει το θάνατο ενός μονάκριβου παιδιού δεν έχει τίποτα να χάσει. Και έτσι η διαμαρτυρία συνεχιζόταν. Και τελικά οι Κινεζικές αρχές δεν άντεξαν άλλο. Αρκετά πια με τα κοινωνικά ΜΜΕ και ξεκίνησαν να συλλαμβάνουν τους διαδηλωτές. Ξεκίνησαν, επίσης, να κλείνουν και τα ΜΜΕ που φιλοξενούσαν διαμαρτυρίες.

Η Κίνα είναι πιθανώς ο πιο επιτυχημένος διαχειριστής διαδικτυακής λογοκρισίας στον κόσμο, χρησιμοποιώντας το ευρέως γνωστό Μέγα Firewall της Κίνας. Και το Μέγα Firewall της Κίνας είναι μία σειρά παρατηρήσεων που υποθέτουν ότι τα ΜΜΕ παράγονται από επαγγελματίες, ότι κυρίως εισάγονται από τον εξωτερικό κόσμο, ότι εισάγονται σε σχετικά σποραδικά κομμάτια, κι ότι εισάγονται σχετικά αργά. Και λόγω αυτών των τεσσάρων χαρακτηριστικών μπορούν να τα φιλτράρουν καθώς εισέρχονται στη χώρα. Αλλά όπως η Γραμμή Μαζινό, το Μέγα Firewall της Κίνας ήταν λάθος προσανατολισμένο γι' αυτήν την πρόκληση. Γιατί ούτε ένα από αυτά τα τέσσερα πράγματα δεν ίσχυε σε αυτό το περιβάλλον. Τα ΜΜΕ παράγονταν τοπικά. Παράγονταν από ερασιτέχνες. Παράγονταν γρήγορα. Και παράγονταν σε τόσο εκπληκτική αφθονία που δεν υπήρχε τρόπος να τα φιλτράρουν καθώς εμφανίζονταν. Κι έτσι τώρα, η Κινεζική κυβέρνηση, που για δώδεκα χρόνια ήταν αρκετά επιτυχής στο φιλτράρισμα του διαδικτύου, πρέπει τώρα να αποφασίσει εάν θα επιτρέψει ή θα κλείσει ολόκληρες διαδικτυακές υπηρεσίες. Γιατί η μεταμόρφωση των ερασιτεχνικών ΜΜΕ είναι τόσο μεγάλη που δεν μπορεί να τη χειριστεί αλλιώς.

Και μάλιστα αυτό συμβαίνει αυτήν την εβδομάδα. Στην εικοστή επέτειο της Τιανανμέν πριν δύο ημέρες, ανακοίνωσαν ότι απλά καταργούσαν την πρόσβαση στο Twitter. Γιατί δεν υπήρχε άλλος τρόπος να το φιλτράρουν εκτός από αυτόν. Έπρεπε να κλείσουν εντελώς την τάπα. Τώρα, αυτές οι αλλαγές δεν επηρεάζουν μόνο τους λογοκριτές. Επηρεάζουν, επίσης, αυτούς που θέλουν να στείλουν μηνύματα.

Γιατί μιλάμε πραγματικά για έναν μετασχηματισμό ολόκληρου του οικοσυστήματος, κι όχι για μία συγκεκριμένης στρατηγική. Το κλασσικό πρόβλημα των ΜΜΕ, από τον 20ου αιώνα ήδη είναι πώς μπορεί ένας οργανισμός που έχει ένα μήνυμα να το διαδώσει σε μία ομάδα ανθρώπων διεσπαρμένων στις άκρες ενός δικτύου. Κι αυτή είναι η απάντηση του 20ου αιώνα. Τύλιξε το μήνυμα και στείλε το ίδιο μήνυμα σε όλους. Εθνικό μήνυμα σε στοχευμένα άτομα. Σχετικά μικρός αριθμός παραγωγών. Που είναι πολύ ακριβό στην υλοποίηση. Οπότε δεν υπάρχει μεγάλος ανταγωνισμός. Έτσι επικοινωνείς με τον κόσμο. Αλλά όλα αυτά έχουν τελειώσει.

Βρισκόμαστε ολοένα και περισσότερο σε ένα τοπίο όπου τα ΜΜΕ είναι παγκόσμια, κοινωνικά, προσβάσιμα και φτηνά. Τώρα πια οι περισσότεροι οργανισμοί που προσπαθούν να στείλουν κάποιο μήνυμα στον εξωτερικό κόσμο, στο διάσπαρτο σωρό των ακροατών, έχουν συνηθίσει αυτήν την αλλαγή. Και οι ακροατές μπορούν να ανταπαντήσουν. Αυτό είναι λίγο τρομακτικό. Αλλά το συνηθίζεις μετά από λίγο.

Αλλά δεν είναι αυτή η τρομακτική αλλαγή την οποία ζούμε. Η τρομακτική αλλαγή είναι εδώ. Είναι το γεγονός ότι δεν είναι πια ασύνδετοι ο ένας με τον άλλο. Το γεγονός ότι οι πρώην καταναλωτές είναι τώρα παραγωγοί. Το γεγονός ότι οι ακροατές μπορούν να μιλήσουν απευθείας μεταξύ τους. Γιατί υπάρχουν περισσότεροι ερασιτέχνες παράεπαγγελματίες. Και λόγω του μεγέθους του δικτύου, η πολυπλοκότητα του δικτύου είναι το τετράγωνο του αριθμού των συμμετεχόντων. Εννοώντας ότι όταν το δίκτυο μεγαλώνει, μεγαλώνει εκθετικά.

Μέχρι και την τελευταία δεκαετία, τα περισσότερα ΜΜΕ που ήταν διαθέσιμα για δημόσια κατανάλωση παράγονταν από επαγγελματίες. Αυτές οι μέρες πέρασαν και δε θα ξαναγυρίσουν. Οι Πράσινες Γραμμές είναι πια οι πηγές ελεύθερου περιεχομένου. Κάτι που με φέρνει στην τελευταία μου ιστορία. Είδαμε μερικές από τις πιο ευφάνταστες χρήσεις των κοινωνικών δικτύων στην εκστρατεία του Ομπάμα.

Και δεν εννοώ τις πιο ευφάνταστες χρήσεις στην πολιτική, εννοώ τις πιο ευφάνταστες χρήσεις γενικά. Κι ένα από τα πιο φημισμένα πράγματα που έκανε ο Ομπάμα, που έκανε η εκστρατεία του δηλαδή, ήταν ότι έφτιαξαν την ιστοσελίδα Ο Μπαράκ Ομπάμα μου τελεία com, myBO.com. Και εκατομμύρια πολιτών έσπευσαν να πάρουν μέρος και να δουν πώς μπορούν να βοηθήσουν. Μια καταπληκτική συζήτηση δημιουργήθηκε εκεί. Και λόγω αυτού, πέρυσι τέτοιο καιρό, ο Ομπάμα ανακοίνωσε ότι θα άλλαζε τη ψήφο του για τη FISA, τον νόμο σχετικά με τις υποκλοπές. Τον Ιανουάριο είχε πει ότι δε θα υπέγραφε το νομοσχέδιο που θα έδινε πρόσβαση για κατασκοπεία χωρίς ένταλμα στις τηλεπικοινωνίες των Αμερικανών πολιτών. Μέχρι το καλοκαίρι, και στη μέση της γενικής του εκστρατείας, είπε: "Το ξανασκέφτηκα. Άλλαξα γνώμη. Θα ψηφίσω το νομοσχέδιο." Και πολλοί από τους υποστηριχτές του έγιναν έξω φρενών και το έδειξαν δημόσια στην ιστοσελίδα του.

Το όνομα του γκρουπ ήταν αρχικά "Γερουσιαστής Ομπάμα." Μετά το άλλαξαν σε "Παρακαλούμε διορθώστε τη FISA." Μέσα σε μερικές ημέρες από τη δημιουργία του το γκρουπ έγινε το πιο γρήγορα αναπτυσσόμενο στο myBO.com. Μέσα με μερικές εβδομάδες από τη δημιουργία του ήταν το μεγαλύτερο γκρουπ. Ο Ομπάμα έπρεπε να εκδώσει δελτίο τύπου σχετικά με αυτό. Έπρεπε να δώσει μία απάντηση. Και βασικά είπε: "Έχω σκεφτεί το θέμα αυτό. Καταλαβαίνω τι σκέφτεστε. Όμως έχοντας λάβει όλα αυτά υπόψιν, επιμένω στην ψήφο μου. Αλλά ήθελα να σας πω ότι καταλαβαίνω ότι διαφωνείτε μαζί μου, κι ότι θα το ρισκάρω αυτή τη φορά."

Αυτό δεν ευχαρίστησε κανέναν. Αλλά κάτι περίεργο συνέβηκε με αυτή τη συζήτηση. Τα άτομα του γκρουπ συνειδητοποίησαν ότι ο Ομπάμα δεν τους έκλεισε το γκρουπ. Κανένας στην εκστρατεία του Ομπάμα δεν προσπάθησε να κρύψει το γκρουπ ή να δυσκολέψει τη συμμετοχή σε αυτό, ή να αρνηθεί την ύπαρξή του, να το διαγράψει, να το βγάλει από την ιστοσελίδα. Κατάλαβαν ότι ο ρόλος τους με το myBO.com ήταν να συγκεντρώσουν τους υποστηριχτές αλλά όχι να τους ελέγξουν.

Κι αυτή είναι η πειθαρχία που χρειάζεται για να κάνει κανείς ώριμη χρήση αυτών των ΜΜΕ. Τα ΜΜΕ, ο χώρος των ΜΜΕ όπως τον ξέρουμε, όσο οικείος κι αν ήταν, όσο κατανοητό κι αν ήταν να διαχειριστούμε την ιδέα ότι επαγγελματίες αναμεταδίδουν μηνύματα σε ερασιτέχνες, αλλάζει όλο και περισσότερο. Σε έναν κόσμο όπου τα ΜΜΕ είναι παγκόσμια, κοινωνικά, προσβάσιμα και φθηνά, σε έναν κόσμο των ΜΜΕ όπου οι πρώην ακροατές γίνονται όλο και περισσότερο συμμετέχοντες, σε αυτόν τον κόσμο, τα ΜΜΕ σχετίζονται όλο και λιγότερο με τη δημιουργία ενός ξεχωριστού μηνύματος για την κατανάλωσή του από μεμονωμένα άτομα. Σχετίζονται όλο και περισσότερο με τον τρόπο δημιουργίας ενός περιβάλλοντος για τη δημιουργία και την υποστήριξη ομάδων.

Και η επιλογή που πρέπει να κάνουμε, που πρέπει, δηλαδή, να κάνει οποιοσδήποτε έχει ένα μήνυμα για να μεταδώσει οπουδήποτε στον κόσμο, δεν είναι εάν θέλουμε να λειτουργήσουμε μέσα σε αυτό το περιβάλλον των ΜΜΕ. Αυτό είναι το περιβάλλον που έχουμε. Το ερώτημα που αντιμετωπίζουμε όλοι τώρα είναι: "Πώς μπορούμε να κάνουμε την καλύτερη χρήση αυτών τον ΜΜΕ; Ακόμα κι αν σημαίνει ότι πρέπει να αλλάξουμε τον τρόπο που το κάναμε πάντα" Σας ευχαριστώ πολύ.

(Χειροκρότημα)